Ôn thi Đại học môn Văn

Đề: Phân tích bài Mộ (Ngục trung nhật kí) của Hồ Chí Minh. Dựa vào truyện ký, nhật ký trong tù của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, hãy giải thích và chứng minh ý kiến: "Văn thơ Hồ Chí Minh có phong cách nghệ thuật hết sức phong phú và đa dạng"Đề: Nêu những nét lớn về sự nghiệp văn học của Hồ Chí Minh. Kể tên những tác phẩm văn xuôi và những tác phẩm thơ của Người (trước và sau cách mạng tháng 8)Đề: Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu: "ta về, mình có nhớ ta .... Nhớ ai tiếng hát ân tình thuỷ chung"Đề: Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ "Tây tiến" của nhà thơ Quang DũngTây tiến đoàn binh không mọc tóc..................................................Sông mã gầm lên khúc độc hành.Đề: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện ngắn "Rừng xà nu" của nhà văn Nguyễn Trung Thành.Đề: Hãy phân tích hình tượng cây "xà nu" và những vẽ đẹp khác nhau của các thế hệ người Tây Nguyên thời đánh Mĩ "Rừng xà nu" của Nguyễn Trung ThànhĐề: Phân tích nhân vật Mị trong tác phẩm "Vợ chồng A Phủ" của nhân vật Tô HoàiĐề :Phân tích tình huống truyện độc đáo và nhân vật người mẹ trong truyện ngắn "Vợ nhặt" của nhà văn Kim LânĐề: Anh (chị) hãy phân tích hình tượng con sông Đà và người lái đò trong tuỳ bút "người lái đò sông Đà" của nhà văn Nguyễn TuânĐề: Hãy phân tích ý nghĩa sâu sắc của "phần tuyên ngôn" và lập luận chặt chẽ, giọng văn hùng biện đầy sức thuyết phục trong bản "tuyên ngôn độc lập" của chủ tịch Hồ Chí MinhĐề: Phân tích nhân vật T. Nú trong tác phẩm Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành: Có người cho rằng đó là vẽ đẹp tiêu biểu cho con người Tây Nguyên vượt qua đau thương mất mát, vẫn một lòng hướng theo cách mạng dân tộc, anh suy nghĩ đều đó như thế nào từ nhân vật T. NúĐề: TRong thiên ký bút "NLĐSĐ của Nguyễn Tuân, nhà văn gọi Sông Đà là con sông Tây Bắc hung bạo và trữ tình và cuộc sống và người lái đò là một cuộc đấu tranh của thiên nhiên để giành sự sống. Anh chị hãy phân tích tuỳ bút "NLĐSĐ" để làm rõ ý trên và nêu cảm nhận của mình về thiên nhiên con người trong tác phẩm

Đề:5: Phân tích bài Mộ (Ngục trung nhật kí) của Hồ Chí Minh

Bài Làm

Hồ Chí Minh bị bắt ngày 19/8/1942 tại phố Túc Vinh thuộc TRấn ThiệnBỏa, tỉnh Quảng Tây (TRung Quốc) Sau đó chính quyền Tưởng Giới Thạch giảiNgười ngược trở lại phía biên giới để giam giữa tại nhà ngục huyện Tỉnh Tây;Đúng ngày quốc khánh trung hoa cũ (10-10), Hồ Chí Minh lại bị “giải vãngthiên bảo ngục” Trên đoạn đường trên dưới 100 Km từ Tỉnh Tây đến ThiênBảo, Người phải đi bộ trong 2 ngày Tuy vậy Hồ CHí MInh vẫn tức cảnh sinhtình, sáng tác 3 bài thơ “Tẩu lộ” (Đi đường); “Mộ” (Chiều tối); “Dạ túc longtuyền” (Đêm ngủ ở Long Tiền); đó là chưa kể đến bài thơ sáng tác trên chặngđường này, bài “Mộ” được xem là ánh thợ tuyệt bút

Phiên âm : Mộ

Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ,

Cô vân mạn mạn độ thiên không;

Sơn thôn thiếu nữ bao ma túc,

Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng.

Cô em xóm núi xay ngô tối

Xay hết lò than đã rực hồng.

Qua vài nét chấm phá, hai câu đầu của bài thơ đã để lại một bức tiểu hoạvề cảnh thiên nhiên vùng sơn cước ở thời điểm “Chiều tối” Những buổi chiềunhư vậy đâu có thiều trong văn chương cổ kim ; Nhưng nếu cảnh ấy qua cái nhìncủa một Lý Bạch tiêu diêu, một khuất nguyên u uất chắc chắn sẽ đầy ảm đảm,thê lương Còn ở đây, nếu không rỏ xuất xứ, nhiều người sẽ lầm tưởng “Mộ” làbài thơ của thời Thịnh Đường Có nhiều người nhận xét cảnh thiên nhiên chiềutối trong bài “Mộ” có cái gì ấm áp, thậm chí có cả niềm vui nửa ở hình ảnh

“chim bay về tổ”; vì nó sẽ được nghỉ ngơi trong tổ ấm của một vòm cây nào đó

“Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ” khác với “chim bay về tổ” Nhìn lên trời, HồChí Minh nhận ra vẽ mệt mỏi, uể oải của cánh chim Cái nhìn ấy thể hiện tìnhcảm nhân ái bao la của người đối với cảnh vật Cánh chim trong thơ Bác gợi nhớcánh chim qua ánh mắt nàng kiều trong thơ của đại thi hào dân tộc Nguyễn Du

“Chim hôm thôi thót về rừng”

Cánh chim trong thơ vương bột, Lý Bạch, Nguyễn Du … thường bay vềchôn vô tận, vô cùng vô định, gợi cảm giác xa xâm phiêu bạc, chia lìa Ngượclại cánh chim trong thơ Hồ Chí Minh là cánh chim đang tìm với sự sống thườngngày Nhờ vậy mà nó hồn và nhuốm đầy tâm trạng hơn

Cùng với “Quyển điểu quy lâm” là “Cô vân mạn mạn” Bài thơ dịch kháuyển chuyển nhưng đã làm mất di vẻ lẻ lôi, trôi nổi, lủng lờ của đám mây.Người dịch đã bỏ xót chữ “cô” và chưa thể hiện được hết nghĩa của hai từ lái

“mạn mạn’ câu thơ dịch:

“Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không”

Để khiến người đọc nghỉ đến cái nhìn của một du khách Phải chăng, vìquá tin vào bảng dịch mà ai đó nói cảnh thiên nhiên trong “chiều tối” là mộtcảnh vui Hình ảnh “cánh chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ” – tìm 1 chổ ngủ tạmqua đêm, và chòm mây lẻ lôi trôi lủng lờ gợi một khung cảnh thiên nhiên hoangvắng nhưng không ảm đảm, đượm buồn nhưng không thê lương, rộng lớn mênhmông nhưng đâu có “xanh trong thi vị” … cảnh ấy, tương đồng với tâm trạng củangười bị giải Vẻ đẹp của bài thơ là ở chổ của bài thơ là ở chổ tác giả không đểlộ cái mệt mỏi, côi đơn của chính mình Với Hồ Chí Minh mọi nổi buồn niềmvui dường như điều gắn liền với dân tộc nhân dân mà ít khi phụ thuộc vào cảnhngộ riêng của người

Thơ tứ tuyệt thường bất ngờ ở câu chuyển, bất ngờ mà vẫn phải tự nhiện,hợp lý liền mạch Nổi bật lên trên không gian chiếu tối, sâu lắng tỉnh lặng làhình ảnh con người

Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc

Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng

“Sơn thôn thiếu nữ” dịch là “cô em xóm núi” đúng trên bgìng diện nghĩacủa từ thì không có gì sai Nhưng câu thơ dịch đã không thể hiện được cái nhìntrân trọng của nhân vật trữ tình đối với con người; giọng điệu trang trịng của câuthơ nguyên tác không hiện diện trong lời thơ dịch (mà nhiều khi giọng điệu cònquan trọng hơn cả cái được miêu tả) Người phụ nữ đã nhiều lần có mặt trongthơ chữ hán, nhưng phần lớn họ đều thuộc giới thượng lưu chí ít cũng gần gũi

giới thượng lưu Không rõ trước Hồ Chí Minh đã có một “Sơn thôn thiếu nữ”thực sự là người lao động bước vào thế giới của nàng thơ hay chưa ? Chỉ biếtrằng việc đặt hình ảnh “Sơn thôn thiếu nữ” ở vị trí trung tâm của bức tranhphong cảnh chiều tối đã làm cho bức tranh thiên nhiên trở thành bức tranh vềcuộc sống con người Sự chuyển đổi ấy thể hiện 1 khuynh hướng vận động củahình tượng thơ và quan điểm nhân sinh của Bác Trong bất cứ hoàn cảnh nào,Hồ Chí Minh cũng gắn bó với cuộc sống con người nơi trần thế – đặc biệt làcuộc sống nhân dân lao động.

Về mặt nghệ thuật, ở hai câu thơ kết, người đọc thấy nhà thơ dường nhưkhông tả, ngòi bút của Người chỉ ghi nhận một cách khách quan “những điềutrong thấy” trong cảnh chiều tối Điệp ngữ liên hoàn “ma bao túc” nói liì©ndòng thơ thứ ba với dòng thơ kết đã góp phần diễn tả được cái vòng quay liêntục, điều đặng của động tác xay ngô Điều đáng tiết là bài thơ dịch đã không thểhiện được điều ấy Để cảm thụ giá trị tiết điệu của câu thơ, không thể khôngtiếp xúc với phần phiên âm chữ hán

Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc

Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng

Vòng quay của chiếc cối chấm dứt, công việc kết thúc (bao túc ma hoàn)thì lò than cũng vừa đỏ (lô dĩ hồng), ánh lửa đỏ ấm nồng xuất hiện thực bất ngờ,tỏ sáng vào đêm tối Tài hoa của Hồ Chí Minh là ở chổ tả cảnh thiên nhiên, tảcảnh chiều tối mà Người không phải dùng đến một tính từ chỉ thời gian nào.Người dùng ành lửa đỏ để thể hiện thời gian đã tối (trời có tối, lò mới rực hồng).Hơn nữa, người đọc còn cảm nhận được bước đi của thời gian từ chiều đến tối

Cô gái xay ngô từ khi trời còn ánh sáng; xay xong thì trời đã tối Phải chăng HồChí Minh đã có 1 phát hiện mới trong bút pháp tả thời gian Rõ ràng, ngay cảkhi tả cảnh chiều tối, thơ Hồ Chí Minh vẫn có sự vận động từ bóng tối ra ánhsáng Người đọc cảm thấy không hài lòng khi dịch giã thêm vào câu chuyệnmột từ “tối” Nhìn bề ngoại việc thêm vào như vậy có vẽ như vô thưởng, vôphạt; nhưng nghỉ sâu xa thì chính chữ ấy đã phá vở một quy luật vận đfộng lớntrong thơ Hồ Chí Minh và không bộ lộ hết tài năng của Người Chữ “hồng” rấtxứng đáng là “ông thánh thứ 28” của bài thơ Trong “Ngục trung nhật kí” cóbao nhiêu chữ “hồpng” như vậy ? chữ “hồng” là nơi hội tụ kết tinh ánh sáng củatoàn bài , là hình ảnh của sự sống thường nhật và niềm vui lao động.

Buổi chiều tối rực ánh hồng ở “Mộ” là buổi chiều tối không dẽ gì lặp lạilần thứ hai trong thơ, ánh hồng ấy không chỉ tảo ra từ chiến bếp lửa bình dị củamột “sơn thôn thiếu nữ” mà chủ yếu được toả ra từ tấm lòng nhân ái, tinh thầnlạc quan của Hồ Chí Minh Niềm vui của chúng ta khi đọc “Mộ” nói riêng vàthơ Bác nói chung là niềm vui của người được tiếp nhận ánh sáng lấp lánh củachất thép kì diệu thể hiện trong từng câu, từng chữ của bài thơ

Dựa vào truyện ký, nhật ký trong tù của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh, hãy giải thích và chứng minh ý kiến : “ Văn thơ Hồ CHí Minh có phong cách nghệ thuật hết sức phong phú và đa dạng “

Bài làm

+ Sinh thời Hồ Chí Minh không hề có ý đị nh xây dựng cho mình mộtsự nghiệp văn chương để lại cho đời, nhưng thực tế người đã trở thành một nhàvăn, nhà thơ lớn Những sáng tác của Bác lại hết sức phong phú, đa dạng vềphong cách nghệ thuật KHông nói toàn bộ sự nghiệp sáng tác văn học củangười, chỉ cần phân tích mấy tác phẩm truyện và ký người viết vào đầu nhữngnăm 20 của thế kỹ và tập thơ ngục trung nhật ký cũng đủ thấy rỏ điều đó.

+ Vì sao lại có hiện tượng dường như một nghịch lý như vậy ? giải thíchhiện tượng này có nghĩa là tìm hiểu qui luật sáng tác văn học độc đao của HồChí Minh Có thể nói quan điểm sáng tác nhất quán của Bác là nguyên nhântạo nên phong cách nghệ thuật hết sức đa dạng, phong phú của thơ văn Hồ ChíMinh Quan điểm sáng tác ấy là : Coi hành vi sáng tác văn chương trước hếtphải phục vụ hết sức hiệu quả cho sự nghiệp cách mạng, phải có đối tượng vàmục tiêu cụ thể thiết thực Vì vậy trước khi cầm bút, người luôn luôn tự đặt chomình các câu hỏi: viết cho ai ( đối tượng) ? viết để làm gì ( mục đích ) ? viết cái

gì ( nội dung ) ? và viết như thế nào ( hình thức ) ? Hồ CHí Minh trên bướcđường hoạt động của mình, từ đông sang tây, từ ngoài nước đến trong nước, tuỳtừng nơi, từng lúc, tuỳ từng tình huống cụ thể, người đã phải giải quyết baonhiệm vụ khác nhau, phải liên kết bao bạn bè gần xa, phải đối phó với bao kẻthù lớn nhỏ sau cho phù hợp với chiến lược và sách lược cách mạng từng thờikỳ Phục vụ cho những yêu cầu cách mạng cụ thể ấy, nhằm vào những mục tiêuvà đối tượng vận động cách mạng cụ thể rất khác nhau, thơ văn của người tấtnhiên cũng phải hết sức phong phú đa dạng từ nội dung đến hình thức từ tưtưởng đến phong cách nghệ thuật Có thể coi đó là quan điểm và qui luật sáng

tác văn học độc đáo của Hồ Chí Minh Quan điểm ấy thể hiện rất rõ qua nhữngtruyện ký và tập thơ Nhật ký trong tù của người.

