ĐỌC HIỂU ĐÀN GHI TA CỦA LOR – CA (Thanh Thảo) I KHÁI QUÁT 1 Tác giả Thanh Thảo Là nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ Ông nổi tiếng với những tập thơ và trường ca mang diện mạo độc[.]
Trang 1ĐỌC HIỂU ĐÀN GHI TA CỦA LOR – CA
(Thanh Thảo)
I KHÁI QUÁT
1 Tác giả: Thanh Thảo
- Là nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ
- Ông nổi tiếng với những tập thơ và trường ca mang diện mạo độc đáo viết về chiến tranh và thời hậu chiến
+ Những người đi tới biển
+ Dấu chân qua trảng cỏ
+ Những ngọn sóng mặt trời
+ Khối vuông ru – bích…
- Thơ Thanh Thảo là tiếng nói của người trí thức nhiều suy tư, trăn trở về các vấn
đề xã hội và thời đại
- Ông là một trong những cây bút luôn nổ lực cách tân thơ Việt với xu hướng đào sâu vào cái tôi nội cảm, tìm kiếm những cách biểu đạt mới qua hình thức câu thơ
tự do, xóa bỏ mọi ràng buộc, khuôn sáo…
2 Tác phẩm
- Xuất xứ: trích từ tập “Những khổi vuông ru – bích”
- Là tác phẩm tiêu biểu cho phong cách thơ Thanh Thảo
- Mang màu sắc tượng trưng, siêu thực
(1) những tiếng đàn bọt nước
(2) Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
(4) đi lang thang về miền đơn độc
* Hình ảnh Lor – ca trong bối cảnh chính trị - xã hội đầy mâu thuẫn, xung đột của đất nước Tây Ban Nha
Trang 2(5) với vầng trăng chếnh choáng
(6) trên yên ngựa mỏi mò
- Câu 1: “bọt nước” gợi tả đặc điểm của
âm thanh tiếng đàn và gợi liên tưởng đến số phân của Lor – ca
+ gợi sự lung linh => vẻ đẹp của âm thanh tiếng đàn
+ gợi sự thoáng chốc, dễ tan biến => số phận ngắn ngủi của Lor - ca
- Câu 2
+ “Tây Ban Nha”: 2 cách hiểu + + Chỉ đất nước Tây Ban Nha + + Hoán dụ chỉ Lor – ca + “Áo choàng đỏ gắt”: 2 cách hiểu phụ thuộc vào 2 cách hiểu cụm từ “Tây Ban Nhan”
++ Nếu hiểu “Tây Ban Nha” là chỉ đất nước => “áo choàng đỏ gắt” diễn tả sự mâu thuẫn, xung đột gay gắt ở đất nước TBN
++ Nếu hiểu “Tây Ban Nha” là hoán dụ chỉ Lor – ca” => Lor – ca như một dũng
sĩ đang đương đầu với cả chế độ độc tài trong bối cảnh xã hội TBN đầy xung đột, mâu thuẫn
+ Hình ảnh “áo choàng” còn gợi ra phong tục đấu bò truyền thống ở TBN
và hình ảnh các dũng sĩ đấu bò
- Câu 3: “li la li la li la”
+ Mô phỏng âm thanh của tiếng đàn + Tên gọi khác của loài hoa tử đinh hương – một loài hoa quen thuộc của đất nước TBN
- Câu 4:
+ “Đi lang thang” => trạng thái tự do của Lor – ca
+ “miền đơn độc”: miền đất thiếu vắng bóng người/ miền sáng tạo nghệ thuật riêng của Lor – ca
- Câu 5: gợi hình ảnh một nghệ sĩ tự do
với trạng thái cảm xúc đang thăng hoa (chếnh choáng”
- Câu 6: gợi trạng thái mệt mỏi trên hành trình cách tân nghệ thuật không
có đích đến (mỏi mòn)
Trang 3=> Hình tượng Lor – ca được khắc họa vừa là một chiến sĩ đấu tranh vì nền dân chủ chống lại chế độ độc tài, lại vừa là một nghệ sĩ cách tân chống lại những tư tưởng nghệ thuật già nua, bảo thủ của đất nước Tây Ban Nha
(10) áo choàng bê bết đỏ
(11) Lorca bị điệu về bãi bắn
(12) chàng đi như người mộng du
* Tái hiện cái chết bi thảm của Lor – ca
- Câu 7: “Tây Ban Nha” là Hoán dụ chỉ
Lor – ca
- Câu 8: “hát nghêu ngao” là trạng thái
tự do, thoải mái của người nghệ sĩ
- Câu 9: “bỗng kinh hoàng” => diễn tả
trạng thái tâm lí của Lor – ca khi cái chết đến quá đột ngột
- Câu 10: “áo choàng bê bết đỏ”
+ “áo choàng” hoán dụ chỉ người
đấu sĩ => ẩn dụ chỉ Lor – ca
+ “bê bết đỏ” gợi liên tưởng đến
máu và cái chết
- Câu 11,12: vừa gợi ra những bước
