Skkn sinh học thpt (2)

Do đó, học tập và nghiên cứu Sinh học giúp học sinh có những hiểu biết khoa học về thế giới sống, từ đó góp phần hình thành cho học sinh thế giới quan khoa học, phẩm chất yêu lao động, y

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

Sinh học là môn khoa học nghiên cứu về sự sống Đối tượng nghiên cứu của Sinh học là sinh vật và mối quan hệ giữa sinh vật với sinh vật, giữa sinh vật với môi trường Do đó, học tập và nghiên cứu Sinh học giúp học sinh có những hiểu biết khoa học về thế giới sống, từ đó góp phần hình thành cho học sinh thế giới quan khoa học, phẩm chất yêu lao động, yêu thiên nhiên, giữ gìn và bảo vệ thiên nhiên, đồng thời học sinh có khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn một

- Về cơ sở vật chất: nhà trường đã có đầy đủ phòng học, phòng chuyên môn cho từng môn học, trang thiết bị dạy học hiện đại như Tivi 70 inch, đường kết nối mạng tới 33 lớp học để phục vụ cho công tác dạy và học của giáo viên và học sinh nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy của nhà trường

- Với bộ môn Sinh học do 6 giáo viên đảm nhiệm, các thầy cô luôn mang trong mình sự tâm huyết, lòng yêu nghề, sẵn sàng giúp đỡ, chia sẻ cho đồng nghiệp những kinh nghiệm quý báu trong cuộc sống cũng như trong công tác, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường nói riêng và địa phương nói chung Thêm vào đó, thông qua các cuộc thi như sáng tạo khoa học kĩ thuật, STEM, sáng tạo thanh thiếu niên, em yêu môi trường, tự thiết kế đồ dùng học tập, các lớp tập huấn chuyên môn do Sở giáo dục tổ chức đã góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho các thầy cô giáo

- Về phía học sinh (HS), phần lớn các em đã xác định được mục tiêu học tập, tham gia đầy đủ và có hiệu quả những hoạt động của Nhà trường và của Sở giáo dục phát động

Khó khăn:

- Môn Sinh học đã được đưa vào bài thi tổ hợp KHTN trong kì thi TN THPT Quốc gia, nhưng số lượng các trường đại học, cao đẳng tuyển sinh các ngành đào tạo có môn Sinh học còn ít, nên đa số các em coi môn Sinh học là môn phụ, ít quan tâm và đầu tư thời gian cho môn học, đặc biệt là việc vận dụng kiến thức vào thực tế cuộc sống Cũng vì nguyên nhân đó mà các em không có hứng thú, say mê trong việc tìm tòi và khám phá ra những kiến thức có liên quan đến thế giới sinh vật xung quanh

- Hầu hết các nội dung tích hợp trong môn học là do giáo viên giảng giải

mà chưa phải là thông điệp xuất phát từ bản thân học sinh, các em chưa có hành động thực tiễn để bảo vệ môi trường sống xung quanh, bảo vệ đa đạng sinh vật hay bảo vệ sức khoẻ con người

* Thực tế giảng dạy Chương III Virut và bệnh truyền nhiễm – Sinh học 10

ở trường THPT Tống Văn Trân

Virut – một cái tên không hề xa lạ đối với mọi người dân trên Trái đất, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi, nó đã và đang gây ra những đại dịch lớn cho toàn xã hội Virut cũng là một trong những đối tượng nghiên cứu quan trọng của môn Sinh học Từ những thập kỷ cuối của thế kỷ XX trở lại đây ngày càng xuất hiện nhiều dạng virut mới lạ ở người, động vật mà trước đó y học chưa hề biết tới Sau HIV, SARS, Ebola, cúm A H5N1 và giờ đây là Corona cùng các biến chủng của

nó đã và đang đe doạ mạng sống của con người Nó là nỗi kinh hoàng cho toàn xã hội bởi tốc độ lây lan và hậu quả nặng nề để lại về mọi mặt

