ĐỀ SỐ 1 ĐỀ SỐ 9 I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm) Đọc đoạn trích sau Mẹ vẫn luôn ở đây như mọi khi con vấp ngã, con ốm đau, con khóc quấy mẹ biết rất nhiều lần con ghét mẹ đến mức không thèm nhìn dù vẫn thấy trái[.]
Trang 1ĐỀ SỐ 9
Trang 2Mẹ vẫn luôn ở đây lúc con mỏi gối chồn chân nhìn ra chung quanh biết cuộc đời xa lạ
con không cần làm gì và cũng không cần phải mặc cả
mẹ sinh ra con giống như thân cây nảy mầm một chiếc lá
đã có gốc rễ do vun trồng…
Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con, con biết không!
(Trích Mẹ vẫn luôn ở đây để ôm con…, Nguyễn Phong Việt,
Sau phải đau đến như vậy, NXB Văn hóa – Văn nghệ, 2017, tr.64-65)
Trang 3Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1: Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào ?
Câu 2: Chỉ ra phép liệt kê được sử dụng trong khổ thơ thứ
nhất của đoạn trích.
Câu 3: Em hiểu như thế nào về nội dung của hai dòng thơ sau:
mẹ sinh ra con giống như thân cây nảy mầm một chiếc lá
đã có gốc rễ do vun trồng…
Câu 4: Trong cuộc sống, có những đứa con đôi khi tìm cách
từ chối những ân cần của cha mẹ Ở vị trí của một người con,
theo em, điều đó đáng chê trách hay có thể cảm thông? Vì
sao?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Em hãy viết bài văn trình bày suy nghĩ của em về vai
trò của tính tự lập đối với giới trẻ.
Trang 4Câu 2. (5,0 điểm)
Phân tích đoạn thơ sau:
Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hang tre bát ngát Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ Kết tràng hoa dâng bãy mươi chín mùa xuân…
(Trích Viếng lăng Bác, Viễn Phương, Ngữ Văn 9,
Tập hai NXB GDVN 2013, tr.58) -
Trang 5HƯỚNG DẪN
Trang 6Hướng dẫn đọc - hiểu
1 Thể thơ tự do
2 Phép liệt kê: "con vấp ngã, con ốm đau, con khóc quấy" - phép liệt
kê không theo từng cặp (xét theo cấu tạo), không tăng tiến (xét theo ý nghĩa).
3 "mẹ sinh ra con giống như thân cây nảy mầm một chiếc lá
đã có gốc rễ lo vun trồng"
- Hình ảnh so sánh (mẹ sinh con với cây nảy mầm một chiếc lá) đã khẳng định hành động sinh con của người mẹ là một hành động hoàn toàn xuất phát từ bản năng của người mẹ, từ tình yêu thương, mong chờ chứ không có sự ràng buộc, gượng ép nào cả.
- Mẹ luôn ở bên, gắn bó, đồng hành cùng con bất kì lúc nào, giống như chiếc lá và thân cây luôn gắn kết với nhau
Mẹ luôn sẵn sàng chở che, chăm sóc, lo lắng, hi sinh vô điều kiện cho con dù như thế nào, giống như thân cây cung cấp chất dinh dưỡng nuôi những chiếc lá xanh mơn mởn.
Trang 7Hướng dẫn đọc - hiểu
4 Theo em, hành động "những đứa con đôi khi tìm cách từ chối
những ân cần của cha mẹ" vừa đáng chê trách nhưng cũng có thể cảm
thông Vì:
- Chê trách vì: hành động tìm cách từ chối ấy sẽ khiến cho cha mẹ -
những người luôn hi sinh, yêu thương con vô điều kiện bị tổn thương
từ chối những gì mà cha mẹ đem đến
+ Những đứa trẻ cũng muốn chia sẻ ân cần cùng bố mẹ, muốn bố mẹ được nghỉ ngơi, nhưng chưa biết cách thể hiện tình cảm, suy nghĩ ấm
ấp đó của mình cho thật hợp lí
→ Vì vậy, tuy đáng chê trách, nhưng những đứa con ấy cũng xứng
đáng để cảm thông để ngày càng hoàn thiện hơn.
