PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ THÁI BÌNH ĐỀ KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI THÀNH PHỐ NĂM HỌC 2021 2022 MÔN SINH HỌC 8 Thời gian làm bài 120 phút ( không kể giao đề) ( Đề gồm 02 trang) I TRẮC NGHIỆM (4,0.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÀNH PHỐ THÁI BÌNH
ĐỀ KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI THÀNH PHỐ
NĂM HỌC : 2021-2022 MÔN : SINH HỌC 8
Thời gian làm bài : 120 phút ( không kể giao đề) ( Đề gồm 02 trang)
I TRẮC NGHIỆM (4,0 điểm) Chọn ý trả lời đúng nhất trong các câu sau:
Câu 1: Bào quan nào trong tế bào tham gia hoạt động hô hấp, giải phóng năng lượng?
Câu 2: Một người có 4 lít máu, bình thường hàm lượng Hb trong máu khoảng 15gam/100ml
máu có khả năng liên kết với 20ml ôxi Hỏi ở người này, cơ thể có bao nhiêu ml ôxi trong máu?
Câu 3: Khi nói về phân hệ đối giao cảm, nhận định nào sau đây là chính xác ?
A Trung ương nằm ở đại não B Sợi sau hạch có bao miêlin
C Sợi sau hạch không có bao miêlin D Trung ương nằm ở trụ não
Câu 4: Nhận định nào sau đây không đúng khi nói về vitamin?
A Tham gia trao đổi muối canxi và photpho B Cung cấp nguồn năng lượng cho cơ thể
C Cấu tạo nên các enzim D Chống lão hóa
Câu 5: Khi chúng ta hít vào, cơ liên sườn ngoài và cơ hoành sẽ ở trạng thái nào?
A Cơ liên sườn ngoài dãn còn cơ hoành co B Cơ liên sườn ngoài và cơ hoành đều dãn
C Cơ liên sườn ngoài và cơ hoành đều co D Cơ liên sườn ngoài co còn cơ hoành dãn
Câu 6: Trong tế bào, quá trình nào sau đây không phải là quá trình đồng hoá?
A Quá trình biến đổi glucôzơ thành glicôgen B Quá trình hình thành prôtêin từ các axit amin
C Quá trình biến đổi gluxit thành glucôzơ D Quá trình hình thành lipit từ glixêrin và axit béo
Câu 7: Loại xương nào dưới đây khác với các xương còn lại ?
Câu 8: Hệ cơ quan nào dưới đây phân bố ở hầu hết mọi nơi trong cơ thể người?
II TỰ LUẬN (16,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
1 Em hãy cho biết những lợi ích của việc học tập môn học “ Cơ thể người và vệ sinh”
2 Kể tên những cơ quan có trong thành phần của hệ bài tiết nước tiểu? Khi sự bài tiết các sản phẩm bài tiết hòa tan trong máu (CO2, urê, axit uric…) bị trì trệ bởi một lý do nào
đó thì sẽ dẫn đến hậu quả gì?
Câu 2 ( 2,0 điểm)
1 Trong trường hợp bị gãy xương, băng bó cố định là một trong những biện pháp ưu tiên hàng đầu Em hãy chỉ rõ ý nghĩa của việc băng bó cố định
2 Nêu chức năng của noron Dựa vào chức năng, người ta phân biệt noron thành mấy loại? Tại sao khi dây thần kinh bị đứt được nối lại, thì sau khoảng nửa năm, hoạt động
thần kinh liên quan đến vùng bị tổn thương được phục hồi ?
Câu 3 ( 3,5 điểm)
Trang 21 Để tìm ra các nhóm máu ở người, Các Lanstâynơ đã tiến hành thí nghiệm như thế nào? Sự phân loại các nhóm máu được căn cứ vào những yếu tố nào? Giải thích
2 Trong một thí nghiệm, một nhóm học sinh đã lấy máu của 4 người: Thái, Bình, Thịnh, Vượng rồi tách ra thành các phần riêng biệt (huyết tương và hồng cầu riêng) Sau đó cho hồng cầu trộn lẫn với huyết tương, thu được kết quả như sau:
Hồng cầu người cho
Huyết tương người nhận
Dấu (+) là phản ứng dương tính: hồng cầu bị ngưng kết; dấu (-) là phản ứng âm tính: hồng cầu không bị ngưng kết Biết Thái và Bình có thể truyền được cho người có nhóm máu khác mình, trong máu của Thái, huyết tương có kháng thể bêta () Hãy biện luận xác định nhóm máu của
4 người trên
3 Kể tên 3 loại vắc xin phòng chống Covid – 19 đang được cấp phép và lưu hành tại Việt Nam mà em biết ? Tại sao chúng ta phải tiếp cận bình đẳng các loại vắc xin?