- Kiến thức về Virut và bệnh truyền nhiễm nằm trong các bài từ bài 29 đến bài 132 Sách giáo khoa Sinh học 10 cơ bản Đây là đơn vị kiến thức gắn hiện tượng thực tế và có tác động trực tiếp tới sức khoẻ con người, đặc biệt còn là vấn

đề nóng liên quan đến các dịch bệnh mà toàn xã hội đang quan tâm Tuy nhiên nếu với thời lượng 1 tiết/tuần và cả chủ đề chỉ vẻn vẹn trong 4 tiết, nếu giáo viên chỉ giảng dạy theo phương pháp truyền thống, chỉ truyển tải nội dung trong sách giáo khoa, cho học sinh xem video về một số virut và các dịch bệnh thì sẽ không

đảm bảo phát huy được hết năng lực và phẩm chất của học sinh, không truyền tải những thông điệp phòng chống các dịch bệnh truyền nhiễm để bảo vệ sức khoẻ bản thân, gia đình và cộng đồng tới các em Mặt khác sẽ làm cho học sinh thấy kiến thức khô khan, khó hình dung và không còn có hứng thú với môn học nữa

- Nhóm giáo viên Sinh học trong trường thường xuyên thay đổi phương pháp dạy học: kết hợp các phương pháp dạy học truyền thống với hiện đại, sử dụng tối đa thực hành thí nghiệm, nhưng vẫn chưa thu hút được nhiều học sinh, chưa tạo được hứng thú học tập tối đa, chưa thực sự phát triển được các năng lực của học sinh Các thông điệp bảo vệ môi trường sống, bảo vệ sức khoẻ con người vẫn chỉ dừng lại trên giấy mực chứ thực thực sự trở thành hành động xuất phát từ bản thân học sinh

Chính vì thế, tôi trăn trở phải tìm phương pháp dạy học nào để lôi cuốn được đông đảo các em HS tham gia, rút ngắn thời gian học tập nhưng vẫn đảm bảo chất lượng và phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong việc nắm bắt tri thức đồng thời giáo dục sâu sắc ý thức bảo vệ môi trường sống, bảo vệ sức khoẻ của bản thân và cộng đồng

Từ những tồn tại đó, trong năm học 2019 – 2020 và 2021- 2022, tôi đã mạnh dạn thay đổi phương pháp dạy học, lấy học sinh làm trung tâm, tôi đề cao vai trò hoạt động của học sinh trong quá trình tự tìm tòi, chiễm lĩnh kiến thức Tôi

đã mô tả lại thành sáng kiến : "Phát triển năng lực nhận thức sinh học và năng

lực giải quyết vấn đề, sáng tạo của học sinh thông qua dạy học dự án “Tìm hiểu virut và chế tạo mô hình virut từ vật liệu tái chế” Chương III – Virut và bệnh truyền nhiễm – Sinh học 10” Tôi hy vọng rằng: với sáng siến kinh nghiệm này

của tôi có thể góp một phần nhỏ để nâng cao chất lượng giảng dạy môn Sinh học,

từ đó góp phần nhỏ bé của mình nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của trường THPT Tống Văn Trân nói riêng và tỉnh Nam Định nói chung

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP

1 Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

Trước khi có sáng kiến, tôi và một số đồng nghiệp đã vận dụng một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực, đổi mới hình thức tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá, ứng dụng công nghệ thông tin… tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa cao Do đó, bản thân luôn trăn trở làm thế nào để kết hợp sử dụng sáng tạo các phương pháp dạy học tích cực để phát huy một cách tốt nhất năng lực nhận thức sinh học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo và rèn thêm các kỹ năng sống cho học sinh

1.1 Về chương trình môn học

Môn Sinh học còn mang tính hàn lâm, nặng về lý thuyết Tư tưởng nhiều học sinh coi Sinh học là môn phụ nên không có hứng thú học tập, là một môn thi bắt buộc trong bài thi tổ hợp khoa học tự nhiên của đề thi tốt nghiệp trung học phổ thông, nhưng lại không phải là môn mà nhiều học sinh lựa chọn xét tuyển vào các trường đại học Do đó, ngày từ năm học lớp 10 chù yếu học sinh cũng đã tập trung vào các môn Toán, Văn, Anh, Lý và Hoá mà không dành nhiều thời gian cho bộ môn này

