ĐỀ Câu 1 (3 0 điểm) Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi (1) “Chưa bao giờ như bây giờ hai tiếng Việt Nam lại trở nên thiêng liêng tha thiết, trở thành điểm tựa tinh thần, trở thành nơi an toàn c[.]
Trang 1ĐỀ
Câu 1.(3.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
(1) “Chưa bao giờ như bây giờ hai tiếng Việt Nam lại trở nên thiêng liêng tha thiết, trở thành điểm tựa tinh thần, trở thành nơi an toàn của con người trước đại dịch toàn cầu, không chỉ kiều bào, du học sinh mà cả những du khách quốc tế Ngoài sự kiện bóng đá, sự kiện Ngô Bảo Châu… thì cả gần nửa thập kỉ chúng ta mới lại có sự kiện khơi dậy được sự gắn bó, sự đồng lòng đồng sức từ chính quyền đến người dân về sự tương thân, tương ái, về sự đùm bọc che chở, nghĩa đồng bào của những người chung một mái nhà Việt Nam, chung một dân tộc Việt Nam mãnh liệt đến như thế Sự kết nối mãnh liệt ấy lạ lùng thay không phải từ niềm vui lớn lao vĩ đại mà từ nỗi lo buồn trong hoạn nạn
(2) Những dòng người dài dằng dặc hối hả ra sân bay chờ đợi giây phút được chen chân lên máy bay trở về tổ quốc Cảm giác hạnh phúc vỡ òa khi đặt chân xuống đất mẹ thiêng liêng: yên tâm rồi, an toàn rồi… Dẫu còn mệt mỏi sau chuyến bay dài, dẫu phải chờ đợi cả tiếng đồng hồ ở sân bay, dẫu phải cách ly 14 ngày mới được về nhà nhưng cảm giác bình yên, được bảo vệ đó là điều hạnh phúc lớn nhất mà mọi người tìm kiếm trong hành trình trở về quê hương lúc này.Bao nghĩa cử cao đẹp của những tấm lòng vì cộng đồng Những chuyến bay đi đến tâm dịch bất chấp hiểm nguy để đón những người con xa xứ Các y, bác sĩ tận tụy thầm lặng, chấp nhận hi sinh đứng ở hàng đầu chống dịch Các chiến sĩ quân đội vừa gánh vác trách nhiệm bảo vệ non sông vừa xông lên mặt trận chống dịch Họ nhường doanh trại cho dân vào rừng ngủ lán, vừa canh gác bảo vệ cho dân, vừa lo tiếp tế lương thực, cơm ăn nước uống…
(3) Trên mạng xã hội, người người chia sẻ cho nhau về cách chống dịch có hiệu quả Và dường như ai cũng trở nên thật dễ thương trong việc nghiêm túc thực hiện chỉ thị “Ai ở đâu, ngồi yên ở đấy” Không giúp được gì thì ít nhất cũng không nên làm phiền ai, không nên để Nhà nước phải bận tâm vì mình Giữ cho mình được an bình cũng là cách thể hiện tinh thần
vì cộng đồng trong lúc này Hãy đoàn kết yêu thương, hãy tỉnh táo trước những tin thất
thiệt, hãy bình tĩnh để xử lí tình huống Không ai bỏ rơi các bạn… Chưa bao giờ như bây giờ chúng ta đang tạo ra một khối thống nhất đang cùng nhau hoà trong cái TA rộng lớn của toàn dân tộc để làm nên SỨC MẠNH VIỆT NAM, TINH THẦN VIỆT NAM.”
(Nguồn GD&TĐ – Nghĩ về tinh thần dân tộc trước dịch bệnh covid)
a Chỉ ra một phép liên kết câu được sử dụng trong đoạn (1) của văn bản
b Theo bài viết, em hãy nêu những đối tượng nào đã cùng chung tay, chung sức chống dịch COVID- 19
- Y bác sĩ, quân đội, toàn thể nhân dân Việt Nam
c Xác định thái độ, tình cảm của tác giả thể hiện qua văn bản ?
- Tình cảm trân trọng, ngợi ca, tự hào những việc làm của toàn thể nhân dân Việt Nam.
