2 6 09 chua xac dinh

2 6 09 Niềm tin không như bạn tưởng MỤC LỤC PHẦN I NHỮNG VẤN NẠN 5 Chương 1 Vấn nạn đầu tiên niềm tin có giải đáp cho vấn đề sự dữ hay không? 5 Chương 2 Vấn nạn thứ hai Phải chăng mọi tôn giáo đều có[.]

Chương 2: Vấn nạn thứ hai: Phải chăng mọi

tôn giáo đều có giá trị ngang

Chương 7: Một ánh sáng, những tín điều

có ích gì

………60

Chương 8: Một cuộc gặp gỡ

……… 71

Chương 9: Một sự thoát thai ………

86

Tôi không chắc tôi có niềm tin hay không Nhưng tôi tin rằng: đó là món quà đẹp nhất đời tôi Đối với những người hỏi tôi sự lấp lửng đó có ý nghĩa gì, lúc

đó tôi sẽ trả lời một cách không do dự, như chị Jeanne d’Arc đã trả lời cho các quan tòa muốn gài bẫy chị bằng cách hỏi chị có đang ở trong tình trạng

ân sủng không: “Nếu tôi không ở trong tình trạng ân sủng Thiên Chúa sẽ đưa tôi vào đó Còn nếu tôi đang ở trong ân sủng Thiên Chúa sẽ gìn giữ tôi”

Tin, tức là nhận biết Thiên Chuá như Ngài nhận biết mình, là được kết hợp với Thiên Chúa như Ngài vẫn có Đó là một cuộc lễ Hiện Xuống của ngày hôm nay Về ân sủng, Hồng y Newman nói rằng: ân sủng giống như tình yêu, mỗi sáng lại trở nên mới mẻ Về niềm tin cũng thế, nó đưa chúng ta ra khỏi chính chúng ta Nó giúp chúng ta nhận ra tính ưu việt vĩnh phúc Chúng ta không phải là khởi điểm tuyệt đối, điểm gốc của cuộc đời chúng ta Thật hợp lý khi niềm tin khơi lên một tác động mà không một lý trí nào có thể múc cạn : đó là sự tín thác Niềm tin dẫn

đưa trí tuệ tới chỗ lãnh hội được điều có ở trong trítuệ, nhưng còn lớn lao hơn lý lẽ thuần túy Trongchúng ta, có một điểm sâu kín, sâu xa hơn cả lý trísuy luận của chúng ta Chúng ta có thể thấy rằng:nếu ai đó đòi hỏi tình yêu phải được giải thích, đó là

vì người ta yêu chưa đủ Niềm tin mang lại cho trítuệ sự tự do, nó giúp chúng ta tìm ra một lối thoátcần thiết “ Không có gì phù hợp với lý trí cho bằng

sự phủ nhận chính lý trí này” ( Pascal )

Như vậy, chẳng phải chúng ta gìn giữ niềm tin, bởi

lẽ đôi tay chúng ta yếu đuối, tư tưởng của chúng tahời hợt thoáng qua, nhưng chính niềm tin gìn giữchúng ta bằng tất cả sức mạnh của Thiên Chúa,Đấng ban niềm tin cho chúng ta

Sẽ tới lúc mà người ta không còn tham vọng, lúc

mà người ta không thể đừng ngoài niềm tin để nói vềniềm tin của mình Đó là sự tinh tuyền tìm lại đượcnhờ sức mạnh của một Đấng đang tác động trongchúng ta Sự việc chúng ta không thể đưa ra nhữnglời giải thích thỏa đáng chẳng có gì làm cản trởchúng ta vững niềm xác tín là chúng ta đang đượcyêu Không phải vì người ta không thể đặt mình vàotận nguồn suối của niềm tin mà nguồn suối này lạitrở nên không đáng được tôn thờ hoặc vì thế màkhông thể thông chia niềm vui cho chúng ta – dùkhông phải là niềm vui tỏ tường – nhưng là niềm vuiđược bảo đảm do một niềm xác tín mãnh liệt rằng:

người ta chỉ hiện hữu vì được yêu Thiên Chúa làmcho chúng ta tương xứng với chính Ngài Thật khótưởng tượng ! Phải chăng còn lâu người ta mới nếmbiết được niềm vui đó, bởi vì niềm tin không nhưngười ta mường tượng, suy nghĩ hoặc tin tưởng? Nóđơn giản và kì diệu hơn nhiều Đó cũng là lý do đểchúng ta tìm hiểu và giải thích niềm tin.

Chương I : VẤN NẠN ĐẦU TIÊN :

NIỀM TIN CÓ GIẢI ĐÁP CHO VẤN ĐỀ SỰ DỮHAY KHÔNG ?

Thoạt nghe người ta sắp đề cập đến vấn đề

sự dữ tức khắc hiện lên trong đầu tôi một câu nói, đó

là lời than thở của Hồng y Veuillot, tổng giám mụcParis, lúc ngài bị ung thư Trên giường bệnh ngài đãnói những lời này: “ Chúng ta nói rất hay về sự đaukhổ Bản thân tôi cũng đã nói về đau khổ một cáchhăng say Này, hãy bảo các linh mục đừng nói gì vềđiều đó nữa Thực sự chúng ta không hề biết đaukhổ là gì Tôi đã khóc vì nó.”

Tôi không thuộc vào số những người cónhiều tư cách hơn kẻ khác để nói về vấn đề sự dữ.Nhưng nếu niềm tin không chạm trán về vấn đề này

thì tôi nghĩ niềm tin chưa mang lại được lợi ích gì.Tôi không có đặc quyền nào để đặt ra vấn đề sự dữ,tuy nhiên, tôi không thể làm cách nào khác Trong

âm vang những lời nói của Hồng y Veuillot, tôi có thểtrưng thêm nhiều tiếng kêu than khác thâu tóm tất

cả, đó là tiếng kêu của một người công nhân ở vùngngoại ô Paris: “Nếu có một Ai Đó ở trên chúng ta thìngười đó thật đáng bị phạt”, hoặc lời than trách củaAlexandre Dumas: “Nếu đột nhiên Thiên Chúa bị kết

án phải sống cuộc sống mà Ngài áp đặt trên conngười thì Ngài sẽ tự tử”

(&&&&)

Tôi cảm thấy mình buộc phải giảng về vấn

đề này tại nhà thờ Notre-Dame, trong suốt hai tuầnđầu mùa chaykhi vị Hồng y Tổng giám mục Paris đãgiao phó cho tôi Lúc đó, tôi đã đơn cử hai bằngchứng mà theo tôi thì chúng thuộc vào số nhữngbằng chúng gây chấn động nhất mà nhân loại đãtừng phanh phui trước lịch sử Cả hai bằng chúngnày đều phát sinh tâm huyết Do Thái Đó là bản dichúc Varsovie và một câu chuyện do Elie Wiesel kểlại về một người bạn trẻ tự thắt cổ trước sự chứngkiến của những bạn tù ở trại tập trung Auschwitz.Vấn đề ám ảnh mọi tín hữu, gây trăn trở cho các nữ

tu và người ta nhắc đi nhắc lại mãi

Sau biến cố Auschwitz, liệu người ta cònsuy nghĩ như trước kia chăng? Hay đúng hơn: liệungười ta có còn cầu nguyện với Thiên Chúa sau biến

cố đó chăng?

Tất cả rồi phải được nói ra

Vì thế, đối diện với vấn đề này, tôi dámkhẳng định rằng, cần phải đi xa hơn nữa Niềm tin,

dù muốn dù không, cũng phải có điều gì để nói lên ởđây chứ? Thay vì lẩn trốn và lo sợ, chúng ta có thểlật ngược vấn đề và tự hỏi: phải chăng thảm kịch sự

dữ bắt chúng ta phải nhận thấy rằng niềm tin khôngnhư người ta tưởng?

