bệnh suy dinh dưỡng

Nguyên nhân Thiếu kiến thức nuôi con theo khoa học: – Không nuôi sữa mẹ – Nuôi không khoa học – Ăn dặm không đúng, sớm – Ăn không đủ chất, thiếu đạm, béo – Không biết ép trẻ ăn khi mắc

BỆNH SUY DINH DƯỠNG

 TS.BS Võ Thành Liêm

Mục tiêu bài giảng

 3 nhóm nguyên nhân gây suy dinh dưỡng.

 Cách phân loại suy dinh dưỡng theo Viện

dinh dưỡng Việt Nam

Định nghĩa

 Suy dinh dưỡng: là tình trạng trẻ ngừng

phát triển do thiếu dinh dưỡng gây giảm năng lượng.

 Thiếu chất đạm và chất béo: phổ biến

Nguyên nhân

 Nhiễm trùng kéo dài, tái phát, di chứng:

– Môi trường sống kém vệ sinh

– Kông chủng ngừa bệnh bắt buộc

– Bệnh nhiễm trùng

– Chăm sóc y tế kém

Nguyên nhân

 Các dị tật bẩm sinh:

– Hệ tiêu hóa : Sứt môi chẻ vòm hầu, hẹp môn vị

phì đại, phình đại tràng bẩm sinh…

– Tim mạch : Tim bẩm sinh

– Hệ thần kinh : bại não,) hay não úng thủy

(Hydrocephalie), tật đầu nhỏ (Microcephalie) …– Rối loạn nhiễm sắc thể : Hội chứng Down

Nguyên nhân

 Thiếu kiến thức nuôi con theo khoa học:

– Không nuôi sữa mẹ

– Nuôi không khoa học

– Ăn dặm không đúng, sớm

– Ăn không đủ chất, thiếu đạm, béo

– Không biết ép trẻ ăn khi mắc bệnh

• Vừa: giảm cân nặng , chiều cao

• Nặng: giảm cân nặng, chiều cao, vòng đầu

• độ

Lâm sàng

 Suy dinh dưỡng bào thai :

– Nguy cơ:

• Hạ đường huyết gây co giật, rối loạn nhịp thở.

• Hạ thân nhiệt dễ gây tử vong

• Hạ calci huyết gây co giật và ngưng thở.

– Phòng ngừa

• Theo dõi thai kỳ.

• Tăng khẩu phần ăn lúc mang thai.

• Điều trị bệnh của mẹ.

Lâm sàng

 Suy dinh dưỡng sau sinh : thể phù

– Ăn quá nhiều bột, thiếu đạm, thiếu béo – Nguyên nhân:

• Không nuôi con bằng sữa mẹ

• Ăn cháo đặc hoặc bột đặc

• Thiếu đạm, thiếu béo, toàn ăn bột

Lâm sàng

 Suy dinh dưỡng sau sinh : thể teo đét

– Thiếu tất cả: đường, đạm, béo

– Nguyên nhân:

• Không được nuôi bằng sữa mẹ

• Ăn dặm không đúng cách

• Ăn không đủ năng lượng

• Ăn kiêng khi mắc bệnh

• Bệnh khác suy sụp:

– Sởi, tiêu chảy…

– Bệnh nhiễm trùng – Bệnh chức năng hệ cơ quan

Lâm sàng

 Suy dinh dưỡng sau sinh : thể teo đét

– Lâm sàng

• Gan to, thoái hoá mỡ, teo cơ tứ chi, thành bụng

• Suy tim, thiếu máu, chướng bụng mất trương lực cơ

bụng

Cận lâm sàng

 Thiếu máu nhược sắc

– Hồng cầu: giảm về số lượng và chất lượng– Huyết sắc tố : giảm

– Thiếu sắt

Cận lâm sàng

 Thiếu men chuyển hoá:

– Thiếu các men tiêu hóa Phosphatasa, Esterasa,

Amylase, Lipase– Thiếu các tiền chất nội tiết: Cholinesterasa…

Cận lâm sàng

 Rối loạn nước và điện giải:

– Rối loạn phân phối nước:

• Giữ nước ở gian bào trong thể phù

• Thiếu nước mãn trong thể teo đét

– Các điện giải trong máu bị giảm, nhất là trong thể

Cận lâm sàng

 Thiếu chất béo:

– Các thành phần chất béo trong máu đều giảm:

Lipid, Cholesterol, triglycerid

 Giảm khả năng bảo vệ cơ thể:

– Giảm kháng thể

– Dễ mắc các bệnh nhiễm trùng

Cận lâm sàng

 Suy chức năng gan:

– Thiếu men chuyển hóa

– Thiếu yếu tố đông máu

– Giảm chức năng giải độc

– Rối loạn chuyển hóa lipid, đường

Biểu đồ tăng trưởng

Chẩn đoán

 Phân loại theo Viện dinh dưỡng Việt Nam

– SDD khi cân nặng-tuổi <-2SD

Chẩn đoán

 Có thể dùng các phương pháp khác nhau:

– Triệu chứng lâm sàng: thường không đặc hiệu

– Biểu đồ tăng trưởng: theo vị trí, theo xu hướng

phát triển– Chỉ số nhân trắc

– BMI theo tuổi

– Tỷ lệ phần trăm cân lý tưởng = cân nặng hiện

tại/cân nặng lý tưởng theo chiều cao hoặc theo tuổi

– Đo vòng cánh tay

• bổ sung dinh dưỡng,

• giáo dục dinh dưỡng

Điều trị

 Phác đồ điều trị SDD nặng 10 điểm

• Điều chỉnh hạ đường huyết

• Điều chỉnh hạ thân nhiệt

• Điều chỉnh mất nước

• Điều chỉnh rối loại điện giải

• Điều trị nhiễm trùng

• Bổ sung vi chất

• Nuôi ăn ban đầu

• Nuôi ăn bắt kịp tăng trưởng

• Kích thích cảm giác

• Chuẩn bị cho tái khám

Chương trình phòng chống SDD

 Đối với mẹ:

– Chăm sóc trước sanh - sau sanh

– Hướng dẫn cách phát hiện, điều trị SDD

 Đối với cán bộ y tế cơ sở

– Phát hiện – xử trí

– Lồng ghép các chương trình quốc gia khác

 Đối với bệnh viện

– Cấp cứu SDD

– Hướng dẫn mẹ phục hồi dinh dưỡng khi trẻ xuất

viện

Cám ơn mọi người

đã theo dõi