- Khẳng định chính tinh thần đoàn kết đã tạo nên sức mạnh giúp Việt Nam chiến thắng đại dịch
Trang 2d.Theo em giữa việc đề cao hạnh phúc, bình an và việc phát triển kinh tế của đất nước,em quan tâm đến điều nào ? Vì sao ? ( Trình bày khoảng 3- 5 dòng)
- Mở đoạn:Theo em giữa việc đề cao hạnh phúc, bình an và việc phát triển kinh tế của đất nước, em quan tâm đến hạnh phúc và bình an
- Thân đoạn: đề cao hạnh phúc, bình an trong cuộc sống sẽ giúp chúng ta cảm thấy thoải mái, làm cho cuộc sống vui vẻ hơn, tạo động lực để giúp ta vượt qua thử thách, những mệt mỏi, nhìn cuộc sống tích cực hơn
- Kết đoạn: hạnh phúc và bình an của mỗi người giúp cho đất nước phát triển đi lên Câu 2 (3.0 điểm)
Tinh thần đoàn kết là vũ khí mạnh mẽ nhất trong mọi cuộc chiến
Viết bài văn ( khoảng 500 chữ) trình bày suy nghĩ của em về ý kiến trên
Câu 3 Cảm nhận hai khổ thơ sau:
“ Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về
Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu."
(Sang thu, Hữu Thỉnh, Ngữ văn 9, tập 2)
GỢI Ý
Câu 2
1.MB: Trong cuộc sống của chúng ta, tinh thần đoàn kết là một trong những đức tính tốt mà chúng ta cần phải trang bị cho mình Nó giúp cho chúng ta vượt qua bao phong ba bão táp của cuộc đời Đôi khi trong công việc để thành công chúng ta không thể dựa vào sức mạnh của cá nhân mà phải cần đến sức mạnh của tập thể, của sự đoàn kết Bởi lẽ “Tinh thần đoàn kết là vũ
khí mạnh mẽ nhất trong mọi cuộc chiến”
Vậy đoàn kết có ý nghĩa như thế nào trong cộng đồng, đất nước ?
2.TB :
a Giải thích:
- “Đoàn kết”: là sự kết nối, gắn kết những cá nhân riêng lẻ để cùng nhau hợp sức lại, tạo nên
một sức mạnh vững chắc, giải quyết tốt vấn đề mà tập thể đang muốn làm
Trang 3- Ý kiến trên nhấn mạnh đến ý nghĩa của tinh thần đoàn kết, đặc biệt là khi rơi vào những hoàn cảnh khó khăn
2 Bàn bạc: (Tại sao Tinh thần đoàn kết là vũ khí mạnh mẽ nhất trong mọi cuộc chiến ? )
- Đoàn kết là một yếu tố không thể thiếu trong cuộc sống, nhất là trong hoàn cảnh khó khăn, thử
thách Đoàn kết giúp gắn kết con người với con người, tạo nên một sự gắn bó vô cùng to lớn, tiếp thêm cho con người sức mạnh để chiến thắng mọi khó khăn trong công việc cũng như trong cuộc sống
- Đoàn kết giúp con người gắn kết lại với nhau, từ đó tạo nên những mối quan hệ xã hội tốt đẹp, làm cho cuộc sống có ý nghĩa hơn Đoàn kết sẽ tạo điều kiện cho mỗi cá nhân phát huy hết khả năng tiềm tàng của mình, tạo nên một sức mạnh tổng hợp có thể đạp bằng mọi gian khổ
- Đoàn kết làm nên sức mạnh là cội nguồn của mọi thành công, là một sức mạnh vô địch của chúng ta để khắc phục mọi tình huống khó khăn Thực tiễn lịch sử là minh chứng hùng hồn nhất
để khẳng định rằng cho dù gặp phải những thử thách khắc nghiệt đến dường nào, chỉ cần giữ vững khối đại đoàn kết dân tộc thì khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng chiến thắng
* Dẫn chứng:
- Trong lịch sử chống giặc giữ nước, đoàn kết của nhân dân Việt Nam khắp mọi miền đất nước:
từ nhân dân miền ngược đến miền xuôi, đồng bào trong nước đến kiều bào ở nước ngoài, công nhân, ngông dân, trí thức… gắn kết tạo nên 1 khối thống nhất của cả dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, Bác Hồ làm nên thắng lợi vẻ vang, chiến thắng hai kẻ thù hùng mạnh nhất thế giới