VẤN ĐỀ SỰ DỮ KHÔNG PHẢI LÀ KHÓ KHĂNĐẦU TIÊN

Tôi xin đưa ra ba ý tưởng Thoạt đầu chúng

có vẻ ngược ngạo Không như những gì người tathường suy nghỉ hoặc ngược với những điều người

ta muốn bắt chúng ta nghĩ theo, vấn đề đầu tiêntrong cuộc sống con người không phải là vấn đề sự

dữ hoặc vấn đề đau khổ Chắc hẳn, có thể người talợi dụng sự dữ và đau khổ làm bình phong để từ chối

và phong tỏa tất cả Chúng ta thật khôn khéo khi phủnhận sự dữ, vì khi làm như thế có nghĩa là chúng ta

tố cáo và không chịu lắng nghe một vấn đề sâu xahơn, vấn đề thực sự quyết định tất cả Người ta cóthể lao mình vào mối nguy cơ tự nguyện giam thântrong nhà-tù-cái-tôi của mình mãi mãi

Trước khi có vấn đề sự dữ, đã có một sựkhơi mào Cho dù thái độ phản kháng lại sự dữ cómạnh mẽ đến đâu thì không phải chính sự phảnkháng đó phân chia người ta thành hai hạng: tin haykhông tin Trước khi chúng ta trả lời cho vấn đề sự

dữ, đã có một quyết định, một điều gì đó phân chiangười ta thành hai khối Mỗi người giữ lập trườngcho riêng mình Cần có một quyết định đứng trước

sự dữ, có một sự lựa chọn và sống theo lựa chọn

đó Họ phải quyết định lại mỗi ngày Sự lựa chọn nàycũng hệt như sự lựa chọn của một người khi phảiđứng trước tình yêu nhân loại, tình yêu hôn nhân, sựlựa chọn nghề nghiệp cho cuộc sống, việc sống đạohoặc lãnh nhận các bí tích, chẳng hạn như có nênxưng tội hay không Tôi cũng muốn nói đến việc cầunguyện: cho dù người ta chỉ thực hiện một lần duynhất trong đời Đó cũng là một sự lựa chọn màchúng ta đang bàn ở đây Và đâ là vấn đề quyếtđịnh: chấp nhận hay từ chối rằng có một sự tự dokhác với tự do của chúng ta và xen vào trong cuộcsống chúng ta Trước khi trả lời cho vấn đề sự dữ,

đã có một sự chấp nhận hay phủ nhận thâm sâurằng: Một Đấng Nào Đó can dự vào cuộc hiện sinhcủa chúng ta, có một tình yêu tự do nào đó đi trướcchúng ta, với những sự ân cần thầm lặng Conngười chỉ quay về với vấn đề sự dữ ở nhịp thứ hai

Có người thì đưa nó ra để đối đầu với Thiên Chúa,

và lúc đó họ đành bó tay trước một vấn nạn khủngkhiếp: tại sao có vấn đề đau khổ? Tại sao chúng talại sinh ra ở đời? Một số khác lại trở về với vấn đề

sự dữ, để rồi mỗi người theo khả năng của mình, bắtđầu trực diện với nó, trước hết không nhằm tìm mộtlời giải đáp, nhưng tìm một sự hiện diện giúp chúng

ta chiến đấu, thấu hiểu và bước trong sự “điên dại”của tình yêu, một tình yêu đã muốn có thế giới này,

và tình yêu ấy giúp chúng ta linh cảm thấy rằng:người ta không thể trả lời đứng trước quyền lực của

sự dữ nếu không cậy nhờ một mầu nhiệm vô biên,mầu nhiệm Thiên Chúa

Ở đây người ta sẽ hiểu niềm tin là như thếnào và không sợ sai lầm Đó là nhịp đầu của niềmtin Một sự tự do lựa chọn, chấp nhận một tự dokhác với tự do của mình trong cuộc đời, và như thế

là một sự quyết định không tìm tự mãn Điều đó dẫnđến hai sự từ chối: từ chối sống cô lập và từ chối làmchủ lấy vận mệnh của mình Đối diện với tầm mứcrộng lớn của sự ác, người ta không thể tự mãn.Đứng trước trận động đất ở Mexico, trước nhữngthảm họa núi lửa ở Colombia, người ta không thểbình chân như vại Ở đây, duy một thái độ khiêm tốntrong lòng mến mới có thể giải quyết tất cả

HAI CUỘC CHIẾN THẮNG CỦA SỰ ÁC

Khi đó, người ta có thể đặt nghi vấn: phảichăng niềm tin sẽ loại trừ vấn đề sự dữ ? Dĩ nhiên là

không…Ngược lại, sự dữ còn gây nhức nhối hơnnữa, vì niềm tin không chấp nhận những giải quyếtsai lầm Trong khi khẳng định rằng Thiên Chúa đãmuốn có một tạo thành tốt đẹp, thì người Ki-tô hữulại tự chuốc lấy rắc rối đứng trước vô số vấn đề, bởi

vì họ muốn tôn chúng và muốn đi tới cùng Đối diệnvới sự dữ, người Ki-tô hữu không được phép sửdụng một trong hai giải pháp lớn đã từng cám dỗnhiều người, nhiều triết thuyết và tôn giáo: chạy trốnhoặc phản kháng bằng cách đổ lỗi cho một Ai khác.Hai giải pháp này là lẽ thường tình Chủ xướng mộtcon đường cứu độ, tìm một hướng giải thoát, đó làđiều mà mọi tôn giáo Đông phương đề ra Bằng cáchnào? Chạy trốn Khi đó, người ta khuyến dụ conngười rằng: bởi vì mọi thứ đều tồi tệ, nên đừng hammuốn bất cứ điều gì thuộc về con người: tất cả đã bị

hư hoại và tất yếu đưa đến đau khổ Vậy, hãy chạytrốn, hãy tìm đến niềm hy vọng về một cuộc hóa kiếphoặc về một sự siêu thoát

Còn lại một con đường khác: con đườngphản kháng Nhưng người ta thấy ngay rằng: giảipháp đó càng làm gia tăng sự dữ thay vì chữa trị nó.Phản kháng ư? Đó là dùng khí giới của sự dữ đểchống lại sự dữ Chúng ta nhớ lại điều Soljenitsine

đã nói khi nghĩ về Staline Nhân danh chính hạnhphúc của con người chung chung mà Staline đãmuốn áp đặt trên nhân loại chương trình hành động

của ông ta Điều đó đã gây nên cái chết của 60 triệungười Soljenitsine nói thêm: “ những nhân vật đạigian ác trong các vở kịch của Shakespeare cũng chỉ

có giết đến mười mạng người là cùng, bởi vì họkhông có ý thưc hệ” Viện cớ để làm điều thiện, mộtkhi người ta sử dụng khí giới của sự dữ, người ta sẽ

đi tới chỗ làm gia tăng điều ác-dĩ nhiên lúc đó họ giatăng ý thức hệ có tham vọng xây dựng điều tốt hơn Trong khi đề xướng niềm tin, Đức Ki-tôkhông đề cập đến sự ác bằng những từ ngữ trừutượng Nếu chỉ xử lý cái ác như một vấn đề hoặchơn thế, như một mầu nhiệm, thì khác nào ban phátchiến công đầu cho cái ác Sự ác, trước tiên khôngthuộc lãnh vực của những ý niệm Nó là một vếtthương trong cụ thể Nó cản trở mọi hữu thể đạt tớiđích của mình Sự ác cứ trơ trơ ra đó, và ngườikhông thể giản lược nó thành một ý niệm hoặc thànhmột thực tại trong muôn vàn những thực tại khác,như một sự vật song hành với điều thiện, một sự vật

mà cách này hay cách khác, phải gia nhập vào “sânchơi” của vũ trụ Nó luôn luôn là một sự khiếmkhuyết (privation)khủng khiếp, bi thảm và hủi hoại Mải mê với những ý niệm thì chẳng đi tớiđâu, nhưng rồi người ta cũng vô phương tìm kiếmmột trật tự khả dĩ thâu tóm được sự dữ như một bộphận trong cỗ máy lịch sử: lúc đó, có lẽ người ta chỉđược đưa vào một trạng thái ru ngủ tạm thời hoặc

một sự phi lý toàn diện Sẽ không có một giải phápthứ ba nào ở giữa hai trường hợp trên, nếu khôngphải là thái độ trầm lặng của nhà thẩm mỹ hoặc củabậc hiền triết: “ Dầu sao, sự thật có lẽ vẫn buồnthảm”, “ Cuộc đời là một hài kịch đối với người suy

tư hoặc là bi kịch đối với những ai sống bằng tìnhcảm” Những gì đã có thể an ủi Renan hay Banzacthì lại không đủ cho một bà mẹ vừa mất đứa conyêu

