Tiet 121 van ban sang thu

Ngày giảng Ngày giảng Lớp 9A Lớp 9B Tiết 121 SANG THU ( Hữu Thỉnh) I Mục tiêu 1 Kiến thức HS cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên trong khoảng khắc giao mùa và những suy nghĩ mang tính triết lý của tác giả[.]

Ngày giảng:

Lớp 9A

Lớp 9B

Tiết 121 SANG THU

( Hữu Thỉnh)

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- HS cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên trong khoảng khắc giao mùa và những suy

nghĩ mang tính triết lý của tác giả

2 Kĩ năng

- Đọc- hiểu một văn bản thơ trữ tình hiện đại.

- Thể hiện những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một tác phẩm thơ

3 Thái độ

-Bồi dưỡng tình cảm yêu thiên nhiên đất nước, trân trọng vẻ đẹp quê hương.

II Chuẩn bị

1 GV:Một số Slides hỗ trự bài giảng.

2 HS: Soạn bài.

III Tiến trình dạy và học

1 Ổn định tổ chức(1’)

Lớp 9A… /……Vắng…………

Lớp 9B… /…… Vắng…………

2 Kiểm tra (kết hợp trong tiết học)

3 Bài mới.(1') Giới thiệu bài Đất nước Việt Nam chúng ta, đặc biệt là Miền Bắc, một năm có 4 mùa rõ rệt: Xuân, hạ thu, đông Vào thời điểm chuyển mùa, thiên nhiên vạn vật cũng đều có sự thay đổi rõ rệt và đó cũng là nguồn sáng tạo nghệ thuật cho các nhà thơ có tâm hồn nhạy cảm tinh tế Mùa thu đã đi vào thơ

ca, nhạc hoạ rất nhiều, là nguồn cảm hứng bất tận cho các nhà thơ Chúng ta

đã biết đến chùm thơ thu của Nguyễn Khuyến, "Đây mùa thu tới" (Xuân Diệu).

và bây giờ chúng ta hãy lắng ngheHữu Thỉnh tả cái khoảnh khắc cảm nhận mùa thu lại về trên quê hương ông như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu.

* Hoạt động 1: Tác giả- tác phẩm

- GV trình chiếu chân dung tác giả

- HS đọc thông tin về tác giả, tác

phẩm

- Dựa vào chú thích em hãy giới

thiệu ngắn gọn những nét chính về

tác giả

* GV: Ông là nhà thơ thuộc thế hệ

các nhà thơ chống Mĩ, ngòi bút

gắn liền với đề tài chiến tranh,

người lính, và cuộc sống nông

thôn Ông đạt nhiều giải thưởng

trong và ngoài nước.Hiện ông là

chủ tịch hội nhà văn Việt Nam,

ông nhận giải thưởng nhà nước về

(5’) I Tác giả- tác phẩm

1.Tác giả: Sinh 1942

- Quê: Vĩnh Phúc

- Là nhà thơ thường viết về đề tài con người và cuộc sống ở nông thôn

văn học nghệ thuật đợt 1 năm

2001.

- GV trình chiếu giới thiệu tập thơ

GV: Hoàn cảnh sác tác đất nước

vừa bước từ chiến tranh-> hòa bình

1977

* Hoạt động 2: Đọc, tìm hiểu

chung

- GVHD: Giọng đọc nhẹ nhàng,

trầm lắng và thoáng suy tư

GV-> đọc mẫu -> Gọi HS đọc ->

HS nhận xét-> GV nhận xét

- Gọi HS đọc phần chú thích

- Xác định thể thơ và phương thức

biểu đạt của văn bản?

- Cách ngắt nhịp? (Ngắt nhịp: 2/3;

3/2.)

- Văn bản chia làm mấy phần? Nội

dung từng phần?

- HS trả lời

- Gv trình chiểu:

+ Đ1: Khổ thơ 1-> Tín hiệu báo thu

về.

+ Đ2: Khổ thơ 2-> Quang cảnh đất

trời sang thu.

+ Đ 3: Khổ thơ 3-> Biến đổi trong

lòng cảnh vật.

* Hoạt động 3: HDHS tìm hiểu

văn bản

- GV trình chiếu - Hs đọc khổ 1

- Sự biến đổi của đất trời sang thu

được Hữu Thỉnh cảm nhận bắt đầu

từ đâu và gợi tả qua những hình

ảnh, hiện tượng gì?

- GV: Mùa thu được Hữu Thỉnh

miêu tả bằng những bước chuyển

mình đầy tinh tế của chính vạn vật

trước thời khắc giao mùa Mở đầu

là hình ảnh làn sương thật đặc biệt

của mùa thu Việt Nam với hương ổi

phả vào gió buổi sớm mai.

