TS.BS Nguyễn Anh Tuấn – Trường Đại học Y dược TPHCM cho biết: tiêu chảy là đi tiêu phân lỏng nhiều hơn 3 lần trong 24 giờ.. Riêng trẻ sơ sinh bú mẹ, có thể đi tiêu 5-6 lần trong ngày,
Trang 1Tiêu chảy ở trẻ – tác hại khôn lường
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hàng năm có khoảng 1,5 tỷ lượt trẻ em bị tiêu chảy, trong đó có từ 1,5 – 2,5 triệu trường hợp tử vong
TS.BS Nguyễn Anh Tuấn – Trường Đại học Y dược TPHCM cho biết: tiêu chảy
là đi tiêu phân lỏng nhiều hơn 3 lần trong 24 giờ Riêng trẻ sơ sinh bú mẹ, có thể
đi tiêu 5-6 lần trong ngày, phân có một ít nước vẩn là bình thường Khi nào phân lỏng, nhiều nước hơn bình thường thì mới gọi là tiêu chảy ở trẻ sơ sinh
I TIÊU CHẢY NGUY HIỂM NHƯ THẾ NÀO?
Tiêu chảy là một trong những bệnh thường gặp nhất ở trẻ em Ở trẻ dưới 3 tuổi thì trung bình mỗi năm sẽ mắc 1-3 đợt bệnh tiêu chảy Phần lớn trẻ tử vong do tiêu chảy gặp dưới 2 tuổi và sống tại những nước đang phát triển Ngoài ra, do trẻ có thể bị nhiều đợt tiêu chảy trong một năm, đôi lúc phải nhập viện, làm ảnh hưởng đến việc học tập, công việc của cha mẹ và là một gánh nặng cho kinh tế gia đình và xã hội
II VÌ SAO TRẺ BỊ TIÊU CHẢY?
Trẻ bị tiêu chảy có thể do nhiều lý do, nhưng thường gặp nhất là do đường ruột trẻ bị nhiễm trùng Tác nhân có thể là virus, vi trùng, hoặc ký sinh trùng, mỗi loại có biểu hiện và cách điều trị khác nhau Ngoài ra, trẻ bị tiêu chảy có thể do dị ứng với thức ăn, bất dung nạp thức ăn (thường gặp bất dung nạp lactose là một loại đường có trong sữa), chế độ ăn không phù hợp với lứa tuổi, sử dụng kháng sinh kéo dài, v.v…
Mặc dù hầu như bé nào cũng mắc tiêu chảy ít nhất 1 lần trong đời, nhưng có những bé
dễ bị tiêu chảy hơn các bé khác Nhóm trẻ này được gọi là trẻ có nguy cơ cao, bao gồm: những trẻ trong độ tuổi 6 tháng – 2 tuổi, trẻ bị suy dinh dưỡng, trẻ bị suy giảm miễn dịch, trẻ không có thói quen rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, trẻ có chế
độ ăn không hợp vệ sinh (ví dụ bú bình không đảm bảo vệ sinh, thức ăn hoặc nguồn nước bị ô nhiễm, v.v…)
Trang 2III TẠI SAO TIÊU CHẢY LẠI NGUY HIỂM?
Nếu tiêu chảy không được điều trị hoặc điều trị không hợp lý, trẻ sẽ bị “cạn nước trong người” dần, (từ chuyên môn gọi là “có dấu mất nước”) Nếu cơ thể “cạn nước” thì sẽ hoạt động yếu dần Nếu không bổ sung kịp thời thì có thể dẫn đến tử vong Ngoài ra, tiêu chảy cũng làm rối loạn các chất khoáng trong cơ thể Nếu tiêu chảy kéo dài sẽ dễ đưa đến suy dinh dưỡng, sẽ làm tiêu chảy khó điều trị hơn, và có thể bệnh lý ngày càng nặng và khó kiểm soát Một số trường hợp tiêu chảy do vi trùng có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, điều trị rất khó khăn và có thể gây tử vong
IV ĐIỀU TRỊ TIÊU CHẢY CẤP NHƯ THÊ NÀO?
Nguyên tắc điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ:
Uống nhiều hơn bình thường: đây là nguyên tắc rất quan trọng, cho trẻ uống thêm dung dịch bù nước (ORS) sau mỗi lần đi tiêu lỏng hay sau khi nôn ói Ngoài ORS, trẻ trên 6 tháng tuổi còn có thể uống nước súp, nước cơm, nước cháo, nước dừa, nước hoa quả tươi không đường, nước chín để nguội
Tiếp tục cho ăn: Nếu trẻ đang bú mẹ thì tiếp tục cho bú Ở trẻ lớn hơn thì khẩu phần
ăn hàng ngày nên được tiếp tục và tăng dần lên Ở những trẻ có nôn ói thì khẩu phần
ăn nên được chia ra làm nhiều bữa nhỏ Không nên nhịn ăn, giảm khẩu phần ăn hay pha loãng sữa vì trẻ sẽ bị giảm cân, chức năng đường ruột hồi phục chậm hơn và thời gian tiêu chảy sẽ kéo dài hơn Sau khi hết tiêu chảy nên cho bé ăn nhiều hơn để hồi phục lại dinh dưỡng cho bé
Bổ sung kẽm: các nhân viên y tế sẽ cho bé uống bổ sung kẽm dưới dạng viên hoặc nước, uống l0-14 ngày Kẽm góp phần giúp giảm thời gian và độ nặng của tiêu chảy, đồng thời giúp giảm nguy cơ tiêu chảy trong thời gian tới
Khi nào đưa trẻ trở lại cơ sở y tế: nếu trẻ có một trong các dấu hiệu sau:
Trẻ không ăn uống được và bỏ bú
Trang 3Sốt cao hơn
Trẻ rất khát nước
Trong phân có máu
Bệnh diễn tiến không khá hơn sau 2 ngày điều trị
V PHÒNG NGỪA TIÊU CHẢY?
Nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ ít nhất trong 6 tháng đầu đời
Cho ăn dặm đúng cách, hợp vệ sinh và đầy đủ các chất (đạm, béo, đường, hoa quả)
Sử dụng nước sạch
Ăn thực phẩm sạch, an toàn, có nguồn gốc rõ ràng và được bảo quản đúng quy cách
Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng Uống vắc-xin ngừa tiêu chảy do rotavirus.