Đang có và sẽ còn có cuộc chiến thắng thứhai của sự dữ: chất trên vai người khác trách nhiệmcủa chính mình Đó là điều mà đa số các chínhkhách đề xướng; người ta linh cảm thấy rằng: ủng

hộ điều thiện, có thể “nguy” đấy, vì nó có nguy cơdẫn đi xa hơn điều người ta muốn Lúc đó, thay vìủng hộ trước đã, người ta lại quay ra “chống”, chốngbáng người khác, dĩ nhiên người khác đây hiểu là kẻxấu xa Người ta bôi bác kẻ khác và cho rằng kẻkhác là người không thể chấp nhận được Tất cả cácchính khách đã hứa hẹn một điều: tiêu hủy sự dữ.Những nếu tiêu diệt bằng những khí giới của thùhận, đấu tranh, bạo lực, nghĩa là dùng khí giới của

sự dữ, thì khi đó, phương thuốc sẽ tệ hại hơn baogiờ hết Sự nổi loạn khiến cho điều ác gia tăng gấpbội Đó không phải là con đường của niềm tin

NIỀM TIN SẼ KHÔNG BAO GIỜ “GIẢI ĐÁP”

Niềm tin làm được gì? Trước tiên, nómang đến một lời “giải đáp” Vì một lời giải đáp cóthể sẽ luôn luôn còn là trừu tượng, vẫn thuộc lãnhvực khoa học, dự phóng, luân lý, thuộc về một lýtưởng hoặc chương trình Với mỗi người chúng ta,niềm tin hành động đơn giản hơn nhiều Niềm tin tácđộng như trong Tin Mừng Nó cầm tay và dẫn chúng

ta đến một Đấng Người bất toại, người cùi, kẻ què,người câm trong Tin Mừng, một Giakêu khắc khoải,một Madalena thấy mình tội lỗi, một Phê-rô- conngười nhát đảm Đó chính là bạn, là tôi Vậy niềm tinlàm được gì?

Khác với những gì người ta có thể suynghĩ, đứng trước sự dữ, niềm tin không những chedấu vấn đề mà chính nó sẽ đặt vấn đề một cáchkhông mệt mỏi, và còn mạnh mẽ hơn người tatưởng Những niềm tin dẫn chúng ta tới một cuộcgặp gỡ Nó dẫn chúng ta tới một Đấng: Đức Ki-tô.Niềm tin không để chúng ta một mình cô độc

Ở đây, chối bỏ cuộc gặp gỡ là chối bỏ mọikhả năng có thể cảm nghiệm được “sự điên rồ” củamột giải pháp còn lớn lao hơn cả sự điên loạn củacái ác Thiên Chúa không bao giờ lẩn tránh cuộcchạm trán, nhưng Ngài cũng không giáng sự dữ trênnhững người khác Ngài đón nhận nó trên mình

Ngài giang rộng cánh tay, mở rộng đôi tay, Ngài tựgánh lấy sự dữ, từ máng cỏ cho tới thập giá Chỉ cầnmột sự ra tay của Ngài có lẽ cũng đủ, nhưng Ngài đãmuốn đi tới cùng Niềm tin không tiêu hủy cớ vấpphạm do sự dữ gây nên, nó thay thế cớ vấp phạm

đó bằng một sự hiện diện Làm thế nào một ThiênChúa tốt lành đã có thể sáng tạo nên cái thế giớinày? Đức Giê-su có cần phải chịu đau khổ thập giáhay không? Niềm tin, dẫn chúng ta từng bước đi vàomột sự tra vấn khẩn khoản Nó khai mở cho chúng tamột con đường ánh sáng bởi vì nó thay thế sự nghingờ bằng sự tín thác Nó cất đi cái chướng ngạiđáng sợ nhất: đó là thái độ nghi ngờ Thiên Chúa.Niềm tin bắt đầu bằng đề nghị phải có một tấm lòngchan chứa yêu thương, chấp nhận bỏ lối sống côđộc và để mình được tháp nhập vào tấm lòng củaĐức Ki-tô

Từ biến cố Giáng Sinh cho tới Núi Sọ,tiếng nói đã thành đại dương vẫn thì thầm bên taichúng ta: bạn có muốn tín thác không? Bạn có muốn

đi cho tới chỗ tận cùng của tín thác không? Và đây,lời đáp của Isaia, của Gio-an Tẩy giả, của ĐứcMaria, được tiếp nối với các Mẹ Teresa , các chịEmmanuelle và các Vincent de Paul thuộc mọi thờiđại; rồi đến lượt chúng ta, tiếng nói đã tạo thành thếgiới ấy sẽ tra vấn chúng ta Này đây Chúa Giê-su

đang dẫn chúng ta vào một cuộc tra vấn khẩn khoản

và nhức nhối Niềm tin không nhằm thoát khỏi cuộctra vấn đó nhưng là bước vào bằng thái độ khẩn nài.Phải đi cho tới cùng Ở đây người ta có thể nói rằngkhông những mọi hành vi anh hùng, cả mọi hành vitín thác nữa và chỉ có sự tín thác mà thôi mới làhuyền nhiệm lớn lao sánh ngang với huyền nhiệm

sự dữ Đây là Đấng đã từng và mãi mãi nhạy cảmhơn chúng ta nghàn lần: Chúa Ki-tô Đây là Đấng lẽ

ra đã thích nổi loạn hơn, nhưng lại dẫn chúng ta tớitình yêu Khi đó, và chỉ khi đó thôi, khi mà lý tríhướng đến tình yêu thì nó mới có khả năng lãnh hội.ĐÔI KHI LẦN TRONG ĐÊM TỐI …

Sau biến cố quyên sinh của họa sĩ Nicolas

de Stael, cậu con trai của ông đã viết bài thơ dướiđây Đó là tiếng kêu than của một người mặc dù còn

bé, nhưng đã giáp mặt với vấn đề sự dữ trong tất cả

sự gai góc của nó:

Giữa người nam và tình yêu

Có một người phụ nữ

Giữa người nam và người nữ

Có thế giới trung gian

Giữa người nam và thế giới

Có vách tường ngăn cách

Kẻ mạnh đâm thủng tường

Người khôn tìm cách leo

Lại có kẻ kiên trì

Cứ miệt mài đục khoét

Với những ai còn lại

Tường kia mãi là tường

Rảo bước dọc chân tường

Không vương chút suy tư

là cửa” Qủa thực, Ngài là cánh cửa rộng mở Vớimột điều kiện: đừng tìm nơi đâu một cánh của khác

và hãy thắng vượt cơn cám dỗ muốn sống một mình.Cách duy nhất chứng tỏ người ta tin, đó là dám tín

thác, ít là một sự tín thác “đôi khi phải lần trong đêmtối” như Hemingway đã nói.

Chương 2 : VẤN NẠN THỨ HAI:

PHẢI CHĂNG

MỌI TÔN GIÁO ĐỀU CÓ GIÁ TRỊ NGANGNHAU?