- Trong bối cảnh ngày nay, tinh thần đoàn kết vẫn được thể hiện rõ ràng Những lần nhân dân cả nước đồng lòng chống lại mọi âm mưu phá hoại của các thế lực thù địch Nhân dân đồng lòng nhất quyết không tiếp tay cho mọi hành động đi ngược lại với chủ trương của Đảng và nhà nước quyết chí bảo vệ biên cương, biển đảo Hoàng Sa, Trường Sa trước âm mưu xâm chiếm của kẻ thù Dù cuộc chiến này còn kéo dài nhưng tinh thần đoàn kết của nhân dân ta cũng khiến kẻ thù phải lo lắng
- Khi nhân dân miền trung, miền Bắc hứng chịu thiên tai, bão lũ, hay dịch bệnh… nhân dân cả nước lại đồng lòng tương trợ, giúp đỡ nhau, san sẻ những gánh nặng mà những người gặp nạn phải chịu đựng, giúp đồng bào vượt qua khó khăn, hoạn nạn Rất nhiều quỹ quyên góp ra đời, hàng ngàn máy bay cứu hộ đã tới giúp đỡ, những chuyến hàng cứu trợ ngày đêm lên đường, hàng triệu tấm lòng được gửi đi, những lời động viên, ai nấy đều hướng về nhân dân ruột thịt đang trong cơn hoạn nạn
- Trong đại dịch covid 19 vừa qua, ở nơi tâm dịch nhân dân ta đón nhận tấm lòng của người dân
cả nước: lương thực, thực phẩm, thuốc men, và cả sự chi viện của lực lượng y tế đến tâm dịch
3 Mở rộng vấn đề:
- Phê phán: Vẫn còn 1 số người vì lợi ích cá nhân, chỉ ích đặt lợi ích của bản thân lên trên hết, tổ chức phản động, chia rẻ sự đoàn kết của nhân dân
- Bài học nhận thức và hành động
+ Cần phân biệt rõ đoàn kết và kết bè, kết cánh, tụ họp nhau vì mục đích xấu Chúng ta phải hiểu
rõ ý nghĩa cao quý của tình đoàn kết, không nên mượn danh, núp bóng, hô hào đoàn kết để thực
Trang 4hiện những điều không tốt, phục vụ cho lợi ích cá nhân hoặc lợi ích nhóm mà bỏ quên tập thể, cộng đồng
- Bên cạnh đó ta cần phải xác định được rằng đoàn kết phải gắn với tình yêu thương chân thành, không vụ lợi hay quá dựa dẫm vào người khác với danh nghĩa đoàn kết Nên nhớ rằng chỗ dựa chỉ hỗ trợ cho ta bước qua khó khăn chứ không thể làm thay ta mọi việc, hãy hiểu điểm tựa theo ý nghĩa tích cực của nó
3.KẾT BÀI:
“ Đoàn kết chính là vũ khí giúp ta chiến thắng trong mọi cuộc chiến” Là một học sinh, chúng ta cần phải biết đoàn kết với nhau để tạo nên một tập thể vững mạnh, xây dựng một môi trường giáo dục tốt đẹp, hiệu quả cao Chính nhờ tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái giúp cho mọi người đến gần nhau, yêu thương nhau hơn Biết đoàn kết và giúp đỡ nhau trong học tập, cùng phấn đấu để mai sau khi lớn có thể trở thành một công dân có ích cho đất nước
Câu 3
I/ Mở bài
Mở bài 1
Mỗi năm có 4 mùa xuân, hạ, thu, đông và thiên nhiên cũng vậy tùy theo thời gian mà đổi
thay cảnh sắc Mùa nào cũng đều đẹp, đều yêu, nhưng có lẽ mùa thu là một trong những mùa đẹp nhất, tình nhất Bởi thế mà nhiều nhà văn, nhà thơ đều bị thu hấp dẫn mà viết nên những thi phẩm
độc đáo, thành công Bài thơ "Sang thu" của nhà thơ Hữu Thỉnh là một bài thơ hay như thế Hai
khổ thơ đầu của tác phẩm đã khắc hoạ được một bức tranh thiên nhiên đang chuyển mình sang thu đầy gợi cảm:
“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về
Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu."
