Tiểu luận KDQT nhóm 9 (1)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ ======

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG VIỆN KINH TẾ VÀ KINH DOANH QUỐC TẾ

Mở đầu, kết luận, nội dung chương 1

và 3, làm slide

Nội dung chương 2, chỉnh sửa và viết tiểu luận, làm slide, thuyết trình

làm slide

Nội dung chương 2, soạn nội dung thuyết trình, thuyết trình

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 6

NỘI DUNG 8

Chương 1 Tổng quan về IKEA 8

1.1 Lịch sử phát triển của IKEA 8

1.2 Triết lý kinh doanh của IKEA 9

1.2.1 Quan điểm hướng đến khách hàng và triết lý giá 9

1.2.2 Chú trọng trách nhiệm xã hội, các chuẩn mực đạo đức văn hóa 10

1.3 Tổng quan về hoạt động kinh doanh của IKEA tại thị trường Trung Quốc 10 Chương 2 Các yếu tố môi trường văn hóa ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của IKEA tại thị trường Trung Quốc 12

2.1 Tổng quan về văn hóa Trung Quốc 12

2.2 Ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa Trung Quốc đến hoạt động kinh doanh của IKEA 13

2.2.1 Ngôn ngữ 13

2.2.2 Văn hóa ẩm thực 15

2.2.3 Kiến trúc nhà ở 17

2.2.4 Thói quen mua sắm hàng hóa và sử dụng dịch vụ 19

2.2.5 Khoảng cách quyền lực trong xã hội 25

2.2.6 Văn hóa hợp tác trong kinh doanh 26

Chương 3 Yếu tố tạo nên sự thành công của IKEA tại thị trường Trung Quốc và bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp 28

3.1 Yếu tố tạo nên sự thành công của IKEA tại thị trường Trung Quốc 28

3.2 Bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp 29

KẾT LUẬN 31

TÀI LIỆU THAM KHẢO 32

MỤC LỤC HÌNH

Hình 1: Cửa hàng của IKEA tại Trung Quốc 14

Hình 2: Bàn ăn truyền thống của người Trung Quốc (nguồn: new.en) 16

Hình 3: So sánh kiến trúc phòng ngủ của Trung Quốc và phương Tây 17

Hình 4: Sơ đồ bài khu vực trưng bày thiết kế nội thất tại một cửa hàng IKEA 19

Hình 5: Bên ngoài một cửa hàng nội thất tại IKEA 20

Hình 6: Cửa hàng IKEA tại trung tâm Hongkong 20

Hình 7: Người Trung Quốc ngủ trưa tại IKEA (nguồn: The New York Times) 21

Hình 8: Gian hàng tự phục vụ rộng rãi tại IKEA (nguồn: Sohu) 22

Hình 9: So sánh các chỉ số về văn hóa theo thang Geert Hofstede 25

LỜI MỞ ĐẦU

Trong nền kinh tế thị trường, đặc biệt khi xu hướng toàn cầu hoá kinh tế phát triển mạnh mẽ, để tồn tại và phát triển bền vững, mỗi doanh nghiệp cần xây dựng và đổi mới những chiến lược kinh doanh phù hợp với bối cảnh thời đại Bên cạnh việc xây dựng thương hiện tại thị trường nội địa, các doanh nghiệp cũng tìm kiếm và thâm nhập vào những thị trường nước ngoài tiềm năng, mở rộng thị phần Và khi lựa chọn tham gia vào môi trường kinh doanh quốc tế phức tạp, họ sẽ bị tác động bởi nhiều yếu tố, đặc biệt là văn hoá Mỗi quốc gia sẽ mang trong mình những nét độc đáo, đặc trưng về văn hoá xã hội gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của đất nước và cũng tác động đến hành vi tiêu dùng, lối suy nghĩ của người dân Văn hoá đóng vai trò quan trọng trong quá trình nghiên cứu thị trường, ảnh hưởng không chỉ đến sản phẩm mà còn lên toàn bộ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tại thị trường mới