Phải táo bạo lắm mới dám đề cập đến vấn

đề sự dữ Một vấn đề thứ hai đi liền theo đó cũngđáng gờm không kém Cũng như vấn đề trước, nóbắt buộc chúng ta phải thay đổi những suy nghĩ vềniềm tin Đối diện với sự dữ, phải chăng mọi tôn giáođều có giá trị ngang nhau? Một ngày nào đó, vấnnạn trên đây sẽ được mỗi đứa trẻ tự đặt ra khá sớm

và một cách tự nhiên, chẳng hạn như khi đứng trướcmột người bạn cùng lớp không biết Đức Giê-su Ki-tô,hoặc một người bạn khác niềm tin Tôi nhớ rất rõvấn đề đó đã được đặt ra cho tôi khi mới lên năm.Lần đầu tiên, khi mà người ta cho tôi nghỉ hè vớiđoàn học trò nghèo, các vị hướng dẫn đã hỏi xem

“tôi có đi lễ Chủ Nhật không” Từ đó câu hỏi khôngbao giờ rời khỏi tâm trí tôi

Vậy mà, họ đã đến đưa cho tôi những cuốn sách nhỏ

để giúp tôi tập đọc Kinh Thánh Họ là những chứngnhân của Yê-hô-vah Tôi giải thích rằng tôi là linhmục Họ đi ra với nụ cười kín đáo Ít phút sau, khi bàigiảng trên đài truyền thanh chưa kết thúc thì một lầnnữa, lại có tiếng gõ cửa Hai cô gái với cũng một nụcười lịch sự, cũng những cuốn Kinh Thánh Tôi trảlời rằng có mấy người thuộc nhóm các cô mới đếnđây và đã đi rồi Tôi hơi hấp tấp, có thể là quá hấptấp, bởi vì tôi không muốn để mất phần kết của bàigiảng Ngay lúc đó, tôi chợt nhớ lại điều mà một vịgiám mục miền trung nước Pháp đã tâm sự với tôikhi nói về một chính trị gia: “ Nếu chúng ta tự nhậnlấy cho mình bấy nhiêu sự đau khổ vì nước Trời nhưông nghị sĩ của chúng ta đã gánh chịu vì những xáctín của mình, thì chắc chắn sẽ có một sự thay đổinào đó”

LÀM THẾ NÀO CHO NIỀM TIN CỦA MÌNHTRUYỀN LAN MÀ VẪN LẮNG NGHE NHỮNG XÁCTÍN CỦA KẺ KHÁC

Khi được gởi đi nghiên cứu ở Ấn Độ với mộtnhóm sinh viên đại học, chúng tôi đã dõi theo “những bước chân của Đức Phật Bouddha” Từchặng này đến chặng khác, người ta sống một điềutương tự như trong Ki-tô giáo, tức một cuộc hànhtrình khởi từ Bethlem tới Chartres Chúng tôi lưungụ lại ít lâu tại nơi cao nhã nhất của Phật giáo tại

Boddh-Gaya Đây là nơi đức Phật Bouddha đã đượcgiác ngộ Một phụ nữ ngồi trầm tư ngồi dưới gốc cây

bồ đề linh thiêng Chúng tôi đã cầu nguyện tạiTebetain, sau đó ở tu viện của người Nhật, rồi vớicác tu sĩ TSAI, họ đã tiếp đón chúng tôi nồng nhiệt

Ly nước làm phúc thật tuyệt dưới cái nóng như thiêuđốt Chúng tôi tham dự giờ kinh của họ Tôi quan sátnhững khuôn mặt của họ Ba tuần lễ nữa, tôi sẽgiảng tĩnh tâm trong một nữ đan viện Biển Đức ởPháp Thế đấy, những khuôn mặt giống hệt nhau:những khuôn mặt mà sự tìm kiếm điều tuyệt đối đã

in sâu nét dịu hiền và vẻ trang trọng trên đó Khi biếttôi là một tu sĩ, vị tăng sĩ đáng kính, tức vị trông coinhững thánh thất của Phật giáo, ôm chầm lấy tôi.Những giòng lệ tuôn trào trên khóe mắt tôi Đức PhậtBouddha đã sống cùng thời với Isaia, Ezekiel,Zoroastre và các nhà tư tưởng lớn của Hy Lạp

Kể từ đó dù đi đâu vấn đề đó vẫn cứ theođuổi chúng tôi: trong những đền thờ của dân Tamunthuộc đảo Maurice, nơi mà chúng tôi gặp thấy mộtngười phụ nữ lặng lẽ sấp mình trước thần Shiva ỞNhật Bản, Mexico, Polynesia, cũng luon luôn hiện lêncùng một vấn đề mà cậu bé ngày nào đã nhận thứcđược trong kỳ nghỉ hè với đoàn học sinh nghèo: Tạisao chúng tôi là Ki-tô hữu mà không phải là họ? Tạisao bạn là Ki-tô hữu? Tại sao?

Câu trả lời đầu tiên là dựa vào một côngthức trong thánh lễ mà chúng ta dùng để cầu nguyệncùng Thiên Chúa Chúng ta thưa với Người: “Chúngcon cầu cho tất cả những người mà Ngài thấu hiểu

sự ngay chính của họ” Chúng ta cần lưu ý rằngcông thức không nói: “Những người tín thác vào lòngthương xót của Ngài”, vì công thức này có lẽ phảihiểu về chúng ta mới đúng Thánh Phao-lô nói: ThiênChúa muốn cứu độ hết mọi người Vậy đâu là câutrả lời đầu tiên? Trước tiên, chính Thiên Chúa thấubiết sự ngay chính của lòng dạ con người và chínhđiều đó cứu vớt họ Công thức này thật đáng khâmphục Đó là một bí nhiệm tuyệt đối có một không hai:

bí nhiệm về một lòng nhân hậu vô biên (chính điềunày lại làm cho cái khả năng từ khước vị Thiên Chúa

ấy trở thành khủng khiếp biết bao)

Người ta đã hết lời ca tụng Công đồng.Nhưng đôi khi xem ra người ta lại quá bận tâm đếncác việc của phòng thánh, loay hoay với các câu hỏinhư: có cùng mối dây hiệp thông hay không? Cótheo nghi lễ La tinh không? Là giáo sĩ hay giáodân? Sự canh tân rộng lớn của Công đồng nằm ởchỗ khác Công đồng đã tuyên bố quyền tự do tôngiáo Công đồng đã khẳng định rằng Giáo hội khôngphải là người duy nhất nắm giữ chân lý Qủa là một

sự thay đổi lớn lao, nhưng hãy thận trọng Như thế

lại càng phải xác tín điều này: chỉ có một sự thật màthôi Nhưng đó cũng là sự thật cao cả nhất: sự thật

mà chúng ta đang tiến bước về đó; Sự thật bao trùmnhất, tuyệt đối nhất: sự thật về lòng phẫn ghen củaThiên Chúa vì chính Người: Thiên Chúa là đấngthương xót và muốn cứu độ

Khi đó, ta mới giải quyết vấn đề: tại saotôi không phải là tín đồ Phật giáo hay Thần giáo(ởNhật bản) hoặc tin theo một tôn giáo nào khác? Vìnhững lý do rất đơn giản Lý do trước tiên là giả nhưmai đây tôi tìm thấy một tôn giáo nào khác thực hiệntốt hơn tất cả những gì mà Ki-tô giáo hứa hẹn vớitôi, thì không những tôi sẽ tìm đến nhưng còn tintheo tôn giáo đó, và tôi sẽ làm điều đó tức khắc Một

lý do khác, vì lý do này mà tôi vẫn là người Ki-tôhữu, đó là tôi tin rằng: trước tiên không phải conngười đi tìm Thiên Chúa, nhưng chính Thiên Chúa đitìm con người Mọi tôn giáo đều được mời gọi đến vịThiên Chuá đó, vị Thiên Chúa theo đuổi con ngườibằng tình âu yếm của Ngài Và với chúng ta, tình âuyếm này có một tên gọi: đó là tên Giê-su Ki-tô doĐức Maria trao tặng cho nhân loại

