KHai thác phổ biến và lưu thông thông tin

KHai thác phổ biến và lưu thông thông tin

KHAI THÁC, PHỔ BIẾN & LƯU THÔNG THÔNG TIN

Chương 3:

DỊCH VỤ THAM KHẢO

 Sơ đồ tổ chức Dịch vụ thông tin

 Dịch vụ tham khảo

 Công cụ tham khảo

 Web và Dịch vụ tham khảo

 Kỹ năng phỏng vấn tham khảo

Dịch vụ thông tin Information Services

DỊCH VỤ THÔNG TIN (Information Services)

LƯU HÀNH (Circulation) THAM KHẢO(Reference)

TỔ CHỨC KHO

BẢO QUẢN

(Library Services)

PHỤC VỤ (Public Services)

• đọc tại chỗ

• mượn trả (Loan)

DỊCH VỤ THAM KHẢO (Reference Services)

MƯỢN LIÊN THƯ VIỆN (Interlibrary Loan)

Tham khảo Reference

THAM KHẢO (Reference)

DỊCH VỤ THAM KHẢO (Reference Services)

MƯỢN LIÊN THƯ VIỆN (Interlibrary Loan)

- Sử dụng công nghệ Greenstone

- Phối hợp cho mượn trả tài liệu trong và ngoài thư viện

- Sao chụp tài liệu

và quản lý việc trao đổi tài liệu ngoài thư viện

Bản chất và chức năng của các dịch vụ

tham khảo

Dịch vụ tham khảo là gì?

 Giúp tìm thông tin

 Trong thư viện

Dịch vụ tham khảo – Chức năng

Ba chức năng chính của công tác tham khảo:

 Tìm dữ liệu/thông tin cho người sử dụng

sử dụng

Tuyển chọn và đánh giá các nguồn tài

liệu tham khảo

 Nguồn tài liệu tham khảo là gì?

 Chính sách phát triển sưu tập

 Thanh lý và đánh giá sưu tập

 Công cụ tuyển chọn và hướng dẫn tuyển chọn

 Nguồn tài liệu tham khảo

 Niên giám, lịch sách, sổ tay và cẩm nang

 Từ điển và bách khoa từ điển

 Sách tiểu sử và thư mục

Thanh lý sưu tập

Thanh lý sưu tập là gì?

 “Bác bỏ” hay loại ra các tài liệu

 Giữ sưu tập khỏi trở thành lỗi thời và khỏi sự chứa đựng những thông tin không chính xác

 Phương pháp tương tự như được dùng để chọn các nguồn tài liệu

Dạng thức và cách sắp xếp

Nó là một cuốn sách, CD-ROM, hay cơ sở

dữ liệu

 Dạng in ấn:

 Nó có được sắp xếp hợp lý hay không?

 Nét đặc trưng của nó là gì (chữ in lớn, đóng bìa tốt v.v…)

 Dạng điện tử:

 Giao diện tìm kiếm phức tạp ra sao?

 Nó có cho nhiều cách tìm kiếm khác nhau không?

Công cụ tham khảo

 Công cụ để kiểm tra và tiếp cận nguồn thông tin

 Nguồn tài liệu địa lý

 Tư liệu chính quyền

 Nguồn tài liệu thống kê

 Thường cung cấp thông tin chi tiết về những

nguồn được liệt kê

 Tác giả, nhà xuất bản, v.v…

Sách chỉ mục

 Cung cấp sự tiếp cận tới

 Ấn phẩm định kỳ, nhật báo, và những ấn phẩm liên tục khác

 Phương tiện truyền thông

 Sách

 Điện tử (trên Web hoặc trên một CD-ROM)

 Thường cung ứng bản tóm lược

 Tóm tắt mô tả của tài liệu

 Cũng thường cung ứng toàn văn

 Toàn văn bài viết hay thông tin được chỉ mục

 Có thể là tổng quát hay chuyên ngành (đề tài rất hẹp)

Niên giám, Danh bạ

 “một danh mục nhân vật và tổ chức được sắp xếp có hệ thống…”

 Công dụng thông dụng nhất:

 Tìm địa chỉ/thông tin liên hệ (cho một người, một cơ quan hay một công ty)

 Kiểm tra tên đầy đủ của một cơ quan hay một người

 Có được mô tả sản phẩm của nhà sản xuất hay dịch vụ

 Xác định người đứng đầu một công ty hay người cần liên hệ trong một tổ chức

 Cần có tính hiện hành!