Trước hết tính chất phong phú đa dạng của phong cách nghệ thuật HồCHí Minh thể hiện ngay ở sự khác biệt hầu như hoàn toàn giữa phong cách viếttruyện ký và phong cách viết thơ Nhật ký trng tù Nói như Phạm Huy Thôngtrong bài tựa bản dịch truyện ký Nguyễn Aùi Quốc : “ Hồ Chủ Tịch đã viết Nhậtký trong tù bằng chử Hán với phong cách Đường, Tống và đã viết những truyệnký bằng tiếng Pháp (…) như một ngòi bút phương Tây sắc xảo, rất điêu luyện,rất Pháp

Đề:6: Nêu những nét lớn về sự nghiệp văn học của Hồ Chí Minh Kể tên những tác phẩm văn xuôi và những tác phẩm thơ của Người (trước và sau cách mạng tháng 8).

Bài làm:

+ Hồ Chí Minh (1980-1969 ), lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, đồng

thời là một nhà văn và nhà thơ lớn Sự nghiệp văn học của Hồ Chí Minh , phongphú, đa dạng về hình thức, thể loại, phong cách, tuy đều thống nhất trên tinhthần “thép” của nhà văn – chiến sĩ vĩ đại+ Hồ Chí Minh viết nhiều tác phẩmchính luận: Lời kêu gọi, báo cáo chính trị, tài liệu lý luận, truyên truyền, huấn

luyện … Tuyên ngôn độc lập (1945), lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946),

di chúc là những áng văn học bất hủ, đã đi vào lịch sử và sẽ trường tồn cùng đấtnước

+ Ngoài văn chính luận, Hồ Chí Minh còn có những truyện ngắn, truyệnvui, kịch, truyện viễn tưởng, nhiều tác phẩm châm biếm … Nổi bật hơn cả

những sáng tác viết bằng tiếng Pháp khi người hoạt động ở Pari, lời than vãn của bà Trưng trắc, những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu, vi hành … kịch con rồng tre (1925) Bản án chế độ thực dân Pháp (1925) vừa là văn chính luận,

vừa là tác phẩm đặc sắc

+ Di sản thơ ca phong phú của Hồ Chí Minh gồm hai loại; thơ ca tuyêntruyền được Người sáng tác từ rất sớm và khá liên tục, rất đa dạng về hình thứcthể loại Đáng chú ý hơn cả là mản thơ ca tuyên truyền các tầng lớp đồng bàođứng lên đánh giặc cứu nước trong thời kì Mặt trận Viêt Nam và những bài viếtsau 1945 tặng thanh niên, thiếu nhi, động viên mọi người hăng hái tham giakháng chiến …

+ Trong loại thơ này, những bài thơ chúc tết hàng năm của Hồ CHi Minhcó một sức mạnh truyền cảm và một ý nghỉ đặc biệt

Về loại thơ trữ tình của Hồ Chí Minh, nổi bật nhất là tập nhật kí trong tùgồm 133 bài được sáng tác khi người bị bắt giam ở Quảng Tây (Trung Quốc).+Tập thơ cho thấy một tâm hồn cao đẹp tuyệt vời và một phong cách thơ độcđáo Những bài thơ trữ tình sáng tác trong thời gian Hồ Chí Minh ở Pác Bó(1941-1945) và + trong thời kì kháng chiến chống Pháp ở Việt Bắc đều rất hay,cho thấy hình ảnh tác giả, vị chỉ huy tối cao của kháng chiến, đêm ngày lo việcnước, đồng thời vẫn ung dung lạc quan và có một tâm hồn rất thi sĩ …

+Di sản văn hoạ độc đáo phong phú của Hồ Chí Minh có những giá trị tolớn đặc biệt về nhiều mặt, chẳng những ảnh hưởng sâu sắc tới tư tưởng tình cảmcủa người Việt Nam mà còn vị trí quan trọng trong lịch sử văn học Việt Nam.

Tác phẩm;

+ Truyện và kí Nguyễn Ái Quốc (những năm 20)

+ Bản án chế độ thực dân Pháp (1925)

+ Nhật kí trong tù (1942-1943)

+ Hồ Chí Minh, thơ (1941-1968)

Đề 8: Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu: " ta về, mình có nhớ ta Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung"

" ta về, mình có nhớ ta……….

Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung"

Vừa ngọt ngào, đằm thắm như những lời thơ của các đoạn thơ trước hai câuthơ đầu của đoạn thơ mà ta tìm hiểu vừa là lời hỏi của người ra đi - người cán bộkháng chiến, vừa là lời khẳng định tình cảm thủy chung son sắc với cảnh vớingười Việt Bắc

Ta về mình có nhớ ta

Ta về ta nhớ những hoa cùng ngườiVới nhịp thơ 2,2,2 uyển chuyển nhịp nhàng, với cách xưng hô "mình"- " ta

"quen thân, người về xuôi cất tiếng hỏi" mình có nhớ ta" Hỏi để nhấn, để tăngtình cảm giữa người ra đi và người đưa tiển Dấu (.) ở đầu câu thơ làm cho nhịpthơ chậm lại, ngắt ra như tiếng nói lắng đọng, cảm động của người ra đi Trướcgiây phút chia tay người về xuôi tự bộc bạch lòng mình: "Ta về, ta nhớ hoa cùngngười" nổi nhớ" những hoa cùng người " là nổi nhớ những cảnh vật, con ngườiViệt Bắc: Nơi ấy đã gắn bó với 'ta" từ những năm tháng tiền khơi nghĩa đầygian khổ hy sinh đén ngày hôm nay (1954) cả dân tộc ta rạng rở trong ánh hàoquang chiến thắng Hai câu thơ đầu gợi cho ta nhớ đến hai câu ca dao xưa rấtđẹp nói về tình cảm của lứa đôi lúc họ chia tay nhau:

Mình về có nhớ ta chăng

Ta về, ta nhớ hàm răng mình cười

Tố Hữu đã tiếp thu và vận dụng sáng tạo hai câu ca dao đó trong lời thơcủa mình một cách rất nhuần nhuyển Sau nổi nhớ trùm lên không gian Việt

Bắc làm câu thơ còn lại là nổi nhớ rất cụ thể về cảnh về người Việt Bắc Bốncâu thơ 6 chữ (câu lục) dành cho nổi nhớ cảnh, bốn câu thơ tám chữ (câu bát) lànổi nhớ người Từ cặp 6-8 cảnh và người hiện lên hoà quyện với nhau Đây làcảnh Việt Bắc của mùa Đông:

Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi

Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng

Màu sắc Việt bắc ở mùa đông là " rừng xanh" trải dài, trải rộng mênhmông, đột ngột nổi lên trên nền xanh ấy là hình ảnh" hoa chuối đỏ tươi" đỏ nhưánh lửa thấp sáng sưởi ấm lòng người giữa ngày đông giá lạnh Con người ViệtBắc hiện lên quen thuộc trên đèo ca nơi

" nắng ánh dao gài lấp lánh" đó Viết về mùa đông buốt giá, nghiệt ngã mà lờithơ vẫn tồn sự ấm áp, phải chăng tình người của Việt bắc đã làm cho Tố Hữucảm nhận như vậy? Đông qua, xuân tới:

