Trồng và bảo quản hoa cúc từ mô sẹo

Trồng và bảo quản hoa cúc từ mô sẹo tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các l...

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÔN ĐỨC THẮNG

KHOA KHOA HỌC ỨNG DỤNG

BÀI BÁO CÁO MÔN CHẾ BIẾN BẢO

QUẢN RAU HOA QUẢ SẠCH

Đề tài:

Trồng và bảo quản hoa cúc từ mô sẹo

Sinh viên thực hiện:

Mục lục:

Phần I: Tổng quan

1) Giới thiệu về hoa cúc

2) Giới thiệu nhân giống invitro hoa cúc

Phần II: Quá trình thực hiện

1) Sơ đồ quy trình

2) Thuyết minh quy trình

Phần III: Cách trồng

Phần I-TỔNG QUAN

1.Giới thiệu về hoa cúc :

Tên khoa học Chrysanthemum sp (họ Asteraceae), có nguồn gốc từ trung quốc và các nước Châu Âu

Hoa cúc đã được trồng phổ biến ở Việt Nam từ rất lâu Từ xa xưa, chơi cúc đã là một thú chơi tao nhã của các bậc học sỹ và các gia đình giàu có của Việt Nam Trải qua nhiều năm, cùng với các kỹ thuật lai ghép, các phương pháp trồng hoa mới, chất lượng và chủng loại hoa cúc ở Việt Nam đã được cải thiện rất nhiều Cho đến nay có khoảng trên 70 giống hoa cúc được trồng với mục đích cắt cành tại Việt nam

Hoa cúc được trồng phổ biến tại nhiều vùng trồng hoa của nước ta Trong đó các vùng trồng lớn nhất là làng hoa của Hà Nội, Mê Linh (Vĩnh Phúc), Nam Định và Đà Lạt Hoa cúc được trồng làm cảnh tại Đà Lạt từ lâu nhưng thực sự trở thành sản phẩm kinh tế từ năm 1995 Cho đến nay có khoảng trên 70 giống hoa cúc được trồng với mục đích cắt cành tại Đà Lạt Giống hoa cúc hiện nay chủ yếu xuất phát từ Hà Lan và du nhập vào Đà lạt với nhiều hình thức khác nhau

Theo Đông y, kim cúc vị đắng, cay, có tác dụng thanh nhiệt, giải nhiệt, chữa mụn nhọt sưng đau, đau mắt đỏ có sưng, đau đầu chóng mặt, chữa cảm lạnh, cúm, viêm mũi, viêm vú, hoa mắt, huyết áp cao, viêm gan, kiết lỵ

Mỗi loài hoa cúc chữa được nhiều bệnh khác nhau Dưới đây là ứng dụng chữa bệnh từ các loài hoa cúc

Kim cúc

Theo Đông y, kim cúc vị đắng, cay, có tác dụng thanh nhiệt, giải nhiệt, chữa mụn nhọt sưng đau, đau mắt đỏ có sưng, đau đầu chóng mặt, chữa cảm lạnh, cúm, viêm mũi, viêm vú, hoa mắt, huyết áp cao, viêm gan, kiết lỵ Nếu bị cảm

mạo phong nhiệt, thì dùng kim cúc 20g, củ sắn dây 15g, lá dâu tằm 10g, rễ cây lau 8g, bạc hà, cam thảo mỗi vị 5g Sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần

Nếu bị đinh nhọt, dùng kim cúc, bồ công anh mỗi vị 30g, từ hoa địa linh 20g, kim ngân 5g Sắc uống vào lúc đói, ngày 1 thang chia 3 lần, uống 3 ngày liền Viêm tuyến vú, lấy kim cúc 20g, kim ngân hoa, bồ công anh, cam thảo (mỗi vị 12g), sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần cho đến lúc khỏi Bên ngoài dùng lá kim cúc cùng hành, muối, giã nhỏ đắp nơi đau ở vú một lần trong ngày Giảm béo, dùng hoa cúc vàng vừa nở đem phơi khô để pha trà uống đều đặn có tác dụng

“thanh lý” chất dầu mỡ dư thừa trong cơ thể đạt hiệu quả giảm béo mà không

hề gây hại cho cơ thể Chữa sáng mắt, trừ màng mộng mắt: sử dụng cánh hoa cúc nấu canh cá trong bữa ăn, hoặc trộn cánh hoa tươi vào gạo thổi cơm (mỗi nồi cơm 2 bông)