Điều đó mời gọi chúng ta phải có mộtthái độ đơn thành: khẩn cầu cho bản thân mìnhđược lan tỏa bằng cách lặp lại lời cầu nguyện củathánh Vincent de Paul: “Nếu tôi yêu mến Thiên Chúa

mà người thân cận tôi không yêu Ngài thì tôi vẫn cònthiếu sót” Đó cũng là lời kêu gọi của thánh Phao lôtrong thư gửi tín hữu Roma Ngài xác định mộtđường hướng còn sâu xa hơn tất cả những gì đượccoi là thái độ truyền giáo “Vậy anh em hãy kích thíchlòng ghen của người khác” Vấn đề không phải là ápdặt Ki-tô giáo trên người khác Chính Thiên Chúacũng không làm như vậy, và giáo hội luôn luôn giữvững điều này: niềm tin thì tự do Nhưng ta lấy tìnhthương mà “kích thích”, khơi gợi lòng ghen củanhững người khác để họ gặp được Chúa Ki-tô Tôitha thiết với niềm vui được làm người Ki-tô hữu.Điều đó không có nghĩa là tôi kiêu hãnh với những gìtôi thể hiện “Tôi biết, tôi đã sử dụng cách bất xứng

ân sủng mà Chúa Giê-su ban cho tôi”, cha sở họ Ars

đã nói về mình như thế Những sẽ không có gì ngăncản tôi xác tín về sự tuyệt vời của ân sủng, của hồng

ân nhưng không mà Thiên Chúa đã ban cho chúng

ta Vậy làm sao nói lên được tính tuyệt vời của Ki-tôgiáo mà không rơi vào óc xâm lấn, không phô phanggiả tạo, nhưng bằng cách mong cho mình được lantỏa ?

BA CON ĐƯỜNG

Đứng trước nỗi lo sợ sự dữ, đứng trướcđiều chưa biết, trước sự chết, con người ta trướctiên vận dụng những năng lực của mình để tìm

những lời giải đáp Đó là điều thường tình Cuộc tìmkiếm đầu tiên được thực hiện trong trí tưởng tượng.Chúng ta hãy xét những tôn giáo Châu Phi chẳnghạn Đó là những tôn giáo thông giao với trời đất, vànhằm thuần hóa điều không thể nắm bắt được, bằngcách kích thích mạnh mẽ trí tưởng tượng Đừng ainói rằng điều đó xa lạ với chúng ta Và chẳng cầnphải tìm ở đâu xa: tất cả các máy phát thanh và cácphần cuối của các chương trình truyền hình mỗi tốiđều chứng tỏ điều đó Các băng hình kích động(videoclips) với các loại nhạc jazz, nhạc rock, hoặcblues khiến người ta nhớ đến trạng thái lên đồngxuất xứ tại châu Phi Khi người ta nối đuôi nhau ởđiện Grand Palais để xem tranh của những ngườitheo phái ấn tượng, Manet hoặc Gauguin: đó cũng lànỗi hoài mong về một sự hoàn mỹ vốn thôi thúc họtới đó, cũng là nỗi hoài mong về một khoảnh khắcngất ngây… mà trong đó tâm trí họ có thể cảm nếmđược cả sự quyến rũ lẫn nỗi khiếp sợ về một cõikhác.

Có một hướng khác để tìm kiếm đấngtuyệt đối: đó là con đường của tri thức Các triết gia

Hy Lạp chẳng hạn, cũng như toàn bộ tinh thần khoahọc thời nay, đã vận dụng một mình khả năng của trítuệ để tìm kiếm không mỏi mệt điều mà cuối cùng sẽ

là nguồn gốc của mọi sự, “nguồn thông tuệ của tưduy chúng ta”, nguồn hạnh phúc cho con người

Tiếp sau con đường tưởng tượng và conđường trí tuệ, còn có một con đường thứ ba: đó làcon đường của sự thiện Người ta không còn tìmcách chinh phục chân lý, nhưng với các tôn giáo ở ÁChâu, người ta tìm cách cứu mình khỏi đau khổ vànhững nỗi lo âu bằng cách xa lánh dòng đời để tìm

sự bình an, như trong Phật giáo hay Khổng giáo,chẳng hạn người ta thực hành con đường tĩnh lặng

và hướng nội trong trầm tư mặc tưởng

“Hãy kích thích lòng ghen”…

Còn Ki-tô hữu chúng ta thì sao?

Chúng ta được mời gọi vượt qua mộtngưỡng cửa và thực hiện hành trình khác hẳn vớimột cuộc chinh phục Chúng ta được mời gọi đónnhận một Đấng, trước hết, không như một lời giảithích về thế giới, nhưng như một ngôi vị đang đếnvới chúng ta Vấn đề không còn là chiếm đoạt chân

lý nhưng là lắng nghe Đấng đến kiếm tìm chúng ta.Tin Mừng là thế này: Thiên Chúa đã đến gặp gỡnhân loại

Trong kinh Coran, lời mời gọi này đến vớicác tông đồ qua việc đọc một lần dứt khoát cho mộtngười duy nhất chép lại thành sách, và cuốn sáchnày được thánh thiêng hóa tột độ

Trong đạo Do thái , tất cả khởi phát từ một

vị Thiên Chuá tự bộc lộ mình như Đấng Tạo Dựngcon người, một Thiên Chúa ân cần và yêu thương

Sau lần thất bại ở Địa Đàng, nơi mà con người từchối vai trò của mình, Thiên Chúa không chịu thuacuộc Ngài tiếp tục theo đuổi con người trong mộtlịch sử thánh Đường lối sư phạm này bộc lỗ qua cáctiên tri cũng như qua các kinh nghiệm cá nhân phongphú dần theo những bước tiến của tập thể Với đạo

Do Thái, đó chính là lần đầu tiên lịch sử mang một ýnghĩa, bởi vì thời gian, đang khi vẫn trôi đi, thì lại chophép dân tộc đó, cho tất cả chúng ta, bắt đầu họccách sống Abraham lắng nghe lệnh truyền củaThiên Chúa, và thế là cả một dân tộc bắt đầu lênđường Gia- cóp chiến đấu cách bí nhiệm với thiên

sứ Những người Do Thái và các Ki-tô hữu cũng thế,chúng ta vẫn là những kẻ nghèo hèn, yếu đuối, cóthể lầm đường lạc lối, hay đố kỵ hoặc khinh màngvật lộn với Thiên Chúa, nhưng lại có khả năng quaytrở về với Ngài Rốt cuộc Moise là người đầu tiên vàduy nhất dám hỏi danh tánh Đấng Toàn Năng, vàThiên Chúa đã ban Thánh Danh của Người Người

đã cho thấy đường lối sư phạm, sự kiên nhẫn củaNgười Người làm như cầm tay dẫn chúng ta đi

hành trình tìm kiếm của con người, bởi vì Ngài vừa

là Con Đường, vừa là Chân Lý, và là Sự Sống Ngàivừa là Đường (mầu niệm Giáng sinh- Noel-trả lờicho Phật giáo), vừa là Chân Lý ( ở đây Chúa Giê-sutrả lời cho các triết gia) và sau cùng Ngài cũng là sựsống dẫn dắt dân tộc chí ái của Ngài là Israel tớicùng đích Đức Giê-su xuất hiện như Đấng, trongthần tính vô biên, đã có thể cùng một lúc giới thiệumình như con đường mà hễ ai bước đi trên đó, đềuđược dẫn dắt do bàn tay của Người Bạn; như Chân

Lý (Ga 1,9) và như Sự Sống: “ Thưa Thầy, chúngcon sẽ đi đâu ? Thầy có những lời ban sự sống đờiđời” ( Ga 6,68)

Chúng ta được kêu gọi, để khát khao Chân lý,đồng thời không quên Sự Sống Chúng ta được mờigọi để tiến bước trên Đường mà vẫn không quênChân Lý

Chúng ta có những điều cần lưu tâm.Chẳng hạn tôi cho rằng ở Mexico, con số các linhmục trong mỗi giáo phận hầu như chỉ bằng số linhmục đảm trách các học sinh của một trường trunghọc thuộc vùng ngoại ô Paris Bởi vậy, vấn đề khôngphải là tìm hiểu xem một Phật tử có giá trị bằngchúng ta hay không Đó chính là điều bí ẩn củaThiên Chúa Nhưng vấn đề là tìm hiểu xem chúng ta

có sẵn sàng, bằng tất cả tình yêu thương, đi cho tới

cùng con đường Ki-tô giáo “ để kích thích lòngghen” Chúng ta có thể vững tin rằng Chúa Giê-suđem đến cho chúng ta câu trả lời tuyệt hảo nhất,nhưng đang khi đó, e rằng chúng ta đã không vậndụng niềm xác tín này cho đúng mức để yêu thươngngười thân cận.