Ngày xuân mơ nở trắng rừng

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Xuân đến núi rừng Việt Bắc bừng sáng vì:" mơ nở trắng rừng".Hoa mơ- hoaxuân tự nhiên của Việt Bắc giăng giăng khắp mọi nẻo đường rừng núi Màutrắng mảnh mai tinh khiết của " mơ nở trắng rừng" gieo vào lòng người sự trẻtrung trong sáng vô ngần Hoa xuân ấy làm cho "ta" thêm sức sống mới và càngyêu cuộc sống này hơn Đi giữa rừng mơ nở hoa đẹp như thực như ảo ấy ta " gặpngười đan nón chuốt từng sợi giang" Tố Hữu , người cán bộ kháng chiến"nhớ'

mãi những đôi bàn tay chịu thương chịu khó, khéo léo "chuốt từng sợi giang"trắng tinh, mềm mại để làm đẹp cho đời Rồi lại đến mùa hè:

Ve kêu rừng phách đổ vàng

Nhớ cô em gái hái măng một mình

Âm thanh của Việt Bắc là tiếng "ve kêu" đâu đâu trên mọi miền đất nướccũng rộn rả âm thanh ấy mổi khi hè về Nhưng " ve kêu" trên núi rừng "ViệtBắc " lại mang âm hưởng rất riêng mà ít nợi nào có được Ta đi giữa âm thế giớiâm thanh của rừng ve, thời gian không gian như được đan dệt bằng triệu triệunhững âm thanh réo rắt của tiếng "ve kêu" Màu sắc bạt ngàn của núi rừng Việtbắc ở mùa xuân là màu xanh điểm màu trắng của hoa mơ, sang hè, nó đột ngột

"đỗ vàng"của những rừng phách Một màu vàng tươi của " rừng phách" nhuộmlấy đất trời Việt Bắc Chỉ bằng một câu thơ 6 chữ Tố Hữu đã thâu tóm được âmthanh sắc màu rất đặc trưng của Viêït Bắc trong những tháng mùa hạ đầy nắng

Đi giữa thời gian không gian ấy nhà thơ lại:

Nhớ cô em gái hái măng một mình

"Cô em gái" trẻ trung, chăm chỉ trong công việc thường ngày"hái măng"mổi khi hè đến đã thành ấn tượng không phai trong tâm hồn người ra đi Cuốicùng, trong tâm tưởng nhà thơ là nổi nhớ:

Rừng thu trăng rọi hoà bình

Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung

Nhớ mùa thu, những đêm thu ở Việt Bắc là Tố Hữu nhớ hình ảnh " trăng rọihoà bình", trăng thu đâu đâu cũng đẹp cũng trữ tình, ở Việt Bắc với núi rừng

trùng điệp , trăng thu có vẻ đẹp riêng vừa huyền ảo, vừa hùng vĩ Ánh trăng gợicuộc sống hoà bình yên tỉnh không khói lửa chiến tranh mà muôn đời dân tộc ta

ơ ước Trong đêm trăng "ta" lại nhớ "tiếng hát ân tình thủy chung", "ai" đã hátvới "ta" trong "mười lăm năm ấy mặn nồng"? "Tiếng hát ân tình thủy chung"của người Việt Bắc sẻ theo những người cán bộ kháng chiến về xuôi nâng bướchọï bước vào một chặng đường mới của cách mạng đang chờ ở phía trước

* Mười câu thơ mà chúng ta vừa cảm nhận là một đoạn thơ đẹp về nghệthuật hay về nội dung nằm trong 150 câu thơ của bài thơ"Việt Bắc" Hìnhảnh"mình-ta-ai" - nổi "nhớ" như điệp khúc của toàn bài thơ đã được sử dụngkhéo léo ở đoạn thơ này Với 10 câu thơ mà Tố Hữu đã cảm nhận đầy đủ tinh tếrung động về cảnh và người Việt Bắc trong 4 mùa thì quả là tài hoa Nếu khôngsống và gắn bó hết lòng với Việt Bắc , nếu không có một trái tim nhạy cảm củangười nghệ sĩ thì Tố Hữu không thể viết được những câu thơ đầy chất hội hoạvà âm nhạc như vậy Đọc đoạn trích và cả bài thơ Việt Bắc một lần nữu chúng

ta hiểu thêm, yêu thêm mảnh đất đã từng là" quê hương cách mạng dựng nênCộng hoà"

Đề 9: Bình giảng đoạn thơ sau trong bài thơ"Tây Tiến" của nhà thơ Quang Dũng"

Tây tiến đoàn binh không mọc tóc

Sông mã gầm lên khúc độc hành.

Bài Làm

Là người lính trong đoàn quân "Tây Tiến", Quang Dũng đã có những ấntượng rất sâu sắc với con đường "Tây tiến" và đồng đội đã từng sống chết vớimình từ mùa xuân năm 1947 Cuối năm 1948, Quang Dũng chuyển sang đơn vịkhác, bao nhiêu kỷ niệm về con đường " Tây tiến " mà đơn vị bắt đầu hànhquân từ năm 1947 hiện về "chơi vơi" trong tâm hồn thôi thúc nhà thơ viết " TâyTiến" Quang Dũng đã giành 8 câu thơ đẹp nhất, đầy tâm huyết khắc hoạ hìnhảnh người lính Tây Tiến, những con người đã sống và chết anh hùng trong cuộckháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược lần thứ hai:

Tây tiến đoàn binh không mộc tóc………

Sông mã gầm lên khúc độc hành

Dọc theo chặng đường hành quân, hình ảnh người lính Tây Tiến đã đượcnhà thơ thể hiện sinh động: lúc thì "sài khao sương lấp đoàn quân mỏi", khi thì"heo hút cồn mây súng ngưởi trời" Hình ảnh người lính cứ chập chờn hoà vàocon đường Tây Tiến " Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống" xa xôi Với tìnhyêu và sự kính phục đồng đội, Quang Dũng đặt tả bức chân dung người chiến sĩtrong đoàn quân Tây Tiến

Tây tiến đoàn binh không mọc tóc

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm

Đây là bức tranh vừa có nét toàn cảnh vừa có nét cận cảnh miêu tả hìnhdáng, tư thế bên ngoài và nhịp đập trái tim giấu trong màu xanh quân phục

Trong tâm trí của nhà thơ, đồng đội hiện về với hình ảnh "Tây Tiến đoàn binhkhông mọc tóc" Hình ảnh đó là ấn tượng không thể nào quên được về từng conngười, cả đoàn binh Tây Tiến Chi tiết "không mọc tóc" của người linh là thực,cái thực trong sinh hoạt của người lính bấy giờ Hình ảnh đó còn gợi lên cuộcsống thiếu thốn bệnh tật của họ giữa nơi rừng thiêng nước độc Những cơn sốtrét rừng làm cho người lính "không mọc tóc " được Vậy mà nhìm vào gươngmặt của cả đoàn binh "không mọc tóc ấy"ta nhận thấy ở họ có nét ngang tàng,liều lĩnh pha chút bất cần đời cả đoàn binh tiếp tục được miêu tả khái quát"quân xanh màu lá dữ oai hùm" "Quân xanh màu lá" màu xanh của quân phục,của lá nguỵ trang, của nước da sốt rét hoà vào với màu xanh trùng điệp của "dốc lên khúc khuỷa dốc thăm thẳm" Màu xanh ấy không làm mất đi tư thế" dữoai hùm"của ngững con người cắt rừng mà đi, vượt dốc tiến về phía trước Saukhi phát hoạ những nét khái quát về người lính, Quang Dũng dừng lại miêu tảđôi mắt của họ cụ thể" mắt trừng gửi mộng qua biên giới" Từng chiến sĩ, cảđoàn binh với hình ảnh"mắt trừng" mở to, nghiêm trang bừng bừng lửa quyếttâm hồn sẳn sàng vượt qua gian khổ, hy sinh hướng về một tụ điểm" qua biêngiới" nơi họ hành quân đến để sát cánh chiến đấu với bộ đội lào anh em Trongđôi mắt ấy còn "gởi mộng "ánh lên niềm tin chiến thắng Nếu Quang Dũng chỉmiêu tả hình dáng "không mọc tóc - quân xanh màu lá - mắt trừng gởi mộng "ấy ta cũng cảm nhận được vẻ đẹp cần thiết của người lính trong hoàn cảnh đặcbiệt này: Nhưng họ có vẻ"oai hùm " quá, lạnh lùng quá rất khó gần gủi được.May thay, Quang Dũng đã nghe thấy nhịp đập trái tim ẩn sau màu xanh quânphục của họ" đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm"! Ngày họ hành quân vượt dốcbăng rừng bằng ý chí kiên cường của người anh hùng Đêm trong những lúc nghĩ

