Đi đường

Dịch nghĩa Có đi đường mới biết đường đi khó, Hết lớp núi này lại tiếp đến lớp núi khác; Khi đã vượt các lớp núi lên đến đỉnh cao chót, Thì muôn dặm nước non thu cả vào tầm mắt.. Dịch ng

CUỘC THI: TÌM NHÀ THÔNG THÁI

Để trở thành nhà thông thái trong trò chơi này, bạn cần vượt qua các thử thách của chương

trình Bạn được quyền sử dụng 1 quyền trợ giúp duy nhất: Hỏi ý kiến 1 bạn trong lớp (nhận sự

giúp đỡ từ 1 bạn trong lớp).

PHẦN THƯỞNG DÀNH CHO

NGƯỜI THẮNG CUỘC

tay

Tiết 87:

ĐI ĐƯỜNG (TẨU LỘ)

Hồ Chí Minh

I TÌM HIỂU CHUNG

cảnh Pác Bó.

01 02

03

Tác

phẩm

Xuất xứ Thể thơ và PTBĐ

Bố cục

Bài số 29 trích trong tập “Nhật ký trong tù”

- Thể thơ: Phiên âm: Thất ngôn tứ

tuyệt Dịch thơ: Lục bát

- PTBĐ chính: Biểu cảm

2 phần

+ Hai câu đầu: Nỗi gian lao cực nhọc của người đi đường.

+ Hai câu sau: Niềm vui sướng khi chặng đường hoàn tất

Tẩu lộ tài tri tẩu lộ nan,

Trùng san chi ngoại hựu trùng san;

Trùng san đăng đáo cao phong hậu,

Vạn lý dư đồ cố miện gian.

Dịch nghĩa

Có đi đường mới biết đường đi khó, Hết lớp núi này lại tiếp đến lớp núi khác;

Khi đã vượt các lớp núi lên đến đỉnh cao chót,

Thì muôn dặm nước non thu cả vào tầm mắt.

Dịch thơ (Bản dịch của Nam Trân)

Tẩu lộ

Tẩu lộ tài tri tẩu lộ nan,

Trùng san chi ngoại hựu trùng san;

Trùng san đăng đáo cao phong

hậu,

Vạn lý dư đồ cố miện gian.

Dịch nghĩa

Có đi đường mới biết đường đi khó,

Hết lớp núi này lại tiếp đến lớp núi

Đi đường mới biết gian lao,

Núi cao rồi lại núi cao trập trùng;

Núi cao lên đến tận cùng,

Thu vào tầm mắt muôn trùng nước

non.

Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt

Thể thơ: Lục bátCâu thơ mềm mại tự nhiên nhưng phần nào giảm đi cái chắc chắn, chặt chẽ, gân guốc của bài

Nguyên tác có nhiều điệp ngữ (câu 1,2,3)

Không giữ được điệp ngữ ở câu đầu.

Trùng san: Lớp núi, dãy núi (hết dãy núi này đến dãy núi khác, gian nan tiếp liền gian nan, gian nan chồng chất

dường như bất tận

Núi cao: cũng chỉ sự vất cả của người đi đường nhưng chưa sát nghĩa

II Đọc hiểu văn bản

1 Nỗi gian lao, cực nhọc của người đi

đường

Tẩu lộ tài tri tẩu lộ nan,

Trùng san chi ngoại hựu

trùng san;

Đi đường mới biết gian lao, Núi cao rồi lại núi cao trập trùng;

Phiên âm Dịch thơ

Tìm từ ngữ nói về việc đi đường

? Nhận xét?

- Tẩu lộ nan: đường đi khó

Þ Nỗi gian lao khổ cực của người đi đường (đi

giải lao).

Suy ngẫm thấm thía của Bác rút ra từ bao cuộc

"đi đường” chuyển lao triền miên đầy khổ ải

Chỉ có người nào đã từng trải qua thì mới hiểu

đầy đủ cái sự thật hiển nhiên đó

Em hiểu câu thơ thứ 2 như thế nào? BPNT được sử dụng? Tác dụng?

- Trùng san chi ngoại hựu trùng san;

(Hết lớp núi này lại tiếp đến lớp núi khác)

- Nghệ thuật: Điệp từ “Trùng san”

=> Khó khăn liên tiếp của việc đi đường.

=> Con đường cách mạng, đường đời: có nhiều thử thách chông gai.

=> Từ việc đi đường núi gian nan, đã gợi

ra những gian lao, vất vả của đường đời,

con đường cách mạng Việt Nam.

Đây cũng là mô tuýp quen thuộc, các nhà thơ xưa

thường lấy việc đi đường cụ thể để nói về hành

trình của con người trên đường đời.

Với Cao Bá Quát thì đó là trảng cát miền Trung dằng dặc:

“Bãi cát dài lại bãi cát dài

Đi một bước như lùi lại một bước”

2 Niềm vui sướng khi chặng đường

hoàn tất

Trùng san đăng đáo cao phong hậu,

Vạn lí dư đồ cố miện gian.

(Núi cao lên đến tận cùng, Thu vào tầm mắt muôn trùng nước non)

Tìm từ ngữ thể hiện hành động, vị trí của người đi đường?

- Hành động: đăng đáo (lên đến)

- Vị trí: cao phong hậu (đỉnh núi cao chót)

Biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong câu thơ? Tác dụng

- Nghệ thuật: Điệp ngữ chuyển tiếp “Trùng san”

=> Chuyển mạch thơ: Bao nhiêu núi non trùng điệp và khó khăn

chồng chất đều đã vượt qua Người đi đường cuối cùng đã lên đến

đỉnh cao khó khăn đã kết thú c => đó là quy luật của tự nhiên.