Ở Boddh-Gaya, sự dịu hiền của một tu sĩ Phậtgiáo đã là một bài học sâu xa Ở đền thờ Triolet, mộtnhà thông giá (Pandi) người Tamun đã làm cho tôisửng sốt khi ông nói về sự cao cả của Thiên Chúa.Người ta kinh khiếp khi thấy những gì đang diễn ra ởIran nhân danh một thái độ cuồng tín, ở Ethiopie, ởLithuanie…nhưng trước tiên Ki-tô hữu chúng ta phảinhìn lại mình, về tất cả những điều đáng tiếc màchúng ta đã có thể làm trong quá khứ chỉ vì muốn

“thu phục” những người khác Thiên Chúa đã muốnchúng ta tham dự vào công cuộc cứu độ thế giới,nhưng trước tiên là nhân danh tình yêu và lời cầunguyện của chúng ta Lúc này , chúng ta chỉ còn mộtlời duy nhất Đó là một lời cầu nguyện, lời cầu củaCharles de Foucauld ở Sahara: “Lạy Thiên Chúa củacon, xin làm cho mọi người đi về Thiên Quốc”

PHẦN HAI : HÀNH TRÌNH CHIẾN ĐẤU

- BA NỤ CƯỜI CỦA NGƯỜI TU SĨ

- THỬ THÁCH CỦA HẠNH PHÚC

- THỬ THÁCH CỦA NHỮNG

kể thêm một loại trong số nhiều loại khác nữa : đó làcác tu sĩ Họ phải thức dậy lúc nữa đêm, giữa lòngthung lũng ẩm ướt, nơi mà ngày xưa thánh Bernard

đã thiết lập những tu viện của Ngài: mỗi ngày họphải tịnh thiền 8 tiếng Trong tư thế ngồi trên gótchân và trước mặt là một bức tường, ở những nơi côtịch ở vùng Kamakura hay ở Koya San, giữa lòng đấtnước thiền tông Nhật Bản; hoặc họ phải tụng kinhtrong những bộ áo cà sa ở miền đất mà đức Phật đãgiác ngộ; ở đâu tôi cũng gặp thấy cùng một nụ cười.Phải chăng là để giữ điều bí mật của họ kĩ hơn, hayphải chăng đó chỉ là nụ cười của niềm tin, một niềmtin này mãnh liệt như một thanh sắt nung đỏ ? Điều

ẩn giấu đằng sau nụ cười của các tu sĩ, có lẽ ta tìm

ra lý do của nó trước hết không phải phát xuất từ trờicao Chúng ta tưởng sự bí mật của nụ cười nàythuộc về một cõi xa xăm, thầm chí cho là không thểhiểu được Có lẽ nó còn gần gũi hơn người ta tưởngrất nhiều Nếu người ta tự hỏi điều gì đáng nhớ nhất

trong những kỉ niệm của đời tôi, tôi sẽ trả lời ngay 3điều :

- Ánh mắt của những người đã cầm tay tôikhi họ sắp lìa đời

- Nụ cười của các tu sĩ sau khi thú tội

-Niềm xúc cảm sâu lắng của một người mẹlúc đứa con mình lãnh bí tích thanh tẩy

Mỗi lần Thiên Chúa cùng chúng ta khámphá ra chính chúng ta, và điều đó diễn ra trong cùngmột nụ cười

Khi tôi gộp chung các tuần lễ mà tôi giảngtĩnh tâm trong các tu viện, thì tính đến nay quãngthời gian đó tương đương với một năm tròn của đờitôi Điều đó đã cho phép tôi so cuộc sống của mìnhvới cuộc sống của hơn 58 cộng đoàn tu trì Thậtđáng sợ khi phải giúp những người tuyên khấn trọnđời: một tuần lễ thinh lặng hoàn toàn, trong thời gian

đó, một ngày từ hai đến năm lần, người ta phải trở

về với điều chính yếu Hầu hết các tu sĩ ở đan việnđều tâm sự với bạn điều họ đã sống Tôi còn nhớmãi nỗi ngạc nhiên của một người trong số họ, cònkhá trẻ Anh kể lại một trong những điều đã khiếnanh ngạc nhiên không ít Có lần anh hỏi vị đan việnphụ, bề trên của mình, điều gì gây ấn tượng mạnhnhất cho những người viếng thăm tu viện; câu trả lờicủa ngài khác hẳn câu trả lời mà anh ta đang chờđợi Theo phong thái của một thiền sư, đan viện phụ

chỉ trả lời với anh ta rằng : điều gây ngạc nhiên nhấtcho các người khách của chúng ta, đó là chúng ta đilàm việc với một nụ cười trên môi Đó không chỉ đơnthuần là một lời nói dí dỏm Điều đó ăn khớp vớikhẳng định của một trong những văn bản tiên khởicủa Ki-tô giáo mà người ta vẫn còn giữ được saucác sách Tin Mừng Thánh Theophile thànhAntioche, vào khoảng năm 170-180, khi bị một ngườingoại giáo tên là Antolycos chất vấn, ngài đã trả lời :

“Bây giờ nếu ông nói với tôi: “Hãy chỉ cho ta ThiênChúa của ngươi”, tôi có thể trả lời ông rằng “ Trướctiên hãy cho tôi thấy con người của ông, rồi chính tôi

sẽ tỏ cho thấy Thiên Chúa của tôi, vì Thiên Chúa củatôi đã làm người”

Đâu là những kinh nghiệm quan trọng trong cuộcđời con người? Những kinh nghiệm không thể tránhkhỏi đối với mọi người? Những kinh nghiệm vẫn mãimãi mở ngỏ cho một cuộc vượt qua, những kinhnghiệm buộc chúng ta đi xa hơn điều người ta nghĩ,những kinh nghiệm mà người ta không thể chặn

đứng lúc sinh thời, và kể cả kinh nghiệm về chính cáichết của mình? Những kinh nghiệm vẫn luôn luôn cóthể gây thương tích và làm cho chúng ta thành bệnhnhân nếu chúng ta đòi chữa trị một mình Vậy đâu lànhững vùng đất dành cho sự sáng tạo, cống tác vànhào luyện nên chúng ta, mà ở đó Thiên Chúa cùngvới chúng ta, kiến tạo nên chính bản thân mỗi ngườichúng ta, bất kể chúng ta có biết hay không? Nóicách khác, một Ki-tô hữu phải chia sẻ gì đây với bất

kì ai khác trong cõi nhân sinh này, sao cho điều ấy

có thể là những dự báo, là mùa Vọng của ThiênChúa đồng thời cũng là thẻ chứng nhận căn tínhcủa hạnh phúc nhân loại ?

Chương 4 : THỬ THÁCH CỦA HẠNH PHÚC

Tất cả những nhà chú giải, triết gia, thi sĩ,nhạc sĩ, tất cả những giáo sư, những nhà hướngdẫn, thầy dạy, những nhà viết xã luận và nhữngngười viết tạp chí; tất cả những nhà luân lý, nhữngnhà bách khoa toàn thư, những thầy dạy bổ túc; tất

cả những nhà xuất bản, những nhà sư phạm, nhữngnhà sưu tầm danh mục, tất cả đều tìm kiếm cùngmột điều là làm thỏa mãn hạnh phúc của chúng ta.Niềm tin cũng không nhằm một mục đích nào khác Vấn đề duy nhất là tìm hiểu xem cách thứcthỏa mãn như thế nào ?Tôi không tìm được địnhnghĩa nào về hạnh phúc hay hơn định nghĩa mà

thánh Augustin đã đề nghị: Hạnh phúc là sự chiếmhữu vừa an bình vừa mãnh liệt những gì người ta cóthể ước muốn Không một triết thuyết nào muốn lýgiải về con người lại có thể bắt đầu khác hơn là bắtđầu như thế Ước muốn được hạnh phúc, đó là điềukhông thể tránh khỏi Qủa thực có một thứ “bắt buộc”phải được hạnh phúc Chúng ta được dựng nên đểsống hạnh phúc Không có khởi điểm cũng như kếtthúc nào khác đối với suy tư nhân loại, dù người tadán cho nó danh hiệu nào mặc lòng Chúng ta vẫnchưa là tất cả những gì mà chúng ta có thể là Bởi

đó, vấn đề không còn phải là hạnh phúc có haykhông, nhưng là tìm hiểu xem hạnh phúc hệ tại chỗnào? Người ta có thể và phải ước ao điều gì ? Khi

đó, xuất hiện một vấn đề thứ hai: đâu là những trởngại với những khát vọng của chúng ta?