ngợi hồn họ lại" mơ Hà Nội "về nơi có biết bao nhiêu kỷ niệm Quê đó là quêhương của phần đông người lính Tây Tiến Là những chàng trai tuổi mười tám,hai mươi tràn trề nhựa sống vì vậy ta không ngạc nhiên trong giấc mơ của họ cứchập chờn ẩn hiện" dáng kiều thơm " thật là đẹp !Cứ đêm đêm " dáng kiềuthơm " của những cô gái ba sáu phố phường hiện lên thướt tha trong tâm hồncủa người lính tây Tiến Trong đoàn binh ấy đã có "ai quen hơi bén tiếng" với "dáng kiều thơm" huy chỉ là những rung động đầu tiên trước cái đẹp ngàn nămhấp dẩn người trai trẻ? Những nhịp đập non trẻ, thầm kín trong trái tim ngườilính ấy đẹp và chính đáng biết bao! Trong thơ ca kháng chiến đương thời, tanghe được những âm thanh thổn thức rất người ấy trong tâm hồn người lính nhưNguyễn Đình Thi tâm sự:

Những đêm dài hành quân nung nấuĐêm bồn chồn nhớ mắt người yêu ( Đất nước )Vậy mà có một thời ai đó chê rằng câu thơ "đêm mơ Hà Nội dáng kiềuthơm" của Quang Dũng là buồn rất, họ muốn người lính chỉ có ý chí và hànhđộng chứ không được vương vấn chút tình riêng tư Quả là họ chưa sống trải,sống thực như Quang Dũng với người chiến sĩ nên họ không thể hiểu được vìsao Quang Dũng lại viết câu thơ đầy chất lãng mạn " đêm mơ Hà Nội dáng kiềuthơm "ấy được Chính tứ thơ này đã làm cân bằng tâm hồn người lính, chính tìnhcảm này giúp họ thêm sức mạnh hành quân Qua cách cảm nhận của QuangDũng đồng đội của anh vừa có tính sắt thép lại vừa có trái tim nóng bỏng yêuthương Vẻ đẹp thật sự của anh bộ đội Cụ Hồ phải là như vậy!

Những người lính Tây Tiến đã sống thực và mộng mơ dường ấy và họ giámchấp nhận, vượt lên mọi gian khổ, hy sinh để hoàn thành nhiệm vụ Bốn câu thơcòn lại của khổ thơ, Quang Dũng tiếp tục miêu tả một hiện thực bi tráng thườngxảy ra trên con đường Tây tiến:

Rải rác biên cương mồ viển xứ Sông mã gầm lên khúc độc hành !

Với câu thơ 7 chữ, cách ngắt nhịp 4,3, lời thơ phảng phất âm hưởng trầmlắng, cổ kính như Đường Thi, Quang Dũng đã thể hiện những xúc cảm chânthành của lòng mình trước sự hy sinh của đồng đội Vượt qua " ngàn thước lêncao ngàn thước xuống" xuyên trong rừng núi hoang vu, người lính đã nếm trảibao nhiêu thiếu thốn và bệnh tật Vì thế, trước khi đối mặt với quân thù đã cóngười " gục lên súng mũ bỏ quên đời" âm thầm lặng lẻ ra đi vĩnh viển nơi " rảirác biên cương viển xứ" Lời thơ man mác buồn pha lẫn sự xót xa Từ láy " rảirác " gợi lên cái chết cứ bám theo từng bước hành quân của họ Nhưng " mồviển xứ " nơi " biên cương " xa vắng ở chân trời như đánh dấu từng chặng đườnghành quân đầy hy sinh mất mát Biết thế, người lính vẫn chấp nhận vadừ vượtlên bởi lời thề thôi thúc : " chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh" Câu thơ âmvang hơi thở tràn đầy nhiệt huyết " quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh" của thờiđại lúc đó.Người lính Tây Tiến cũng như hàng vạn người con ưu tú khác vẫn sẳnsàng đi theo tiếng gọi cứu nước thiêng liêng của chủ tịch HCM: "Không! Chúng

ta thà hy sinh tất cã chứ nhất định không mất nước, nhất định không chịu làm nôlệ" Trước cái chết phẩm chất của người lính càng ngời sáng Quang Dũng đãgiành tình cãm thiêng liêng nhất cho đồng đội trong giấy phút vĩnh biệt!

Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông mã gầm lên khúc độc hành

" Áo bào thay chiếu anh về đất" vừa là hình ảnh thật, vừa là hình ảnh mangtính ước lệ rất sáng tạo của nhà thơ Thật ở chổ khi sống họ mặc chiếc áo lính,lúc chết vẫn mang theo "thay chiếu" mà thôi chứ chẳng có chuyện "da ngựa bọcthây" như các chinh nhân xưa Sáng tạo ở chổ nhà thơ thay áo lính thành áo bàooai nghiêm để an táng đồng đội "về đất" yên nghĩ ngàn thu Bởi khi sống ngườilính đứng cao sừng sửng "heo hút cồn mây sống ngửi trời" phải là những conngười khoát tấm áo bào uy nghi lọng gió Và lúc "anh về đất" mẹ phải mangtheo chiếc áo thiêng liêng đó Trong giấy phút tiển đưa đồng đội về cõi bất tửQuang Dũng cãm nhận: "sông mã gầm lên khúc đôïc hành" với âm thanh bitráng vang động núi rừng hoang vắng Tiển đưa những người anh hùng "về đất"trong ân thanh ấy quả là sứng đáng với những người "chiến trường đi chẳng tiếtđời xanh" Ẩn trong "khúc độc hành" của sông mã là nổi lòng tiết thương củanhững người sông với đồng đội đã ra đi của mình Hình ảnh, âm hưởng của tứthơ trên thể hiện sự mất mát hy sinh mà không bi luỵ ,có nổi sót xa nối tiếtmà thương tâm của ý chí người đang sống Ngược lại niềm thương tiết đãbiến thành sức mạnh to lớn thoi thút ngưới lính tiến về phía trước "hồn về sầmnứa chẳng về xuôi"

Đoạn thơ mà ta vừa cãm nhận là đoạn thơ có sức rung cãm trái tim bạn đọcnhất trong bài thơ Tây Tiến Cái đẹp của tứ thơ là cái đẹp của bút pháp lãngmạng được chấp cánh bay bổng trên một cái nền hiện thực đã trở thành máu thịtcủa Quang Dũng Tất cã được khởi phát từ một tâm hồn gắn bó yêu thương chânthành với đồng đội của nhà thơ Tám câu thơ trên và cã Tây Tiến một lần nữa

giúp cho các thế hệ bạn đọc hiểu thêm một đoàn binh âm thầm chiến đấu gópmột phần chiến công vào cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc: "đoàn binhTây Tiến !"./.