Nhận thấy tầm quan trọng của yếu tố văn hóa trong kinh doanh quốc tế, với sự giới hạn thời gian và quy mô, bài tiểu luận sẽ tập trung làm rõ ảnh hưởng của sự khác biệt văn hóa đến hoạt động kinh doanh của IKEA tại thị trường Trung Quốc IKEA là một doanh nghiệp tư nhân của Thụy Điển và cho tới hiện nay, đây là tập đoàn bán lẻ đồ nội thất lớn nhất thế giới Đối với đất nước tỷ dân Trung Quốc, IKEA coi đây là thị trường trọng điểm Nhờ sự nghiên cứu và am hiểu rõ văn hóa người tiêu dùng địa phương tại Trung Quốc, IKEA đã có những chiến lược kinh doanh đúng đắn, góp phần tạo nên những thành công vang dội khi kinh doanh tại đất nước này

Với mục đích tìm hiểu cách thức IKEA đã vận dụng, thích nghi sự khác biệt văn hóa như thế nào để thành công trên thị trường Trung Quốc và bài học cho các doanh nghiệp khác, nhóm chúng em quyết định xây dựng đề tài tiểu luận: “Ảnh hưởng của các yếu tố môi trường văn hóa đến hoạt động kinh doanh của IKEA tại thị trường Trung Quốc”

Để làm rõ nội dung của đề tài, bài tiểu luận được chia thành ba chương chính:

- Chương 1: Tổng quan về IKEA

- Chương 2: Các yếu tố môi trường văn hóa ảnh hưởng tới hoạt động kinh doanh của IKEA tại thị trường Trung Quốc

- Chương 3: Các yếu tố làm nên thành công của IKEA tại Trung Quốc và bài học kinh nghiệm cho các doanh nghiệp

NỘI DUNG

Chương 1 Tổng quan về IKEA

1.1 Lịch sử phát triển của IKEA

IKEA (viết tắt của Ingvar Kamprad Elmtaryd Agunnaryd) là một doanh nghiệp tư nhân của Thụy Điển Hiện nay, đây là tập đoàn bán lẻ đồ nội thất lớn nhất thế giới; chuyên

về thiết kế đồ nội thất bán lắp ráp, thiết bị và phụ kiện nhà ở Tên gọi IKEA được Kamprad đặt từ những chữ cái đầu tiên của tên ông (I và K) và chữ cái của trang trại gia đình (E trong Elmtaryd) và ngôi làng quê nhà (A trong Agunnaryd)

Ban đầu, IKEA đơn thuần là công ty tại nhà, giao hàng qua bưu điện, không có cửa hàng IKEA bán bất cứ món hàng nào mà ông Kamprad nghĩ là có thể thu hút được khách hàng như bút chì, ví, khung hình, đồng hồ đeo tay, nữ trang, vớ ni lông v.v…

Tuy nhiên, vốn sinh ra trong gia đình có truyền thống kinh doanh, ông Kamprad không chỉ dừng lại ở việc bán đồ lưu niệm mà ông còn không ngừng quan sát, tích lũy kinh nghiệm để đưa ra một giải pháp kinh doanh tối ưu, đơn giản và tiết kiệm nhất có thể Ông sắp xếp tất cả cửa hàng IKEA theo một cách: bày toàn bộ hàng hóa lên kệ để khách hàng

tự chọn, đồ nội thất được đóng gói gọn lại để dễ vận chuyển, khi về nhà khách hàng chỉ cần tự lắp ráp theo hình Ý tưởng ban đầu về đồ nội thất theo kiểu tự lắp ráp đã hình thành như vậy, đến nay đã được sử dụng hơn nửa thế kỷ

