Hệ thống File trong Linux

Hệ thống File (File system)

Hệ Thống File (File System)

Một số thư mục đặc biệt

• Thư mục gốc /root

– Thư mục riêng của siêu người dùng root.

– Lưu trữ các file tạm thời, nhân Linux và các file nhị phân quan trọng

• Thư mục /bin: chứa các file khả thi

• Thư mục /dev: chứa các trình điều khiển thiết bị

• Thư mục /etc: chứa các file cấu hình hệ thống

VFS (Virtual File System)

Hệ thống tệp - Cấu trúc nội tại

Hệ thống tệp - Cấu trúc nội tại

• Mọi file trong Linux bao gồm

– Các khối dữ liệu chứa nội dung file

– Một Inode (Index Node)

• Được nhân hệ thống cấp phát khi file được tạo mới

• Chứa thông tin về địa chỉ các khối chứa dữ liệu file

– Có một hoặc nhiều tên

• Tên file và chỉ số Inode là hai trường của một phần

tử của thư mục

Hệ thống tệp - Cấu trúc nội tại

• Type: Xác định kiểu file

– File thông thường

– The other remain.

• Links:Số lượng liên kết với Inode

• Size: Kích thước file (byte)

• Timestamps

– Thời điểm file được tạo

– Thời điểm file được sửa đổi

Thư mục - Cấu trúc

Thư mục – Lệnh cơ bản

• Tạo thư mục : mkdir <dir_name>

• 2 thư mục con mặc định : = cha, = chính mình

Thiết bị ngoại vi (device)

• Như một tệp (user view)

– Một lá trong cây FS (trong danh mục /dev) – Cùng thuộc tính (chủ nhân, quyền,…)

• Hai loại ngoại vi :

– Block

– ký tự

Ngoại vi block

• Một số đặc trưng:

– Đơn vị chuyển dữ liệu cố định: block (512B, 1KB, 4KB )

– Truy nhập thẳng (block n˚i)

– Hệ thống ghi nhớ mọi trao đổi trong bộ nhớ

– Có thể tạo lập hệ thống file

• Truy nhập dữ liệu qua 2 bước :

– Ví dụ : đọc (read) :

Ngoại vi ký tự

• Tất cả ngoại vi không phải loại block :

– Trao đổi thông tin khuôn dạng bất kỳ

Ngoại vi giả (pseudo devices)

• Phần tử được quản lý như những ngoại vi (có driver) song không gắn với một phần

tử vật lý

• /dev/null: "thùng rác“

• /dev/tty: terminal gắn với các

Liên kết – Hard Link

• Là một tên mới cho một file đang tồn tại

• Không có sự phân biệt giữa file gốc và file liên kết

• Cùng chia sẻ một Inode

• Không thể tạo liên kết cứng tới thư mục

• Không thể link giữa hai hệ thống file khác nhau

Liên kết – Soft Link

• Con trỏ chỉ dẫn tới một file hoặc thư mục

• Các thao tác (mở, đọc, ghi)

– Được thực hiện trên file liên kết

– Tự động tham chiếu và thực hiện trên file đích – “Xóa”: chỉ xóa trên file liên kết

• Cho phép thiết lập liên kết giữa các hệ

thống file

• Xoá source => truy cập link -Not OK!

Lệnh tạo liên kết

• ln [tùy-chọn] <đích> [tên mới]

– -d, -F, directory: Tạo liên kết cứng đến thư mục

– -s, symbolic: tạo liên kết mềm

• #ln –s /usr/doc/g77/DOC g77manual.txt

– Với thư mục, quyền x

• Cho phép di vào, di ra thư mục

Kiểm soát truy nhập

• Căn cứ vào UID và GID của tệp và tiến

– UID đăng nhập (NSD) vs UID thực (tiến trình)

• super-user (root, UID=0) có tất cả các

Kiểm soát truy nhập

• Tạo mới một tệp, đổi tên (mv) và xóa tệp (rm)