- Em hiểu gió se là như thế nào ?

-> Gió heo may hơi lạnh.

- Theo em từ phả có thể thay thế

bằng từ nào khác được không ?

-> Có thể thay bằng từ : thổi, đưa,

lan, bay nhưng không có nghĩa đột

ngột, bất ngờ như từ phả.

(7')

( 18')

2 Tác phẩm: Sáng tác năm 1977,

in lần đầu tiên trên báo văn nghệ

II Đọc, tìm hiểu chung

1 Đọc

2 Tìm hiểu chú thích.

3 Thể thơ: 5 chữ

- Phương thức biểu đạt: Miêu tả kết hợp biểu cảm

4 Bố cục: 3 phần

III Tìm hiểu văn bản

1 Tín hiệu báo thu về

+ hương ổi + Phả gió se + Sương chùng chình

- Em hiểu như thế nào về câu:

Sương chùng chình qua ngõ?

( Làn sương như cố ý đi chậm lại,

đủng đỉnh chầm chậm lững lờ như

muốn ngừng lại nơi ngõ xóm )

- Biện pháp nghệ thuật nào được sử

dụng ? ( Nhân hóa)

-GV:Hình ảnh Sương chùng chình

qua ngõ được tác giả giới thiệu

thật tinh tế, sương như thiếu nữ

dịu dàng đang ngập ngừng bước

đi.Đó là những giọt sương long

lanh xuất hiện vào những buổi

sớm mai chuyển động chầm chậm

nơi đường quê, ngõ xóm, cứ như

thế nhẹ nhàng, mềm mại thu đã

đến từ lúc nào không hay nhà thơ

dường như giật mình bối rối Thu

đã về từ khi nào từ hương, từ gió

hay từ sương

- Từ đó nhà thơ có cảm nhận như

thế nào về không gian?

-> Nhà thơ chợt nhận ra tín hiệu

của sự chuyển mùa bắt đầu từ

ngọn gió se mang theo hương ổi

đang vào độ chín làm thức dậy cả

không gian, vườn ngõ.

- Tác giả đã đón nhận những tín

hiệu giao mùa trong tâm thế như thế

nào?

- Từ "Bỗng" diễn tả trạng thái nào

của sự cảm nhận?

(Từ Bỗng có phần ngạc nhiên, bất

ngờ nhận ra những dấu hiệu của

thiên nhiên khi mùa thu lại về

- Em có suy nghĩ gì về cảm nhận

của tác giả qua từ hình như?

( Cảm nhận mơ hồ với phút giao

mùa của cảnh vật, có chút gì đó

chưa thật rõ ràng )

- Từ những biểu hiện của thiên

nhiên tác giả bộc lộ tâm trạng như

thế nào?

- Gv chuyển ý: Khung cảnh đất

trời sang thu hiện ra với những

hình ảnh quen mà lạ đã dệt nên

một bức tranh thu đẹp đẽ và trong

sáng vô cùng hãy cùng cô tìm hiểu

- Nghệ thuật nhân hóa, từ ngữ giàu hình ảnh ->

-> Thiên nhiên chuyển biến nhẹ nhàng

- Bỗng

- Hình như

 Tâm trạng ngỡ ngàng, của nhà thơ chợt nhận ra thu về

khổ thơ thứ 2

- Trình chiếu khổ 2

- Hs: Đọc khổ thơ thứ 2

- Nét giao mùa ở khổ thơ thứ hai

được tác giả cảm nhận như thế nào?

- Tại sao sông dềnh dàng mà chim

lại vội vã?

+ Chim vội vã vì sợ lạnh -> phải đi

tránh rét ở miền ấp áp hơn.

+ Dòng sông nước bắt đầu cạn

chảy chậm lại không ào ạt như giữa

mùa hạ

- Hình ảnh đám mây mùa hạ vắt nửa

mình sang thu nên hiểu như thế

nào?Sự thật thì có đám mây như thế

không?

- Gv: Sự liên tưởng sáng tạo thú vị

Sự thật thì không có đám mây nào

như thế nhưng chính cái hình ảnh

mùa hạ nối với mùa thu bởi đám

mây lững lờ cũng dềnh dàng, chùng

chình trên tầng không làm cho

người đọc cảm nhận cả về không

gian và thời gian chuyển mùa thật

đẹp

- Biện pháp nghệ thuật nào được tác

giả sử dụng?

- Từ đó bức tranh thu được cảm

nhận như thế nào?