CHÚNG TA CÒN HƠN THẾ NỮA

Tôi nhớ lại sự ngạc nhiên của các sinh viêntrong dịp hành hương Chartres khi tôi nói với họrằng: toàn bộ khoa luân lý của thánh Thomasd’Aquin bắt đầu bằng một “khảo luận về hạnh phúc”.Khi biết rằng “một thủ bản về hạnh phúc” là chuyện

có thật và thậm chí điều đó đã khơi mào cho cả mộttruyền thống suy tư của Gíao Hội, thì hình như họcảm thấy đó là một điều kì diệu bất ngờ Cũng chẳng

có gì khác hơn là việc lặp lại lời đầu tiên Chúa

Giê-su ngỏ với các Tông đồ: “Các bạn tìm gì” Đó cũng là

một câu hỏi được đặt ra sau khi Đức Ki-tô phục sinh:

“Tại sao các người tìm Đấng Hằng sống giữa những

kẻ chết?” Chúng ta đang hướng tới sự sung mãncủa chúng ta Tận trong căn cốt của chúng ta, có mộtnhu cầu tăng triển, một sự tương đẳng với chínhchúng ta, một lời mời gọi được khắc ghi nơi sâuthẳm của tâm hồn hướng tới một sự viên mãn nào

đó Các công tước miền Bourgogne đã viết trên cửakính của lâu đài Gand rằng : “Chúng ta còn hơn thếnữa” Pascal thì cho rằng: “Con người luôn vượt quachính mình” Thánh Phao-lô định nghĩa người Ki-tôhữu bằng từ “épectase” có nghĩa là một vận hànhđẩy chúng ta luôn hướng tới “một điều gì hơn nữa” ởphía trước chúng ta

Lúc đó, mở đầu một hành trình chiến đấu,

và người ta không có quyền lựa chọn

chúng ta như những điều độc đoán, thậm chí bấtcông và không biện minh được.Rất có thể như thế.Nhưng một lần nữa phải nhắc lại rằng: không có sựlựa chọn Abraham, Moise, Đavit, Giêrêmia, Đaniel,thánh Phe-rô và thánh Phao-lô đã không thấy trướcnhững nỗi lo âu, thử thách hay những sự phản bộichờ đợi các ngài trên đường Những giọt mồ hôi củangười chiến sĩ hay người lữ hành là một hạn từ củaKinh thánh, cho dù mồ hôi đó xuất phát từ nỗi lo sợ,

từ sự mệt nhọc hay do sức nóng thiêu đốt của banngày Sẽ thật vô nghĩa nếu con đường không dnẫchúng ta như đã dẫn thánh Phao-lô tới Đamát (nghĩa là dẫn tới thời điểm mà với mỗi người chúng

ta, những cái vảy rơi khỏi mắt), với điều kiện lảngười ta chấp nhận để mình bị tước lột những khígiới của sự cứng lòng Khi ấy sẽ có Ai Đó hướngdẫn và chờ đợi chúng ta, và từng đêm những ngườilính canh loan báo trời rạng đông cho chúng ta Có lẽchúng ta sẽ cảm thấy ít độc đoán hoặc đỡ nặng nềhơn nếu chúng ta tự mình đặt ra lộ trình cho mình.Nhưng đằng sau cái ảo tưởng này là cả một thảmkịch Còn lộ trình sẽ được đề nghị cho chúng ta làmột lộ trình trường kì kháng chiến…hoặc đáng khâmphục

Quả thực, không có gì miễn trước cho lộtrình đó khỏi mờ mịt như một ẩn số cho tới cùng.Chính vì vậy mà chúng ta cần có niềm tin

&&&

Cuộc hành trình mở đầu bằng hai trở ngạiđối nghịch với hạnh phúc của bất kì người nào.Đương nhiên là không dễ gì chứng nhận chúng.Chúng đứng án ngữ ở đầu và cuối đường Niềmkhát vọng ở trong chúng ta lại là nguồn gốc tạo ramột dự ảnh về chính chúng ta Ngày qua ngày, hìnhthành trong chúng ta một ý tưởng nào đó về chínhmình, một dự phóng, một chương trình, một sựnghiệp, một lộ trình Chúng ta thảo đi phác lại điều

đó Mọi chuyện đều trở thành cơ hội để làm cho ýtưởng đó thêm phong phú Ý tưởng đó đã thànhhình Chúng ta biến nó thành của riêng chúng ta.Chúng ta ôm ấp nó Rồi nó sẽ ra sao? Phải chăng nó

sẽ trở thành một tấm lụa vàng óng ánh mà nhữngthần tượng của chúng ta gục chết trên đó, hoặc trởthành tấm vải thô liệm bọc bao nỗi thất vọng củachúng ta, là nơi chất chứa những nỗi niềm đắng caycủa chúng hay là chiếc lều làm chỗ nghỉ ngơi choChúa Giê-su? Hình ảnh về chính chúng ta, rồi đây nóchỉ là tấm khăn liệm hay là một bức tượng thánh?Tất cả đều có thể

Khi Malraux thực hiện cuộc phỏng vấn đểtìm hiểu đâu là những khó khăn chính yếu trong thởigian tổng thống Nehru lãnh đạo dân tộc Ấn Độ, vịtổng thống này đã trả lời rằng: “Tôi có ba kẻ thù: nạn

đói, những người Trung Quốc và chính bản thân tôi”.Malraux nói tiếp: “Khó khăn nào lớn nhất?” Tổngthống Nehru kết luận: “Chính bản thân tôi” Ngay từkhởi điểm và trong suốt cuộc đời của nó, hữu thểcon người được khắc học bằng một cuộc đeo đuổi

sự hoàn chính đầy tính ái kỷ, một sự hoàn chỉnh mà

ở đó chúng ta sẽ thấy mình hoàn toàn đồng nhất vớichính mình và với thế giới của mình Chúng ta phóngchiếu tình trạng này như một thực tại ở “đằng trước”chúng ta hoặc phóng vào miền đất của “ngày mai”màviệc không thực hiện được tình trạng đó sẽ luôn luônđược đeo đuổi trong thời gian bởi một tính tự cao tựđại ấu trĩ vốn luôn rình rập tất cả chúng ta Thái độkhôn ngoan, đó là cư xử đúng mức, để vừa khônglàm suy giảm khát vọng đồng thời không lấn lướtthực tại vốn chỉ có thể mang lại những gì thuộc bảnchất của nó Chấp nhận lệ thuộc vào một người nàokhác, vào những người khác để kiến tạo hình ảnh vềchính chúng ta: chính ở chỗ đó mà chúng ta cảmthấy bị tổn thương

LẨN TRÁNH HAY HÁO THẮNG

Hai căn bệnh khát vọng cung cấp cho chúng

ta hai chỉ dẫn đầu tiên về tình trạng mạnh khỏe haysuy nhược của niềm tin: đó là sự lẩn tránh hay sựháo thắng Tất cả đều có thể dễ dàng đưa tới việcphong tỏa và thu hẹp chân trời của khát vọng và tạođiều kiện cho việc lẩn trốn “Thiên Chúa đâu muốn

chúng ta như thế” “Cần phải học cách kềm chế khátvọng” Chắc hẳn người ta chẳng trả lời “không” trướcnhững câu hỏi của Thiên Chúa, nhưng người ta mauchóng dàn xếp để khỏi phải nghe Thiên Chúa hỏi.