Em rút

ra được bài học

gì qua câu thơ trên?

=> Khó khăn không phải là bất tận, nếu quyết tâm, cố gắng thì sẽ vượt qua.

Sự cố gắng, quyết tâm của con người trong câu thơ khiến ta liên tưởng tới ý thơ trong bài

‘Đường đi khó” (Lý Bạch)

“Đường đi khó! Đường đi khó…

Treo thắng buồm mây vượt biển cả”

Bài thơ “Đường đi khó” liệt kê ra những khó khăn trên hành trình chinh phục số phận của con người, song cũng là lời động viên, niềm tin mãnh liệt của nhà thơ

Em hình dung như thế nào về phong cảnh và tâm trạng người

tù đi đường lúc trong câu thơ cuối?

Vạn lí dư đồ cố miện gian.

(Thu vào tầm mắt muôn trùng nước non)

- Phong cảnh: Cảnh núi non hùng vĩ, bao la trải ra trước mắt

- Tâm trạng của người đi đường: Người tù trở thành một du khách ung

dung ngắm phong cảnh đẹp với tâm trạng vui sướng, con người không còn

là hình ảnh nhỏ nhoi bị chìm lấp giữa núi non trùng điệp nữa mà vụt lớn dậy

trong tư thế chiếm lĩnh, làm chủ cả trời đất

Hình ảnh này gợi cho

em liên tưởng đến ai?

- Người chiến sĩ cách mạng kiên trì vượt qua khó khăn thì sẽ đạt được mục

đích cao nhất của mình là làm chủ đất nước, Tổ quốc

=> Niềm tin son sắt của Bác về tương lai tươi sáng của dân tộc => Chất thép trong thơ Hồ Chí Minh: ngọn lửa niềm tin không bao giờ bị dập tắt dù trong hoàn cảnh bị gông xiềng, đày ải.

- Bác:

+ Giàu cảm xúc trước vẻ đẹp của thiên nhiên.

+ Luôn ung dung, tự tại, chủ động trước mọi hoàn cảnh.

+ Lạc quan, tin tưởng vào sự nghiệp cách mạng; có ý

chí, nghị lực và tầm nhìn sáng suốt.

Qua bài thơ, em cảm nhận được gì

về con người của Bác?

III TỔNG KẾT

- Giọng thơ, nhịp thơ phù hợp với mạch

cảm xúc của chủ thể trữ tình: hướng từ bóng tối ra ánh sáng, từ nỗi nỗi buồn đến niềm vui sướng, hân hoan.

- Sử dụng thành công phép điệp ngữ.

Nghệ thuật

Nội dung

Bài thơ có hai lớp nghĩa:

- Nghĩa đen: Đi đường núi, đi giải lao của Bác đầy gian lao, vất vả

- Nghĩa bóng: Ngụ ý sâu xa về đường đời của mỗi con người và con đường cách mạng Bác Hồ muốn nêu lên một chân lí, một bài học rút ra từ thực tế: Con đường đời, con đường CM không bằng

phẳng mà chồng chất khó khăn, gian lao, nhưng nếu kiên trì, bền gan vững chí vượt qua thì nhất định sẽ đạt tới đỉnh cao thắng lợi

vẻ vang Bài thơ mang tính triết lí sâu sắc.

IV Luyện tập

Câu 1: Ý nghĩa tư tưởng của bài Đi đường gợi cho em nhớ đến bài thơ nào trong chương trình Ngữ văn lớp 8? So sánh sự giống nhau của 2 bài thơ?

– Bài thơ Đi đường gợi nhớ đến bài thơ Đập đã ở Côn Lôn của

Phan Châu Trinh Ý nghĩa, tư tưởng của hai bài thơ này gặp

nhau ở chỗ: Từ những công việc cụ thể như: đập đá, đi đường

gợi đường đời, đường cách mạng nhiều gian khổ, khó khăn, thử thách con người, nhưng có ý chí, tinh thần và nghị lực thì nhất

định sẽ vượt qua.

Câu 2: Tìm phép điệp ngữ và nêu hiệu quả nghệ thuật của phép

điệp ngữ được sử dụng nhiều lần trong bài thơ.

– Điệp ngữ trong câu 1: Tẩu lộ (đi đường) làm nổi bật ý thơ “tẩu lộ nan” (đi đường thật khó khăn gian khổ).

– Điệp ngữ trong câu 2: Trùng san (hết lớp núi này lại đến lớp núi khác) nhấn mạnh những gian lao mà người đi đường phải trải qua.

– Trong câu 3: Có điệp lại một lần nữa từ trùng san không phải là sự lặp lại gian đơn Thật ấn tượng khi đó là trùng san (ở đầu câu 3, tiếp nối câu 2, thì người đi đường đã đến cao phong) Nhờ điệp ngữ đó , câu 3 có cách chuyển bất ngờ nhưng hợp lý: Vượt qua những dãy núi, chiến thắng khó khăn thì sẽ lên được tới đỉnh cao chót vót và mọi gian lao sẽ lùi lại phía sau để mở ra trước mắt là niềm vui, là hạnh phúc.

đường học tập phía trước của bản thân.

- Soạn bài: Chiếu dời dô (theo phiếu soạn)