Mở bài 2
Mỗi mùa đều mang một vẻ đẹp, một hương sắc rất riêng Và vẻ đẹp ấy, hương sắc ấy đã
được nhà thơ Hữu Thỉnh bắt gặp Ông đã cảm nhận được hơi thở của đất trời khi chuyển mình
“Sang thu” Sự chuyển mình của mùa thu được nhà thơ thế hiện rõ ràng trong hai khổ thơ
đầu:
“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se
Trang 5Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về
Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu”.
Mở bài 3
Nếu mùa xuân là mùa tụ hội của những bàn tay nghệ sĩ tài hoa thì mùa thu bước vào trong
thơ ca cũng tự nhiên và gần gũi Trước đây Nguyễn Khuyến nổi tiếng với chùm thơ thu: “Thu điếu”,“Thu vịnh”,“Thu ẩm”, sau này Xuân Diệu có “Đây mùa thu tới”. Bằng một cách nhỏ nhẹ, khiêm nhường, Hữu Thỉnh cũng góp vào cho mùa thu đất nước một góc quê hương “Sang thu”.
“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về.
Sông được lúc dềnh dàng Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu”
II/ Thân bài
1.Khái quát chung
Bài thơ được sáng tác vào mùa thu năm 1970, rút từ tập “Từ chiến hào đến thành phố”
(1991) Toàn bộ bài thơ gồm 3 khổ thơ diễn tả những chuyển biến nhẹ nhàng mà rõ rệt của đất trời, những suy nghĩ của lòng người qua những cảm nhận tinh tế, những hình ảnh đẹp và giàu sức gợi cảm
2 Cảm nhận hai khổ thơ
Khổ 1: Những tín hiệu giao mùa
=>Mở đầu bài thơ tác giả viết:
“Bỗng nhận ra hương ổi Phả vào trong gió se”
Đoạn thơ có cái hương vị ấm nồng của chớm thu ở một miền quê nhỏ Nếu như mùa thu trước đây đều được cảm nhận bằng những tín hiệu cổ điển như: hoa cúc, cây phong, cây ngô đồng, mới
Trang 6hơn thì có Xuân Diệu, với hình ảnh rặng liễu: “Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang/ Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng” thì Hữu Thỉnh lại tìm đến một mùi hương hết sức giản dị, thân thương của đồng quê, ấy là “hương ổi” Mùi hương quê nhà mộc mạc được gió đưa trong không gian cứ lan tỏa, thoang thoảng bay Cảm giác bất chợt đến với nhà thơ: “bỗng nhận ra" Một sự bất ngờ mà
như đã đợi sẵn, đợi từ lâu rồi, để giờ đây có dịp là buông ra ngay Trong số chúng ta chắc chắn không ai chưa một lần nếm vị ổi: giòn ngọt, chua chua nơi đầu lưỡi Cái dư vị của hương thơm đó
cứ vấn vít vương lại trong ta khi chợt đọc câu thơ của Hữu Thỉnh Đó không phải là lá ngô đồng như trong thơ của Bích Khê, cũng không phải là hương cốm trong bài Đất Nước của Nguyễn
Đình Thi Từ “phả” là động từ mạnh diễn tả mùi hương ổi thơm nồng nàn lan toả “Gió se” là gió nhẹ, khô và hơi lạnh – gió của mùa thu, gió báo hiệu mùa thu đã đến “Gió se” mang theo
“hương ổi” của đồng quê Nhận ra trong gió có “hương ổi” là cảm nhận tinh tế của một người
sống giữa đồng quê và nhà thơ đã đem đến cho ta một tín hiệu mùa thu dân dã mà thi vị Ông đã phát hiện ra một nét đẹp thật đáng yêu của mùa thu vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ Chắc hẳn nhà thơ phải gắn bó với thiên nhiên, với quê hương lắm, nên mới có được sự cảm nhận tinh tế và nhạy cảm như thế?