Mặt khác, thời lượng chượng trình dành cho môn Sinh học không nhiều, đặc biệt là Sinh học 10 chỉ có 1 tiết/tuần Lượng kiến thức trong chương trình

có bài khá nặng, mang tính hàn lâm và sâu rộng, càng làm cho học sinh chểnh mảng hơn đối với môn học

1.2 Về phương pháp dạy học

Qua thăm dò và thực tế tôi nhận thấy, khi dạy Chuyên đề này, các giáo viên thường áp dụng các phương pháp dạy học truyền thống như: thuyết trình; vấn đáp; quan sát tranh hình SGK hoặc cho học sinh xem video liên quan đến bài học sau

đó đặt câu hỏi để học sinh thảo luận nhằm đưa ra kiến thức Hiện nay, các phương pháp dạy học tích cực đã, đang được nghiên cứu và vận dụng vào thực tiễn dạy học, tuy nhiên việc vận dụng các phương pháp còn lúng túng, mang tính hình thức

và chưa thực sự đem lại hiệu quả, ở cuối chuyên đề, giáo viên nêu ra một số vấn đề tích hợp bảo vệ môi trường sống và sức khoẻ con người thông qua tìm hiểu một số virut và các bệnh mà virut đó gây ra, nhưng cũng chưa đạt được kết quả mong đợi Về phía học sinh, phần lớn các em nằm ở thế bị động, nghe giáo viên giảng, đọc, ghi chép và học thuộc

+ Ưu điểm của nhóm phương pháp này là: Nội dung bài dạy có tính hệ

thống, tính logic cao, giáo viên không phải tốn nhiều thời gian cho việc soạn bài

và chuẩn bị bài, học sinh không phải chuẩn bị bài nhiều, dễ học thuộc, dễ theo dõi, dễ áp dụng

+ Nhược điểm của nhóm phương pháp này là: Phương pháp dạy học truyền

thống là những cách thức dạy học quen thuộc được truyền từ lâu đời và được bảo tồn, duy trì qua nhiều thế hệ Về cơ bản, phương pháp dạy học này lấy hoạt động của người thầy là trung tâm, người học chỉ thụ động tiếp thu kiến thức, không phát huy được tính tích cực, hứng thú say mê ở học sinh, không phát huy được năng lực sáng tạo và giải quyết vấn đề của học sinh Từ đó làm cho bài học trở nên nhàm chán, khô khan và dập khuôn

- Học sinh không thấy hứng thú với tiết học, không biết vận dụng những kiến thức về cấu trúc virut, chu trình nhân lên của virut, và các phương thức lây truyền của virut đã học để giải thích các hiện tượng ngoài đời sống, đồng thời cũng không ý thức được vấn đề nghiêm trọng của các loại bệnh truyền nhiễm do virut, vi khuẩn gây ra và chưa hình thành được thái độ đúng đắn trong bảo vệ mô trường sống, bảo vệ sức khoẻ của bản thân, gia đình và và công đồng

quyết vấn đề, sáng tạo, năng lực làm báo cáo, thuyết trình… Do đó, cần phải mạnh dạn kết hợp nhiều hình thức tổ chức dạy học hiệu quả, phù hợp với điều kiện nhà trường và trình độ học sinh nhằm phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh đáp ứng được yêu cầu của phát triển toàn diện

1.4 Về kiểm tra đánh giá

Trước đây, giáo viên giữ vị trí đặc quyền trong kiểm tra đánh giá học sinh Việc kiểm tra đánh giá dựa trên quan điểm cá nhân của thầy và chủ yếu đánh giá dưới hình thức kiểm tra miệng, kiểm tra viết các vấn đề liên quan đến lý thuyết, những kiến thức đã học mà giáo viên truyền tải cho học sinh Việc đưa các vấn