“Có ai đó đang gõ cửa nhà bạn, nếu đó là Chúa

Giê-su thì sao?” Thế mà những cánh cửa được gõ lạiluôn luôn là những cánh cửa bất ngờ Điều đó làmchúng ta ngạc nhiên Thông thường nó gây nên mộtcảm giác khó chịu, chưng hửng, hụt hẫng Có một

sự quấy rầy thoáng qua trong ý thức Sự việc khôngbắt đầu như người ta đã dự đoán Giakêu, MariaMadalena, Phê-rô, Phao-lô, Matthêu, tất cả đều kinhngạc Trước đó ai cũng tưởng mình làm tròn bổnphận một cách thỏa đáng “Ngài quấy rối chúng tôi”,

vị hồng y- thẩm phán của Gíao hội pháp đình đãphàn nàn với Chúa Giê-su như thế Hãy để chochúng tôi quên đi rằng chúng tôi được tạo dựng cho

“điều cao cả hơn nữa” đang ở trong chúng tôi

Lúc đó, cơn cám dỗ khác lại xuất hiện: đó là tínhháo thắng Cần có thời gian để khám phá ra rằngngười ta chỉ thực sự biết mình trong mức độ người

ta chịu nhìn nhận những điều phiền toái mà người ta

đã gây cho kẻ khác Chúng ta thường ca cẩm ra sao

về các sự việc? Câu hỏi này có lẽ là cách đỡ tệ nhất

để tự biết mình Trong thư viện thuộc tu viện đào tạocủa các tu sĩ Đaminh ở đại học Saulchoir, cha

Simonin, người mà sau này phải xin chuyển sangdòng Trappe sau một thời gian giảng dạy môn thầnhọc luân lý cho các em cùng dòng, ngài đã ghi chúmột lời thú nhận bên lề một trang sách tổng luậnthàn học của thánh Thomas d’Aquin Mỗi khảo luậncủa thánh Thomas bàn về một vấn đề hay một mầunhiệm quan trọng và chiếm khoảng 50 trang sách.Mỗi khảo luận được chia thành các vấn đề(questions) dài từ 5 đến 7 trang Mỗi vấn đề lại chiathành nhiều đề mục (articles), dài 1 hoặc 2 trang.Vậy trong phần khảo luận về đức ái, có vấn đề sửasai trong tình huynh đệ: và trong vấn đề sửa saitrong tình huynh đệ có mục này: “ Người ta có nênsửa sai trong tình huynh đệ đối với bề trên của mìnhkhông?” Vấn đề thật là gay cấn??? Cha Simoin chỉviết bằng bút chì bên lề : “Để khỏi sửa lỗi bề trên, tôi

sẽ cố gắng”

Chẳng cần phải là bề trên, người ta mớikhông thèm chấp nhận một sự sửa sai trong tìnhhuynh đệ và trở thành gây hấn khi những sự việckhông theo ý người ta muốn Thế nhưng, đó lại làđiều đang diễn ra trong cuộc sống hàng ngày ThiênChúa thì thận trọng, còn chúng ta thì không muốncảm nghiệm về những giới hạn của mình, về cái hìnhảnh đầy những khiếm khuyết của chúng ta đượcphản chiếu qua tấm gương của những sự việc haycủa những người khác Chúng ta muốn nhiều hơn và

nhanh hơn, vượt quá những gì mà thực tại có thểđem lại Bước qua tuổi thanh niên, có lẽ đó là lúcchúng ta bình thản hơn để chấp nhận kinh nghiệm

về những giới hạn và cả về những giới hạn của bảnthân chúng ta nữa

CHINH PHỤC HAY LOẠI BỎ

Niềm tin không làm chúng ta nghoảnh mặtvới kinh nghiệm này, trái lại, nó là nơi kín ẩn, ở đóThiên Chúa phục hồi chúng ta Khi Céline than phiềnvới Thérèse de Lisieux rằng: “Mỗi lần thấy chị , tôikhám phá trong tôi tất cả những gì còn phải chinhphục” Thérèse chỉ trả lời: “Ổ không, đừng nói phảichinh phục nhưng đúng hơn nên nói : phải loại bỏ”.Teihard de Chardin trong hành trình vượt đại tâydương đã viết cho người chị vốn hay than phiền vềnhững giới hạn của mình để mời gọi bà chấp nhận

“tính trì trệ trong quá trình thăng tiến”

Ân sủng đầu tiên của niềm tin là dạy chúng

ta đừng tự mãn để rồi mải mê kiến tạo hình ảnh vềchính chúng ta, cái hình ảnh mà chúng ta không thểnào dứt ra được Niềm tin tương đối hóa cái lý tưởngcủa chúng ta, cái tôi mà mỗi sáng chúng ta tô đi vẽlại bằng một màu sắc mới, cái tôi mà chúng ta yêuquí chúng ta mơn trớn, mơ mộng, tô phóng, điểmtrang, hay chúng ta lại loại bỏ , chán ghét và khinh bỉ

nó , cả với những lý do không chính đáng Niềm tingiúp chúng ta không nhìn những giới hạn của mình

như những điều chung cuộc, nhưng giúp chúng tayêu mến những giới hạn đó Niềm tin không chophép chúng ta nhìn tất cả những gì tiêu cực trongcuộc đời như là tiếng nói quyết định, bởi vì tên củachúng ta từ nay đã được ghi ở trên trời Chúng takhông chỉ là những khán giả nhìn ngắm đô thị thiênquốc như những triết gia lừng danh nhất vẫn nghĩnhư thế Chúng ta là những “cộng tác viên của ThiênChúa” Đó là điều mới mẻ tuyệt vời mà thánh Phao-

lô loan báo cho những cô gái điếm và cho nhữngphu khuân vác ở Côrintô sau khi ngài đã bị nhómngười trí thức của Athènes tẩy chay Sự cộng tácnày diễn ra ở đâu? Chính ở nơi mà cái ý tưởng vềchính chúng ta được kiến tạo nên, nơi dung hợpnhững ý thức và vô thức, nơi mà vùng tăm tối để choánh sáng lọt vào, trong mái hiên của tâm hồn đangxao động Bernanos đã tự thú: “ Lạ thay, những ýnghỉ của tôi thay đổi khi tôi cầu mong chúng”

Tất cả đã bắt đầu Chúng ta được tạo dựng

để được hạnh phúc, nhưng để được một thứ hạnhphúc khác với hạnh phúc mà chúng ta đã phóng đạitheo tầm lượng định riêng của chúng ta

Chương 5 : THỬ THÁCH CỦA NHỮNG NGƯỜI KHÁC

CON CHIM CÂU VÀ CHIẾC GƯƠNG SOI

Các nhà sinh vật học đã tìm hiểu sâu sát

hệ thống nội tiết của loài bồ câu Sự chuyển hóa cácnội tuyến của loài bồ câu chỉ diễn tiến bình thườngnếu nó sống có đôi Thí nghiệm đó cho thấy rằnggiới tính của con vật đi cặp không đóng vai trò quantrọng đối với sự quân bình hoàn hảo của các chứcnăng nơi con vật Người ta đã đẩy thí nghiệm đi xahơn: con chim được đặt trong một cái lồng mà mộttrong những vách lồng được làm bằng kiếng Mọichuyện vẫn diễn ra tốt đẹp Chim câu đã có ảo ảnh

cả hành trang tình cảm và trí tuệ vào cuộc sống củachúng ta Nhưng hình ảnh này chỉ được kiến tạo vàđược khám phá trong tương quan của chúng ta vớitha nhân Mối tương quan này kéo theo một quátrình liên tục của những lần xét lại hay điều chỉnh,của những nỗi niềm lo âu hay phấn khởi.Lautréamont thú nhận rằng : “Vinh quang rốt cuộcđược qui về việc được người khác biết đến hoặc