Đề cương ôn tập môn lý HKII

Đường truyền của 3 tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ -Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới -Tia tới song song trục chính thì tia ló qua tiê

CÂU HỎI ƠN TẬP HỌC KỲ II MƠN VẬT LÍ 9

LÍ THUYẾT

1 Dịng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn kín đổi chiều khi nào? Khi nào trong cuộn dây dẫn kín xuất hiện dịng điện cảm ứng xoay chiều?

− Khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây dẫn đang tăng mà giảm hoặc ngược lại thì dòng điện cảm ứng đổi chiều

2 Bộ phận chính của máy phát điện xoay chiều là gì? Tên của bộ phận đứng yên và bộ phận quay?

− Gồm hai bộ phận chính là nam châm và cuộn dây dẫn

− Bộ phận đứng yên là stato, bộ phận quay gọi là rôto

3 Dịng điện xoay chiều cĩ các tác dụng gì? Lực từ đổi chiều khi nào? Dùng dụng cụ gì để đo cường độ dịng điện và hiệu điện thế xoay chiều? Khi mắc các dụng cụ này vào mạch điện chú ý điều gì?

− Dòng điện xoay chiều có tác dụng như dòng điện một chiều: tác dụng nhiệt, quang, từ, sinh lý

− Khi cho dòng điện đổi chiều thì lực từ của dòng điện tác dụng lên nam châm cũng đổi chiều

− Dùng ampe kế hoặc vôn kế xoay chiều có kí hiệu AC ( hay ~) để đo các giá trị hiệu dụng của cường độ và hiệu điện thế xoay chiều Khi mắc ampe kế và vôn kế xoay chiều vào mạch điện xoay chiều không cần phân biệt chốt của chúng

4.Khi truyền tải điện năng đi xa, hao phí do đâu? Cách làm giảm hao phí? Viết cơng thức tính cơng suất hao phí? Phát biểu mối quan hệ giữa cơng suất hao phí và bình phương hiệu điện thế?

− Khi truyền tải điện năng đi xa bằng đường dây dẫn sẽ có một phần điện năng hao phí do tỏa nhiệt trên đường dây

− Có hai cách làm giảm hao phí là giảm điện trở R của dây dẫn và tăng hiệu điện thế đặt vào hai đầu đường dây Cách tốt nhất là tăng hiệu điện thế đặt vào hai đầu đường dây

U

R P2

− Công suất hao phí tỉ lệ nghịch với bình phương hiệu điện thế đặt vào hai đầu đường dây

5 Nêu cấu tạo và hoạt động của máy biến thế? Viết cơng thức máy biến thế? Phát biểu mối quan hệ giữa các đại lượng trong cơng thức máy biến thế? Nêu cách lắp đặt máy biến thế ở hai đầu đường dây tải điện?

.Cấu tạo: Gồm:

− Hai cuộn dây dẫn có số vòng khác nhau, đặt cách điện với nhau

− Một lõi sắt chung cho cả hai cuộn dây

Nguyên tắc hoạt động:

− Đặt một hiệu điện thế xoay chiều vào cuộn sơ cấp của máy biến thế thì ở hai đầu cuộn thứ cấp xuất hiện dòng điện xoay chiều

Tỉ số giữa hiệu điện thế ở hai đầu các cuộn dây của máy biến thế bằng tỉ số giữa số vòng của các cuộn dây tương ứng

2

1

2

1

n

n

U

U

=

Lắp đặt máy biến thế ở hai đầu đường dây tải điện:

Ở đầu đường dây tải về phía nhà máy điện đặt máy tăng thế, ở nơi tiêu thụ đặt máy hạ thế

6 Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì? Phát biểu kết luận về hiện tượng khúc xạ ánh sáng khi tia sáng truyền từ khơng khí sang nước và từ nước sang khơng khí?

Hiện tượng tia sáng bị gãy khúc khi tuyền từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác (từ không khí vào nước) gọi là hiện tượng khúc xạ ánh sáng

Khi tia sáng truyền từ không khí vào nước thì:

+ Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

+ Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

− Khi tia sáng truyền từ nước sang không khí thì:

+ Tia khúc xạ nằm trong mặt phẳng tới.

+ Góc khúc xạ lớn hơn góc tới

7 Phát biểu các kết luận về mối quan hệ giữa gĩc tới và gĩc khúc xạ?

góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới.

− Khi góc tới bằng 0 0 thì góc khúc xạ cũng bằng 0 0 , tia sáng không bị khúc xạ.

8 Phát biểu cách nhận biết thấu kính hội tụ? Phát biểu đường truyền của 3 tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ?

