004Chuong 3 ĐỊA CHẤT CÔNG TRÌNH

ðẠI CƯƠNG VỀ ðỊA CHẤT LỊCH SỬ ðịa chất lịch sử là một môn học nghiên cứu về hoàn cảnh và thời gian hình thành, quá trình tồn tại và biến ñổi của ñất ñá ở vỏ Trái ñất.. Nhiệm vụ của ðịa c

CHƯƠNG 3.

3.1 ðẠI CƯƠNG VỀ ðỊA CHẤT LỊCH SỬ

ðịa chất lịch sử là một môn học nghiên cứu về hoàn cảnh và thời gian hình thành, quá trình tồn tại và biến ñổi của ñất ñá ở vỏ Trái ñất.

Nhiệm vụ của ðịa chất lịch sử:

- Xác ñịnh tuổi của ñá

- Xác ñịnh hoàn cảnh tự nhiên

- Xác lập lại các giai ñoạn phát triển của vỏ Trái ñất,

lịch sử và qui luật hình thành các dạng kiến trúc ñịa chất trên vỏ Trái ñất

Hình thái mặt ñất ngày nay - ñịa hình - là sản phẩm của các quá trình ñịa chất lâu dài và phức tạp, có ảnh hưởng rất lớn ñến hoạt ñộng xây dựng ðịa Mạo

là lĩnh vực nghiên cứu ñịa hình có xét ñến nguyên nhân hình thành và xu thế phát triển.

3.2 CÁC PHƯƠNG PHÁP XÁC ðỊNH TUỔI ðẤT ðÁ

Tuổi của ñất ñá là khoảng thời gian từ khi ñất ñá ñược hình thành cho ñến nay

pháp ñng v phóng x

ðối với các loại ñá cổ, người ta sử dụng các nguyên

tố bán hủy dài như nguyên tố Th, U, còn ñá trẻ là nguyên tố có chu kỳ bán hủy ngắn như carbon phóng xạ (C 14 ).

Tốc ñộ của quá trình phá hủy phóng xạ ở mỗi loại

nguyên tố không thay ñổi Chu kỳ bán h#y của mỗi

nguyên tố phóng xạ là thời gian mà một khối lượng nào ñó của chất phóng xạ bị phá hủy ñi một nửa ñể biến thành ñồng vị bền vững

3.2.1.Phương pháp xác ñịnh tuổi tuyệt ñối:

9

208 206

10 4

,

7 38

,

0 Th x x U

Pb

Pb t

+

+

=

ðối với những ñá trẻ có tuổi 50.000 năm hay trẻ hơn (trầm tích ðệ Tứ) thường sử dụng những nguyên tố có chu kỳ bán hủy ngắn hơn, ví dụ nguyên tố C 14

Trong ñá macma thường chứa cả U và Th, ñồng thời chì thường thấy có nguyên tử lượng là 207,2 là hỗn hợp của hai ñồng vị nên ta thường tính tuổi theo công thức sau:

4.2.2.P áp xác ñnh tu i

c#a ñ&t ñá

Là xác ñịnh thứ tự hình thành các lớp ñá, tìm ra lớp

ñá thành tạo trước, lớp ñá thành tạo sau.

của các tầng ñá ñể xác ñịnh tuổi tương ñối của chúng và các hiện tượng ñịa chất khác.

*Phương pháp thạch học: xác lập một tầng ñá chuẩn (có

những tính chất ñặc biệt về thành phần, màu sắc, bề dày…) rồi so sánh với các tầng khác

So sánh và h)p nh&t ña t(ng các m*t c+t theo thành ph(n ñá

5 4 3 2

1

1

2 3

4 5

Áp dụng phương pháp thạch học ñịa tầng ñể lập cột ñịa tầng trong vùng phát triển ñá xâm nhập và ñá trầm tích

Cúc thạch là sinh vật ñặc trưng của lỷ Trias

Hóa thạch lá cây kỷ Carbon

Phương pháp cổ sinh

Hóa thạch chuồn chuồn kỷ Carbon

đá ựược hình thành cách nay 2 tỷ năm trong môi trường thiếu oxi

Sinh vật tiền Cambri

Phương pháp cổ sinh

Phương pháp cổ sinh

Hóa thạch tiền Cambri

Hóa thạch cá kỷ Silur

3.2.3.Niên bi.u ña ch&t

Theo niên biểu ñịa chất hiện tại thì lịch sử phát triển ñịa

chất của vỏ Trái ñất ñược chia ra là 5 ðại (Era).