-> Sự giao mùa được cụ thể hóa

bằng những sắc thái đổi thay của

mọi vật Đó là vẻ “dềnh dàng” của

dòng sông, cái “bắt đầu vội vã”

của cánh chim và thật đặc biệt,

đám mây mang trên mình cả hai

mùa Tất cả đang hòa trong khúc

biến tấu giao mùa thật đẹp.

- Gv chuyển ý: Nhà thơ mở rộng

tầm nhìn để cảm nhận sự chuyển

mình của đất trời sang thu trong

tâm trạng say xưa Sự hấp dẫn

của sang thu còn ở cách cảm nhận

về thiên nhiên, sự vật của tác giả,

khiến cho đâu đó không gian

dâng lên một niềm nuối tiếc ->

khổ thơ 3.

- Trình chiếu khổ thơ 3

- Hs: Đọc khổ thơ cuối

2 Quang cảnh đất trời sang thu Quang cảnh đất trời sang thu

- Sông – dềnh dàng

- Chim- vội vã - mây - vắt nửa mình

 Nhân hoá,từ láy gợi hình-> Thiên chuyển từ cuối hạ sang thu nhẹ nhàng mà rõ rệt

3 Biến đổi trong lòng cảnh vật Biến đổi trong lòng cảnh vật

- Thiên nhiên sang thu còn được gợi

ra bằng những hình ảnh nào?

- GV trình chiếu:hai câu cuối

- Tại sao tác giả lại viết: Sấm cũng

….hàng cây đứng tuổi?

-Em hiểu thế nào về hai câu thơ

trên? Tác giả sử dụng biện pháp tu

từ gì? Nêu ý nghĩa?

- GV Nắng, mưa, sấm, hàng cây là

ẩn dụ cho những thay đổi vang

động của cuộc đời, xã hội cũng là

những thay đổi của tuổi đời sang

thu nghĩa là tuổi đời của con

người đã từng trải trong cuộc sống

thì sẽ vững vàng hơn, chín chắn

hơn trước mọi tác động bất thường

của ngoại cảnh, của cuộc đời.Hai

câu thơ cuối không còn chỉ tả cảnh

sang thu mà còn chứa đựng những

suy ngẫm về con người và cuộc

sống.

- GV trình chiếu lời tâm sự của Hữu

Thỉnh

- Ý nghĩa của bài thơ?

- Bài thơ thể hiện những cảm nhận

tinh tế của nhà thơ trước vẻ đẹp của

thiên nhiên trong khoảng khắc giao

mùa.

- Những nét chính về nội dung,

nghệ thuật bài thơ?

- HS trả lời

-GV trình chiếu

* Hoạt động 4: HDHS luyện tập

- GV trình chiếu câu hỏi:

- Tại sao cả bài thơ chỉ có một dấu

chấm?

- HS thảo luận nhóm nhỏ( theo bàn)

Gọi một số hs trả lời hs nhận xét

-gv kết luận-> trình chiếu đáp án

- GV trình chiếu bài tập 2

Em hãy cho biết dòng nào nêu đúng

tâm tư tình cảm của tác giả trong bài

Sang thu?

A.Tình yêu tha thiết đối với mùa thu

đất Việt

B.Tình yêu quê hương nơi gắn bó

(10')

- Nắng- vẫn còn

- Mưa - vơi dần

- Sấm - bớt bất ngờ

- Hàng cây đứng tuổi

-> Nghệ thuật ẩn dụ => Thiên nhiên biến đổi cùng với sự biến đổi tất yếu của con người

* Tổng kết

* Ghi nhớ (SGK T 71)

IV Luyện tập 1.

- Mạch cảm xúc của tác giả gắn liền với sự vận động của cảnh vật,

sự biến chuyển của thiên nhiên tạo

sự lôi cuốn liền mạch

2 Đáp án: D

những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ

ấu

C.Niềm tự hào về vẻ đẹp của thiên

nhiên Việt Nam

D.Những cảm nhận tinh tế về sự

biến đổi cuả đất trời ở thời điểm

cuối hạ sang thu

mùa thu mà em biết.

4 Trò chơi ô chữ.

4 Củng cố (3’)

- HS tóm tắt những nội dung chính của bài học

- GV nhận xét,bổ sung kết luận- trình chiếu bản đồ tư duy

5 Hướng dẫn học ở nhà (1’)

- Học thuộc lòng bài thơ.Phân tích những hình ảnh thơ hay, đặc sắc trong bài

- Sưu tầm một vài đoạn thơ, bài thơ viết về mùa thu trước khoảng khắc giao mùa

- Soạn bài: Nói với con

_