Năm 1951, ông Kamprad quyết định dừng việc bán những sản phẩm khác, tập trung sản xuất và kinh doanh đồ nội thất giá rẻ Cùng năm đó, IKEA đã phát hành catalogue sản phẩm đầu tiên Hai năm sau, ông mua lại cửa hàng gỗ Älmhult và biến nó thành phòng trưng bày đồ nội thất Năm 1955, IKEA đã bắt đầu kinh doanh đồ nội thất tự thiết kế Năm 1958, ông Kamprad mở cửa hàng bán lẻ đầu tiên ở thành phố Almhult gần đó, cửa hàng đồ nội thất rộng 6.700 mét vuông này trở thành cửa hàng trưng bày đồ nội thất lớn nhất Bắc u lúc bấy giờ của IKEA, cũng là mẫu chuỗi cửa hàng “kiểu kho” đồng thời

là trụ sở của công ty IKEA

Năm 1963, ông Kamprad mở cửa hàng bên ngoài Thụy Điển đầu tiên ở thủ đô Oslo của Na Uy Từ đó, quy mô của IKEA luôn không ngừng mở rộng, vươn ra thị trường quốc

tế và chiếm được cảm tình của đông đảo khách hàng

1.2 Triết lý kinh doanh của IKEA

1.2.1 Quan điểm hướng đến khách hàng và triết lý giá

Triết lý hàng đầu mà Kamprad xây dựng của IKEA chính là “Hãy làm cuộc sống tốt đẹp thêm từng ngày cho tất cả mọi người” (“To create a better everyday life for the many people”)

Kamprad cho rằng ở tất cả các quốc gia và hệ thống xã hội, một lực lượng lớn nguồn lực chỉ phục vụ một nhóm nhỏ người Cũng như trong kinh doanh, có quá nhiều sản phẩm mới và thiết kế đẹp nhưng lại chẳng đến được tay của phần lớn mọi người Từ đó, IKEA

tự đặt ra sứ mệnh “Cung cấp rộng rãi các vật dụng trong nhà với chức năng, mẫu mã đẹp, chất lượng tốt và bền, với mức giá thấp và phần lớn mọi người có thể mua được” Là người sáng lập công ty, Kamprad thường nhắc nhở nhân viên của mình rằng mặt hàng tốt nhất ở IKEA chính là việc cả người mua lẫn người bán đều không thiệt thòi, mà cả hai đều nhận được điều gì đó

Với phương châm tiết kiệm cho khách hàng, vì khách hàng, mô hình IKEA đã được thiết kế để khách hàng có thể tự lựa chọn, tự vận chuyển và lắp ráp đồ gỗ của mình tại nhà

Để làm được việc đó, IKEA mất rất nhiều công thiết kế để có thể lắp ráp các bộ phận đồ

gỗ một cách dễ dàng, thuận tiện nhất cho mọi khách hàng bình thường

Ngoài ra, IKEA còn luôn tuân theo một quy tắc: giảm lượng hàng bán ra 1% sẽ kéo theo giảm doanh thu 10% Vì thế, tổng lượng hàng hóa bao giờ cũng đóng vai trò quan trọng đối với IKEA IKEA luôn kiểm soát chặt chẽ được chi phí ở tất cả các phân đoạn trong hoạt động kinh doanh

1.2.2 Chú trọng trách nhiệm xã hội, các chuẩn mực đạo đức văn hóa

IKEA đặc biệt chú trọng việc xây dựng một hình ảnh uy tín là tập đoàn luôn đi đầu trong việc bảo vệ môi trường Do đó, IKEA luôn từ chối sử dụng các sản phẩm có hóa chất, các loại gỗ từ rừng nhiệt đới đang bị xâm hại Ngoài ra, tập đoàn IKEA là một trong những nhà tài trợ lớn cho các dự án bảo vệ môi trường và chống bóc lột sức lao động trẻ em ở các nước đang phát triển

Về văn hóa công ty, Kamprad chủ trương xây dựng một tổ chức không quan liêu, không phân cấp – tất cả nhân viên của IKEA đều là cộng sự của nhau IKEA thường tổ chức những tuần lễ không bàn giấy (Anti Bureaucracy Weeks), mà thời gian đó tất cả các nhà quản lý đều sẽ làm việc tại cửa hàng Kamprad cũng đề cao yếu tố tình cảm trong việc quản lý Ông cho rằng:“Tình cảm và kinh doanh không thể loại trừ nhau”

Ngoài ra, ở IKEA, các giám đốc và đồng sự làm việc chung với nhau, chia sẻ chung chỗ đậu xe và ăn cùng một căn tin Kamprad cho rằng: “Đơn giản và khiêm tốn sẽ hình thành tính cách của chúng ta trong các mối quan hệ với nhau, với nhà cung cấp và với khách hàng của chúng ta”