đề mang tính thời sự vào kiểm tra đánh giá vẫn còn hạn chế làm cho học sinh ít

có cơ hội thể hiện quan điểm của cá nhân Và cần vận dụng cách đánh giá linh hoạt, tạo cơ hội cho học trò có khả năng tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau Nội dung đánh giá cũng trở nên đa dạng, theo hướng mở, không chỉ đánh giá ở cuối mỗi chương, mỗi chuyên đề học tập mà còn là đánh giá cả quá trình học tập, cách

mà học sinh lĩnh hội được kiến thức, vận dụng kiến thức vào thực tiễn

1.5 Về kết quả đạt được của học sinh

- Về kiến thức: Chủ yếu mới dừng lại tiếp thu theo chuẩn kiến thức, kỹ năng, mức vận dụng và vận dụng cao còn hạn chế, đặc biệt là những kiến thức mới, mang tính thời sự, các vấn đề gắn với cuộc sống học sinh ít quan tâm nên khả năng phân tích, nhận xét nhìn nhận các sự vận hiện tượng còn hạn chế

- Về thái độ: Nhiều học sinh chưa thực sự hứng thú với môn học, chủ yếu

là thụ động lắng nghe, ghi chép kiến thức, không chịu tìm tòi khám phá thông tin,

mở rộng kiến thức Trong giờ học ít thắc mắc hay thể hiện qua điểm cá nhân, khả năng hợp tác giữa các thành viên chưa tốt

- Về kĩ năng: mới chỉ dừng lại ở kĩ năng phân tích nội dung sách giáo khoa,

kĩ năng phân tích tranh ảnh hình để nhận xét, rút ra được kiến thức

Nói chung, bản thân tôi mặc dù đã cố gắng sử dụng các phương pháp dạy học truyền thống kết hợp với một số phương pháp kĩ thuật dạy học tích cực như:

phương pháp dạy học nhóm, kĩ thuật khăn trải bàn, kĩ thuật mảnh ghép khai thác kênh hình và kênh chữ sách giáo khoa sử dụng công nghệ thông tin, chủ yếu

là Powerpoint, sử dụng các video minh họa để tăng tính trực quan, kích thích tư duy của học sinh Tuy nhiên, học sinh mới chỉ dừng lại ở mức quan sát và tư duy Các em chưa tìm thấy hứng thú trong quá trình học, chưa thấy được tầm quan trọng của bộ môn Trong các giờ học, các em còn rất e dè, nhút nhát, ngại tương tác với giáo viên, với các bạn học sinh trong nhóm, trong lớp về các vấn đề trong học tập cũng như trong cuộc sống Học sinh chưa khám phá và phát triển được hết năng lực của bản thân, chưa chủ động trong việc học tập, năng lực nhận thức sinh học, khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề và vận dụng kiến thức để giải quyết tình huống thực tiễn cuộc sống còn hạn chế

Như vậy việc cải tiến phương pháp dạy học, cải tiến hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá nhằm phát triển các năng lực của học sinh là rất cần thiết

2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến:

2.1 Vấn đề cần giải quyết:

Với học sinh khối 10 các em vẫn còn quen với cách học ở trường THCS đặc biệt là cách học của năm lớp 9 với áp lục điểm số, thi cử mà chưa làm quen với các phương pháp tự học, tự tìm tòi, khám phá kiến thức ở trường THPT Tuy nhiên cùng với sự phát triển của kinh tế xã hội và công nghệ 4.0, các em cũng đã nhận thức được rất nhiều các vấn đề xã hội, ô nhiễm môi trường sống, các vấn đề liên quan đến virut, các bệnh truyền nhiễm ảnh hưởng đến sức khoẻ con người

Trường học không chỉ là nơi các em trau dồi kiến thức mà còn là môi trường sống của các em, là nơi các em được trải nghiệm sáng tạo và thực hiện những hành động Kiến thức Virut – Bệnh truyền nhiễm gắn liền với đời sống sức khoẻ của con người, do đó cần tạo ra ở các em những hành động cụ thể góp phần bảo

vệ môi trường sống, bảo vệ con người ngay chính trong trường học và khu dân cư nơi các em đang sinh sống

