Tai biến và biến chứng lọc cầu thận potx

Tai biến và biến chứng trong thận nhân tạo thường đi kèm với bệnh nhân lọc máu và có nguy cơ xảy ra trong từng buổi lọc máu.. Hạ huyết áp: Nguyên nhân: rất hay gặp khoảng 20 – 30% do cá

Tai biến và biến chứng

lọc cầu thận

Tai biến và biến chứng trong thận nhân tạo thường đi kèm với bệnh nhân lọc máu và có nguy cơ xảy ra trong từng buổi lọc máu Biến chứng ngắn có thể xảy ra trong buổi lọc, hay bất chợt giữa hai kỳ lọc Để phòng ngừa những tai biến này cần có sự hiểu biết và sự kết hợp trong điều trị giữa bác sỹ chuyên khoa thận và bệnh nhân cần có hiểu biết để chấp nhận chế độ ăn kiêng

Tai biến và biến chứng xảy ra trong buổi lọc:

Các triệu chứng hay gặp:

1 Hạ huyết áp:

Nguyên nhân: rất hay gặp khoảng 20 – 30% do các nguyên nhân sau: Hạ nhanh khối lượng máu, siêu lọc cao; siêu lọc không ổn định; cân nặng của bệnh nhân dưới cân khô; dịch nhược chương; thiếu chất co mạch; do thuốc

hạ huyết áp; do dịch acetate; nhiệt độ của dịch lọc cao; liên quan đến tim mạch như suy tim, dùng betablockers; nhồi máu cơ tim v.v

Thường bệnh nhân có một số triệu chứng báo trước như: đau đầu, buồn nôn, nôn, bồn chồn, chuột rút

Điều trị: Truyền Natriclorua đẳng trương qua đường dây lọc máu, sau đó dùng các dịch ưu trương (manitol, glucoza, natriclorua ưu trương, albumin) Triệu chứng chuột rút còn tồn tại sau khi huyết áp được nâng lên có thể cho thở ôxy qua sonde mũi để trợ giúp cơ tim

Phòng ngừa: Dùng máy có UF chuẩn; Bệnh nhân tăng không quá 1kg/ngày Không đặt UF ở bệnh nhân gầy hơn cân khô: Natri trong dịch lọc cao hơn máu; Thuốc hạ huyết áp uống sau khi lọc máu; Dùng dịch Bicacbonat khi tốc độ máu cao và quả lọc có hiệu năng lớn; Dùng monitor để theo dõi huyết

áp một cách đều đặn

2 Chuột rút:

Nguyên nhân: Xảy ra do 3 yếu tố: Huyết áp hạ; Bệnh nhân có cân nặng nhỏ hơn cân khô; Dịch lọc nhược trương

Điều trị: Truyền Natriclorua đẳng trương, nếu do dịch nhược trương thì dùng

ưu trương

Phòng ngừa: Tăng áp lực thẩm thấu bằng 145mEq/l hoặc cao hơn nhưng sẽ gây khát cho bệnh nhân và tăng cân giữa hai kỳ lọc

3 Nôn và bồn nôn:

Nguyên nhân: Thường gặp khoảng 10%, bệnh căn phức tạp thường liên quan đến hạ huyết áp Nôn và buồn nôn là triệu chứng sớm của hội chứng mất thăng bằng thẩm thấu

Điều trị: Đầu tiên phải điều trị hạ huyết áp Nếu buồn nôn còn dai dẳng cho antiemetic

Phòng ngừa: Tránh hạ huyết áp là rất quan trọng, ở một số bệnh nhân giảm

tốc độ máu 30% trong giờ đầu có thể có kết quả Nhiệt độ dịch lọc phải đúng

và dùng dịch bicacbonat

4 Đau đầu:

Nguyên nhân: Hay gặp do rất nhiều nguyên nhân người ta chưa biết hết, có thể do triệu chứng của rối loạn cân bằng thẩm thấu hoặc do dịch acetat

Điều trị: Giảm tốc độ máu giờ đầu Thay dịch bicacbonat

5 Đau ngực, đau lưng:

Chiếm 5% của hội chứng qủa lọc lần đầu Cần phải phân biệt đau ngựuc, đau lưng của hội chứng này với cơn đau thắt ngực Nếu là cơn đau thắt ngực dùng nitrat uống hoặc betablockers, thở ôxy qua mũi Nếu đau ngực cộng với huyết áp hạ phải nâng huyết áp bằng cách truyền, giảm tốc độ máu và đưa UF vê 0

6 Ngứa:

Ngứa là triệu chứng thường có của bệnh nhân có ure máu cao, chiếm

khoảng 80%, có bệnh nhân ngứa một lần, có bệnh nhân ngứa nhiều lần Thường thì ngứa trong hoặc sau buổi lọc, nhưng cũng có bệnh nhân ngứa tăng lên giữa hai kỳ lọc hoặc khi đi ngủ