Ta cĩ thể nhận biết thấu kính hội tụ bằng các cách sau:

- Sờ vào bề mặt của thấu kính thấy thấu kính cĩ phần rìa mỏng hơn phần giữa.

− Chiếu một chùm sáng song song tới thấu kính, nếu chùm khúc xạ ra khỏi thấu kính là chùm hội tụ thì thì thấu kính đó là TKHT

− Đưa thấu kính lại gần trang sách thấy ảnh ảo lớn hơn vật.

Đường truyền của 3 tia sáng đặc biệt qua thấu kính hội tụ

-Tia tới đến quang tâm thì tia ló tiếp tục truyền thẳng theo phương của tia tới

-Tia tới song song trục chính thì tia ló qua tiêu điểm.

-Tia tới qua tiêu điểm thì tia ló song song với trục chính

9 Nêu đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ? Nêu các bước dựng ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ?

Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ

− Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật ngược chiều với vật Khi vật đặt rất xa thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu kính một khoảng bằng tiêu cự.

− Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo lớn hơn vật và ngược chiều với vật

Cách dựng ảnh:

1.Dựng ảnh của điểm sáng S tạo bởi TKHT:

− Dùng hai trong ba tia đặc biệt qua TKHT để dựng ảnh: tia song song trục chính, tia đi qua quang tâm, tia đi qua tiêu điểm

(học sinh tự dựng ảnh S’ của S)

2.Dựng ảnh của một vật sáng AB tạo bởi TKHT:

− Dùng hai trong ba tia đặc biệt dựng ảnh B’ của điểm B

− Từ B’ hạ vuông góc với trục chính của thấu kính, cắt trục chính tại điểm A’ A’ là ảnh của điểm A

(học sinh tự dựng ảnh A’B’ của AB vuơng gĩc với trục chính của thấu kính)

10 Phát biểu cách nhận biết thấu kính phân kì? Phát biểu đường truyền của 2 tia sáng đặc biệt qua thấu kính phân kì?

TKPK là thấu kính có phần rìa dày hơn phần giữa

Chùm tia tới song song qua TKPK cho chùm tia ló phân kì

Đưa thấu kính lại gần trang sách thấy ảnh ảo nhỏ hơn vật.

*Đường truyền của hai tia sáng đăc biệt qua thấu kính phân kì:

11 Nêu Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì? Nêu các bước dựng ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì?

Đặc điểm ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì

luôn nằm trong khoảng tiêu cự của thấu kính.

tiêu cự.

tia ló.

Các bước dựng ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì

− Dựng ảnh B’ của điểm B qua thấu kính

− Từ B’ hạ vuông góc với trục chính của thấu kính, cắt trục chính tại điểm A’ A’ là ảnh của điểm A

A’B’ là ảnh của AB qua TKPK

Chứng minh ảnh ảo A’B’ luơn nằm trong khoảng tiêu cự:

Khi tịnh tiến AB luôn vuông góc với trục chính thì tại mọi vị trí, tia BI không đổi, cho tia ló IK cũng không đổi Do đó tia BO luôn cắt tia IK kéo dài tại B’ nằm trong đoạn

FI Chính vì vậy A’B’ luôn ở trong khoảng tiêu cự

12 Nêu cấu tạo của máy ảnh và đặc điểm của ảnh trên phim?

− Cấu tạo: gồm hai bộ phận chính là vật kính và buồng tối, ngoài ra có chổ đặt phim

− Công dụng: thu ảnh của một vật muốn chụp lên phim

− Vật kính là một thấu kính hội tụ

− Ảnh của một vật trên phim là ảnh thật ngược chiều với vật và nhỏ hơn vật

13 Nêu cấu tạo của mắt So sánh mắt và máy ảnh? Nêu sự điều tiết của mắt? Điểm cực cận, điểm cực viễn là gì?

Cấu tạo của mắt

− Hai bộ phận quan trọng nhất của mắt là thể thủy tinh và màng lưới

So sánh mắt và máy ảnh

− Thể thủy tinh là một TKHT đóng vai trò như vật kính trong máy ảnh

− Màng lưới (võng mạc) ở đáy mắt, giống như phim, tại đó ảnh của vật mà ta nhìn hiện trên màng lưới

Sự điều tiết của mắt

− Trong quá trình điều tiết thì thể thủy tinh bị co giãn, phồng lên hoặc dẹt xuống để cho ảnh hiện trên màng lưới rõ nét

− Khi nhìn các vật ở xa tiêu cự của mắt sẽ lớn, khi nhìn các vật ở gần thì tiêu cự của mắt sẽ nhỏ