Câu 4 ( 3,0 điểm)
1 Cho biết cơ chế tiết dịch tiêu hóa của các tuyến tiêu hóa?
2 Vai trò của các thành phần trong dịch vị ở dạ dày? Hoạt động của tuyến vị và lớp
cơ thành dạ dày trước và sau khi ăn có điểm gì khác nhau?
Câu 5 ( 1,5 điểm)
1 Nêu điều kiện để xảy ra sự trao đổi khí ở phổi và tế bào?
2 Khi cấp cứu người bị ngạt thở, tại sao người ta không dùng oxi nguyên chất mà dùng khí cacbogen (5% CO2; 95% O2)?
Câu 6 ( 3,0 điểm)
1 Nêu chức năng chính các thành phần của não bộ
2 Những nguyên nhân nào làm cho ảnh của vật không hiện đúng trên màng lưới?
Câu 7 ( 1,0 điểm)
Một hỗn hợp thức ăn ban đầu có chứa protein, lipit, gluxit với tỉ lệ về khối lượng tương
ứng theo thứ tự là 1 : 3 : 6 Để cung cấp đủ năng lượng cho các hoạt động của cơ thể, mỗi ngày cơ thể học sinh lớp 8 cần phải sử dụng hết 450,221 lít khí ôxi để phân giải hoàn toàn hỗn hợp thức ăn trên
Cho biết: 1 gam protein khi được phân giải hoàn toàn bởi 0,97 lít ôxi sẽ giải phóng ra 4,1 kcal; 1 gam lipit khi được phân giải hoàn toàn bởi 2,03 lít ôxi sẽ giải phóng ra 9,3 kcal; 1 gam gluxit khi được phân giải hoàn toàn bởi 0,83 lít ôxi sẽ giải phóng 4,3 kcal
Biết hiệu suất tiêu hóa và hấp thụ của gluxit là 95%, protein là 85%, lipit là 70% Tính tổng năng lượng mà học sinh đó cần trong một ngày
-HẾT
Họ và tên thí sinh: ……… Số báo danh: ………
Trang 3PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÀNH PHỐ THÁI BÌNH
HƯỚNG DẪN CHẤM – ĐÁP ÁN – THANG
ĐIỂM NĂM HỌC : 2021-2022 MÔN : SINH HỌC 8
(Bản hướng dẫn gồm 04 trang)
I TRẮC NGHIỆM: ( 4,0 điểm) Mỗi câu đúng: 0,5 điểm
Câu 1
(2,0
điểm)
1 Những lợi ích của việc học tập môn học “ Cơ thể người và vệ sinh
- Giúp ta tìm hiểu đặc điểm cấu tạo và chức năng của cơ thể trong mối
quan hệ với môi trường và những cơ chế điều hòa các quá trình sống
- Đề ra biện pháp rèn luyện thân thể, bảo vệ sức khỏe, giúp ta có hiểu
biết khoa học để có ý thức và hành vi bảo vệ môi trường
0,5 0,5
2 Những cơ quan có trong thành phần của hệ bài tiết nước tiểu:
- Thận; ống dẫn nước tiểu; bóng đái và ống đái
0,5
Hậu quả:
- Các chất thải sẽ bị tích tụ nhiều trong máu, làm biến đổi các tính chất của môi trường trong cơ thể
Cơ thể bị nhiễm độc, có các biểu hiện như: mệt mỏi, nhức đầu, thậm
chí tới mức hôn mê và chết
0,25 0,25
Câu 2
(2,0
điểm)
1 Ý nghĩa của việc băng bó cố định:
- Hạn chế làm tổn thương xương khớp
- Tránh ảnh hưởng đến các mô mềm xung quanh, dây chằng, mạch máu
và dây thần kinh…
- Hạn chế đến mức tối đa các trường hợp tử vong và tàn phế
0,25 0,5
0,25
2 Chức năng của noron:
- Cảm ứng: Là khả năng tiếp nhận các kích thích và phản ứng lại các
kích thích bằng hình thức phát sinh xung thần kinh
- Dẫn truyền xung thần kinh: Là khả năng lan truyền xung thần kinh theo
một chiều nhất định từ nơi phát sinh hoặc tiếp nhận về thân noron và
truyền đi dọc theo sợi trục
0,25 0,25