1.3 Tổng quan về hoạt động kinh doanh của IKEA tại thị trường Trung Quốc

IKEA đã phát triển quan hệ đối tác thương mại với các công ty Trung Quốc từ những năm 1960 IKEA có một mạng lưới các nhà cung cấp Trung Quốc có chỗ đứng và hiểu biết

về thị trường nội thất Trung Quốc Sau đó, IKEA mở rộng sự hiện diện tại Trung Quốc khi

mở một số văn phòng đại diện mua hàng tại đây

Năm 1998: IKEA Group, một thương hiệu nhượng quyền của Inter IKEA Systems

BV, đã tiến vào Trung Quốc và mở cửa hàng đầu tiên tại Thượng Hải bằng cách liên doanh với đối tác địa phương IKEA trở thành một trong những công ty đồ nội thất đầu tiên xuất hiện ở Trung Quốc

Năm 1999: IKEA đã mở cửa hàng Bắc Kinh đầu tiên Việc kinh doanh của IKEA đã

có tăng trưởng tại Trung Quốc Tuy nhiên, việc liên doanh đã ngăn IKEA tối đa hóa việc

mở rộng và doanh thu vì IKEA không kiểm soát toàn bộ cửa hàng Sau đó, các chính sách được nới lỏng, cho phép các nhà đầu tư nước ngoài tự do hơn trên thị trường Trung Quốc Năm 2001: Khi Trung Quốc gia nhập WTO, các công ty đã có thể hoàn toàn sở hữu các cửa hàng IKEA đã thay đổi cách sở hữu và mua cổ phần từ các đối tác của họ Điều này cho phép IKEA tiếp tục các kế hoạch mở rộng của mình tại Trung Quốc Đi cùng với việc mở rộng số lượng cửa hàng là sự tăng trưởng về doanh thu Sau khi hạ giá gần 10%, doanh số của IKEA Trung Quốc đã tăng 35% trong năm 2003 Doanh số đã tăng 50% chỉ trong ba tháng đầu năm 2004

Năm 2015: IKEA có 18 cửa hàng tại Trung Quốc Công ty đặt mục tiêu mỗi năm mở thêm 3 cửa hàng ở Trung Quốc Trung Quốc cũng là thị trường phát triển nhanh nhất của IKEA với doanh thu hằng năm tăng trưởng 1,6%

Năm 2022: IKEA có tổng cộng 37 cửa hàng tại Trung Quốc đại lục Sự mở rộng của IKEA trong giai đoạn 2020 - 2022 gặp trở ngại khi hoạt động chi tiêu tiêu dùng của người Trung Quốc đã bị ảnh hưởng nặng nề từ các đợt bùng phát dịch COVID-19 và các biện pháp phong tỏa nghiêm ngặt Cũng trong năm này, IKEA cân nhắc đến việc thu hẹp phạm

vi kinh doanh để giảm thiểu rủi ro gây ra do ảnh hưởng của dịch bệnh

Chương 2 Các yếu tố môi trường văn hóa ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của IKEA tại thị trường Trung Quốc

2.1 Tổng quan về văn hóa Trung Quốc

Văn hóa Trung Quốc là một trong những nền văn hóa lâu đời nhất và phức tạp nhất trên thế giới Các vùng mà văn hóa Trung Quốc thống trị trải dài trên một khu vực địa lý rộng lớn ở miền Đông châu Á với các phong tục và truyền thống rất nhiều điểm khác nhau giữa các thị trấn, thành phố và tỉnh Do lịch sử hình thành lâu đời và phạm vi địa lý trải rộng, nền văn hóa Trung Quốc còn có ảnh hưởng mạnh mẽ tới các quốc gia láng giềng Trong quá trình quan hệ giao lưu giữa các dân tộc ở vùng đất Nam bộ, mặc dù một

số phong tục, tập quán văn hóa của người Hoa có sự giao thoa, gắn bó với phong tục, tập quán văn hóa của các dân tộc anh em trong cộng đồng, nhưng ở một số nơi, người Hoa ngày nay vẫn còn lưu giữ lại một vài nét riêng của mình