Trang 82 Bình luận và chứng minh
a Biểu hiện
* Tích cực:
- Tự học mà bố mẹ không phải thúc giục.
- Hoàn thành mọi bài tập bằng sức của mình, không đi chép bài.
- Dám đưa ra ý kiến, quan điểm của mình.
Trang 9b Vai trò
- Tự lập là đức tính quan trọng mà cha ông chúng ta dạy từ thuở nhỏ.
- Tự lập giúp con người có tính sáng tạo hơn.
- Khi tự lập, con người có ý thức hơn trong mọi hành động
- Tính tự lập giúp con người nhận thức toàn diện hơn về mọi mặt, có cái nhìn bao quát hơn về mọi mặt cuộc sống.
- Tính tự lập giúp con người khẳng định giá trị bản thân.
- Tính tự lập giúp xã hội hoàn thiện và phát triển.
Trang 10I Mở bài:
- Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm:
+ Viễn Phương - là một trong những cây bút có mặt sớm nhất của lực lượng
văn nghệ giải phóng ở miền Nam thời chống Mĩ cứu nước
+ “Viếng lăng Bác”- bài thơ mang đậm chất trữ tình đã ghi lại tình cảm sâu
lắng, thành kính của nhà thơ khi hòa vào dòng người viếng lăng Bác
- Khái quát đoạn thơ: hai khổ thơ nằm ở phần đầu tác phẩm, nói về cảm xúc của của tác giả khi đến thăm lăng
II Thân bài:
a Niềm xúc động nghẹn ngào khi đến thăm lăng Bác (khổ 1)
- “Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác”: nhân dân miền Nam xưng con với
Bác vì Bác như một người cha nhân hậu hiền từ
- Nhà thơ dùng từ “thăm”: nói giảm nói tránh để giảm nhẹ đi nỗi đau , mặc
dù Bác đã đi xa nhưng trong tâm trí mỗi người Bác luôn sống mãi
- Từ láy “bát ngát” hiện lên trước mắt mà một màu xanh ngút ngàn trải dài
và lan ra quanh lăng
- Hình ảnh hàng tre mang nghĩa thực là những khóm tre quanh lăng nhưng còn mang nghĩa ẩn dụ chỉ phẩm chất con người Việt Nam bất khuất kiên cường, ngay thẳng có tinh thần yêu thương, đùm bọc
⇒ Tác giả đứng trước lăng bác với cảm xúc nghẹn ngào “ôi”, xưng hô “con”…
Trang 11b Cảm xúc trước đoàn người vào lăng viếng Bác (khổ 2)
- Ẩn dụ “mặt trời”: Bác là mặt trời của dân tộc mang ánh sáng ấm áp cho
cuộc sống của dân tộc, đồng thời thể hiện niềm yêu mến kính trọng Bác Hình ảnh ẩn dụ có ý nghĩa ca ngợi sự vĩnh hằng, trường tồn của Bác trong trái tim của triệu người dân Việt.
- Sử dụng điệp ngữ “ngày ngày”: chỉ thời gian vô tận, tấm lòng của người
dân chưa bao giờ thôi nhớ Bác.
- Hình ảnh ẩn dụ “tràng hoa”: chỉ những người vào lăng viếng Bác kết
thành tràng hoa rực rỡ huy hoàng, mỗi người mang một bông hoa của lòng thành kính, sự yêu mến và niềm ngưỡng vọng lãnh tụ.
- “bảy mươi chín mùa xuân”: là hoán dụ chỉ cuộc đời Bác đẹp như những
mùa xuân, đó còn là tuổi thọ của Bác.