Phân loại noron: 3 loại: noron hướng tâm, noron trung gian và noron li
tâm
0,25
Vì: Noron có khả năng tái sinh phần cuối sợi trục nếu đoạn gốc không
bị tổn thương
0,25
Câu 3
( 3,5
điểm)
1 Thí nghiệm: Các Lanstâynơ đã dùng hồng cầu của một người trộn với
huyết tương của những người khác và ngược lại, lấy huyết tương của
một người trộn với hồng cầu của những người khác
0,5
Sự phân loại nhóm máu căn cứ vào 2 yếu tố:
- Yếu tố kháng nguyên có trong hồng cầu người là A và B
- Yếu tố kháng thể có trong huyết tương là α và β Thực chất α gây kết dính A và β gây kết dính B nên trên cùng một cơ thể α và A không
cùng tồn tại cũng như β và B cũng không cùng tồn tại
0,25 0,5
Trang 4 Do vậy 4 nhóm máu có thành phần kháng nguyên, kháng thể như sau:
(trong hồng cầu)
Kháng thể (trong huyết tương)
0,25
2 Xác định nhóm máu của 4 người
- Từ bảng nhận thấy Thái và Bình không truyền máu được cho nhau
Thái và Bình có nhóm máu khác nhau (1)
Thái và Bình có thể truyền cho người có nhóm máu khác mình (2)
Từ (1) và (2) Thái có nhóm máu A, Bình có nhóm máu B
hoặc ngược lại
Mà trong huyết tương của Thái có kháng thể
Thái có nhóm máu A, Bình có nhóm máu B
- Từ bảng: Vượng có thể truyền cho cả Thái (A) và Bình (B) Vượng
có nhóm máu O
Thịnh không truyền được cho cả Thái (A) và Bình (B) Thịnh có nhóm
máu AB
(HS có cách giải thích khác đúng vẫn cho điểm tối đa)
0,5 0,25 0,25
3 Tên 3 loại vắc xin phòng ngừa covid – 19 được lưu hành và cấp phép
tại Việt Nam:
- AstraZeneca, Pfizer, Moderna, Vero cell…
0,25
Phải tiếp cận bình đẳng các loại Vắc xin phòng ngừa Covid – 19 vì:
-Vắc xin phòng Covid – 19 không chứa virut còn sống (không có khả
năng gây bệnh) Không thể khiến người được tiêm mắc bệnh Covid
– 19 Tiêm vắc xin phòng Covid – 19 giúp cơ thể tạo ra kháng thể chống
lại virut
-Tất cả các loại vắc xin phòng chống covid – 19 đã trải qua tất cả các
giai đoạn bắt buộc của thử nghiệm lâm sàng, thử nghiệm và giám sát
diện rộng
Đã chứng minh rằng các loại vắc xin này là an toàn và hiệu quả
0,5
0,25
Câu 4
(3,0
điểm)
1 Cơ chế tiết dịch tiêu hóa của các tuyến tiêu hóa
- Tuyến nước bọt: vẫn tiết nước bọt ngay cả khi có hay không có kích thích của thức ăn
- Tuyến vị: Chỉ tiết dịch vị khi thức ăn chạm bề mặt lưỡi
- Tuyến gan: Bình thường gan vẫn tiết dịch mật và dự trữ ở túi mật, khi
thức ăn chạm vào bề mặt lưỡi và niêm mạc dạ dày thì dịch mật tiết ra
mạnh mẽ
- Tuyến tụy: Bình thường tuyến tụy vẫn tiết ít dịch tụy, khi thức ăn chạm
vào lưỡi và niêm mạc dạ dày thì dịch tụy tiết ra mạnh mẽ
- Tuyến ruột: Dịch ruột chỉ được tiết ra khi thức ăn chạm vào niêm mạc
ruột
0,25
0,25 0,25 0,25 0,25
Trang 5( Học sinh xét chung cơ chế của các tuyến cũng cho điểm tối đa nêu đủ
ý)
2 Vai trò của các thành phần trong dịch vị ở dạ dày:
- Nước: Chiếm 95%: Giúp hòa loãng thức ăn
- Chất nhày: làm mềm thức ăn, bảo vệ niêm mạc dạ dày tránh tác động