Mặt khác thông qua chủ đề này, tôi muốn các em không còn là những cô cậu học trò thụ động tiếp thu những kiến thức mà giáo viên truyền thụ lại, thay vì

đó học sinh cần phải năng động, rèn kỹ năng tự học, tự khám phá, kĩ năng hợp tác làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ được giao Thông qua chủ đề, học sinh cũng phát triển được các năng lực bản thân như năng lực nhận thức sinh học, năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, năng lực vận dụng các kiến thức đã học vào thực tiễn để đáp ứng được xu thế phát triển của thời đại mới

2.2 Tại sao cần hình thành và phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo?

Định hướng đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục nước ta trong giai đoạn

hiện nay là “chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học” Trong đó năng lực giải

quyết vấn đề và sáng tạo (NLGQVĐ&ST) là một trong những năng lực chung rất quan trọng, cần được hình thành và phát triển cho học sinh trung học phổ thông

Theo khái niệm năng lực được nêu ra trong tài liệu chương trình giáo dục

phổ thông tổng thể thì: “NLGQVĐ&ST của học sinh là khả năng cá nhân sử dụng hiệu quả các quá trình nhận thức, hành động và thái độ, động cơ, cảm xúc để phân tích, đề xuất các biện pháp, lựa chọn giải pháp và thực hiện giải quyết những tình huống, những vấn đề học tập và thực tiễn mà ở đó không có sẵn quy trình, thủ tục, giải pháp thông thường, đồng thời đánh giá giải pháp GQVĐ để điều chỉnh và vận dụng linh hoạt trong hoàn cảnh, nhiệm vụ mới” Cũng theo đó

NLGQVĐ&ST của HS gồm sáu thành tố: nhận ra ý tưởng mới; phát hiện và làm

rõ vấn đề; hình thành và triển khai ý tưởng mới; đề xuất, lựa chọn giải pháp; thực hiện và đánh giá giải pháp giải quyết vấn đề; tư duy độc lập NLGQVĐ&ST giúp

HS có ý thức, trách nhiệm với cá nhân, gia đình và xã hội; ý thức nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc; có khả năng vận dụng các kiến thức, kĩ năng vào việc phát hiện và giải quyết các vấn đề trong học tập và thực tiễn để đáp ứng yêu cầu trong xã hội tri thức và hội nhập quốc tế Do đó việc hình thành và phát triển năng lực nhận thức sinh học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo là rất cần thiết đối với học sinh

2.3 Năng lực nhận thức sinh học

Theo GS Đinh Quang Báo - Chủ biên chương trình môn Sinh học GDPT

2018 cho biết- môn Sinh học góp phần hình thành và phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung cốt lõi và năng lực chuyên môn Năng lực tìm hiểu tự nhiên thể hiện ở các năng lực thành phần mà môn Sinh học có ưu thế hình thành, phát triển ở học sinh, như: năng lực nhận thức kiến thức sinh học, năng lực tìm tòi, khám phá thế giới sống và năng lực vận dụng kiến thức sinh học vào thực tiễn

Về năng lực nhận thức sinh học, GS Đinh Quang Báo nhắc đến việc trình bày, giải thích, vận dụng được các kiến thức sinh học cốt lõi về các đối tượng, sự kiện, khái niệm và các quá trình sinh học Từ những hiểu biết về các đối tượng, các quá trình sinh học, mối quan hệ giữa các tổ chức sống, môn Sinh học đã giáo dục cho HS tình yêu thiên nhiên; tự hào với sự đa dạng và phong phú của tài nguyên sinh vật Việt Nam, đồng thời giáo dục các em trách nhiệm công dân trong việc giữ gìn, phát huy, bảo tồn sự đa dạng, phong phú của tài nguyên sinh vật trên Trái đất HS sẽ được giáo dục, rèn luyện các đức tính như chăm chỉ, trung thực trong học tập, trong tìm tòi, khám phá khoa học, thái độ và trách nhiệm đúng đắn trong bảo vệ môi trường, phát triển bền vững quốc gia, toàn cầu