Và không chỉ vậy, cả sương thu như cũng chứa đầy tâm trạng, thong thả, chùng chình giăng mắc trên khắp nẻo đường thôn:
“Sương chùng chình qua ngõ Hình như thu đã về”
Những hạt sương thu mềm mại, ươn ướt giăng màn qua ngõ Mùa thu lại về Mùa thu mang theo hương quê và mang theo sương mờ ướt lạnh Dường như có thêm sương nên thu dễ nhận ra hơn
“Sương chùng chình qua ngõ", “chùng chình" hay là đợi chờ gì đây? Cứ dần dần như thế, cứ nhẹ nhàng, mềm mại như thế, thu đến tự lúc nào không hay “Hình như thu đã về" nhà thơ giật mình,
hơi bối rối Tự bao giờ nhỉ? Thu về? Từ hương ổi hay từ gió, hay từ sương ? Hữu Thỉnh cũng hơi ngỡ ngàng trước thoáng đi bất chợt của mùa thu Thu về, thu lại về trên quê hương, trên những con đường bờ đê và trên cả những con sông, cánh chim trời
Khổ 2: Bức tranh thiên nhiên lúc giao mùa
=>Cái cảm giác“hình như” đó gần như bị xóa tan bởi những tín hiệu chuyển mùa dần hiện ra rõ
hơn:
“Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu”
Bức tranh thu dường như đã đậm màu hơn bởi cảnh vật ngày càng nhiều thay đổi: những con
sông đã không còn gấp gâp, mà lững lờ trôi, chầm chậm, “dềnh dàng” khi dành nước cho mùa
thu Phải chăng chúng đã thả hồn mình vào các khoảnh khắc giao mùa này? Trái ngược với
sự “lặng lẽ”- “dềnh dàng” đó là biểu hiện có vẻ gấp gáp của những cánh chim trời Từ “bắt đầu” trong ý thơ được dùng rất độc đáo “bắt đầu vội vã” chứ không phải là “đang vội vã” Chúng “bắt đầu vội vã” làm gì? Làm tổ, tích trữ thức ăn cho mùa đông giá lạnh hay đang rục rịch
chuẩn bị cho chuyến hành trình xa xứ tránh rét về một chân trời xa xôi nào đó? Phải tinh tế lắm,
Trang 7yêu và gần gũi với thiên nhiên lắm mới nhận ra được sự “bắt đầu” trong những cánh chim bay.
Hai câu thơ đã vẽ nên những nét đối lập: đâu phải mùa thu lúc nào cũng “lặng lẽ” bởi vạn vật
xung quanh ta đều chuyến biến kì lạ theo cách riêng của chúng Thiên nhiên đầy bí mật, cũng giống như cuộc sống chúng ta - một xã hội với nhiều tầng: có người giàu, có người nghèo, người đang hạnh phúc tận hưởng cuộc sống này, người đang tất tả mưu sinh Đúng là đầy biến động!
Nhưng hiện lên trong tất cả điểm sáng, có lẽ long lanh nhất chính là đám mây vẫn còn vương chút nắng hạ, lưu luyến bắc chiếc cầu:
“Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu”
Tựa bài thơ được đặt là "Sang thu", nên chẳng mấy khó hiểu khi những rơi rớt của mùa hạ vẫn còn sót lại trong không gian Đám mây mùa hạ còn quyến luyến chưa muốn rời, "vắt nửa mình sang thu" Lối diễn đạt độc đáo, tài ba, gợi ra một hình ảnh mang tính hòa quyện Trong đám mây
đó có cả những tia nắng bỏng cháy mùa hè, một nửa lại đã chuyển mình sang màu xám bàng bạc
của mùa thu Động từ "vắt" khiến người đọc hình dung đám mây giống như một dải lụa đào uyển
chuyển, mềm mại, duyên dáng Cảnh vật đổi thay, không gian đổi thay nhưng còn hoài niệm chút vương vấn Phải chăng, mùa thu đến mang cho lòng người sự lưng chừng, e ấp, như đám mây kia
còn cố níu giữ màu vàng nắng hạ? Phải là một cây bút tinh tế, một điểm nhìn độc đáo và một tâm hồn mong manh mới có thể nhìn thấy cái đẹp của thiên nhiên qua lăng kính vạn hoa đa chiều đến vậy.
