PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ THÁI BÌNH ĐỀ KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI THÀNH PHỐ NĂM HỌC 2020 2021 MÔN SINH HỌC 8 Thời gian làm bài 120 phút ( không kể giao đề) ( Đề gồm 02 trang) I TRẮC NGHIỆM (4,0.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
THÀNH PHỐ THÁI BÌNH
ĐỀ KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI THÀNH PHỐ
NĂM HỌC : 2020 - 2021 MÔN : SINH HỌC 8
Thời gian làm bài : 120 phút ( không kể giao đề)
( Đề gồm 02 trang)
I TRẮC NGHIỆM (4,0 điểm)
Chọn ý trả lời đúng nhất
1 Mỗi ngày thận lọc được:
A 1460 lít máu B 1440 lít máu C 1640 lít máu D 1046 lít máu
2 Nhận định nào sau đây là sai khi nói về vai trò của Vitamin:
A Tham gia trao đổi muối canxi và phôtpho B Cung cấp năng lượng cho cơ thể
C Cấu tạo nên các enzim D Cần cho sự phát dục bình thường
3 Khi hít vào, cơ liên sườn ngoài và cơ hoành sẽ ở trạng thái như thế nào?
A Cơ liên sườn ngoài dãn, cơ hoành co B Cơ liên sườn ngoài co, cơ hoành co
C Cơ liên sườn ngoài dãn, cơ hoành dãn D Cơ liên sườn ngoài co, cơ hoành dãn
4 Khi dừng chạy ta vẫn còn phải thở gấp thêm một thời gian là do:
A Nồng độ O2 trong máu cao B Nhu cầu tiêu dùng năng lượng cao
C Nồng độ CO2 trong máu cao D Nhu cầu tiêu dùng năng lượng giảm
5 Nơi thu nhận, hoàn thiện và phân phối sản phẩm là chức năng của:
A Lưới nội chất B Ti thể C Bộ máy Gôngi D Trung thể
6 Trong máu của một người mà huyết tương không chứa cả kháng thể α , β thì có thể truyền được cho người có nhóm máu nào sau đây?
A Nhóm máu A B Nhóm máu B C Nhóm máu O D Nhóm máu AB
7 Chức năng của cột sống là:
A Bảo vệ tim phổi và các cơ quan ở phía trên khoang bụng
B Giúp cơ thể đứng thẳng, gắn xương sườn với xương ức thành lồng ngực
C Giúp cơ thể đứng thẳng và lao động
D Đảm bảo cho cơ thể vận động được dễ dàng
8 Cơ quan nào không nằm trong cấu tạo của lớp bì ở da?
A Thụ quan B Cơ co chân lông C Tầng tế bào sống D Tuyến nhờn
II TỰ LUẬN (16,0 điểm)
Câu 1 (2,5 điểm) :
a Nêu đặc điểm cấu tạo của xương dài phù hợp với chức năng nâng đỡ, vận động và phát triển của xương?
b Thế nào là hiện tượng mỏi cơ? Giải thích nguyên nhân dẫn đến mỏi cơ?
Câu 2 (3,0 điểm) :
a Vận tốc máu thay đổi như thế nào trong hệ mạch? Ý nghĩa của sự thay đổi đó?
b Thời gian trung bình của một chu kì tim ở một bệnh nhân là 0,4 giây gồm 3 pha Thời gian pha co tâm nhĩ, pha co tâm thất và pha dãn chung có tỉ lệ lần lượt là 2:3:5 Mỗi lần tâm thất co tống lên động mạch được 60ml máu Hãy cho biết:
+ Khi tim làm việc 1 giờ thì thời gian tâm nhĩ được nghỉ bao lâu, tâm thất được nghỉ bao lâu? + Từ kết quả trên em hãy cho biết: Nếu tình trạng này kéo dài thì ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe của bệnh nhân trên?
Câu 3 (3,0 điểm) :
a Hô hấp là gì ? Nguyên nhân gây gián đoạn hô hấp?
b Covid - 19, bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của virus Corona gây ra, đến nay dịch bệnh đã lan ra nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, trong đó có cả Việt Nam Nhằm
Trang 2ngăn chặn sự phát triển và lây lan của dịch bệnh, bộ y tế đã phát ra thông điệp “5K” Em hãy cho biết nội dung của thông điệp đó?
c Một người hô hấp bình thường là 18 nhịp/phút Mỗi nhịp hít vào lượng khí là 500ml Tính lượng khí O2 mà người đó lấy từ môi trường và lượng khí CO2 người đó thải ra môi trường bằng con đường hô hấp trong một ngày?