III Kết bài:
- Tổng kết những thành công về nội dung, nghệ thuật làm nên đoạn thơ:
+ Với thể thơ 8 chữ, giọng điệu thiết tha, sâu lắng, sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ quen thuộc, ngôn ngữ thơ giản dị mà cô đọng.
+ Thể hiện niềm xúc động, thành kính, và nỗi đau xót của nhà thơ trước
sự ra đi của Bác, ước nguyện là được ở mãi bên Bác, đang lên Bác tất cả lòng tôn kính và biết ơn.
Trang 12ĐỀ SỐ 10
Trang 13I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
Đố kị nghĩa là bực tức, khó chịu trước những may mắn và thành công của người khác Trong khi người thành công luôn nhìn thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp của người khác thì kẻ thất bại lại không làm được điều đó Họ không muốn nhắc đến thành công của người khác, đồng thời luôn tìm cách chê bai, hạ thấp họ
Họ để mặc cho lòng tị hiềm, thói ganh tị, cảm giác tự ti, gặm nhấm tâm trí ngày qua ngày.
Đố kị không những khiến con người cảm thấy mỏi mệt mà còn hạn chế sự phát triển của mỗi người Thói đố kị, khiến chúng
ta lãng phí thời gian và không thể tận dụng hết năng lực để đạt được điều mình mong muốn Ganh tị với sự thành công của người khác, sẽ khiến chúng ta đánh mất cơ hội thành công của chính mình.
(George Matthew Adams, Không gì là không thể, Thu Hằng dịch,
NXB Tổng hợp TPHCM, 2017, tr.44)
Trang 14Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. (0,5 điểm) Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích
trên là gì?
Câu 2. (0,5 điểm) Xác định một phép liên kết và chỉ ra từ ngữ
thực hiện phép liên kết ấy trong đoạn văn: “Đố kị nghĩa là
(…) tâm trí ngày qua ngày.”
Câu 3. (1,0 điểm) Theo em, vì sao người có tính đố kị thường
“không muốn nhắc đến thành công của người khác”?
Câu 4. (1,0 điểm) Em có đồng ý với ý kiến: “Ganh tị với sự
thành công của người khác, sẽ khiến chúng ta đánh mất cơ hội thành công của chính mình.” không ? Vì sao ?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm) Từ nội dung đoạn trích phần Đọc - hiểu, em
hãy viết một đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về vẻ đẹp
của lối sống không có sự đố kị.
Trang 15Câu 2. (5,0 điểm)
Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau:
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên Giữa một vầng trăng sang dịu hiền Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!
Mai về miền Nam dâng trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.
(Trích Viếng lăng Bác, Viễn Phương, Ngữ Văn 9, Tập
hai, NXB GDVN, 2015, tr.58-59) -
Trang 16HƯỚNG DẪN
Trang 17- Trái nghĩa: những đức tính tốt đẹp - lòng tị hiềm, thói
ganh tị, cảm giác tự ti.
3 Người có tính đố kị thường không muốn nhắc đến thành
công của người khác vì: họ không có được thành công đó, thành công đó có thể là ước muốn của họ, nhắc đến thành công của người khác khiến họ tự ti và mặc cảm,
4 Đồng ý! Vì khi ganh tị với người khác, chúng ta sẽ nảy sinh
ra những đức tính xấu khác, toan tính chê bai, thậm chí là làm hại những người thành công, khiến bản thân cảm thấy mệt mỏi, tự ti, nản chí với việc mình đang làm,
Trang 18Hướng dẫn liên kết
Đố kị nghĩa là bực tức, khó chịu trước những may mắn và thành công của người khác Trong khi người thành công luôn nhìn
thấy và học hỏi những đức tính tốt đẹp của
người khác thì kẻ thất bại lại không làm được điều đó Họ không muốn nhắc đến thành công của người khác, đồng thời luôn tìm cách chê bai, hạ thấp họ Họ để mặc cho lòng tị
hiềm, thói ganh tị, cảm giác tự ti, gặm nhấm
tâm trí ngày qua ngày.