Như vậy bản thân mỗi giáo viên môn Sinh học cần phải thay đổi phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học, hình thức kiểm tra đánh giá để phát triển được năng lực nhận thức sinh học và những phẩm chất tốt đẹp ở học sinh

2.4 Tính mới và sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ:

* Dạy học theo dự án (Project based learning) được hiểu như là một

phương pháp hay một hình thức dạy học, trong đó người học giữ vai trò trung tâm thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, có tạo ra các sản phẩm có thể giới thiệu Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập Làm việc nhóm

là hình thức cơ bản của dạy học dự án, có ứng dụng công nghệ thông tin, dưới

sự hướng dẫn, hỗ trợ, cộng tác của giáo viên

* Đặc diểm của dạy học dự án:

- Định hướng thực tiễn: Chủ đề của dự án xuất phát từ những tình huống

của thực tiễn xã hội, thực tiễn nghề nghiệp cũng như thực tiễn đời sống Nhiệm

vụ dự án cần chứa đựng những vấn đề phù hợp với trình độ và khả năng của người học, có ý nghĩa thực tiễn xã hội Các dự án học tập góp phần gắn việc học tập trong nhà trường với thực tiễn đời sống, xã hội, thông qua thực hiện các dự

án có thể mang lại những tác động xã hội tích cực

- Định hướng học sinh: học sinh được tham gia chọn đề tài, nội dung học

tập phù hợp với khả năng và hứng thú cá nhân Ngoài ra, hứng thú của người học cần được tiếp tục phát triển trong quá trình thực hiện dự án

- Tính phức hợp, liên môn: Nội dung dự án có sự kết hợp tri thức của nhiều

lĩnh vực hoặc môn học khác nhau nhằm giải quyết một vấn đề mang tính phức hợp

- Định hướng hành động: trong quá trình thực hiện dự án có sự kết hợp

giữa nghiên cứu lý thuyết và vận dụng lý thuyết vào trong hoạt động thực tiễn, thực hành Thông qua đó, kiểm tra, củng cố, mở rộng hiểu biết lý thuyết cũng như rèn luyện kỹ năng hành động, kinh nghiệm thực tiễn của người học

- Tính tự lực của người học: trong dạy học theo dự án, người học cần tham

gia tích cực, tự lực vào các giai đoạn của quá trình dạy học Điều đó cũng đòi hỏi và khuyến khích tính trách nhiệm, sự sáng tạo của người học Giáo viên chủ yếu đóng vai trò tư vấn, hướng dẫn, giúp đỡ Tuy nhiên, mức độ tự lực cần phù hợp với kinh nghiệm, khả năng của học sin và mức độ khó khăn của nhiệm vụ

- Cộng tác làm việc: các dự án học tập thường được thực hiện theo nhóm,

trong đó có sự cộng tác làm việc và sự phân công công việc giữa các thành viên trong nhóm Dạy học theo dự án đòi hỏi và rèn luyện tính sẵn sàng và kỹ năng cộng tác làm việc giữa các thành viên tham gia, giữa học sinh và giáo viên

- Định hướng sản phẩm: Trong quá trình thực hiện dự án, các sản phẩm

được tạo ra Sản phẩm của dự án không giới hạn trong những thu hoạch lý thuyết,

mà trong đa số trường hợp các dự án học tập tạo ra những sản phẩm vật chất của hoạt động thực tiễn, thực hành Những sản phẩm này có thể sử dụng, công bố, giới thiệu Điểm đặc biệt trong dự án đó là sản phẩm gắn với trường học của HS

do đó mà nó mang ý nghĩa giáo dục cao

* Sự khác biệt của giải pháp mới so với giải pháp cũ:

Với kiến thức phần Virut và bệnh truyền nhiễm – Sinh học 10, bản thân tôi

đã lựa chọn phương pháp dạy học dự án nhằm tổ chức cho HS thực hiện dự án

“Tìm hiểu virut và Chế tạo mô hình Virut từ vật liệu tái chế” nhằm phát triền

năng lực nhận thức sinh học, năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo cho học sinh, từ