của enzim pepsin
- Axit clohidric (HCL)
+ Gây tín hiệu đóng môn vị
+ Hoạt hóa pepsinogen thành enzim pepsin - dạng hoạt động
+ Tạo môi trường thuận lợi cho enzim pepsin hoạt động
- Enzim pepsin: Biến đổi thức ăn chứa protein chuỗi dài (nhiều axit
amin) thành protein chuỗi ngắn (3 -10 axit amin)
( Học sinh trình bày gộp các ý, vẫn cho điểm tối đa)
0,25 0,25 0,5
0,25
Sự khác nhau trong hoạt động của tuyến vị và lớp cơ thành dạ dày
trước và sau khi ăn
- Trước khi ăn:
+ Tuyến vị không tiết dịch vị
+ Thành cơ dạ dày co bóp nhẹ và thưa
- Sau khi ăn:
+ Tuyến vị tiết nhiều dịch vị
+ Thành cơ dạ dày co bóp mạnh mẽ
0,25
0,25
Câu 5
(1,5
điểm)
1 Điều kiện để xảy ra sự trao đổi khí ở phổi và tế bào
- Phải xảy ra sự thở (sự thông khí ở phổi)
- Phải xảy ra sự chênh lệch nồng độ các chất khí (giữa phế nang và mao
mạch phổi; giữa tế bào và mao mạch máu)
- Thành mao mạch, thành phế nang, thành tế bào phải rất mỏng
Tạo điều kiện cho sự khuếch tán khí và thẩm thấu khí
0,5 0,25
0,25
2 Trong khí cacbogen có chứa CO 2 (5%) : nồng độ CO2 trong máu sẽ
kích thích trung khu hô hấp hoạt động, gây phản xạ thở ra, và sau đó là
phản xạ hít vào
0,5
Câu 6
(3,0
điểm)
1 Các thành phần của não bộ: Đại não, não trung gian, trụ não và tiểu
não
0,5
Chức năng từng thành phần
- Đại não: Là trung khu của các phản xạ có điều kiện
- Não trung gian: Là trung ương điều khiển các quá trình trao đổi chất
và điều hòa thân nhiệt
- Trụ não: Điều khiển, điều hòa hoạt động của các nội quan
- Tiểu não: Điều hòa, phối hợp các cử động phức tạp và giữ thăng bằng
cho cơ thể
0,25 0,25
0,25 0,25
2 Nguyên nhân
- Ảnh của vật nằm trước màng lưới do:
+ Do bẩm sinh: cầu mắt dài
+ Do không giữ đúng khoảng cách trong học đường khiến thể thủy tinh
luôn phồng, lâu dần mất khả năng dãn
- Ảnh của vật nằm sau màng lưới do:
+ Do bẩm sinh: cầu mắt ngắn
0,25 0,25 0,25 0,25 0,25
Trang 6+ Thể thủy tinh bị lão hóa, mất tính đàn hồi, không phồng được (thường
gặp ở người già)
0,25
Câu 7
(1,0
điểm)
- Gọi x, y, z lần lượt là số gam prôtêin, lipit và gluxit có trong hỗn hợp
thức ăn ban đầu (điều kiện x, y, z > 0)
- Theo bài ra ta có các phương trình sau:
+ Phương trình 1: x : y : z = 1 : 3 : 6y = 3x; z = 6x
+ Phương trình 2: 0,97.x.85% + 2,03.y.70% + 0,83.z.95% = 450,221
- Thay y = 3x, z = 6x vào phương trình 2 ta có:
0,97.x.85% + 2,03.3x.70% + 0,83.6x.95% = 450,221
9,8185 x = 450,221x = 45,854
y = 3 45,854 = 137,562
z = 6 45,854 = 275,124
Tổng năng lượng mà học sinh đó sản sinh ra trong ngày khi phân giải
hoàn toàn các chất có trong khẩu phần ăn nói trên:
45,854 85% 4,1 + 137,562 70% 9,3 + 275,124 95% 4,3 = 2179,212
kcal
(HD: Nếu HS trình bày theo cách khác mà kết quả đúng vẫn cho điểm
tối đa, HS có thể làm tròn số theo nguyên tắc làm tròn dẫn tới kết quả
có thể sai lệch chút ít, giám khảo cần kiểm tra kĩ trước khi cho điểm)
0,25 0,25
0,25
0,25
-HẾT -