Nguyên nhân: Nguyên nhân chưa rõ Các yếu tố gây ngứa do ure cao có thể

có vai trò của canxi, phốt-pho và hocmon cận giáp Khi cắt tuyến cận giáp,

giảm ngữa Ngứa do bất cứ nguyên nhân gì thì cũng tăng lên khi da bị khô Việc giải thích còn chưa rõ Sự giải phóng histamin từ tế bào mast làm ngứa

và tế bào này tăng lên ở bệnh nhân lọc máu Các yếu tố gây ngứa có thể là heparin, plastic dùng trong dây máu, oxit ethylen gas dùng để sát trùng quả lọc và dây lọc Chẩn đoán ngứa dựa vào vết xước, sần, thấm máu ở vùng da mặt, lưng, thân, tứ chi

Điều trị: Có nhiều cách nhưng không có cách nào hiệu quả nhất Chỉ có ghép thận là biện pháp triệt để Biện pháp chung làm giảm khô da khu trú với thuốc làm mềm lanolin hoặc camphor khoảng 20% có hiệu quả Nếu nghi ngờ oxit ethylen, thay bằng tia gramma

7 Cơn bồn chồn và chocs pyrogene:

Phản ứng sốt trong buổi lọc rất hiếm Xảy ra sau khi bắt đầu lọc máu 3 giờ

Nó là hậu quả của sự tiếp xúc giữa máu với pyrogene (endotoxin) trong vòng tuần hoàn ngoài cơ thể Sốt có thể có từ giờ thứ 3 hoặc muộn hơn, ta phải nghĩ đến nhiễm trùng dịch lọc, các endotoxin hoặc mảnh của vi khuẩn

đi qua màng lọc Đôi khi sốt kèm theo rét run nặng, chuột rút, rối loan tiêu hoá, hạ huyết áp Phản ứng sốt giảm dần và tự hết trong vòng 12 giờ thì không kèm nhiễm trùng máu

8 Mệt mỏi sau lọc máu:

Một số bệnh nhân phàn nàn mệt nhiều giờ sau lọc máu Mệt này không phải

do rút quá cân, hoặc do tụt huyết áp tư thế đứng Nó tự hết sau 6 đến 12 giờ Mệt mỏi này rất khó giải thích, người ta khuyên không nên lọc dài, dùng

dịch lọc bicacbonat, HF hoặc hemodiafiltration

Các hội chứng hay gặp:

1 Hội chứng mất thăng bằng thẩm thấu và đau đầu:

Thường xảy ra giờ thứ 2 của cuộc lọc máu Bệnh nhân đau đầu, đôi khi sợ ánh sáng và buồn nôn, nặng thì ý thức bệnh nhân u ám, bồn chồn báo hiệu cơn giật toàn thân Triệu chứng này có thể giảm vài giờ sau khi kết thúc, thường xảy ra ở bệnh nhận lọc kỳ đầu có ure máu cao Xảy ra do các chất thẩm thấu ở plasma được hạ nhanh hơn ở trong não làm cho nước đi vào gây phù tế bào não Để điều chỉnh nhanh rối loạn này người ta lọc ngắn, dùng quả lọc có hiệu năng thấp, có thể lọc hàng ngày trong tuần đầu Truyền dịch

ưu trương (manitol 10%, glucoza 50%) 30 phút một lần Ở ca co giật cần tránh hít phải chất nôn Có thể dùng an thần

2 Hội chứng không dung nạp acetat:

Người ta miêu tả hạ huyết áp bởi đưa một lượng lớn acetat vượt quá dung tích sử dụng của cơ thể Hội chứng này là không chuyển hoá được acetat do dịch lọc đưa vào gây một khó chịu chung, bứt rứt cơ, buồn nôn, mệt sau lọc máu Hạ bicacbonat máu trong buổi lọc và hồi phục sau kết thúc Hạ P02 và PC02 Acetat máu tăng hơn 5mmol/lít Hội chứng này hay xuất hiện ở bệnh nhân gầy, sử dụng quả lọc có hiệu năng cao (clairance de l’uree hơn

150ml/phút)

Điều trị: Dùng dịch bicacbonat, dùng quả lọc có hiệu năng thấp hơn và lọc

dài hơn

3 Hội chứng tim mạch:

Các rối loạn tim mạch như ngoại tâm thu từng chùm hay đơn độc, cơn rung nhĩ thường hay xuất hiện, đặc biệt ở những bệnh nhân có bệnh tim Nguy cơ rung nhĩ thường tăng ở những bệnh nhân dùng digital hoặc bệnh nhân viêm màng ngoài tim do ure máu cao Kali và canxi trong máu cũng là một

nguyên nhân gây rối loạn nhịp tim Đôi khi bệnh nhân dùng digital phải tăng kali dịch lọc lên 4mmol/lít, nếu cần phải dùng thuốc chống loạn nhịp như amiodarone