Tri thức là kho tàng quý giá nhất trong lịch sử giúp loài người phát triển cả về trí tuệ lẫn tâm hồn. Hiểu được những giá trị to lớn của sách, chúng ta hãy rèn luyện cho bản thân thói quen đọc sách hằng ngày để ngày một tốt hơn. Sách là nguồn tri thức vô tận của con người, là phương tiện lưu trữ tri thức, lịch sử, văn hóa từ hàng nghìn đời nay nhằm giúp cho thế hệ sau này có tài liệu tìm hiểu, mở mang hiểu biết. Đọc sách giúp con người tiếp thu nguồn tri thức để hoàn thiện bản thân, suy nghĩ đúng đắn hơn và đủ kiến thức để tìm kiếm công việc nuôi sống bản thân. Sách trước tiên mở ra nhiều thế giới kì diệu của những công trình khoa học, của những thành phố tương lai từ đó bồi đắp và nuôi lớn những ước mơ cao đẹp cho trẻ thơ, cho những người học sinh. Từ sách, chúng ta có những hiểu biết về các công việc, các ngành nghề, từ đó có định hướng học tập, rèn luyện để phấn đấu cho tương lai. Bầu bạn với sách là cách dễ nhất để tâm tĩnh tại, mở rộng tầm nhìn để khám phá được muôn điều hay, mới lạ. Qua sự hấp thụ và tích lũy kiến thức từ sách vở, con người sẽ có vốn sống riêng cho bản thân mình để hướng đến một cuộc sống chất lượng hơn. Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần đọc thêm những cuốn sách văn học, kĩ năng sống để hoàn thiện đạo đức, tâm hồn của mình ngày càng tốt đẹp hơn. Đến với cuộc thi đại sứ văn hóa đọc tỉnh Nghệ An năm 20222023, tôi mong muốn được truyền tải đến mọi người những cuốn sách hay, những lợi ích của việc đọc sách, và trên hết, những hành động mỗi chúng ta có thể làm để góp phần lưu giữ thói quen đọc sách tốt đẹp.
Trang 1Lời nói đầu
Tri thức là kho tàng quý giá nhất trong lịch sử giúp loài người phát triển cả
về trí tuệ lẫn tâm hồn Hiểu được những giá trị to lớn của sách, chúng ta hãy rèn luyện cho bản thân thói quen đọc sách hằng ngày để ngày một tốt hơn
Sách là nguồn tri thức vô tận của con người, là phương tiện lưu trữ tri thức, lịch sử, văn hóa từ hàng nghìn đời nay nhằm giúp cho thế hệ sau này có tài liệu tìm hiểu, mở mang hiểu biết
Đọc sách giúp con người tiếp thu nguồn tri thức để hoàn thiện bản thân, suy nghĩ đúng đắn hơn và đủ kiến thức để tìm kiếm công việc nuôi sống bản thân Sách trước tiên mở ra nhiều thế giới kì diệu của những công trình khoa học, của những thành phố tương lai từ đó bồi đắp và nuôi lớn những ước mơ cao đẹp cho trẻ thơ, cho những người học sinh Từ sách, chúng ta có những hiểu biết về các công việc, các ngành nghề, từ đó có định hướng học tập, rèn luyện để phấn đấu cho tương lai Bầu bạn với sách
là cách dễ nhất để tâm tĩnh tại, mở rộng tầm nhìn để khám phá được muôn điều hay, mới lạ Qua sự hấp thụ và tích lũy kiến thức từ sách vở, con người sẽ có vốn sống riêng cho bản thân mình để hướng đến một cuộc sống chất lượng hơn Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần đọc thêm những cuốn sách văn học, kĩ năng sống để hoàn thiện đạo đức, tâm hồn của mình ngày càng tốt đẹp hơn
Đến với cuộc thi đại sứ văn hóa đọc tỉnh Nghệ An năm 2022-2023, tôi mong muốn được truyền tải đến mọi người những cuốn sách hay, những lợi ích của việc đọc sách, và trên hết, những hành động mỗi chúng ta có thể làm để góp phần lưu giữ thói quen đọc sách tốt đẹp
Trang 2Nội dung: Đề 1 Câu 1: Chia sẻ cảm nhận của em về một cuốn sách đã truyền cảm hứng,
hướng em tới lối sống tích cực, có ý thức xây dựng môi trường sống văn hoá lành mạnh, có trách nhiệm với xã hội, khơi dậy khát vọng cống hiến và phát triển đất nước
Trang 3I Giới thiệu
Descartes, triết gia nổi tiếng nước Pháp thế kỷ 17, từng khẳng định: “Tôi tư duy, tôi tồn tại” Đương nhiên tư duy và suy nghĩ đơn thuần thực sự là hai việc khác nhau