Cúc vạn thọ

Cúc vạn thọ vị đắng, mùi thơm, tính mát, tác dụng tiêu viêm, làm long đờm, trị

ho, lá cúc vạn thọ làm mát gan, phổi, giải nhiệt, chữa đau mắt, ho gà, viêm miệng, đau răng, dùng đắp ngoài để trị viêm tuyến mang tai, viêm vú, viêm da

mủ Ho gà: hoa cúc vạn thọ 15g, đường phèn 10g Sắc lấy 150 ml chia 3 lần uống trong ngày Uống liền 3–5 ngày Đau răng: hoa cúc vạn thọ 5 cái, lá nhãn

5 lá, muối ăn chừng 15 hạt Rửa sạch giã nhỏ chia 3 phần đều nhau, mỗi lần đặt một phần thuốc vào nơi răng đau Còn hai phần ngậm thay đổi mỗi lần một phần Chữa đau mắt đỏ: lá cúc vạn thọ 10 lá, lá dâu non 10 lá, rửa sạch cho vào

ca đổ nước sôi vào và xông hơi nơi mắt đau (không để gần quá gây bỏng mắt) Ngày làm một lần trong 2–3 ngày Mụn nhọt chưa vỡ: lá cúc vạn thọ 10g, lá táo

ta 15g, muối ăn 10 hạt Rửa sạch, giã nhỏ, đắp vào nơi đau Ngày thay 1 lần

Sơn bạch cúc

Sơn bạch cúc có tác dụng sơ phong thanh nhiệt, giải độc, trừ đờm, trấn ho, chữa trị cảm mạo phong nhiệt, viêm amidan, viêm phế quản, nhọt sưng, rắn cắn, ong đốt Chữa viêm tuyến vú: sơn bạch cúc 40g, hoa kim ngân 20g, sắc uống Chữa rắn cắn: sơn bạch cúc ép lấy nước, hoặc nước sắc sơn bạch cúc khô

mà đắp Trừ ho tiêu đờm: sơn bạch cúc 5 bông, mộc nhĩ trắng 10g, hạnh nhân

8g, hồng táo 6 quả, đường phèn 1 thìa to Bạch cúc tách từng cánh, rửa sạch, để ráo, mộc nhĩ trắng ngâm nước cho mềm, cắt bỏ đầu thô, thái thành đoạn nhỏ, hạnh nhân rửa sạch, hồng táo ngâm mềm Cho mộc nhĩ, hạnh nhân, hồng táo cùng 4 bát nước vào nồi ninh, khi táo đỏ mềm thì cho đường phèn vào hòa đều,

để nguội, rắc hoa vào là ăn được, hoặc để trong tủ lạnh dùng dần

Cúc bách nhật

Cúc bách nhật vị ngọt hơi chát, tính bình, tác dụng tiêu viêm, chống ho được dùng chữa hen phế quản, viêm phế quản cấp hay mãn, ho gà, đau mắt, đau đầu Chữa đau đầu: lấy hoa cúc bách nhật, lá ngò tây, mỗi vị 5g, ngải cứu 10g,

lá chanh, hương nhu mỗi vị 8g Sắc uống ngày một thang, dùng trong 5 ngày liền

Cúc mốc

Cúc mốc vị cay, thơm, tính mát, được dùng chữa thổ huyết, chảy máu cam, chữa sởi, lở, ù tai, trị ho và làm thuốc điều kinh Chữa ho: lá cúc mốc 15g, lá húng chanh 20g, đem sắc uống ngày 1 thang, trong 5 ngày Điều kinh: Lá cúc mốc 20g, lá ích mẫu 15g, ngải cứu 10g, đem sắc uống ngày 1 thang chia 3 lần, uống thuốc lúc nóng

Nhóm đại đoá:

• Hoa đơn: Màu vàng, trắng, đỏ, tím đỏ Hoa lớn 6-7cm, cánh kép

• Hoa chùm: Màu cam, vàng nghệ, vàng chanh, trắng Hoa 4-5 cm, cánh kép

Nhóm hoa nhỏ:

• Cúc Tổ ong: Màu trắng, vàng, vàng nghệ, xanh két, đỏ đậm, tím Nhụy dạng

tổ ong, nhiều hoa Hoa 2-2,5cm

• Cúc Vạn thọ: Màu trắng, vàng, cam, đỏ Cánh kép phân bố kiểu hoa vạn thọ Hoa 3-5cm