3.Đánh giá
Đánh giá =>Với một đoạn thơ ngắn vẻn vẹn hai khổ mà nhà thơ đã dựng lại một bức tranh
thu nồng đượm hơi ấm cuộc đời, hơi ấm quê nhà Những hình ảnh sang thu thân quen, giản dị mà tươi tắn, sống động Với những từ ngữ giàu sức gợi cùng giọng thơ vừa có thoáng ngỡ ngàng, vừa vui sướng, Hữu Thỉnh đã đưa ta về một miền quê dân dã mà ấm áp tình người Nơi đó có hình ảnh nàng thu giống như cô thôn nữ miền đồng bằng Bắc Bộ đang độ tuổi thanh xuân tràn đầy nhựa sống ẩn mình sau lớp áo nâu sồng thanh thoát và vẻ dịu dàng, nữ tính đặc trưng
* BƯỚC 2 CHUYỂN Ý LIÊN HỆ ĐẾN TÁC PHẨM CÙNG CHỦ ĐỀ
- Khổ 1- Bài Mùa xuân nho nhỏ
Tạm rời xa « Sang Thu » của Hữu Thỉnh chúng ta tìm đến vẻ đẹp của mùa xuân trên quê hương xứ Huế vui tươi, rộn rã, tràn đầy sức sống của mùa xuân trong bài « Mùa xuân nho nhỏ » của Thanh Hải
“Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng”
Trang 8Với nét bút khoáng đạt, bức tranh mùa xuân thiên nhiên được nhà thơ phác họa bằng hình ảnh
tự nhiên, bình dị và gợi cảm:
“Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện Hót chim mà vang trời”
Dòng sông có màu xanh gợi nhắc một hình ảnh của những khúc sông uốn lượn quanh co của dải đất miền Trung Trên gam màu xanh lơ nổi bật lên hình ảnh một bông hoa tím biếc, không có màu vàng của hoa mai hay là màu đỏ của hoa đào mà chỉ có một bông hoa màu tím hiện lên trước mắt Cho thấy hình ảnh mang đậm bản sắc của xứ Huế, màu tím là màu đặc trưng của con người
và đất trời Huế Nhà thơ đã rất khéo léo khi dùng nghệ thuật đảo ngữ đưa động từ “mọc” lên
ở phía đầu câu như một cách để nhấn mạnh vẻ đẹp tràn đầy sức sống của mùa xuân thiên nhiên, mùa xuân của đất trời Không chỉ có hình ảnh mà còn có âm thanh của con chim chiền
chiện hót vang trời làm xao xuyến cả đất trời, cả tâm hồn của người thi sĩ bằng những từ ngữ cảm
thán như “ơi, hót chi” Một bức tranh đang suy tư bỗng đâu đó vang lên một tiếng chim hót làm
sinh động hẳn lên, một con chim chiền chiện mà lại hót được vang cả trời, thực ra khoảng trời ấy chính là khoảng không gian riêng của tác giả, chính vì vậy mà chỉ có tác giả mới cảm nhận được điều đó mà thôi
Say sưa, ngây ngất trước vẻ đẹp bình dị và nên thơ của mùa xuân, nhà thơ bồi hồi xúc động:
“Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng”
“Giọt long lanh” là giọt mùa xuân, giọt nắng vàng, giọt mưa hay giọt sương sớm hay giọt hạnh
phúc? Đây chính là một trong những nét nghệ thuật đặc sắc của tác giả. Theo mạch cảm xúc của nhà thơ thì có lẽ đây là giọt âm thanh của tiếng chim ngân vang, đọng lại thành từng giọt niềm
vui, rơi xuống cõi lòng rộng mở của thi sĩ, thấm vào tâm hồn đang rạo rực tình xuân Phép ẩn dụ chuyển đổi cảm giác được sử dụng một cách tự nhiên, hợp lí Thanh Hải cảm nhận vẻ đẹp của
mùa xuân bằng nhiều giác quan: thị giác, thính giác và cả xúc giác Cử chỉ “Tôi đưa tay tôi hứng” thể hiện sự nâng niu, trân trọng của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân với cảm xúc say
sưa, lặng ngắm Hình ảnh thơ lung linh, đa nghĩa, vừa là thơ, vừa là nhạc, là hoạ Bức tranh mùa xuân được phác hoạ khi nhà thơ đang nằm trên giường bệnh khiến người đọc trân trọng hơn, yêu hơn một tâm hồn nghệ sĩ, một tình yêu quê hương, đất nước