Thưa các bạn, có ai mà chưa từng một lần trải qua những khoảnh khắc của cuộc sống, lâm vào những tình huống, hoàn cảnh khó khăn, bức xúc
và thậm chí không thể tìm được lối ra cho mình Và dường như mọi dự định, mọi ước mơ đều sụp đổ, không còn điểm tựa Cảm thấy hụt hẫng và bất lực nhưng không biết phải làm gì, chỉ muốn chấm dứt buông xuôi trôi
đi nỗi buồn Những lúc như vậy hẳn ai cũng cần một động lực để đứng lên
và tôi cũng vậy Tôi đã từng tìm cho mình những bài học kinh nghiệm, cho đến khi tôi tìm thấy cuốn sách “Bức xúc không làm ta vô can” của tác giả Đặng Hoàng Giang, một tác phẩm dường như thay đổi những suy nghĩ về cuộc sống của tôi
Tuy không thực sự hoàn hảo nhưng đây là cuốn sách mà người Việt nên đọc Đặng Hoàng Giang là một tác giả rất đặc biệt, có thể dễ thấy tư duy lý tính, lập luận khúc chiết và logic- một điều có lẽ ảnh hưởng bởi nghề
nghiệp ông được đào tạo và đặc biệt là môi trường đào tạo (Đức-Áo) Mặt khác, tác giả lại tỏ ra coi thường trào lưu sính Tây ở Việt Nam Trong thời đại mạng xã hội câu like nơi mỗi người có cơ hội nổi tiếng trong 15 phút và với mười lăm người "bạn" thì những tiểu luận sắc sảo của tác giả- một người viết chọn cách đứng một mình, quan sát đám đông nhưng không hoà vào nó và bị nó chi phối, và âm thầm tác động vào nó theo cách tích cực có thể- thật đáng trân trọng Bạn có thể không đồng ý với anh Giang trong nhiều vấn đề, và tôi cũng nghĩ là anh ấy sẽ rất chào đón điều đó Điều quan trọng nhất mà tác giả làm được là gợi ra sự tự vấn của người đọc trong quá trình đọc đó
Nếu nói Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Nguyên Hồng, với trào lưu hiện thực phê phán cùng nhiều tác phẩm để lại nhiều ý nghĩa cho hậu thế là những cây đại thụ lớn của nền văn học Việt Nam Thì Đặng Hoàng Giang với rất nhiều tác phẩm, mà điển hình là “Bức xúc không làm ta vô can” đang dần vươn mình trở thành một cái cây lớn của văn học thế kỷ XXI
Tôi không hoàn toàn đồng ý với tất cả những quan điểm của tác giả trong cuốn sách trên, thế nhưng, tôi khuyên mỗi các bạn, nếu có cơ hội hãy tìm
và đọc cuốn sách này một lần trong đời
Trang 5II Đánh giá về tác phẩm
1.“Bức xúc không làm ta vô can” – Làn sóng ngầm lan tỏa hứa hẹn cơn sóng thần
Cuốn sách là tuyển tập 26 bài viết ngắn chia làm 3 chủ đề: Cái tôi cá nhân trong xã hội hiện đại; Các vấn đề phát triển như môi trường, công lý và phân biệt giàu nghèo; Thực trạng văn hóa – xã hội đương đại
Bắt đầu bằng hình ảnh một cuộc thi marathon, khi ai ai cũng tung hô người chạm qua vạch đích đầu tiên, thì tác giả chỉ chú ý những con người cắn răng
lê bước tiếp để chạy hết quãng đường thi dẫu người chiến thắng đã được xác định Họ không từ bỏ Họ đơn thuần bướng bỉnh và có thể hơi điên rồ
Họ tiếp tục chỉ vì “bỏ cuộc” không phải là lựa chọn của họ.
Vẻ đẹp của người chạy marathon về chót giống với câu chuyện của cô bé Ruby ở bang New Orleans (Mỹ) vào cuối những năm 1950, trong hoàn cảnh chính quyền ra quyết định xóa bỏ phân biệt chủng tộc, Ruby là học sinh da đen đầu tiên và duy nhất của trường vào năm đó Ruby lúc ấy 6 tuổi, là cô bé lớp 1 Suốt một năm sau đó, Ruby lủi thủi một mình, không có bạn chơi, chịu
sự căm thù, giận dữ, gào thét, chửi rủa của đám đông da trắng, chỉ có cô giáo trẻ Barbara Henry đối xử với em bình thường, cô dạy em trong lớp học một thầy một trò Gia đình Ruby gặp vô vàn khó khăn vì quyết định này Nhưng, họ không từ bỏ Họ không chuyển con gái họ đến một ngôi trường khác nơi các bạn da đen đang học với nhau
Họ tiếp tục chỉ vì “như cũ” không phải là điều họ muốn.