Lịch sách và niên san

 Cung cấp thông tin sự kiện tóm tắt

 Người, nơi chốn, sự việc

 Khuynh hướng, thống kê

 Nguồn tài liệu “Tham khảo có sẳn”

 Trả lời nhanh

 Không chi tiết

Sổ tay và cẩm nang

 Thông tin chuyên ngành

 Tập trung cao độ vào một lĩnh vực chủ đề hẹp

 Cung cấp sự kiện và thông tin trong một lĩnh vực chủ đề cụ thể

Bách khoa từ điển

 Bách khoa từ điển tổng hợp - cung cấp một tổng quan được tổ chức tốt về “thế giới tri thức.”

chiều sâu và thông suốt về một lĩnh vực đề tài

hay ngành học

tiểu luận và thư mục

 Thông tin được trình bày ngắn gọn và có tổ chức

Nguồn tài liệu địa lý

 Bản đồ & Tập bản đồ cung cấp sự trình bày về

biên cương của những khu vực được cho

 Địa lý “Từ điển” địa lý về những địa danh

 Có thể tìm thấy vĩ tuyến & kinh tuyến của một nơi

cũng như là những thông tin liên quan khác nhau.

 Chỉ nam – cung cấp thông tin về du lịch đến

một nơi được cho

 Làm sao đến đó, nơi để xem, vv

Tài liệu chính quyền

Ấn phẩm của chính quyền được xuất bản ở các

cơ quan như quốc hội, toà án, các bộ, các cơ quan có thẩm quyền về luật pháp

Nguồn tài liệu thống kê

nghiên cứu, điều tra)

thức của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Chức năng của cơ quan này là cung ứng cho nhà nước và cộng đồng dịch vụ thống kê

có hiệu quả

Web và Dịch vụ tham khảo

 Dịch vụ tham khảo thay đổi kể từ 1980

 Cung cấp sự hướng dẫn & hỗ trợ

 Một định nghĩa mới về dịch vụ tham khảo

Dịch vụ tham khảo thay đổi kể từ 1980

 Đầu thập niên 1980

 Mục lục phiếu chuyển thành môi trường trực tuyến

 Bây giờ có ở www

 Cuối thập niên 1980

 Dịch vụ trực tuyến trung gian được triển khai

 Bây giờ hầu như hoàn tất

 Tiếp cận “người sử dụng sau cùng”

 Ngày càng hoàn thiện

 Cuối thập niên 1990

Sưu tập tham khảo điện tử

 Ưu điểm của nguồn tài liệu điện tử

 Cơ sở dữ liệu CD-ROM

 Cơ sở dữ liệu trực tuyến

Tuyển chọn và bổ sung

liệu để tùy chọn

 Giao diện tìm kiếm khác nhau – quyết định để truy hồi

 Người tuyển chọn phải đánh giá tất cả

sau cùng

Khả năng tiếp cận tài nguyên

cho người sử dụng

 “Bất kỳ nơi đâu và khi nào”

 Thư viện phải quản lý và tổ chức tài nguyên in ấn và điện tử

Khả năng tiếp cận tài nguyên

Vài nguồn tài liệu tham khảo miễn phí

Bàn tham khảo

 Tham khảo qua điện thoại

 Tham khảo qua thư điện tử

 Tham khảo giao tiếp trực tuyến

 Người sử dụng ít trực tiếp đến thư viện

Hướng dẫn và hỗ trợ

 Cán bộ tham khảo chủ động hướng dẫn và hỗ trợ người sử dụng

 Giao diện tìm kiếm phức tạp

 Nguồn thông tin khó xác định

Vai trò mới của Dịch vụ tham khảo

tham khảo

 Người tổ chức thông tin

 Người tạo lập thông tin

Phỏng vấn tham khảo

dụng và cán bộ thư viện để xác định yêu cầu thông tin và làm thỏa mãn yêu cầu

đó của người sử dụng qua việc sử dụng những tài nguyên thông tin.”

Cán bộ tham khảo phải có:

Kỹ năng không lời

Các bước phỏng vấn

1 Mở đầu

 Chào hỏi, mỉm cười, và/hay gật đầu

 Nghiêng người về trước để tỏ ý quan tâm

2 Câu hỏi thương lượng

 Lắng nghe (nếu cần thiết)

 Dùng câu hỏi mở

 Dùng câu hỏi khách quan

3 Quy trình truy tìm

 Bao nhiêu việc được yêu cầu?

 Bao nhiêu điều chỉ dẫn cần thiết mà cán bộ thư viện cung cấp?

4 Khép lại

 Câu hỏi của bạn đã được trả lời chưa?

 Hãy trở lại!

 Đơn giản hóa

 Ghi lại nếu cần

 Tìm hiểu những câu hỏi còn ẩn giấu