• Cúc Pingpong: Màu trắng, vàng Cánh kép Hoa toả đều 3-5cm

• Cúc Cánh mai Màu tím, hồng, đỏ, vàng nhạt, vàng đậm, vàng cháy, trắng, cam, cam đậm, nâu nhạt Hoa 1-2 lớp cánh Nhụy dạng hoa marguerite Hoa 2,5-3cm

• Cúc Cánh qùy: Màu tím, vàng Hoa 1 lớp cánh mỏng Hoa 4-5cm

• Cúc Tiger: Màu vàng-đỏ, Tím-trắng Hoa 1lớp cánh, dạng muỗng Hoa 2-2,5 cm

Nhóm cúc tía:

• Tia có muỗng:, Trắng, vàng nghệ, Xanh két Cánh kép Hoa 4-5 cm

• Tia không muỗng: Màu trắng, vàng tuơi, đỏ, xanh Cánh kép dạng ống thẳng Hoa 4-5 cm

Cây có thể mọc ở xứ nhiệt đới nên chịu khí hậu nóng, nhiệt độ trung bình từ 200C đến 300C, trong đó điều kiện khí hậu lí tưởng nhất cho việc nuôi trồng loài hoa này là từ 220C- 270C

Cụ thể hoa cúc ưa bóng mát, chịu sáng, chịu nắng Ở giai đoạn cấy mô

và cây con cần duy trì độ ẩm khoảng 70%, nhiệt độ 20-300C

Chế độ dinh dưỡng cho cây như sau: Cho vào mỗi chậu 1 viên phân tan chậm và sử dụng phân NPK có tỷ lệ 20:20:20, tưới hoặc phun 10 ngày/ lần (nồng độ 2-3g/ 10 lít nước sạch) Chu kì tưới nước: Mùa hè 7 ngày/lần, mùa đông 10 ngày/lần Nước tưới cho cúc phải là nước sạch, nếu nước giếng khoan phải qua hệ thống lọc Nhà kín trồng hoa cúc thường có mái che làm bằng tấm lợp nylon trong, vừa có đủ sáng đồng thời tránh vi khuẩn, mầm bệnh có thể hiện diện trong không khí

Ở thời kỳ ra hoa, cây được tưới hoặc phun dinh dưỡng NPK Khi thấy cây cúc nhú hoa tưới phân NPK 6:30:30 nồng độ 2g/lít nước, thời gian phun

7-10 ngày/lần, để cho hoa mập hơn, bền và sắc hoa tươi lâu hơn Đặc biệt khi cây

nở hoa người trồng không nên tưới nước hoặc dinh dưỡng lên hoa vì nước sẽ làm hoa úng hoặc bị cháy nắng Khi hoa nở gần tàn, cây có hiện tượng yếu đi nên cắt ngay cành hoa và tưới phân NPK 30:10:10 để dưỡng cây

2.Nhân giống invitro hoa cúc từ mô sẹo:

Các nhà nuôi cấy mô đã dùng phương pháp nuôi cấy mô sẹo để tạo dòng cây ổn định về mặt di truyền Cây giống tạo ra theo phương pháp này gọi là cây tạo dòng (cloning) Phương pháp này có ưu điểm tạo nên được những quần thể cây con đồng tính trạnh, có sự tăng trưởng và chất lượng hoa đồng đều

Đặc điểm mô sẹo:

Mô sẹo là một khối tế bào không có tổ chức, hình dạng không ổn định, hình thành từ các mô hoặc các cơ quan đã phân hóa dưới điều kiện đặc biệt (vết thương, xử lý bằng các chất điều hòa sinh trưởng thực vật…) các điều kiện trên sẽ dẫn đến sự phản phân hóa của các tế bào mô và các cơ quan này (trừ các

tế bào mô phân sinh) Sự phản phân hóa giúp cho tế bào trưởng thành được trẻ hóa, tái lập khả năng phân chia và tạo phôi soma trong điều kiện thích hợp

Màu sắc mô sẹo không giống nhau trên môi trường nuôi cấy khác nhau hay trên các bộ phận nuôi cấy khác nhau Chúng thường có màu trăng, trắng xanh, xanh và đôi khi có cả màu nâu đen Sự hình thành mô sẹo xuất hiên khi

có sự tham gia của một số chất điều hòa tăng trưởng thực vật khi môi trường giàu auxin thì chúng có khả năng tạo thành mô sẹo