Con người chúng ta có xu hướng bị thu hút bởi những người xuất chúng và nổi tiếng, rồi rơi vào tâm lý chờ đợi, phó thác Nếu bản thân mỗi người tự nhận thức, tự lựa chọn và tự cố gắng vì lựa chọn đó, như những người lê lết cuối chặng marathon, như gia đình cô bé Ruby, thì kết quả, sẽ được tạo ra từ chính
Trang 6nỗ lực của bản thân chứ không phải chờ đợi, nhòm ngó người khác nữa Với Ruby, năm cô bé lên lớp 2, em đã được hòa nhập, trường bắt đầu chào đón những học sinh da đen khác Những kẻ dù không chiến thắng nhưng vẫn cố gắng hoàn thành hết đường đua của mình, đó là những người đã chiến thắng chính cuộc chơi của bản thân
Đây mới chính là những nhân tố cốt yếu tạo nên sự thay đổi tốt đẹp của xã hội theo thời gian
Tác phẩm còn đề cập đến tâm lý đám đông và sự vận hành của nó, cũng chính là nguyên nhân sự thật đằng sau sự cuồng nộ đập phá quá khích của những người công nhân mà thường ngày vẫn hiền lành, chăm chỉ, chịu thương, chịu khó
Một đám đông có những yếu tố đặc biệt Một là, trong đám đông, các thành viên của nó vô danh, và cái vô danh đó đem lại cho mỗi người một sự an toàn
và cảm giác được bảo vệ Hai là, đám đông gây phấn khích Ba là, đám đông đem lại cho các cá nhân trong nó cảm giác về quyền lực Và cuối cùng, đám đông rùng rùng chuyển động và trăm người như một cùng làm một hành vi nào đó, khi họ được một sự kiện bất ngờ châm ngòi Trong đám đông, con người dễ đánh mất bản thân
Những đám đông “mới” ngày nay, như vụ công nhân xây dựng Thái Nguyên
xô xát ở nhà máy Samsung, người dân Đồng Nai “hôi bia”, thanh niên Nghệ
An “đánh hôi” kẻ trộm chó, hay là hình ảnh xấu xí gần đây nhất là đầu năm
2019, người dân Hà Nội đổ xô “hôi hoa” trước khách sạn JW Marriott khi Hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều lần thứ hai vừa mới kết thúc… Là những đám đông nổi lên không vì quan điểm xã hội hay mục đích chính trị, họ phá phách một cách vô phương hướng và vô nghĩa Họ không hề giống như những đám đông “cũ” năm 1945 – những con người ấy được vận động tham gia cách mạng, được phổ biến để xây dựng một ý thức hệ tư tưởng vững chắc vì nước
vì dân, vì nền độc lập tự do của chính bản thân họ
Tác giả đề cập đến việc 3 tỷ lít bia, 5 triệu con chó, 500.000 ấn đền Trần được tiêu thụ trong một năm, người dân truyền tai nhau những con số này như những minh chứng hùng hồn cho sự bệ rạc và xuống dốc của người Việt, rồi cợt nhả nhau Từ bao giờ người Việt có thói quen lấy khoái cảm từ việc tự xỉ vả bản thân?