Đề 10: Phân tích hình tượng cây xà nu trong truyện ngắn "Rừng xà nu"

của nhà văn Nguyễn Trung Thành.

Bài làm:

Tháng 3 năm 1965 đậm chất sử thi thời đánh mỹ Trong truyện ngắn

"rừng xà nu" nhà văn đã xây dựng thành công hình tượng cây xà nu, hình tượngnghệ thuật đó có sức biểu cảm sinh động cho chủ đề tác phẩm

Trong tác phẩm văn học, những dòng viết miêu tả cảnh sắc thiên nhiên đềuthể hiện ý đồ nghệ thuật của nhà văn Cảnh bao giờ cũng ẩn chứa tư tưởng, tìnhcảm của nhà văn với con người, cuộc sống Cảm nhận về con người TâyNguyên trong những năm tháng đầu chống mỹ cứu nước, ở bài thơ " bóng câyKhơ nia"(1959)nhà thơ Ngọc Anh chọn cây Kơ nia để làm hình ảnh nghệ thuậtbiểu hiện, vì dáng cây, bóng cây Kơ nia gợi lên sự gắn bó yêu thương giữa mẹvà con, sự sắc son chung thuỷ giữa vợ và chồng Aån chứa trong đó là Bắc - Namchung một cội nguồn, một tổ quốc Việt nam thống nhất Trong truyện ngắn "rừng xà nu", nhà văn Nguyễn Trung Thành lại chọn cây xà nu để làm hìnhtượng nghệ thuật Bởi khi nói đến núi rừng Tây Nguyên ta không thể quên câyxà nu, một loại cây họ thông có sức sống dẻo dai, mạnh mẻ Ngay lần đầu gặplại cây xà nu, Nguyễn Trung Thành đã có ấn tượng rất sâu sắc: "ấy là một loại

cây hùng vĩ và cao thượng mổi cây cao vút, vạm vở tán lá vừa thanh nhãvừa rắn rỏi" ( về một truyện ngắn rừng xà nu) Cây xà nu có sức vươn cao , mọcthẳng, rất ham ánh sáng mặt trời Ở đâu có cây xà nu là ở đó có rừng xà nu chonên bảo giông không thể quật ngã được nó Những đặc điểm trên của cây xà nu,rừng xà nu có thể biểu tượng cho những phẩm chất cao đẹp cho những cộngđồng các dân tộc ở Tây Nguyên Điều đó đã gợi cảm hứng mảnh liệt đểNguyễn Trung Thành chọn cây xà nu làm hình tượng nghệ thuật trong tác phẩmcủa mình.

Hình tượng lớn bao trùm toàn tác phẩm là hình tượng cây xà nu, rừng xà nu.Chính nó đã đem lại sự sinh động, sức khái quát cho tác phẩm Hình tượng câyxà nu khơi nguồn cảm hứng dạt dào cho tác giả, nó trở thành biểu tượng để nhàvăn suy ngẫm về mạch sống của tây Nguyên, của đất nước, nhân dân trong cuộckháng chiến chống mỹ cứu nước Mở đầu tác phẩm là hình tượng cây xà nu,rừng xà nu trong chiến tranh do đế quốc mỹ gây ra:'" hầu hết đạn đại bác đềurơi vào ngọn đồi xà nu cạnh con nước lớn Cả rừng xà nu hàng vạn cây khôngcó cây nào không bị thương Có những cây bị chặt ngang nữa thân hình, đổ àoào như một trận bảo Ơû chổ vết thương, nhựa ứa ra, tràn trề, thơm ngào ngạt,long lanh nắng hè gay gắt, rồi đần dần bầm lại, đen và đặc quyện thành từngcục máu lớn" Qua nghệ thuật nhân hoá, nhà văn cảm nhận cây xà nu, rừng xà

nu như từng con người cụ thể, như cộng đồng các dân tộc ở Tây Nguyên trongchiến tranh Những hình ảnh trên gợi cho bạn đọc sự suy tư sót xa căm giận: câyxà nu, rừng xà nu trong bom đạn khóc liệt hay chính là con người Tây nguyênngày đêm chịu đau thương mất mát trước sự man rợ của kẻ thù? Trong giông tố

của sự hủy diệt tàn bạo, cây xà nu vẫn vượt lên với sức sống mảnh liệt hiếmthấy: "Trong rừng ít có loại cây sinh soi nảy nở khoẻ như vậy Cạnh một cây xà

nu mới ngã gục, đã có 4,5 cây con mộc lên, ngọn xanh rờn hình nhọn mũi tênlao thẳng lên bầu trời, ciũng có ít loại cây ham ánh sáng mặt trời đến thế đạnđại bác không giết nổi chúng, những vết thương của chúng chống lành như trênmột thân thể cường tráng Chúng vượt lên rất nhanh thay thế những cây đãngã có thế hai ba năm nay rừng xà nu ưởn tấm ngực lớn của mình ra, che chởcho làng" Rỏ ràng hình tượng cây xà nu ở đây là biểu tượng cho sức sống mảnhliệt, dũng khí bất khuất, khát vọng tự do và sự hướng về cách mạng của conngười tây Nguyên, cộng đồng các dân tộc Tây Nguyên trong cuộc kháng chiếnchống Mỹ cứu nước đầy gian khổ hy sinh Trong tác phẩm, cây xà nu khi thìtách ra lúc thì hoà nhập với con người Tây Nguyên Đọc truyện ngắn ta thấy

trùng trùng điệp điệp những hình ảnh" xà nu" Cây xà nu được nhắc 8 lần, đồi

xà nu 4 lần, rừng xà nu 4 lần, khói xà nu 1 lần, ngọn xà nu 2 lần, nhựa xà nu 5lần, lữa xà nu 2 lần Hình ảnh xà nu xuất hiện trong tác phẩm, hình ảnh ấy làmột kết cấu trùng điệp đầy âm vang của chất thơ, chất hào hùng Sau một đêm

về thăm làng, sáng hôm sau Tnú lại ra đi chiến đấu Trong mắt Tnú :" trận đại bác hôm qua đã đánh gục mấy cây xà nu to, nhựa ứa ra ở những vết thương đang đọng lại, lóng lánh nắng hè Quanh đó vô số những cây con đang mọc lên Có những cây mới nhú khỏi mặt đất, nhọn hoắt như những mũi lê" Hình ảnh trên gợi

cho ta thấy cuộc chiến đấu một mất một còn với đế quốc Mỹ xâm lược đang vàonhững ngày tháng rất quyết liệt Nhân dân Tây Nguyên, nhân dân miền Namchấp nhận gian khổ hy sinh; một người ngã xuống muôn người đứng lên tiếp tục

chiến đấu với ý chí " nhọn hoắt như một mũi lê" sẳn sàng tiêu diệt quân xâm

lược Mỹ

Hình ảnh con người Tây Nguyên cũng như cây xà nu, rừng xà nu vậy CụMết, người đã đi qua cuộc kháng chiến chống Pháp, đang đi tiếp cuộc khángchiến chỗng Mỹ, như cây xà nu lớn sừng sửng giữa đại ngàn Tây Nguyên Hìnhảnh Tnú, Dít như những cây xà nu trưởng thành tràn đầy nhựa sống, họ đủ sứcgánh vác công việc trọng đại mà Tây Nguyên và đất nước giao phó Đánh Mỹvà thắng Mỹ! Hình ảnh bé Heng khẩu súng trên vai bằng chiều cao của nó, lànhững cây xà nu đang lớn, phóng nhanh lên bầu trời để tắm ánh nắng Dân làngXô man là một rừng xà nu kiên cường cả Tây Nguyên điệp trùng những rừngxà nu hùng vĩ mà bom đạn kẻ thù không thể khắc phục được nó