Mô sẹo thường phát sinh trong quá trình tạo cơ quan đặc biệt là qua trình tạo rễ do đó cây non hay những mảnh thân non của cây trưởng thành thì khả năng tạo sẹo cao Ngược lại, những mảnh cơ quan trưởng thành thường không có khả năng tạo mowiscow quan cũng như tạo sẹo khả năng tái sinh từ

mô sẹo là quá trình quan trọng nhất trong việc nuôi cấy đặc điểm này tùy thuộc vào các loại mô sẹo

Nói chung sự tạo mo sẹo invitro nhở Auxin thuộc về một trong ba quá trình:

- Sự phản phân hóa của tế bào nhu mô (ít nhiều ở sâu bên trong cơ quan): nhu

mô mộc và libe, nhu mô vỏ hay lõi

- Sự phân chia của tế bào thượng tầng (tầng phát sinh libe-mộc)

- Sự xáo trộn của mô phân sinh sơ khởi (chồi hay rễ).

Các loại mô sẹo thường gặp:

- Mô sẹo xốp: chũa nhiều tế nào xốp với nhân nhỏ, tế bào chất lỏng, không bào to

- Mô sẹo chắc: chũa những tế bào chác nhân to, tế bào chất đậm đặc, không bào nhỏ

Thường thì mô sẹo chắc mới có khả năng tái sinh Ngoài ra mô sẹo cũng mất khả năng tái sinh qua một số lần cấy chuyền

Những mô sẹo xốp thường được dùng làm nguyên liệu trong nuôi cấy huyền phù tế bào Mỗi loại mô sẹo với màu sắc và trạng thái khác nhau chính

là những dòng tế bào riêng rẽ chính vì thế chọn dòng tế bào và phân lập thành những dòng tế bào cao năng đóng vao trò rất quan trọng trong quá trình sản xuất các hợp chất thứ cấp có giá trị cao

a) Nuôi cấy huyền phù tế bào:

Nhằm tăng sinh khối tế bào và tạo ra những tế bào riêng rẽ, người ta đã thông qua quá trình nuôi cấy tế bào ở dạng huyền phù

Mô sẹo phân chia thành nhiều dòng tế bào đồng nhất hơn là cây nguyên vẹn, Nhưng mô sẹo thường không đồng nhất khi nuôi cấy trên môi trường thạch và mô sẹo chũa những tế bào ở giai đoạn phat triển

Chính vì thế, người ta đã sử dụng huyền phù tế bào để chúng có thể sinh trưởng thành khối, biểu thị một tốc độ tăng trưởng nhanh và mọi tế bào đều đồng nhất trong môi trường nuôi cấy nuôi cấy huyền phù tế bào bắt dầu bằng việc chuyển mô sẹo từ môi trường thạch sang môi trường lỏng có cùng thành phần với môi trường nuôi cấy mô sẹo và lắc với tốc độ 50-130 vòng/phút ở 25oc mô sẹo sẽ ngập chìm trong môi trường longrlawcs khi đó những tế bào hay cụm tế bào sẽ được tách ra khỏi mô sẹo huyền phù tế bào là nguồn thích hợp để cung cấp tế bào đơn làm nguyên liệu cho tạo dòng, cung cấp tế bào trần cho dung hợp hay thao tác di truyền, cho sự phát sinh phôi tỷ lệ cao và cho sản xuất thương mại những hợp chất thứ cấp

Caphin và teward (1949) đã đua ra phương pháp nuôi cấy tế bào trong môi trường lỏng có lắc và đã thu được những thành công Sau đó kỹ thuật này nhanh chóng được áp dụng rộng rãi trong công nghiệp nuôi cấy tế bào thưc vật

ẫn đề về kỹ thuật cho sự khởi tạo và nuôi cấy huyền phù tế bào dần dần từng

bước được cải tiến với quy mô công nghệ cao hơn Người ta đưa ra bình lên men (bioreactor) mà trước đó chỉ sử dụng cho vi sinh vật để sản xuất sinh khối

tế bào thực vật

b) Nuôi cấy tạo dòng tế bào:

Các tế bào có tính chát sinh lý không giống nhau Vi dụ như việc sản xuất sắc tố trong tế bào thì không phải tế bào nào cũng tạo ra được do đó, ta cần phải chọn lọc các dòng tế bào mong muốn, như việc chọn lọc các dòng vi sinh vật

c) Bioreactor trong việc sản xuất hợp chất thứ cấp:

Bioreactor la phương pháp nuôi cấy dựa trên một bình nuôi cấy được thiết kế chuyên biệt nhằm mục đích nhân lên số lượng lớn tế bào, mô hay cơ quan trong môi trường lỏng có hệ thống làm thống làm thoáng khí