Trang 19Hướng dẫn viết đoạn
- Lối sống không có sự đố kị: không ganh tị, ghét
bỏ, phủ nhận thành công của người khác, biết nhìn vào đó học tập theo
- Người có lối sống không đố kị sẽ có nhiều lợi ích: có động lực để vươn lên trong cuộc sống, biết phấn đấu vì mục tiêu của mình, phát triển bản thân tốt hơn, học hỏi được những điều hay, những bài học của người khác,
- Liên hệ bản thân: chúng ta cần sống với sự thanh thản, chấp nhận thực tại, không sân si và biết phấn đấu vươn lên vì một cuộc sống tốt đẹp,
Trang 20I Mở bài:
- Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm
+ Viễn Phương là một trong những cây bút có mặt sớm nhất của lực lượng văn nghệ giải phóng miền Nam thời kì chống Mĩ cứu nước
+ Bài thơ Viếng lăng Bác thể hiện lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của của nhà thơ và của mọi người đối với Bác Hồ khi vào viếng lăng Bác, đặc biệt là hai khổ thơ cuối
- Dẫn dắt, giới thiệu hai khổ cuối: Hai khổ thơ cuối thể hiện sâu sắc lòng thành kính và niềm xúc động của nhà thơ và mọi người đối với Bác Hồ khi vào lăng viếng Bác
II Thân bài:
* Cảm xúc của nhà thơ khi ở trong lăng:
- Khổ thơ thứ ba diễn tả thật xúc động cảm xúc và suy nghĩ của tác giả khi vào lăng viếng Bác Khung cảnh và không khí thanh tĩnh như ngưng kết cả thời gian và không gian ở bên trong lăng Bác đã được nhà thơ gợi tả rất đạt (…)
+ Cụm từ “giấc ngủ bình yên” diễn tả chính xác và tinh tế sự yên tĩnh, trang nghiêm và ánh sáng dịu nhẹ, trong trẻo của không gian trong lăng Bác
+ Bác còn mãi với non sông đất nước như trời xanh còn mãi mãi, Người đã hóa thành thiên nhiên, đất nước, dân tộc Tác giả đã rất đúng khi khẳng định Bác sống mãi trong lòng dân tộc vĩnh hằng như trời xanh không bao giờ mất đi
Trang 21* Tâm trạng lưu luyến của nhà thơ trước lúc khi trở về miền Nam:
– Khổ thơ thứ tư (khổ cuối) diễn tả tâm trạng lưu luyến của nhà thơ Muốn ở mãi bên lăng Bác, nhưng tác giả cũng biết rằng đến lúc phải trở
về miền Nam, chỉ có cách gửi lòng mình bằng cách hóa thân, hòa nhập vào những cảnh vật ở bên lăng để luôn được ở bên Bác (trích thơ).
– Từ “muốn làm” được lặp đi lặp lại nhiều lần trong đoạn thơ thể hiện
được ước muốn, sự tự nguyện của tác giả Hình
ảnh cây tre lại xuất hiện khép bài thơ lại một cách khéo léo.
– Tác giả muốn làm con chim, làm đóa hoa, làm cây tre trung hiếu, muốn được gắn bó bên Bác:
“Ta bên Người, Người tỏa sáng trong ta
Ta bỗng lớn ở bên Người một chút”
III Kết bài:
– Qua hai khổ thơ cuối, nhà thơ đã thể hiện được niềm xúc động tràn đầy
và lớn lao trong lòng khi viếng lăng Bác, thể hiện được những tình cảm thành kính, sâu sắc với Bác Hồ.
– Bài thơ có giọng điệu phù hợp với nội dung bài tình cảm, cảm xúc Đó
là giọng vừa trang nghiêm, sâu lắng, vừa tha thiết đau xót tự hào