Điểm cực cận, điểm cực viễn

− Điểm xa mắt nhất mà ta nhìn rõ được khi không điều tiết gọi là điểm cực viễn

− Điểm gần mắt nhất mà ta có thể nhìn rõ được gọi là điểm cực cận

14 Nêu đặc điểm của mắt cận, mắt lão? Cách khắc phục tật cận thị, mắt lão?

Những biểu hiện của tật cận thị:

− Mắt cận nhìn rõ những vật ở gần, không nhìn rõ những vật ở xa

− Điểm cực viễn cv của mắt cận ở gần hơn mắt bình thường

Cách khắc phục tật cận thị

− Mắt cận thị phải đeo thấu kính phân kì để nhìn rõ các vật ở xa

− Kính cận thích hợp có tiêu điểm F trùng với điểm cực viễn của mắt

Những biểu hiện của tật mắt lão

- Mắt lão nhìn rõ những vật ở xa nhưng không nhìn rõ những vật ở gần.

- Điểm cực cận của mắt lão ở xa hơn so với mắt thường

Cách khắc phục tật mắt lão

− Kính lão là thấu kính hội tụ

− Mắt lão phải đeo kính hội tụ để nhìn rõ những vật ở gần

15 Kính lúp là gì? Dùng để làm gì? Ý nghĩa số bội giác? Cơng thức? Nêu cách quan sát một vật nhỏ qua kính lúp?

− Kính lúp là một TKHT có tiêu cự ngắn, dùng để quan sát các vật nhỏ

− Độ bội giác của kính lúp G= 25f

cho biết khi dùng kính ta có thể thấy một ảnh lớn gấp bao nhiêu lần so với khi quan sát trực tiếp vật mà không dùng kính

− Khi quan sát một vật nhỏ qua kính lúp, ta phải đặt vật trong khoảng tiêu cự của kính sao cho thu được một ảnh ảo lớn hơn vật, mắt nhìn thấy ảnh đó

− Dùng kính lúp có độ bội giác càng lớn để quan sát thì ta thấy ảnh càng lớn

16 Kể ra các nguồn phát ra trực tiếp ánh sáng trắng và ánh sáng màu? Cĩ thể tạo ra ánh sáng màu bằng cách nào?

Các nguồn phát ánh sáng trắng:

− Aùnh sáng mặt trời (trừ buổi bình minh và hoàng hôn)

− Aùnh sáng của đèn xe ôtô, xe máy, đèn pin

Các nguồn phát ánh sáng màu:

− Đèn LED, bút lade, một số đèn ống

− Bếp củi màu đỏ, bếp ga màu xanh

Tạo ra ánh sáng màu bằng tấm lọc màu

− Aùnh sáng màu này khó truyền qua tấm lọc màu khác

− Tấm lọc màu nào thì hấp thụ ít ánh sáng có màu đó, nhưng hấp thụ nhiều ánh sáng có màu khác

17 Cĩ những cách nào để phân tích một chùm sáng trắng? Phát biểu kết luận về phân tích một chùm sáng trắng thành các chùm sáng màu?

Ta cĩ thể phân tích một chùm sáng trắng bằng sự khúc xạ qua lăng kính hay sự phản xạ trên mặt đĩa CD Ta cũng cĩ thể dùng tấm lọc màu để phân tách ánh sáng trắng.

Phát biểu kết luận về phân tích một chùm sáng trắng thành các chùm sáng màu

− Khi chiếu một chùm sáng trắng đi qua một lăng kính ta sẽ thu được nhiều chùm sáng màu khác nhau nằm sát cạnh nhau, tạo thành một dải màu như cầu vồng

− Màu của dải này biến thiên liện tục từ đỏ đến tím

Lăng kính có tác dụng tách riêng các chùm sáng màu có sẵn trong chùm sáng trắng cho mỗi chùm đi theo một phương khác nhau

18 Phát biểu kết luận về trộn các ánh sáng màu với nhau?

Khi trộn hai ánh sáng ta được ánh sáng màu khác

Khi khơng cĩ ánh sáng thì ta thấy tối (thấy màu đen)→khơng cĩ “ánh sáng màu đen”

Trộn 3 ánh sáng màu với nhau thì thu được ánh sáng màu trắng

19 Khi nào ta nhìn thấy một vật? Phát biểu khả năng tán xạ ánh sáng màu của các vật?

-Ta nhìn thấy một vật khi cĩ ánh sáng từ vật truyền vào mắt ta.

-Vật màu nào thì hắt lại(tán xạ) tốt ánh sáng màu đĩ

-Vật màu trắng thì tán xạ tốt tất cả các ánh sáng màu

-Vật màu đen khơng cĩ khả năng tán xạ ánh sáng màu nào

20 Ánh sáng cĩ các tác dụng nào? Trình bày các tác dụng đĩ Điều gì chứng tỏ ánh sáng cĩ năng lượng.