đó giáo dục ý thức bảo vệ môi trường sống, giúp học sinh có thái độ tích cực trong công tác phòng và chống các bệnh truyền nhiễm do virut gây ra Đồng thời tạo điều kiện cho các em được tự do trải nghiệm sáng tạo với các kiến thức của chủ

dụng virut vào thực tiễn, hay các loại virut khác nhau sẽ có các con đường lây truyền khác nhau từ đó dễ dàng đưa ra được các biện pháp phòng tránh lây truyền các bệnh truyền nhiễm

- Là hình thức dạy học phù hợp với mục tiêu giáo dục theo quan điểm của UNESCO: “học để biết, học để làm, học để chung sống, học để tự hoàn thiện”

Do đó đòi hỏi trong quá trính áp dụng phương pháp dạy học dự án cả giáo viên cũng như học sinh phải có sự chuẩn bị kĩ lưỡng

Đối với học sinh việc thực hiện dự án “Tìm hiểu virut và chế tạo mô hình

từ vật liệu tái chế” trong quy mô trường học nếu đem lại kết quả thì không những

khắc sâu kiến thức đã học mà còn giáo dục sâu sắc ý thức bảo vệ môi trường sống, ý thức bảo vệ sức khoẻ bản thân và cộng đồng Vì trong dự án này, các em

có cơ hội được tự mình hiểu từng loại virut về cấu trúc, cách thức virut nhân lên trong các tế bào chủ hay các phương thức lây truyền virut Từ đó, học sinh có thái độ đúng đắn trong phòng chống các bệnh truyền nhiễm và có thể trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong công tác phòng chống bệnh không chỉ trong lớp, trong trường học mà còn trong cả cộng đồng, góp một phần công sức nhỏ vào công cuộc để bảo vệ sức khoẻ của toàn xã hội

2.5 Cách thức thực hiện dự án

Các giai đoạn cụ thể thực hiện dự án:

Giai đoạn 1: Lựa chọn chủ đề, hình thành dự án

Giai đoạn 2: Lập dự án

Giai đoạn 3: Xây dựng kế hoạch thực hiện

Giai đoạn 4: Thực hiện dự án

Giai đoạn 5: Thu thập kết quả và công bố sản phẩm

2.5.1 Lựa chọn chủ đề, hình thành dự án

Đây là giai đoạn rất quan trọng nhưng cũng đầy khó khăn Thông thường giáo viên và học sinh cùng nhau suy nghĩ đề xuất vấn đề, xác định đề tài, song

thực tế giáo viên phải có sự định hướng trước cho học sinh Giáo viên có thể gợi

ý một số vấn đề liên quan đến thực tiễn mang tính chất kích thích trí tò mò của học sinh, sau đó giáo viên và học sinh cùng nhau thảo luận vấn đề, đôi khi trong quá trình đó, học sinh có thể bật ra những ý tưởng táo bạo nhưng hấp dẫn liên quan đến nội dung bài học

Khi tình hình dịch bệnh đang diễn biến phức tạp, để giúp học sinh hiểu rõ hơn cấu trúc của virut và các thức lây truyền virut, tôi và học sinh đã cùng nhau

nảy sinh ý tưởng thực hiện dự án “Tìm hiểu virut và chế tạo mô hình virut từ vật liệu tái chế” để học tập chương III Vỉut và bệnh truyền nhiễm – Sinh học 10

Có những giai đoạn dịch bệnh Covid 19 diễn biến phức tạp, thầy cô và học trò phải tạm dừng đến trường hay đôi khi quá trình dạy học chỉ diễn ra giữa cô và một nửa số học sinh trên lớp, nửa còn lại phải tiến hành học online tại nhà Tuy nhiên điều đó đã không làm ảnh hưởng đến tinh thần học tập của học sinh Với

dự án này tôi hy vọng ngoài việc học sinh chiễm lĩnh được nội dung kiến thức của chủ đề đồng thời còn giáo dục ý thức bảo vệ môi trường sống, ý thức bảo vệ sức khoẻ bản thân, cộng đồng và tuyên truyền tích cực các biện pháp phòng chống các bệnh truyền nhiễm