Người Hoa rất chú trọng đến những điều kiêng kỵ khi xây nhà, mở cửa tiệm, cơ sở buôn bán, Đặc biệt là việc xây nhà được người dân xem xét rất chu đáo, kỹ lưỡng đến từng chi tiết nhỏ, bởi căn nhà là nơi trú ngụ quan trọng nhất của đời người, liên quan đến vận mệnh của những thành viên trong gia đình cùng việc thành bại của công ăn việc làm, buôn bán Do đó, việc bố trí nội thất trong gia đình cũng mang những nét đặc sắc riêng Với tài nghệ của mình, đồ nội thất do những nghệ nhân của Trung Quốc tạo ra luôn có những đường nét hoa văn vô cùng tinh xảo, uốn lượn mềm mại, cuốn hút mọi ánh nhìn Với hai gam màu đen - đỏ chủ đạo, nội thất phong cách Trung Quốc có thiết kế đề cao những nguyên tắc bất di bất dịch, đảm bảo được tính thẩm mỹ của không gian, tính đặc trưng của đất nước, điển hình như nguyên tắc cân xứng và tỷ lệ; nguyên tắc tạo điểm nhấn; nguyên tắc kết nối nhịp điệu

Những nét văn hóa này có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hành vi tiêu dùng của người dân Trung Quốc, cũng là thử thách buộc các doanh nghiệp nước ngoài khi thâm nhập vào thị trường này cần nắm rõ để có những chiến lược kinh doanh phù hợp

2.2 Ảnh hưởng của các yếu tố văn hóa Trung Quốc đến hoạt động kinh doanh của

IKEA

2.2.1 Ngôn ngữ

Một trong những trở ngại lớn nhất đối với các công ty phương Tây hoạt động tại Trung Quốc là rào cản ngôn ngữ Trong khi tiếng phổ thông tiêu chuẩn, được dùng phổ biến nhất là Mandarin (Tiếng Quan Thoại), vẫn có một số tiếng khu vực, vùng miền khác như Quảng Đông, Hồng Kông, Điều này tạo ra một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp muốn thâm nhập vào thị trường Trung Quốc khi tiếng Trung vốn là một trong những ngôn ngữ khó nhất thế giới Nó gây ra không ít nhầm lẫn và sự khó hiểu cho các doanh nghiệp mới gia nhập thị trường này Thậm chí, các loại chữ viết khác nhau (chữ giản thể

và phồn thể) từ một nền văn hóa lâu đời, chẳng hạn, trong khu vực Trung Quốc lục địa khiến cho việc dịch thuật không hề đơn giản

Không giống như bảng chữ cái Alphabet, các ký tự của Trung Quốc là chữ tượng hình, được hình thành từ 214 bộ thủ Hơn nữa, đằng sau mỗi ký tự, không chỉ mang một nét nghĩa, mà còn chứa đựng nhiều ý nghĩa khác nhau trong từng ngữ cảnh khác nhau

Để vượt qua các rào cản về ngôn ngữ cùng với việc thích nghi với văn hóa Trung Hoa, IKEA phải dịch tên doanh nghiệp của mình sang tiếng Trung để kết nối với nền văn hóa tập thể Trung Quốc

Tên của IKEA tại Trung Quốc là “宜家家居” (phiên âm pinyin là //yíjiā jiājū//) Tên tiếng Trung của IKEA nếu phiên âm sang chữ Hán Việt, có thể đọc như “nghi gia gia cư”, với chữ “nghi” trong tiện nghi, “gia” trong nhà cửa, “cư” trong định cư, có nghĩa là ngôi nhà đầy đủ tiện nghi, tạo cảm giác an toàn, ổn định, không những đại diện cho hình ảnh thương hiệu của công ty mà còn phù hợp với tư tưởng “an cư lạc nghiệp” của người Trung Quốc

Hình 1: Cửa hàng của IKEA tại Trung Quốc

2.2.2 Văn hóa ẩm thực

Sự khác biệt về văn hóa ẩm thực là một trong những yếu tố tác động đến các nhà bán

lẻ nội thất như IKEA, do đặc thù thiết kế về phòng bếp cũng như các dụng cụ sử dụng trong nhà bếp

