Tương tác người máy

Tương tác người máy

T ƯƠNG TÁC N GƯỜI - M ÁY

PGS.TS Đặng Văn Đức dvduc@ioit.ac.vn

HÀ NỘI – 2007/10

 Anh/chị đã dành bao nhiêu thời gian để thiết kế khái

niệm giao diện?

 Ai đã sử dụng ứng dụng của anh/chị? Sử dụng trong bao

lâu? Phản hồi của họ như thế nào?

Trả lời gửi về EMail:

hci.dvduc@gmail.com

Mô tả môn học

 Giới thiệu nguyên lý phát triển Giao diện người sử dụng

 Thiết kế: Làm thế nào để thiết kế một giao diện tốt?

 Khả năng của con người (mô hình xử lý thông tin con người,

cảm nhận, hoạt động, màu, sự chú ý và các lỗi)

 Các kỹ thuật thiết kế: Phân tích người sử dụng, phân tích nhiệm

vụ, thiết kế lặp, hướng dẫn thiết kế giao diện có tính sử dụng được và thiết kế đồ họa.

 Cài đặt: Các kỹ thuật xây dựng giao diện

 Prototypes,

 Mô hình vào/ra, bố trí, ràng buộc và các toolkits.

 Đánh giá: Các kỹ thuật đánh giá và đo tính sử dụng

 Đánh giá theo kinh nghiệm,

 Người sử dụng đánh giá

HCI dvduc-2007/10

Chủ đề

 Giới thiệu về HCI

 Tính sử dụng được của hệ thống

 Thiết kế hướng người sử dụng

 Khả năng con người

 Mô hình vào – ra dữ liệu

 Nguyên lý thiết kế giao diện

 Xây dựng prototype

 Thiết kế đồ họa và tương tác

 Đánh giá và kiểm nghiệm giao diện

 Các chủ đề nghiên cứu

4/25

HCI dvduc-2007/10

Tài liệu tham khảo

Lý thuyết

 Đặng Văn Đức et al., Giao diện người – máy, Nhà xuất

bản Khoa học tự nhiên và công nghệ, 2009

 Miller Robert, User Interface Design and

Implementation, MIT Open Courseware, 2004.

 Hewett et al., Curricula for Human-Computer

Interaction, ACM SIGCHI, (last updated) 2009.

Thực hành

 Caretta Software, GUI Design Studio, 2009.

 Microsoft NET

5/25

Yêu cầu môn học

 Nhiệm vụ của học viên

 Tham gia nghe giảng trên lớp học

G IỚI THIỆU VỀ HCI

BÀI 1

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

Nội dung

 Định nghĩa HCI

 Lịch sử phát triển

 Các lĩnh vực liên quan

 Tại sao nghiên cứu HCI?

 Nội dung HCI

 Các yếu tố cần quan tâm trong thiết kế

 Tổng kết bài

8/25

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

1 Định nghĩa

 Tương tác người – máy: Human-Computer Interaction,

Human-Computer Interface (HCI)

 HCI là sự kết hợp và mở rộng khoa học máy tính và

tâm lý học

 HCI là lĩnh vực nghiên cứu các quan hệ tồn tại giữa

người sử dụng và hệ thống máy tính để thực hiện các

nhiệm vụ khác nhau của người sử dụng (Chris Shaw,

Faulkner).

 HCI là lĩnh vực liên quan đến thiết kế, đánh giá và cài

đặt hệ thống máy tính tương tác cho con người sử

dụng và nghiên cứu các hiện tượng xảy ra trên đó

(Special Interest Group on Computer-Human

Interaction -SIGCHI)

9/25

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

Định nghĩa

 Trong một số tài liệu, khái niệm UI (User Interface) được

sử dụng với nghĩa tương tự HCI Tuy nhiên UI là tập con của HCI

 UI là tập hợp các phương tiện để con người (user)

tương tác với máy móc, thiết bị, chương trình máy tính hay hệ thống phức tạp

 UI được hiểu là tiến trình thiết kế phần mềm ghép nối

sao cho hệ thống máy tính trở nên hiệu quả, dễ sử dụng

và làm được những gì con người muốn chúng làm

10/25

Bài 1: Giới thiệu HCI

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

 Xuất hiện khái niệm Man-Machine Interface (MMI), User Interface (UI)

 Xerox có ý tưởng ban đầu về thiết kế đồ họa cho hệ thống tương tác.

 Cuối những năm 70 – đầu những năm 80:

 Khái niệm GUI.

 PC thương mại đầu tiên có GUI: Xerox Star

 Những năm 80:

 Khái niệm HCI thường được sử dụng thay cho khái niệm UI

 MS Windows với GUI trên IBM-PC

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

3 Các lĩnh vực liên quan

Xã hội học Tâm lý học

Thiết kế

Nghệ thuật

Công thái học

Kỹ nghệ Nhân loại học

Khoa học máy tính

Faster machines, faster systems Building

better interfaces

Language for commands Physical

capabilitie s

User body shape

Equipment design

Help systems

Modelling the user

HCI

13/25

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

4 Tại sao phải nghiên cứu HCI

 UI là điểm chính nơi giao tiếp giữa người sử dụng và

hệ thống máy tính

 Nhiều người sử dụng đánh giá hệ thống máy tính

thông qua UI của nó Phụ thuộc vào giao diện mà hệ thống thắng lợi hay thất bại

 Hệ thống rada Aegris trên tàu chiến USS Vincennes bắn

nhầm máy bay dân sự của Iran

 Tranh cãi xung quang lá phiếu bầu cử Tổng thống Mỹ năm

2000

14/25

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

Tại sao phải nghiên cứu HCI

 UI tốt làm cho hệ thống hiệu quả và người sử dụng

thoải mái

 Một phần lớn các công việc (50%-70%) trong tiến trình

phát triển hệ thống phần mềm liên quan đến UI

 Thời gian thiết kế, cài đặt và bảo trì UI trong một dự án

là khoảng 50% (thống kê 74 dự án phần mềm thực hiện năm 1992)