Mở đầu tác phẩm là hình ảnh cây xà nu, rừng xà nu với sức sống mảnh liệtđang vươn lên trong giông tố của sự hủy diệt kết thúc tác phẩm,trong mắt của

Tnú" đến hút tầm mắt cũng không thấy già khác ngoài những rừng xà nu nối tiếp chạy đến chân trời" Cách kết cấu đầu cuối tương ứng về hình ảnh cây xà nu,

rừng xà nu gây ấn tượng sâu sắc cho bạn đọc Màu xanh, sức sống kỳ diệu củacây xà nu, rừng xà nu gợi cho ta niềm tin tuyệt đối vào những con ngưởi TâyNguyên, vào sự nghiệp chống mỹ tất thắng của dân tộc ta

Hình tượng cây xà nu là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo của NguyễnTrung Thành Nhà văn đã lựa chọn hình ảnh cây xà nu và bằng tài năng nghệthuật của mình đã đem đến cho nó một ý nghĩa mới Những lốp nghĩa khác nhauđẹp đẻ phong phú được bạn đọc tiếp nhận nhờ cách viết vừa tả vừa gợi rất linhhoạt của tác giả Bằng cảm hứng sử thi, Nguyễn Trung Thành đã đóng góp cho

văn chương Việt nam thời chống mỹ một hình tượng nghệ thuật xuất sắc:hìnhtượng cây xà nu! /.

Đề 11: Hãy phân tích hình tượng cây “xà nu” và những vẽ đẹp khác nhau của các thế hệ người Tây Nguyên thời đánh Mĩ “Rừng Xà Nu” của Nguyễn Trung Thành.

Bài làm:

Tây Nguyên mãnh hồn sơng núi, nơi hoang vu, man dại mà chan hịa khátcháy hạnh phúc con người, nơi đất lửa chiến tranh đau thương mà hào hùng mãnhliệt sự sống cuộc đời, sự sống tự do Đằm sâu trong vẽ đẹp bí ẩn mà nồng hậu ấm

áp tình người ấy, mỗi nhà văn đều tìm cho mình một thế giới riêng Nếu như trongthổn thức thiết tha lời ca dân tộc Hơrơ “Bĩng cây Kơnia” là vẻ đẹp tình yêu chungthủy son sắt trong vang “Bài ca chim Chơrao” thì giữa thế giới lãng mạn hồnhtráng sử thi “Rừng Xà Nu”, Nguyễn Trung Thành lại đưa ta đến với sức sống thiênnhiên con người man dại, sức sống bất diệt rất Tây Nguyên

Ra đời vào giữa năm 1965 trong những ngày bắt đầu cuộc chiến tranh cục bộcủa Mĩ ở Miền Nam nước ta, tác phẩm thắm đượm khơng khí, tinh thần thời đại.Dường như qua mỗi trang văn ta được chiêm ngưỡng mỗi trang đời; cĩ cái layđộng của những tâm hồn, nhưng tấm lịng nhiệt huyết kiên cường cĩ cái chân xáccủa những nghĩ suy những triết lý chiêm nghiêm thành thực, sâu sắc, cĩ cái linhthiêng của hơi thở dân tộc hào hùng…

Với tiêu đề vừa quen vừa lạ, Rừng xà nu dường như đã bao chứa được cả cáikhí vị khĩ quên của đất rừng Tây Nguyên, cái nồng nàn linh diệu thanh âm cuộc

sống Tác phẩm Rừng xà nu là một hiện tượng nghệ thuật độc đáo về cây xà nu vànhững nhân vật anh hùng mang những vẽ đẹp khác nhau đó là những con ngườitượng trưng cho sức sống mãnh liệt của dân làng Xô Man.

Với ý định ban đầu viết về đồng bằng nhưng do mới gắn bó sâu nặng với TâyNguyên, do sức ám ảnh nghệ thuật về mãnh đất hoang dại đầy bí ẩn mà rất đỗi thânthương ấm áp nên khi tâm hồn tác giả bật dậy hình tượng xà nu tác phẩm đã ra đời.Câu chuyện về làng Xô Man đánh Mĩ, về những tấm gương cuộc đời sáng đẹp rạngngời được ánh lên từ bức tranh xà nu với vẽ đẹp mở màng, với sức sống man dại.Tác phẩm nếu đặt tên “làng Xô Man” hay lấy tên nhân dân chính “T’nú” thì có thể

sẽ cụ thể hơn, rõ nét hơn nhưng nó sẽ mất đi sự khái quát, sức gợi mở – điều cốtyếu với một tác phẩm văn học Vì thế với cách đặt “Rừng xà nu” nó không chỉ ghinhận tâm hồn tình cảm tác giả, mà hơn cả nó còn bao chứa toàn bộ vẽ đẹp tácphẩm, vẽ đẹp của một thế giới sinh động, ngân vang nồng căng sự sống

Đi suốt chiều dài tác phẩm, xà nu là hình tượng bao trùm là mạch sống mạchhồn tác phẩm Trước hết ta bắt gặp đó là vẻ đẹp rất thực, rất động của núi rừng TâyNguyên hiển hiện qua những dáng nét xà nu kiêu dũng, qua những mầm sống căngngọt nồng nàn, khúc tráng ca về sức sống bất diệt được mở ra trong một âm điệuđều đều, chậm rãi mà không kém phần gay gắt, kiên cường “Làng ở trong tầm đạibác của đồn giặc” Trong truyện Nguyễn Trung Thành hơn hai mươi lần nói đếnRừng xà nu ở nhiều gốc độ khác nhau” Cây xà nu, nhựa xà nu, ngọn xà nu, đồi xà

nu, khói xà nu, lửa xà nu, dầu xà nu… và khái quát bao trùm là Rừng xà nu Một

sự vô tình mà hữu ý của tạo hóa chăng? Cây sinh ra là để che chở cho con người

Và một điều không tránh khỏi cả rừng xà nu hàng vạn cây không có cây nào không

bị thương, nhưng cái làm nên một rừng xà nu không phải là ở đó, mà ngay trong cáichết cây vẫn kiêu dũng vẻ đẹp của mình, đổ ào ào như một trận bão Câu vănkhông hề chìm lặng mà như thăng hoa kết tụ trong một vẽ đẹp đến sửng sờ “ở chổ

vết thương nhựa ứa ra tràn trề thơm ngào ngạt long lanh nắng hè gay gắt” Sự sốnglấn át cái chết và bút lực nhà văn cũng như chạy đua với vẽ đẹp đầy chất thơ của xà

nu, một vẽ đẹp hùng tráng man dại đẩm tố chất núi rừng Cây xà nu ‘sinh sôi nảy

nở nhanh mạnh bạt ngàn”, “sinh sôi nảy nở khỏe hơn ánh sáng mặt trời” trải dài ra