chân nặng nề của Lor – ca khi bị điệu về bãi bắn, vừa gợi ra trạng thái tự giải thoát mình khỏi đau đớn của người nghệ sĩ
+ “mộng du” gợi liên tưởng đến trạng
thái giải thoát
(14) bầu trời cô gái ấy
(15) tiếng ghi-ta lá xanh biết mấy
(16) tiếng ghi-ta tròn bọt nước vỡ
tan
(17) tiếng ghi-ta ròng ròng
(18) máu chảy
* Ý nghĩa tiếng đàn của Lor – ca và nỗi đau trước cái chết của Lor – ca và sự dừng lại của hành trình sáng tạo nghệ thuật
- Nét nổi bật về nghệ thuật: Biện pháp
ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: âm thanh của tiếng đàn được cảm nhận thông qua màu sắc và hình khối
+ màu sắc:
++ màu nâu: gợi màu mắt người yêu của lor – ca Đó là cũng màu của đất đai,
xứ sở Tây Ban Nha
+ màu xanh: màu của thiên nhiên, của
tuổi trẻ, của sự sống, của hi vọng
=> khẳng định vẻ đẹp, giá trị, sức sống trong tiếng đàn của Lor – ca nói riêng
và nghệ thuật của Lor – ca nói chung
+ hình khối:
Trang 4++ “bọt nước vỡ tan”: gợi mong manh, ngắn ngủi
++ “rong ròng máu chảy”: gợi ấn tượng
về cái chết, về sự bi thương
=> Tác giả đã sử dụng BPADCĐCG để hình tượng hóa cái chết và nỗi đau khi hành trình sáng tạo, cách tân nghệ thuật của Lor – ca phải dừng lại cùng với cái chết của ông
(19) không ai chôn cất tiếng đàn
(20) tiếng đàn như cỏ mọc hoang
(21) giọt nước mắt vầng trăng
(22) long lanh trong đáy giếng
* Suy tư của Thanh Thảo về giá trị nghệ thuật của Lor – ca và cái chết của người nghệ sĩ
- Câu 19,20: có 2 cách hiểu
+ “không ai chôn cất tiếng đàn”: vì quá yêu quý Lor – ca và trân trọng thành tựu nghệ thuật của ông/ vì họ không hiểu được di nguyện của Lor – ca
+ “tiếng đàn như cỏ mọc hoang”: thành tựu nghệ thuật mà Lor – ca để lại có sức sống và sự ảnh hưởng mạnh mẽ/ hành trình sáng tạo của Lor – ca không có ai tiếp bước
- Câu 21, 22: có thể diễn đạt lại theo
nghĩa: vầng trăng long lanh trong đáy giếng như giọt nước mắt của vũ trụ khóc thương người nghệ sĩ
=> ngợi ca giá trị, sức sống nghệ thuật của Lor – ca và bày tỏ sự cảm thương cùng phẫn nộ trước cái chết của Lor -
ca
(23) đường chỉ tay đã đứt
(24) dòng sông rộng vô cùng
(25) Lorca bơi sang ngang
(26) trên chiếc ghi-ta màu bạc
(27) chàng ném lá bùa cô gái di-gan
(29) chàng ném trái tim mình
(30) vào lặng yên bất chợt
(31) li-la li-la li-la
* Suy tư về cái chết và tâm thế đón nhận cái chết của Lor – ca
- Câu 23: nói về cái chết của Lor – ca
+ “đường chỉ tay”: ẩn dụ cho số mệnh
+ “đã đứt”: gợi liên tưởng đến cái chết
- Câu 24, 25, 26: tâm thế đón nhận cái
chết của Lor – ca
+ câu 24: hình ảnh dòng sông ẩn dụ chỉ
dòng đời/cuộc đời
+ câu 25: hình ảnh “Lor – ca” bơi sang
ngang ẩn dụ chỉ việc Lor – ca chọn một con đường đi riêng Ông không chống lại số mệnh, cũng không thuận theo số mệnh
Trang 5+ câu 26: Lor – ca đã đi qua dòng sống
cuộc đời bằng chính hành trình nghệ thuật của mình
- Câu 27, 28: tư thế chủ động của Lor –
ca trước số mệnh
+ Hình ảnh “lá bùa” biểu tượng cho sự
câu may => “ném lá bùa” tức là khước
từ sự cầu may cho số phận
+ Hình ảnh “xoáy nước” biểu tượng cho
sự bất trắc của dòng đời
- Câu 29,30: Lor – ca dâng hiến toàn bộ
cuộc đời mình cho thế giới nghệ thuật của ông
+ “ném trái tim” là cách ẩn dụ chỉ việc Lor – ca đã dành mọi tâm huyết cho thế giới nghệ thuật
+ “cõi lặng im” là ẩn dụ cho cõi sáng tạo – nơi người nghệ sĩ chân chính đã thức ngộ về giá trị đích thực của cái đẹp, cái thiện…