Biết rằng thành phần không khí hít vào và thở ra như sau:
Câu 4 (2,0 điểm) :
a Vì sao gọi là hệ thần kinh sinh dưỡng, hệ thần kinh vận động?
b Trong một thí nghiệm người ta đã cắt toàn bộ rễ trước phụ trách chi sau bên trái và toàn bộ rễ sau phụ trách chi sau bên phải của dây thần kinh tủy trên ếch tủy (ếch đã hủy não) Các thí nghiệm sau sẽ có kết quả như thế nào? Giải thích kết quả đó?
+ Thí nghiệm 1: Kích thích dung dịch HCl 3% vào chi sau bên trái
+ Thí nghiệm 2 : Kích thích dung dịch HCl 3% vào chi sau bên phải
Câu 5 (3,0 điểm):
a Nêu cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng?
b Trong cơ thể người, tuyến tiêu hóa nào không nằm trong ống tiêu hóa? Nêu vai trò của tuyến
đó đối với quá trình tiêu hóa?
Câu 6 (2,5 điểm):
a Thực chất của quá trình tạo thành nước tiểu là gì? Phân biệt nước tiểu ở nang cầu thận với nước tiểu ở bể thận?
b Bằng kiến thức đã học em hãy giải thích một số hiện tượng sau:
+ Da người thường tím tái vào mùa đông
+ Trời nóng chóng khát, trời mát chóng đói
+ Khi bị tổn thương bán cầu não trái thì các cơ quan phía dưới ở bên phải chịu tác động
và ngược lại
-Hết -Họ và tên thí sinh: Số báo danh :
Trang 3ĐÁP ÁN – BIỂU ĐIỂM
I TRẮC NGHIỆM( 4điểm) Mỗi câu đúng: 0,5 điểm
II TỰ LUẬN (16 điểm)
1(2,5đ)
a
* Đặc điểm xương dài phù hợp với chức năng nâng đỡ, vận động
- Đầu xương :
+ Sụn bọc đầu xương giúp giảm ma sát trong quá trình vận động
+ Mô xương xốp với các nan xương hình vòng cung giúp phân tán lực tác
động
-Thân xương
+ Hình ống, có mô xương cứng giúp xương chịu lực đảm bảo độ vững
chắc
* Đặc điểm xương dài phù hợp với chức năng phát triển
+ Sụn tăng trưởng (nằm ở ranh giới giữa đầu xương và thân xương) giúp
xương dài ra
+ Màng xương giúp xương to ra bề ngang
0,25đ 0,25đ
0,5đ 0,25đ 0,25đ
b Mỏi cơ là hiện tượng cơ làm việc quá sức và kéo dài dẫn đến biên độ
co cơ giảm
- Nguyên nhân:
+ Do năng lượng cung cấp cho cơ không đủ
+ Do thiếu ôxi nên tích tụ axit lăctic gây đầu độc cơ
0,5đ
0,25đ 0,25đ 2(3,0đ) a Sự thay đổi vận tốc máu trong hệ mạch giảm dần từ động mạch đến
mao mạch (0,5m/s→0,001m/s) sau đó lại tăng dần trong tĩnh mạch
- Ý nghĩa:
+ Máu vận chuyển nhanh ở động mạch để đáp ứng nhu cầu cung cấp ô xi
và dinh dưỡng cho tế bào
+ Máu vận chuyển chậm ở mao mạch tạo điều kiện cho sự trao đổi chất
diễn ra hiệu quả
+ Máu vận chuyển nhanh trở lại ở tĩnh mạch giúp kịp thời đưa máu về tim
0,25đ
0,25đ 0,25đ 0,25đ
b
- Thời gian TN co trong một chu kì là :
0,4.2
10 =0,08 (giây)
- Thời gian TN nghỉ trong một chu kì là: 0,4- 0,08 = 0,32 (giây)
- Thời gian TT co trong 1 chu kì là: 3.0,410 =0,12 (giây)
- Thời gian TT nghỉ trong 1 chu kì là : 0,4 - 0,12 = 0,28 (giây)
- Số nhịp đập của tim trong 1 phút là: 60: 0,4 = 150 (nhịp)
- Khi tim làm việc 1 giờ TN nghỉ là : 60.150.0,32 = 2880 (giây)
- Khi tim làm việc 1 giờ TT nghỉ là : 60.150.0,28 =2520(giây)
0,25đ 0,25đ
0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ
Trang 4b/ Tình trạng này kéo dài dẫn đến tim bị suy kiệt dần , dẫn tới bệnh suy
tim và đến một lúc nào đó tim ngừng đập và chết 0,25đ
3 (3đ)
a Hô hấp là quá trình không ngừng cung cấp ô xi cho các tế bào của cơ
thể và loại CO2 do các tế bào thải ra khỏi cơ thể
- Nguyên nhân gây gián đoạn hô hấp
+ Do đuối nước
+ Do điện giật
+ Do bị lâm vào môi trường thiếu khí hay có nhiều khí độc
0,25đ
0,25đ 0,25đ 0,25đ
b Thông điệp “5K”
+ Khử khuẩn