Có một sự khác biệt lớn về văn hóa ẩm thực giữa Trung Quốc và các nước phương Tây Người phương Tây thường dùng dao, nĩa còn người phương Đông, đặc biệt là người Trung Quốc, đũa và thìa là hai vật dụng chủ yếu và không thể thiếu trong các bữa ăn của các gia đình Nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt này một phần đến từ khẩu phần ăn của người Trung và phương Tây là không giống nhau Thực phẩm chính mà người Trung Quốc tiêu thụ chính là gạo và các loại hạt ngũ cốc, trừ một số tỉnh phía Bắc Trung Quốc, do đặc điểm khí hậu nên gạo được thay thế bằng lúa mì Từ nguyên liệu thiết yếu ban đầu là gạo, người Trung Quốc đã nghĩ ra rất nhiều cách chế biến để biến chúng trở thành những món

ăn khác nhau như cháo hoặc bún gạo Bởi kích thước của các món ăn chế biến từ gạo và các loại hạt nên việc sử dụng dao và nĩa không được ưa chuộng tại quốc gia này Ngoài ra,

ẩm thực Trung Quốc còn chịu ảnh hưởng lớn từ tư tưởng của đạo Khổng Là một người ăn chay, Khổng Từ quan niệm rằng: “một người đàn ông đáng kính và ngay thẳng thì phải tránh xa lò mổ và bếp núc” và việc sử dụng dao trên bàn ăn chính là hiện thân cho những điều đó

Ngoài tiêu thụ gạo và các loại hạt thì thịt cũng là một phần không thể thiếu trong khẩu phần ăn của người Trung Quốc Về cơ bản, cách chế biến thịt của họ và các nước phương Tây cũng có sự khác nhau Khi chế biến các loại thịt, các nước phương Tây sẽ loại bỏ hoàn toàn nội tạng động vật và lọc bớt xương, ngược lại, người Trung Quốc khi sơ chế thịt sẽ không loại bỏ xương mà sẽ chặt thành từng miếng Do đó, dao phay sẽ là công cụ thường thấy trong mỗi căn bếp của họ

Đặc biệt, một dụng cụ không thể thiếu trong căn bếp của người Trung Hoa đó là chiếc chảo sâu lòng, có nắp đậy, giúp học có thể dễ dàng chế biến được đa dạng các món ăn hấp,

Bên cạnh đó, nếu như người phương Tây thường hạn chế tối đa việc trò chuyện khi

ăn thì người Trung Quốc thường ăn cùng nhau và nói chuyện về cuộc sống hàng ngày để tạo dựng sự gần gũi giữa các thành viên Do ưa chuộng những suất ăn chia theo khẩu phần gọn gàng, mà các thiết kế bàn ăn của phương Tây sẽ theo dạng bàn hình chữ nhật hoặc hình thuôn dài, trong khi tại Trung Quốc, kiểu bàn vuông hoặc tròn với mặt phẳng rộng lại được ưa chuộng do họ yêu thích các món ăn có thể chia sẻ, hoặc có thể ăn chung cho nhiều người như lẩu

Sau khi tìm hiểu và nghiên cứu văn hóa ẩm thực Trung Quốc, IKEA đã có những sự thay đổi nhất định trong danh mục sản phẩm nhằm thỏa mãn các nhu cầu của người tiêu dùng Năm 1998, 3 mặt hàng này đã được thêm vào quốc gia châu Á này bao gồm đũa, chảo và dao phay Bàn cũng được thiết kế với 2 loại vuông và tròn nhằm đáp ứng thị hiếu của khách hàng Đặc biệt, IKEA cũng rất chú trọng đến những ngày lễ lớn tại quốc gia này, đặc biệt là vào ngày tết, để phù hợp với văn hóa uống trà và tiếp khách của người Trung Quốc, những bộ ấm trà kiểu dáng bắt mắt đã được cửa hàng bày bán tại quầy

Hình 2: Bàn ăn truyền thống của người Trung Quốc (nguồn: new.en)