BƯỚC 3 : SO SÁNH ĐIỂM GIỐNG VÀ KHÁC NHAU CỦA HAI ĐOẠN THƠ
- TÁC GIẢ, HOÀN CẢNH SÁNG TÁC, NGHỆ THUẬT, NỘI DUNG
* Giống nhau: Cả 2 khổ đều được viết theo thể thơ 5 chữ, cô đọng, hàm súc; vận dụng hiệu
quả các phép tu từ (đảo ngữ, nhân hóa, ẩn dụ); sử dụng cả những hình ảnh hữu hình (dòng sông, bông hoa, chim chiền chiên, sương) và vô hình (tiếng chim, hương ổi); ngòi bút miêu tả rất mềm mại, tinh tế; hình ảnh thơ bình dị, thân thuộc Thông qua hai khổ thơ, hai tác giả đã vẽ nên hai bức tranh thiên nhiên thật trong trẻo, bình yên, đẹp đẽ Điều đó cho thấy sự quan sát tỉ mỉ, tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống của hai nhà thơ
Trang 9* Khác biệt: Tuy nhiên hai khổ thơ cũng có những điểm khác biệt Một khổ viết về mùa
xuân, một khổ viết về mùa thu Rồi thời gian, không gian nghệ thuật trong mỗi văn bản cũng khác nhau: một bức tranh đậm chất xuân xứ Huế, một bức tranh chớm thu - bắt đúng khoảnh khắc giao mùa của vùng quê Bắc Bộ Những vần thơ của Thanh Hải chân thật, bình dị, đôn hậu trong khi sáng tác của Hữu Thỉnh lại tinh tế, triết lí Cảm xúc của hai thi nhân khi viết hai bài thơ cũng khác nhau: Nhà thơ Thanh Hải thiết tha, say đắm trước cảnh xuân, sắc xuân, ông nâng niu, trân trọng từng tiếng chim trong trẻo Nếu ta đặt bài thơ vào hoàn cảnh ra đời của nó - những ngày cuối đời của nhà thơ, thì ta sẽ càng thêm hiểu những tâm tư này Còn nhà thơ Hữu Thỉnh, ông ngỡ ngàng, giật mình trước bước đi của thời gian nên còn chưa chắc chắn trước sự hiện hữu của những tín hiệu đầu tiên của mùa thu
Chuyển ý : tạm rời ra vẻ đẹp của sự chuyển mùa từ hạ sang thu ở làng quê Bắc Bộ qua sự cảm nhận tinh tế của tác giả Hữu Thỉnh, chúng ta đến với hình ảnh của mùa thu tâm tâm hồn của thi sĩ Xuân Diệu trong “ Đây mùa thu tới”
“ Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng
Đây mùa thu tới, mùa thu tới
Với áo mơ phai dệt lá vàng”
– Trong hai câu thơ đầu, tác giả đã gợi ra khung cảnh buồn với hàng liễu rủ bên hồ khi tiết trời sang thu
+ Những rặng liễu rủ trong cảm nhận của nhà thơ tựa như mái tóc dài của người thiếu nữ “Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang”
+ Rặng liễu thu buồn với những cành dài rủ xuống mặt hồ như mái tóc người con gái đứng chịu tang, lại vỡ òa thành những tiếc khóc và đọng lại thành những giọt nước mắt xót xa
– Cảnh vật tuy buồn nhưng vẫn đẹp đẽ đến nao lòng, nhận biết những dấu hiệu sang thu ấy, người thi sĩ đã reo lên đầy náo nức:
+ “Mơ phai” lại gợi ra sắc vàng đầy tươi tắn, thanh nhẹ
+ Không gian rộng lớn đầy chất thu, thu về vạn vật như tươi sáng, nhẹ nhàng hơn nhưng cũng thấm đượm một nỗi buồn khó có thể giãi bày
Trong hai câu thơ đầu, tác giả đã gợi ra khung cảnh buồn với hàng liễu rủ bên hồ khi tiết trời sang thu:
Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang
Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng
Mùa thu vốn là nguồn đề tài quen thuộc trong thi ca, đến lượt mình Xuân Diệu một mặt kế thừa nguồn thi hứng bất tận ấy, mặt khác mang đến những nét mới mẻ về mùa thu Mùa thu được thi sĩ Xuân Diệu cảm nhận qua hàng liễu đìu hiu với những cành lá rủ xuống mặt hồ Có thể nói tác giả