Bioreator với hệ thống cung cấp và xả môi trường, hệ thống cấp và thoát khí vô trùng, kiểm soát các yếu tố môi trường bên trong như sự lắc, sự thoáng khí, nhiệt độ, oxy hòa tan, pH…

Nuôi cấy bằng bioreactor là một trong những phương pháp đầy hữa hẹn cho nhân giống với số lượng lươn tế bào, phôi soma hay các đơn vị phát sinh

cơ quan (củ, hành, đốt, củ bi hay cụm chồi), trong đó đã có một số báo cáo về nhân giống các loại cây hoa cảnh và cây dược liệu bằng bioreactor Số lượng lớn sinh khối tế bào được tạo ra nhờ phương pháp này, giúp cho việc thu nhận hợp chất thứ cấp với số lượng lớn

Tuy nhiên, sự mâu thuẫn trong việc tối ưu các loại bioreactor cũng như các thông số nuôi cấy cũng được nêu lên Nguyên nhân chính là do sự khác nhau về loài, do đó cần phải quan sát cẩn thận từng trường hợp cụ thể Khi chuẩn bị nuôi cấy trên một đối tượng nào đó, thông thường bắt đầu với hệ thống bioreactor nhỏ để tối ưu hóa các điều kiện nuôi cấy, sau đó nuôi cấy trong các bioreactor (500-1000 lít) quy mô lớn dễ dàng thực hiên hơn

Phần II - QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN

Chuẩn bị mẫu cấy:

Kích thước và hình dạng ban đầu của mẫu cấy thường không khắt khe lắm mặc dù mẫu cấy không thể tăng trưởng được nếu như kích thước mẫu cấy nhỏ hơn kích thước cần thiết Nói chung những mẫu cấy tương đối lớn thường được sử dụng bởi vì một lượng lớn tế bào hiện diện làm tăng cơ hội thu được những mẫu cấy có thể sống được Lá, thân, hoa , bao phấn, trái cây, hột, vùng chồi ngọn và rễ có thể được sử dụng để nuôi cấy tế bào

Mấu được sử dụng làm thí nghiệm này là các cơ quan gồm: rễ, thân và

lá hoa cúc in vitro 4 tuần tuổi đặc điểm các mẫu là: khỏe, không bị sâu bệnh, ít

bị vết bầm, thâm, xay sát

Thiết bị nuôi cấy:

Trong nuôi cấy đặc trong các bình tam giác bằng thủy tinh 500ml, sau khi cấy mấu mô sẹo vào các bình nuôi cấy, các bình được đặt trên các giá, kệ thoáng mát, đặt ở phòng sạch, nhiệt độ khoảng 20- 25oC

Môi trường:

Môi trường muối khoáng cơ bản (MS, Murashige và Skoog, (1962)) bổ sung thêm các thành phần:

VitaminB1: 1mg/l

Vitamin B6: 0,5mg/l

Vitamin PP: 0,5mg/l

Glycine: 2mg/l

MYO- Inoistol: 100mg/l

Chất điều hòa tăng trưởng thực vật (NAA, 2,4-D, BA)với nồng độ nhất định tùy theo mục đích thí nghiệm.đường saccharose với nồng độ tùy theo mục đích thí nghiệm

Agar: 7,8g/l

Môi trường được chỉnh về pH 5,8 bằng NaOH 1N và HCl 1N

Môi trường được hấp khử trùng ở 121oC, 1atm trong 20 phút

Môi trường nuôi cấy cần chú ý thêm:

Sự đáp ứng của những mẫu cấy, việc cung cấp tất cả các nguyên tố khác

ở mức độ tối thích phụ thuộc phần lớn vào nồng độ auxin và cytokinin Sự đáp ứng của mẫu phụ thuộc vào cà hai chất lượng chất điều hòa sinh trưởng thực vật nội sinh và ngoại sinh Auxin thường được sử dụng để khởi đầu và duy trì

mô sẹo gồm IAA (10-10 ÷ 10-5 M) và NAA (10-10 ÷ 10-5 M) Một vài mô không thể tạo được mô sẹo khi chỉ có tác dụng của auxin mà đòi hỏi cả sự có mặt của cytokinin Kinetin nồng độ 10-7 ÷ 10-6 M có hiệu quả trong việc làm tăng khả năng khởi đầu tạo sự mô sẹo

Để duy trì mô sẹo đòi hỏi cần phải có sự hiện diện của các amino acid khác nhau trong môi trường nuôi cấy Các amino aicd thường được sử dụng