“đến hết tầm mắt… nối tiếp tới chân trời” Đặc biệt gây ấn tượng về sức sống bấtdiệtcủa cây khi tác giả nhấn mạnh trong rừng ít có loại cây nào sinh sôi nảy nởkhỏe như vậy Bên một cây ngã xuống đã có liền bốn năm cây con vươn dậy laothẳng lên bầu trời,chúng lao lên để đón nhận ánh sáng và kỳ diệu làm sao thứ ánhnắng ấy như chỉ để dành riêng cho loài cây bất diệt này “Từng luồng lớn thẳng tắp,lóng lánh vô số hạt bụi vàng từ nhựa cây bay ra, thơm mơ màng” Có những câymới nhu khỏi mặt đất, nhọn hoắc như mũi lê “đại bác không giết nổi chúng, nhữngvết thương của chúng chóng lành như một thân thể cường tráng” Câu văn như cócánh đẫm chất thơ tràn đầy chất nhạc và nõn nà tươi mới hình ảnh, hương vị, đưa tađến với vẻ đẹp, sống động rất đổi nên thơ, tráng lệ của cây núi hương rừng Chất sửthi của truyện được tạo hình tượng cây xà nu nó được khai thác từ nhiều gốc độ:đồi xà nu (bốn lần), rừng xà nu (năm lần), với “hàng vạn cây”, “ưởn tấm ngực lớncủa mình che chỡ cho dân làng”

Trong sự tiếp nối bất diệt, hình tượng dân làng Xô Man đã được hiện lên cây

và người chiếu ứng tỏa sáng làm đẹp lẫn nhau Nếu như cây đã phải chịu bao đauthương thì dân làng Xô Man cũng đã nếm trãi biết bao mất mát Trên mãnh đất này

có biết bao người đã ngã xuống, máu của đồng bào Xô Man, máu của Đảng, củacách mạng đã thấm quyện, lửa đã cháy trên mười ngón tay Tnú, những đau thươngmất mát chất chồng đã khiến những vết sẹo trong lòng người không lên da nonđược… Nhưng trước bao nhiêu đau thương dân làng vẫn không ngã gục Như cây

xà nu không sức mạnh nào có thể tiêu diệt nổi người dân Xô Man là hình ảnh kiênđịnh như thách thức với bão tố cuộc đời dòng chảy thời gian

Cụ Mết là biểu tượng cho sức quật khởi của một truyền thống lịch sử hào hùngđúng như hồi ức của chính tác giả: Ông là cội nguồn là Tây Nguyên của thời đấtnước đứng lên còn trường tồn đến hôm nay, ông như lịch sử bao trùm nhưng khôngche lấp đi sự nối tiếp và mãnh liệt ngày càng mãnh liệt hơn, tự giác hơn của các thế

hệ sau Đại diện cho vẽ đẹp của thế hệ cha anh, cụ là người chỉ huy là linh hồn củalàng Xô Man chống Mĩ “Một cụ già khỏe mạnh quắc thước như cây cổ thụ giữabuôn làng, ngực vòng cao như thân cây Xà nu lớn”, là nét từng trãi của dôi bàn tay

“sần sùi như vỏ cây xà nu”, là “ồ ồ âm thanh quen thuộc dội vang trong lồngngực…” Cụ chỉ huy dân làng xông vào giết sạch bọn ác ôn trên sàn nhà, đốt lênngọn lửa đồng khởi cháy sáng khắp rừng Xô Man với chân lý giản dị “chúng nó đãcầm súng mình phải cầm giáo”, cụ còn là niềm tin, người tổ chức, tập hợp dân làngđứng lên chống giặc Mỗi lời dặn dò chiêm nghiệm của cụ lại là một bài học, một

sự khẳng định về sức mạnh vẽ đẹp con người Xô Man: “không có cây gì mạnhbằng cây xà nu đất ta, cây mẹ ngã cây con mộc lên”

Sinh ra và lớn lên trong sự chở che đùm bọc của dân làng Tnú mang thân phận

mồ côi nghèo khổ cơ cực Đời anh khổ nhưng bụng anh sạch trong như con suốilàng, tâm hồn anh gắn bó quyện hòa với từng mảnh đất từng con người quê hương.Sớm được giác ngộ cách mạng Tnú đã theo chân buôn làng hòa mình vào conđường của Đảng, tiếp nối những bước chân anh quyết đã đi Tnú sống chân thành,trung thực, trung thực với chính mình Có cái gì như ngộ ngĩnh trong chi tiết anhlấy đá đập vào đầu mình để nhét chữ nhưng ở đó là cả vẻ đẹp anh hùng gan gốc vềsau Nét tính cách chủ yếu quyết liệt và mạnh mẽ rất đặc trưng cho sự kiên cườngbất khuất của con người Tây Nguyên sống giữa núi rừng hùng vĩ, căm thù thì nhưlửa ngùn ngụt, hai con mắt như hai cụ than đỏ, tay bóp nát trái vã lúc nào khôngbiết, trả thù thì dứt khoát lạnh lùng Giống như cây xà nu vươn lên trong đauthương mất mát, những ngày đi theo cách mạng chịu biết bao kìm kẹp tù đày, tái tênỗi mất vợ mất con và những di tích dã man trên lưng dọc ngang vết đâm chém của

kẻ thù nhưng tất cả không gì có thể quật ngã được anh Sức sống bất diệt ấy như sựthách thức đầy kiêu bạo trước kẻ thù, ta nhớ mãi bàn tay Tnú, bàn tay gắn với tínhcách, với cuộc đời với chiến công của anh Mười ngón tay bị đốt đã trở thành mườingón đuốc châm bùng lên ngọn lửa nổi dậy căm thù trong đôi mắt mở to quyết liệt,

ta thấy ánh lên cái dữ dội cái man dại lửa đuốc xà nu không có gì thể xà nu không

có gì có thể dập tắt nhắc nhở anh những thương đau uất nghẹn để bùng lên sứcmạnh trả thù

Làng Xô Man theo cách mạng, thế hệ này ngã xuống lại có thế hệ khác lớn lênnhư sức sống mạnh liệt của hình tượng xà nu kiên định Trong Dít ta bắt gặp vẽ đẹpvững chãi, vẽ đẹp của sự bất khuất Nguyễn Trung Thành không dùng nhiều lời cangợi, chỉ trong vài chi tiết khắc họa về tuổi thơ của Dít nhưng ta thấy hiện lên cảmột nghị lực phi thường Cô gái trẻ nghị lực có bản lĩnh đã trưởng thành mauchóng trong phong trào chống Mĩ để trở thành người lãnh đạo cao nhất của dânlàng Xô Man, là cô Bí thư chi bộ dũng cảm kiên cường không kém gì Tnú Từ nhỏ

cô là người gan dạ (giặc bắn dọa để khủng bố tinh thần em vẫn than nhiên lạ lùng,chị Mai bị giặc giết hại dân làng ai cũng khóc nhưng Dít thì căm lặng mắt ráohoảnh, nuốt hận vào bên trong, cô nén căm thù tích cực tham gia cách mạng) Dít làbiểu tượng của xà nu mà không tội ác, không sức mạnh vào tiêu diệt nổi Hơn cả dítcòn là hiện thân của những gì cao đẹp, trong Dít có Mai của ngày xưa, Mai của mộtthời trong trẻo say mê lãng mạn, trong Dít của hôm nay đầy kiên định vững vàng.Dít Heng lớn lên như cây xà nu lớn thẳng lao mạnh lên bầu trời

Bé Heng đại diện cho vẽ đẹp của thế hệ măng non của núi rừng Tây Nguyên.Heng tuy ít tuổi nhưng có dáng vẽ của một tiểu anh hùng, còn nhỏ nhưng em rấtmong được như những anh chị du kích giải phóng Em hăng hái náo nức được thamgia cách mạng