– Kiểm soát qua quyền w của thư mục

• Xóa tệp phụ thuộc vào quyền của tiến

trình trên thư mục chứ không phải trên bản thân tệp

Kiểm soát truy nhập

Lệnh liên quan quyền truy nhập

-Lệnh liên quan … (tiếp)

• chown [tùy_chọn] [chủ] [.nhóm] <file …>

– Thay đổi quyền sở hữu của file, thư mục

Lệnh liên quan … (tiếp)

• chmod [tùy_chọn] <mod [,mod] …> <file,…>

• chmod [tùy_chọn] <mod_hệ_8> <file,…>

Lệnh liên quan … (tiếp)

• Các xác lập quyền tương đối

– Ví dụ:

• chmod g+w test

• chmod o-rx test

• Các xác lập quyền tuyệt đối

– Mỗi cụm 3 bít sẽ tương đương một số trong hệ số 8

 quyền truy cập = bộ 3 chữ số hệ số 8

Thao tác với thư mục

Thao tác với thư mục

• Lệnh đổi tên thư mục

– mv <tên_cũ> <tên_mới>

• Lệnh xác định thư mục hiện thời

– pwd

Thao tác với thư mục

• Lệnh xem thông tin về thư mục, file

– ls [tùy_chọn] [file] …

• [tùy_chọn]

– -a: liệt kê tất cả các file, bao gồm file ẩn – -l: đưa ra thông tin đầy đủ về file và thư mục – -s: đưa ra kích thước file

– -R: liệt kê lần lượt các thư mục và nội dung của thư mục

• Mỗi dòng kết quả của lệnh ls có dạng như sau

Thao tác với file

Thao tác với file

• -l, link: chỉ tạo liên kết

• -p: duy trì thuộc tính của file nguồn

• -R: sao chép đệ quy

• -s: chỉ tạo liên kết mềm

Thao tác với file

Thao tác với file

• Lệnh xác định kiểu file

• file [tùy_chọn] [-f file] [-m <file_ảnh> …]

<file> …

– [tùy_chọn]

• -b: chỉ đưa ra kiểu file mà không kèm tên file

• -z: xem kiểu file nén

– Kết quả

• text

• executable

• data

Thao tác với file

• Lệnh xem nội dung file

– cat [tùy_chọn] <tên_file>

Thao tác với file

• Xem nội dung file với lệnh more

more [-dlfpcsu] [-số] [+/xâu_mẫu] [+dòng_số] [file…]– [tùy_chọn]

• -số: số dòng nội dung file được hiện thị

• -d: hiện thị các thông báo tương tác

• -p: không cuộn màn hình thay vào đó là xóa màn hình cũ

• -s: xóa các dòng trống liền nhau, chỉ giữ lại một

• +/xâu_mẫu: chuỗi được tìm kiếm trước khi hiển thị

• +dòng_số: dòng bắt đầu hiện thị

Thao tác với file

• Lệnh đếm từ và dòng

wc [tùy_chọn] [file]…

– [tùy_chọn]

• -c, byte: đưa ra số ký tự trong file

• -l, liné: đưa ra số dòng trong file

• -L: đưa ra chiều dài của dòng dài nhất

• -w, words: đưa ra số từ trong file

Thao tác với file

• Lệnh loại bỏ những dòng không quan trọng

uniq [tùy_chọn] [input] [output]

– Loại bỏ các dòng trùng lặp kề nhau từ [input] (thiết bị vào chuẩn) và chỉ dữ lại một dòng duy nhất rồi đưa ra [output] (thiết bị ra chuẩn)

Thao tác với file

• Sắp xếp nội dung file

sort [tùy_chọn] [file] …

– Hiện thị nội dung [file] sau khi đã sắp xếp

– [tùy_chọn]

• +<số1> [-<số 2>]: xác định khóa sắp xếp trên các dòng từ vị trí <sô1> đến <số2>

• -b: bỏ qua các dấu cách đứng trước trong phạm vi sắp xếp.