Các tác dụng của ánh sáng:

Tác dụng nhiệt:

Ánh sáng chiếu vào các vật làm các vật nĩng lên Khi đĩ năng lượng ánh sáng đã bị biến đổi thành nhiệt năng Đĩ là tác dụng nhiệt của ánh sáng

Vật màu đen hấp thụ ánh sáng nhiều hơn vật màu trắng

Tác dụng sinh lý:

Ánh sáng gây ra một số biến đổi nhất định ở các sinh vật Đĩ là tác dụng sinh học của ánh sáng

Tác dụng quang điện:

Pin quang điện biến đổi trực tiếp năng lượng ánh sáng thành năng lượng điện

Tác dụng của ánh sáng lên pin quang điện gọi là tác dụng quang điện

BÀI TẬP.

Bài 1 Cuộn thứ cấp của một máy biến thế có 4400 vòng, cuộn sơ cấp có 240 vòng Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế 220V thì ở hai đầu dây của cuộn thứ cấp có hiệu điện thế là bao nhiêu?

Bài 2 Hình sau cho biết ∆ là trục chính của một thấu kính, AB là vật sáng, A’B’ là ảnh của AB

a.A’B’ là ảnh thật hay ảnh ảo? Vì sao?

b.Thấu kính đã cho là thấu kính gì? Vì sao?

c.Bằng cách vẽ, hãy xác định quang tâm O và tiêu điểm F, F’ của thấu kính trên?

d.Trình bày các bước đã vẽ?

Bài 3 Vật sáng AB cao 1.5 cm được đặt vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ có tiêu

cự f = 8cm Điểm A nằm trên trục chính Hãy dựng ảnh A’B’ của AB rồi tính khoảng cách từ ảnh

đế thấu kính và chiều cao của ảnh trong hai trường hợp sau:

a.Vật AB cách thấu kính một khoảng d=24 cm

b.Vật AB cách thấu kính một khoảng d=6 cm

Bài 4 Các hình sau cho biết ∆ là trục chính của một thấu kính, S là một điểm sáng, S’ là ảnh của S

a S’ là ảnh thật hay ảnh ảo? Vì sao?

b.Thấu kính đã cho là thấu kính gì? Vì sao?

c.Bằng cách vẽ, hãy xác định quang tâm O và tiêu điểm F, F’ của thấu kính trên?

d.Trình bày các bước đã vẽ?

Bài 5 Vật sáng AB cao 2 cm được đặt vuông góc với trục chính của thấu kính phân kì có tiêu

cự f = 12 cm Điểm A nằm trên trục chính Hãy dựng ảnh A’B’ của AB rồi tính khoảng cách từ ảnh đế thấu kính và chiều cao của ảnh trong hai trường hợp sau:

a.Vật AB cách thấu kính một khoảng d=24 cm

b.Vật AB cách thấu kính một khoảng d=8 cm

Bài 6 Dùng máy ảnh để chụp ảnh một vật cao 80 cm, đặt cách máy 2m Sau khi tráng phim thì thấy ảnh cao 2cm Hãy tính khoảng cách từ phim đến vật kính lúc chụp ảnh.

Bài 7 Một người quan sát các vật qua một thấu kính phân kì, đặt cách mắt 10 cm thì thấy ảnh của mọi vật xa gần đều hiện lên cách mắt trong khoảng 50 cm trở lại Xác định tiêu cự của thấu kính này?

Bài 8 Một máy biến thế gồm cuộn sơ cấp có 1000 vòng, cuộn thứ cấp có 5000 vòng đặt ở đầu một đường dây tải điện để truyền đi một công suất điện là 10000kW Biết hiệu điện thế ở hai đầu cuộn thứ cấp là 100kV.

A’

B’

B A

∆

S

•

•

S’

∆

S

•

• S’

∆

S’

•

•

S

∆

A B

B’

A’

∆

a/Tính hiệu điện thế đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp?

b/Cho điện trở của toàn bộ đường dây là 100 Ω Tính công suất hao phí do tỏa nhiệt trên đường dây?

Bài 9 Vật sáng AB cao 5 cm đặt vuông góc với trục chính của một thấu kính phân kì và cách thấu kính một khoảng 40 cm thì cho ảnh A’B’ cách thấu kính 15cm

a/Dựng ảnh A’B’ tạo bởi thấu kính.

b/Tính chiều cao của ảnh.

c/Tính tiêu cự của thấu kính