Trong mỗi ñại lại chia ra các Kỷ (Period), trong kỷ chia

ra nhiều Thế (Epoch) Các tập ñá ñược thành tạo tương ứng với các ñại, kỷ, thế,… là các Giới, Hệ, Thống,…

ñược thể hiện theo bề dày của tập và ñặc trưng về thạch học cùng các tính chất khác gọi là thang ñịa tầng

Trên bản ñồ ñịa chất người ta thể hiện tuổi ñất ñá bằng màu và ký hiệu chữ Latinh

3.2.3.Niên bi.u ña ch&t

ðệ tứ - Q: QIV (Holocene)

Neogen (N): N2 (Pliocene)

Paleogen (P)

Creta (K)

Jura (J)

Trias (T)

Permi (P)

Carbon (C)

Devon (D)

Silur (S)

Ordovic (O)

Cambri (∈)

3.3 SƠ LƯỢC LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA VỎ TRÁI đẤT VÀ SỰ HÌNH THÀNH CẤU TẠO đỊA CHẤT KHU VỰC

Theo Saurin, quá trình phun trào bazan bắt ựầu từ cuối Pliocene vẫn tiếp diễn ở ựầu kỷ đệ Tứ Hoạt ựộng phun trào bazan phổ biến rộng rãi ở phắa nam đông Dương Ở đông Nam Bộ, nam Tây nguyên, ựông Campuchia ựá bazan phủ trên một diện tắch rộng lớn Hoạt ựộng phun trào bazan kết thúc vào Pleistocene hạ.

Từ ựầu đệ Tứ, 2 vùng sụp võng hình thành ở châu thổ sông Cửu Long - đồng Nai ở miền Nam và sông Hồng ở miền Bắc Ở châu thổ sông Cửu Long - đồng Nai biên ựộ sụp võng dựa theo bề dày trầm tắch Q ở gần sông Sài Gòn không ắt hơn 200m và có thể ựạt tới 400m Ở sông Hồng biên ựộ sụp lún ựạt tới 200 - 300m Trong thành phần trầm tắch Q ở ựây có sự xen kẽ giữa trầm tắch lục ựịa

và trầm tắch biển.

Trong Holocene trên lãnh thổ đông Dương vẫn tiếp tục mạnh mẽ hoạt ựộng kiến tạo Có lẽ nhiều ựứt gãy vẫn tiếp tục hoạt ựộng Bên cạnh ựó là ảnh hưởng của hoạt ựộng macma dưới sâu thể hiện ở sự hình thành nhiều suối nước nóng ở rải rác nhiều ựịa phương khắp đông Dương

 ki0n to hình thành ðng b5ng sông C9u Long

Mặt cắt ñịa chất Tp.HCM

V0t tích cho th&y m*t ñ&t nâng lên @ Hà Tiên.

Phù sa ti0p tDc bi ñ+p cho ðng b5ng sông C9u Long

tạo ñịa hình tích tụ.

3.4 ðỊA MẠO

3.4.1 Phân loại ñịa hình

thFc bóc mòn, ña hình bi tD,… 3.4.2 Các nhân tố hình thành ñịa

hình

3.4.3 ðịa mạo với các công trình xây dựng

lượng công trình là nhỏ nhất.

máy thủy ñiện, nên mặt cắt tuyến ñập cần có bề rộng thích hợp

quyết ñịnh khối lượng ñào ñắp, số công trình phụ, hình thức kênh

dài do lượn theo ñường ñồng mức ñịa hình hoặc phải bố trí các công trình vượt như cầu giao thông, cầu máng, xiphông,…

ðịa hình bóc mòn

ÔN TẬP

hành xây dựng khu dân cư hay không? Tại sao?

ñồng bằng sông Cửu Long.

xác ñịnh tuổi ñịa chất chúng hay không? Tại sao?

sát ñịa chất công trình? Nêu ví dụ.

hợp nào không thể xác ñịnh tuổi tuyệt ñối của trầm tích ñược?

M