đã rất thành công trong việc sử dụng biện pháp láy âm (liễu-đìu-hiu- chịu, tang-ngàn hàng, buồn-buông-xuống) để tạo ấn tượng về hình ảnh thơ, đồng thời mang đến nhạc điệu buồn khiến cho nỗi buồn trong lòng người càng thêm lan tỏa Bên cạnh đó nhà thơ kết hợp với phép tu từ nhân hóa,
Trang 10so sánh Những rặng liễu rủ trong cảm nhận của nhà thơ tựa như mái tóc dài của người thiếu nữ
“Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang” Hình ảnh thơ ấn tượng đến mức tái tê cõi lòng, rặng liễu
không chỉ là loài thực vật vô tri nữa mà đã trở thành tiếng lòng của nhân vật trữ tình Rặng liễu thu buồn với những cành dài rủ xuống mặt hồ như mái tóc người con gái đứng chịu tang, lại vỡ
òa thành những tiếc khóc và đọng lại thành những giọt nước mắt xót xa
Cảnh vật tuy buồn nhưng vẫn đẹp đẽ đến nao lòng, nhận biết những dấu hiệu sang thu ấy, người thi sĩ đã reo lên đầy náo nức:
Đây mùa thu tới- mùa thu tới
Với áo mơ phai dệt lá vàng
Hai câu thơ tiếp của khổ thơ đầu tiên như lời reo mừng hân hoan khi phát hiện thu đã về “áo mơ phai dệt lá vàng”. Sắc vàng đã gắn liền với mùa thu, với sự phôi phai, tàn úa nhưng ở đây nhà thơ dùng “Mơ phai” lại gợi ra sắc vàng đầy tươi tắn, thanh nhẹ Không gian rộng lớn đầy chất thu, thu về vạn vật như tươi sáng, nhẹ nhàng hơn nhưng cũng thấm đượm một nỗi buồn khó có thể giãi bày
Bằng sự tinh tế trong cảm nhận và tài năng sáng tạo bậc thầy, chỉ với bốn câu thơ ngắn gọn nhà thơ Xuân Diệu như kéo cả mùa thu về cho đất nước, làm xao xuyến lòng người Bức tranh mùa thu trong thơ Xuân Diệu đẹp đẽ, lãng mạn nhưng cũng thấm đượm nỗi buồn trong cảnh vật và sự tái tê trong lòng người
Bước 3: So sánh điểm giống nhau và khác nhau của hai đoạn thơ
- Hai đoạn thơ của hai tác giả khác nhau:
Sang thu của Hữu Thỉnh là khúc giao mùa qua sự cảm nhận tinh tế của người lính trở về sau chiến tranh 2 năm (1977), nhà thơ đón nhận một mùa thu đầu tiên sau những năm tháng gian khổ ở chiến trường “Đây mùa thu tới” của thi sĩ Xuân Diệu là mùa thu tươi tắn, thanh nhẹ nhưng mang một nỗi buồn khó có thể giãi bày Với hai thể thơ khác nhau, hai cảm nhận khác nhau cùng viết về mùa thu trên quê hương, đất nước nhưng ở hai tác giả lại
có sự ảm nhận khác nhau Sự lưu luyến trong khoảnh khắc giao mùa của làng quê trước sự chuyển biến của đất trời khi vào thu của Hữu Thỉnh Xuân Diệu cũng cảm nhận về sự chuyển mùa nhưng thấm đượm nỗi buồn qua từng cảnh vật, lòng người vô cùng lãng mạn III/ Kết bài
Khẳng định thành công của tác phẩm =>
-Tóm lại, hai đoạn thơ là hai bức tranh thiên nhiên đầy cảm hứng Nếu Xuân Diệu cho ta cảm nhận mùa thu bằng nỗi buồn qua cảnh vật thì Hữu Thỉnh lại mang đến cái dân dã, mộc mạc, đầy
rung cảm và thân quen ở làng quê
- Hai đoạn thơ để lại trong lòng bao thế hệ bạn đọc những cảm xúc sâu lắng, khó phai mờ, gợi
nhắc cho những thế hệ trẻ tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương đất nước đặc biệt là mùa thu nhẹ nhàng, tinh tế , thấm đượm nỗi buồn nhưng mang cũng mang một nét đặc trưng riêng