Trang 7“ Sự lộn xộn, nhếch nhác ở Việt Nam gắn liền với mức phát triển kinh tế của chúng ta, nhưng không phải là đặc thù Việt Các nước đang phát triển khác cũng lộn xộn, bụi bặm, thiếu quy củ như vậy Cũng khó mà yêu cầu những người nghèo đang vật lộn hằng ngày phải lịch sự, đi nhẹ nói khẽ và nhường nhịn người xung quanh Hay thậm chí, những người không còn nghèo nữa thì vẫn mang thói quen từ thời bao cấp đã ăn sâu trong tiềm thức, nên vào resort (khu nghỉ dưỡng) vẫn còn chen lấn nhau khi lấy đồ ăn…” Đặng Hoàng
Giang chia sẻ
Tác giả đưa ra những phân tích, lý giải và cả giải pháp về vấn đề người nghèo Khi hiểu vì sao họ lại xử sự như vậy thì cũng dễ yêu thương và thông cảm nhau hơn Ở Việt Nam, số lượng người ăn xin khá nhiều, những người nghèo thì lại càng nghèo vì đi xin xỏ người giàu, đào mỏ, ăn bám Họ trở nên lười vận động, ỷ lại Người nghèo không phải do lối sống của họ dẫn đến nghèo đói, mà nghèo đói đã tạo nên lối sống như vậy Ngừng việc chê trách
và lên án Tìm cách giúp họ nhen nhóm lòng tự tin, kiên nhẫn hướng dẫn, khích lệ khi họ đạt được những thành tựu dù chỉ là nhỏ nhất, để họ thấy bản thân không phải là những người bị xã hội bỏ đi và có niềm hy vọng về tương lai… Một người nghèo hay một cộng đồng người nghèo đều nên được đối xử như vậy, thay vì chỉ quyên góp tiền hay thóc gạo Giống như nhân vật “Chí Phèo”, một nhân vật kinh điển trong tác phẩm cùng tên của nhà văn hiện thực phê phán Nam cao mà tôi tin chắc rằng hầu như tất cả mọi người dân từ già trẻ lớn bé hay bất kì hoàn cảnh nào cũng biết vậy, từ một con người ngông cuồng, là con “quỷ dữ” của làng Vũ Đại, thế nhưng ngay khi nhận được tấm lòng của Thị Nở, Chí liền có những thay đổi, trong hắn nhen nhóm lại những tia sáng về hy vọng cuộc sống, về tương lai, và hắn, lần đầu tiên biết ao ước được lương thiện, được làm đẹp cho đời
Rất nhiều hiện tượng xã hội khác được đem ra phân tích, như công việc và
các mối quan hệ khiến cho“anh hùng thường nhật” – những người giữ được
“la bàn đạo đức” của mình trong cuộc sống – ngày càng hiếm hoi; tử tù sinh
con – quyền hay đặc ân; du học trời Tây; nên hay không nên phẫu thuật thẩm mỹ; thái độ của mọi người khi đi du lịch, đi bảo tàng, đi từ thiện; cuộc sống trên mạng xã hội; sự tôn thờ sách thái quá; như nỗi tự hào, hân hoan, hãnh
Trang 8diện với bạn bè năm châu quốc tế thế giới khi đất nước có nhiều người lọt vào danh sách tỷ phú…
Dù chỉ có 222 trang, nhưng cuốn sách lại rất đồ sộ về nội dung, nóng bỏng về tính thời sự, phê phán mà không nặng nề, chỉ trích mà không gay gắt, vừa đứng ở bên ngoài vừa nhập vai vào trong cuộc để lên tiếng, gợi ý đưa ra những hướng giải quyết
2.Một tác phẩm gây tranh cãi và khuyến khích tư duy phản biện
Trong “Bức xúc không làm ta vô can”, tác giả đã hoàn thành tốt vai trò của một nhà phê bình xã hội, và còn hơn thế nữa, là một nhà hoạt động xã hội đang xây dựng văn hóa tranh luận Những phân tích của ông là sự kết hợp của tri thức uyên bác, luận cứ trùng trùng và một cái nhìn trực diện, đánh thẳng vào vấn đề
Điều đặc biệt là ông thường dùng nghệ thuật viết ngược để đá xoáy các vấn
đề, tạo nên các cuộc tranh luận mà tại đó, nếu mỗi người có thể mang tâm cầu thị để đưa ra ý kiến cá nhân, đồng thời tôn trọng người phát ngôn để phản biện, thì hướng giải quyết các nan đề của xã hội sẽ sáng hơn, tối ưu hơn
Lẽ dĩ nhiên là tiến sĩ Đặng Hoàng Giang đã thành công, thế nhưng cuốn sách cũng thật sự gây ra nhiều tranh cãi
Theo một cuộc khảo sát nho nhỏ của tôi trong cộng đồng người đọc sách trên Goodreads, rất nhiều độc giả không hẳn là chia sẻ hoàn toàn những