+ Khoảng cách
+ Không tụ tập
+ Khẩu trang
+ Khai báo y tế
0,2đ 0,2đ 0,2đ 0,2đ 0,2đ
- Lượng khí lưu thông trong một phút là : 500.18 = 9000 ml
- Lượng khí lưu thông trong một ngày là:
24.60.9000 = 12960000 (ml) = 12 960( lít)
- Lượng khí ô xi mà người đó lấy từ môi trường là trong một ngày là :
12960.(20,96%-16,40%) = 590, 976 (lít)
- Lượng khí CO2 mà người đó thải ra môi trường trong một ngày là:
12960 (4,10%- 0,03%) = 527,472 (lít)
0,25đ 0.25đ 0,25đ 0,25đ
4(2đ)
a
- Gọi là HTK vận động vì : Hệ TKVĐ điều khiển điều hòa hoạt động của
các cơ vân, là hoạt động có ý thức
- Gọi là hệ TKSD vì : Hệ TKSD điều khiển điều hòa hoạt động của các cơ
quan dinh dưỡng và cơ quan sinh sản, là hoạt động không có ý thức
0,5đ 0,5đ
b
- Thí nghiệm 1: Chi đó không co (chi bên trái) nhưng co chi sau bên phải
và cả 2 chi trước
- Thí nghiệm 2: Không chi nào co
Giải thích: + Rễ trước dẫn truyền xung thần kinh vận động từ trung ương
thần kinh ra cơ quan phản ứng
+ Rễ sau dẫn truyền xung thần kinh cảm giác từ cơ quan thụ cảm về trung
ương thần kinh
0,25đ 0,25đ
0,25đ 0,25đ
5(3đ) a Cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng
- Lớp niêm mạc ruột non có các nếp gấp với các lông ruột và lông cực
nhỏ làm cho diện tích bề mặt bên trong của ruột non tăng gấp khoảng 600
lần so với diện tích mặt ngoài
- Ruột non là đoạn dài nhất của ống tiêu hóa (2,8-3,0m).Tổng diện tích bề
mặt của ruột non tới 400-500m2
- Ruột non có mạng mao mạch máu và mao mạch bạch huyết dày đặc
phân bố tới từng lông ruột
0,5đ
0,5đ 0,5đ
b Tuyến tiêu hóa không nằm trong ống tiêu hóa : tuyến mật và tuyến tụy
- Tuyến mật tiết dịch mật chứa muối mật có tính kiềm để:
+ Trung hòa axit trong thức ăn ở tá tràng, tham gia vào quá trình đóng mở
0,5đ 0,25đ
Trang 5của môn vị.
+ Phân cắt Li thành các giọt Li nhỏ
- Tuyến tụy tiết dịch tụy có tính kiềm để
+ Trung hòa axit trong thức ăn ở tá tràng, tham gia vào quá trình đóng mở
của môn vị
+ Chứa đầy đủ các enzim biến đổi tất cả các chất trong thức ăn thành chất
dinh dưỡng đơn giản nhất mà cơ thể có thể hấp thụ được
0,25đ 0,25đ 0,25đ
6
(2,5 đ)
- Thực chất quá trình tạo thành nước tiểu là quá trình lọc máu và loại bỏ
các chất cặn bã, các chất độc, các chất thừa ra khỏi cơ thể để duy trì tính
ổn định của môi trường trong
Nước tiểu ở nang cầu thận (Nước tiểu đầu)
Nước tiểu ở bể thận (Nước tiểu chính thức)
- Nồng độ các chất hòa tan loãng
hơn
- Chứa nhiều chất dinh dưỡng hơn
- Chứa ít chất cặn bã và chất độc
hơn
- Nồng độ các chất hòa tan đậm đặc hơn
- Gần như không còn chất dinh dưỡng
- Chứa nhiều chất cặn bã và chất độc hơn
0,5đ
0,25đ 0,25đ 0,25đ
b Giải thích một số hiện tượng
- Da tím tái vào mùa đông: Do mùa đông nhiệt độ thấp cơ thể giữ nhiệt
bằng cách mao mạch máu dưới da co, lưu lượng máu qua da giảm
- Trời nóng chóng khát: Khi trời nóng cơ thể tăng cường tỏa nhiệt bằng
cách tăng tiết mồ hôi nên cơ thể mất nhiều nước => chóng khát
- Trời mát chóng đói: Khi trời mát cơ thể tăng cường sinh nhiệt →tăng
cường dị hóa → tăng nhu cầu tiêu dùng dinh dưỡng → chóng đói
- Khi bị tổn thương bán cầu não trái thì các cơ quan phía dưới bên phải
chịu tác động và ngược lại vì:
Hầu hết các đường thần kinh cảm giác từ phần dưới đi lên não và các
đường thần kinh vận động từ trên não đi xuống khi qua trụ não đều bắt
chéo sang phía đối diện
0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,5đ