 UI ngày càng phức tạp hơn do vậy việc phát triển UI là

khó khăn (đặc biệt với GUI)

 Nhiều chương trình, dự án quốc gia, quốc tế nghiên

cứu về HCI hình thành ở những nước phát triển và Việt Nam

15/25

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

Tại sao phải nghiên cứu HCI

 Ví dụ: Phiếu bầu tổng thống Mỹ, 2000.

16/15

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

Tại sao phải nghiên cứu HCI

 Ví dụ: Giao diện phần mềm

Giao diện dòng lệnh GUI

17/25

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

Tại sao phải nghiên cứu HCI

 Ví dụ: Giao diện phần mềm

18/25

Bài 1: Giới thiệu HCI

5 Nội dung nghiên cứu

 Phạm vi nghiên cứu của HCI (ACM SIGCHI)

Bài 1: Giới thiệu HCI

Nội dung nghiên cứu

 Sử dụng và ngữ cảnh ứng dụng HCI

 Các tổ chức của con người: Xem con người như thực thể xã hội

tương tác (Mô hình hoạt động của con người, nhóm, tổ chức,

Mô hình luồng công việc )

 Các lĩnh vực ứng dụng: Các lớp ứng dụng từ góc độ mà UI cần

đáp ứng (Hướng soạn thảo, Truyền tin, Môi trường thiết kế, Các

hệ thống điều khiển )

 Sự phù hợp người-máy: Đạt tới sự phù hợp giữa con người với

các đối tượng thiết kế và việc sử dụng chúng.

 Các đặc trưng của con người:

 Mô hình xử lý thông tin của con người: Đặc trưng của con người

như bộ xử lý thông tin (Mô hình nhận thức, Mô hình khái niệm )

 Ngôn ngữ giao tiếp và tương tác (Mô hình ngôn ngữ, Các ngôn

ngữ chuyên dụng phục vụ thiết kế UI )

 Công thái học: Thiết kế không gian làm việc, Bố trí màn hình

Bài 1: Giới thiệu HCI

Nội dung nghiên cứu

 Hệ thống máy tính và kiến trúc giao diện

 Các thiết bị vào/ra: Kỹ thuật xây dựng thiết bị hỗ trợ giao tiếp

(Các loại thiết bị I/O máy tính, Thiết bị ảo )

 Kỹ thuật đối thoại: Kiến trúc và kỹ thuật tương tác với người sử

dụng (thiết bị trỏ, dòng lệnh )

 Ẩn dụ giao tiếp (Metaphor)

 Thiết kế đồ họa: Mô hình hóa vật thể, biểu diễn đối tượng hình

học.

 Tiến trình phát triển

 Tiệm cận thiết kế: Phương pháp phân tích thiết kế, thiết kế mẫu,

thiết kế đồ họa

 Kỹ thuật và công cụ cài đặt: Các công cụ phần mềm, Các kỹ

thuật xây dựng prototype, Trình diễn dữ liệu và Các thuật toán liên quan

 Kỹ thuật đánh giá UI: Các thước đo, Kỹ thuật kiểm thử

Bài 1: Giới thiệu HCI

Nội dung nghiên cứu

 Tóm tắt nội dung nghiên cứu chính

 Nghiên cứu đặc điểm của con người tác động trên sự tương tác

giữa họ và máy tính

 Phân tích những gì sẽ được con người thực hiện bằng máy tính

và các giao diện của chúng (hiểu nhiệm vụ và yêu cầu của người sử dụng)

 Nghiên cứu phương pháp hoạt động, đáp ứng đối với người sử

dụng và việc trình diễn trên màn hình tương tác

 Nghiên cứu phương pháp thiết kế giao diện để nó phù hợp mục

đích sử dụng, đáp ứng yêu cầu người sử dụng

 Phương pháp thiết kế các công cụ hỗ trợ người thiết kế UI

 Nghiên cứu các kỹ thuật, phương pháp đánh giá các tính chất

của giao diện người - máy tính và tác động của hệ thống đối với con người.

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

6 Các yếu tố cần quan tâm

23/25

Bài 1: Giới thiệu HCI dvduc-2007/10

7 Công cụ thực hành

MS Visual Studio GUI Design Studio

24/25

Bài 1: Giới thiệu HCI

7 Tổng kết bài

 Giới thiệu một vài định nghĩa về HCI, UI Các định nghĩa

đều liên quan đến con người, máy tính và tương tác

 HCI là sự kết hợp, mở rộng hai lĩnh vực khoa học máy

tính và tâm lý học HCI là đa lĩnh vực, nó sử dụng tri

thức của nhiều ngành khoa học khác nhau

 Tầm quan trọng đặc biệt của HCI được thiết kế tốt

 Nội dung nghiên cứu của HCI là khá rộng, chúng có

quan hệ khăng khít với nhau

 Chuyên đề này tập trung vào một số vấn đề liên quan

đến phân tích, thiết kế và phát triển giao diện người sử dụng đồ họa

 Những GUI bất hợp lý nào mà anh chị đã từng sử dụng?

Câu hỏi?