• -d: xem như chỉ có các ký tự [a-zA-Z0-9] trong khóa sắp xếp

• -f: không phân biệt chữ hoa, chữ thường

Thao tác với file

• Thêm số thứ tự các dòng trong file

• -i, page-increment=số : đánh số thứ tự dòng theo cấp số cộng với công sai là <số>

• -n, number-format=khuôn : khuôn nhận các giá trị sau

– ln : căn trái, không có số 0 ở đầu – rn: căn phải, không có số 0 ở đầu – rz: căn phải, có số 0 ở đầu

Thao tác với file

• Lệnh xem qua nội dung file

head [tùy_chọn] [file] …

– Mặc định đưa ra màn hình 10 dòng đầu tiên của [file] Nếu không có [file] hoặc [file] bằng

“-”, thì đọc từ thiết bị vào chuẩn

– [tùy_chọn]

• -n, lines=n: hiện thị n dòng đầu tiên

• -q: không đưa ra tên file ở dòng đầu

Thao tác với file

• Xem qua nội dung file

tail [tùy_chọn] [file] …

– Ngầm định đưa ra 10 dòng cuối cùng của file Nếu không có [file] hoặc file bằng “-” thì đọc

từ thiết bị vào chuẩn

– [tùy_chọn]

• -f, follow[={name|descriptor}]: sau khi hiện nội dung file, sẽ hiện thị thông tin về file

• -n, lines=n: hiện thị n dòng cuối cùng

• -q: không đưa ra tên file ở đầu dòng

Thao tác với file

• Tìm sự khác nhau giữa hai file

diff [tùy_chọn] <file1> <file2>

– [tùy_chọn]

• -a: xem tất các file ở dạng văn bản và so sánh từng dòng

• -b: bỏ qua sự thay đổi về số lượng ký tự trống

• brief: chỉ thông báo khi có sự khác nhau

• -i: không phân biệt chữ hoa chữ thường

• -r: đệ quy trên thư mục

Biểu thức chính quy (Regular Expression)

Thao tác với file

• Lệnh tìm nội dung file

grep [tùy_chọn] <mẫu_lọc> [file]

– Hiện thị tất cả các dòng chứa <mẫu_lọc> trong <file> Nếu [file] rỗng hoặc bằng “-” thì đọc từ thiết bị vào chuẩn.

Thao tác với file

• Lệnh tìm nội dung file

grep [tùy_chọn] <mẫu_lọc> [file]

[egrep or fgrep]

– [tùy_chọn]

• -B n: đưa ra n dòng trước dòng chứa mẫu

• -C n: hiện thị n dòng nội dung

• -b: hiện thị địa chỉ tương đối các dòng được đưa ra

• -c: đếm số dòng tương ứng chứa mẫu trong file

• -f file: lấy mẫu từ file, mỗi dòng một mẫu.

• -H: đưa ra tên file trên mỗi dòng chứa mẫu

• -h: không hiện thị tên file

• -n: thêm số thứ tự của dòng chứa mẫu

• -r: đệ quy

Thao tác với file

• Ví dụ lệnh tìm nội dung file grep

• #grep -H thutest text

Thao tác với file

• Tìm các đặc tính của file

find [đường_dẫn] [biểu_thức]

– Tìm kiếm file trong [đường_dẫn]

– [biểu_thức]

• \( EXPR \); !EXPR hoặc –not EXPR; EXPR1 -a EXPR2

– [tùy_chọn]

• -depth: TÌm từ nội dung bên trong thư mục trước

• -amin n: file được truy nhập n phút trước

• -atime n: tìm file được truy nhập n*24 giờ trước.