Hầu hết đều tâm đắc với những lập luận của tác giả, như những bài “Vẻ đẹp của người chạy marathon về chót”, “Những người khốn khổ ở Tiên Lãng”, “Rồi tất cả sẽ trở thành Đồ Sơn”, “Ngó Mỹ, dòm Nhật, hóng Do Thái: lựa chọn nào cho ta”… Thế nhưng, một bộ phận khó chấp nhận về mối kinh hoàng của nhiều gia đình – theo lời tác giả – đó là khi “các cô các cậu không chịu lập gia đình mặc dù học hành đã xong và tuổi thì đã 24, 25, nghĩa là cũng không còn trẻ trung gì nữa” trong bài “Những ‘hiểm họa’ bất ngờ khi gửi con đi du học”
Trang 9Thêm nữa, cũng như bà Tôn Nữ Thị Ninh nhận xét, lời nhắn nhủ “để công chúng là người quyết định cuối cùng số phận của các sản phẩm văn hóa và nghệ thuật” trong bài “Sự trỗi dậy của tư duy phong kiến và bảo thủ” cũng khó nhận được sự đồng tình khi mà chính tác giả cũng nhận định qua những phân tích trước, rằng công chúng là số đông dễ bị tác động nhất
3.Kích thích tư duy phản biện, thay đổi suy nghĩ
Trích lời của bà Tôn Nữ Thị Ninh trong lời nói đầu của cuốn sách, Descartes,
triết gia Pháp thế kỷ 17, nổi tiếng với lời khẳng định “Tôi tư duy do đó tôi tồn
tại” Đương nhiên tư duy và suy nghĩ đơn thuần là hai việc khác nhau Mỗi một
ngày, con người thực sự tư duy, động não, suy nghĩ tập trung bao nhiêu giờ hay thậm chí là bao nhiêu phút? Cái gì kích thích con người tư duy? Đó có thể
là một cuốn sách, ví dụ như “Bức xúc không làm ta vô can” chẳng hạn
Có cách đọc gọi là đọc hiểu, có cách đọc gọi là đọc nhìn mặt chữ Và với một cuốn sách có bề dày nội dung đồ sộ như “Bức xúc không làm ta vô can”, cách đọc cưỡi ngựa xem hoa chưa bao giờ là đủ Phải đọc với mong muốn mở rộng tầm nhìn tri thức, để rồi tư duy, phản biện khi cần thiết và tự tìm ra lối thoát trong tâm tưởng bản thân, thì mới khai thác được cái cốt tủy của cuốn sách này, như mục đích nhân văn mà tác giả hướng tới
Hãy mang tâm cầu thị và đọc “Bức xúc không làm ta vô can” để tạo cho bản thân cơ hội tư duy dưới cái nhìn phổ quát về xã hội đương đại Việt Nam và mở rộng ra thế giới, để rút ra cho bản thân những bài học và kinh nghiệm quý báu, để sống có ích chứ không phải chỉ tồn tại Để biết rằng, mỗi cá nhân thay đổi tích cực là tiền đề xây dựng một xã hội tốt đẹp
Cuốn sách này đã mang đến cho tôi một cái nhìn mới hoàn toàn về cuộc sống, về xã hội Những mổ xẻ sắc bén và chính xác của Đặng Hoàng Giang khiến cho tôi càng thêm thấu hiểu về cuộc sống, về những gì đang diễn ra xung quanh tôi, và trên hết, đó là những gì tôi phải làm để khiến đất nước, cuộc đời, cuộc sống trở nên tốt đẹp, lành mạnh và văn minh hơn
III Lời kết
Một cuốn sách hay, phù hợp với thị hiếu đọc sách của đa phần bạn trẻ ngày nay, với lăng kính đa chiều, bằng ngòi bút hóm hỉnh, châm biếm, sắc sảo mà vẫn đầy tinh tế, tri thức, tác giả Đặng Hoàng Giang mổ xẻ xuyên qua lớp lang văn hóa, xã hội, đời thường mà hầu hết tất cả mọi người đều biết, để tìm đến thực chất, ý nghĩa đích thực của hiện tượng
Một lần nữa, tôi khuyên các bạn hãy tìm và đọc cuốn sách này một lần, để hiểu, để cảm nhận sâu sắc về đời sống, về xã hội!
Trang 10Câu 2 Nếu em được chọn là đại sứ văn hóa đọc, em sẽ có kế hoạch xây dựng kế hoạch hành động nhằm phát triển văn hoá đọc cho bản thân hoặc cộng đồng?(nêu mục tiêu, đối tượng hưởng lợi, nội dung công việc thực hiện, kết quả đạt được.)
Có người từng nói rằng: “Đọc sách có thể không giàu, nhưng không đọc, chắc chắn nghèo!” Bạn có thể giàu có về vật chất nhưng về trí tuệ và đời sống tinh thần sẽ không thể đủ đầy và rộng mở nếu bạn không đọc sách Sách mở ra cho ta thế giới mới, mang ta đến những chân trời mới và điều