• -cmin n: trạng thái file được thay đổi n phút trước đây

• -ctime n: trạng thái file được thay đổi n*24h trước đây

• -empty

Thao tác với file

• Tìm các đặc tính của file (tiếp)

– [tùy_chọn]

• -group nhóm: file thuộc quyền sở hữu của nhóm

• -links n: file có n liên kết

• -mmin n: dữ liệu file được thay đổi lần cuối vào n

phút trước đây

• -mtime n: dữ liệu được sử vào n*24h trước đây

• -name mẫu: tìm kiếm file có tên là mẫu.

• -uid n: chỉ số người sở hữu file là n

Thao tác với file

• Tìm các đặc tính của file (tiếp)

– [tùy_chọn]

• -type kiểu: file thuộc kiểu

– b: đặc biệt theo khối – c: đặc biệt theo ký tự – d: thư mục

– f: file bình thường – l: liên kết tượng trưng

• -print: in ra danh sách các file tìm thấy

• -exec <lệnh> {} \ ;

– Thực hiện <lệnh>

– {}: thay thế cho tên file tương ứng – Có dấu cách giữa ‘{}’ và ‘\’

Thao tác với file

• Ví dụ về lệnh file

# find -type f -exec grep -l -i mapping {} \ ;

Nén và sao lưu các file

• Sao lưu các file

tar [tùy_chọn] [<file>, …] [<thư_mục>, …]

– [tùy_chọn]

• -c: tạo file lưu trữ mới

• -x: tách các file ra khỏi file lưu trữ

• -C tên_thư_mục: thay đổi đến thư mục tên_thư_mục

• remove-files: xóa file gốc khi lưu trữ xong

• -v, verbose: hiện thị tiến độ lưu trữ

• -f file: xác định tên file lưu trữ là file.

– Ví dụ: tar –cf /dev/fd0H1450 /usr/src

Nén và sao lưu các file

• Nén dữ liệu

gzip [tùy_chọn] [-S suffix] [<file>]

gunzip [tùy_chọn] [-S suffix] [<file>]

zcat [tùy_chọn] [<file>]

– [tùy_chọn]

• -d: giải nén

• -f: ép buộc thực hiện nén hoặc giải nén

• -l: hiện thị các thông tin liên quan đến file được nén

• -r: nén thư mục

Nén và sao lưu các file

• Nén dữ liệu

compress [tùy_chọn] [<file>]

uncompress [tùy_chọn] [<file>]

• Tạo ra file nén với phần mở rộng Z

File containing Data of Fields

• Gồm nhiều dòng

– Trên mỗi dòng chứa các dữ liệu về trường

(Fields)

– Các trường được phân cách với nhau bởi một

ký hiệu phân cách trường (User-defined)

– Số trường trên các dòng phải bằng nhau

– Các trường trên dòng được đánh số thứ tự từ 0.

File containing Data of Fields

• #sort [tùy_chọn] <file>

• Sắp xếp nội dung file chứa dữ liệu trường

• [tùy_chọn]

– -n :sắp xêp tăng dần; -r : sắp xếp giảm dần

– -tx: x là ký tự phân cách trường (Default \t)

– +<Số_hiệu_1> -<Số_hiệu_2>: Khóa sắp xếp là từ trường <Số_hiệu_1> cho đến trường ở trước trường

<Số_hiệu_2> [ -k n,m instead for current]

• Có thể sắp xếp theo nhiều trường

• $ sort -t: -n +4 -5 carinfo

– Sắp xếp theo trường giá (trường thứ 4 trong carinfo)

File containing Data of Fields

• $tr set1 set2 < file

– Kí tự trong set1 trong tệp file được thay thế bởi kí tự tương ứng trong set2

• $ tr a-z A-Z <carinfo

• $cat f1 f2 f3 | tr set1 set2

File containing Data of Fields

• $cut [-dx] –f<danh_sách> <file>

• Lấy ra nội dung các trường trong <file>

THE END What’s on next time?