2.5.2 Lập dự án

Có thể hiểu đây là bước chuẩn bị của giáo viên và học sinh (chủ yếu là của giáo viên) trước khi học sinh bắt tay vào thực hiện dự án Bước này có vai trò lớn trong việc quyết định đến sự thành công của toàn bộ dự án

Về cơ bản, khâu lập kế hoạch dự án bao gồm các nhiệm vụ sau:

1 Xác định mục tiêu dự án

- Đưa ra mục tiêu của dự án dựa vào chuẩn kiến thức và mục tiêu bài học

- Từ mục tiêu của dự án lựa chọn các nội dung thích hợp và chỉnh sửa cho vào dự án

2 Xây dựng bộ câu hỏi định hướng để thu hút học sinh

Có thể nói, để phát triển tư duy cho HS bên cạnh việc hiểu nội dung bài học, thì với bộ câu hỏi định hướng sẽ làm được điều này Trong một dự án không thể thiếu bộ câu hỏi này, nó làm cho HS hứng thú hơn và HS sẽ tìm thấy mối liên hệ giữa các kiến thức mà các em đã học

3 Thiết kế dự án

Sau khi đã có ý tưởng đề tài và vạch ra bộ câu hỏi định hướng, thì chúng

ta phải bắt tay vào việc thiết kế dự án, để làm được điều này giáo viên cần phải nghiêm túc trả lời:

- Đề tài dự án có thiết thực với thực tế không? Vai trò của nó như thế nào?

- Việc thực hiện dự án đem lại những lợi ích gì?

Như chúng ta biết một dự án thì học sinh đóng vai trò là người tự quyết định mọi việc của mình thông qua sự hướng dẫn của giáo viên Do đó, giáo viên cần lưu ý đến những vấn đề:

+ Chủ thể trong dự án (công việc chính HS cần thực hiện), khách thể trong dự

5 Chuẩn bị các điều kiện thực hiện dự án

- Đối với giáo viên: Trao đổi, thu thập ý kiến của đồng nghiệp, vận động mọi người tham dự, chuẩn bị kinh phí, cơ sở vật chất cần thiết,…

- Đối với học sinh: Chuẩn bị những kĩ năng cơ bản (biết sử dụng Word, PowerPoint ) đáp ứng cho việc thực hiện dự án

Với chủ đề virut và bệnh truyền nhiễm để hình thành được dự án học tập trước hết tôi phải xác định mục tiêu của chủ đề là gì và nhằm hướng tới phát triển những năng lực nào ở học sinh

Mục tiêu của chủ đề Virut và bệnh truyền nhiễm

1 Kiến thức, kỹ năng, thái độ

a) Kiến thức:

+ Nêu được khái niệm và các đặc điểm của virut

+ Nêu được chu trình nhân lên của virut trong tế bào chủ, từ đó giải thích được cơ chế gây bệnh do virut

+ Trình bày được cơ chế lây truyền một số bệnh do virut ở người và động vật (HIV, SARS-CoV2, cúm, sởi, ), thực vật, vi sinh vật, côn trùng và cách phòng chống Giải thích được các bệnh do virut thường lây lan nhanh, rộng và có nhiều biến thể

+ Biết được tác hại của virut trong đời sống của con người và khả năng của

cơ thể chống lại virut

+ Nêu được một số một số thành tựu ứng dụng virut trong sản xuất chế phẩm sinh học; trong y học và nông nghiệp; sản xuất thuốc trừ sâu từ virut

+ Trình bày được khái niệm, tác nhân gây bệnh và cách lây truyền của bệnh truyền nhiễm

+ Trình bày được khái niệm miễn dịch

+ Phân biệt được miễn dịch đặc hiệu và miễn dịch không đặc hiệu, giữa miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào

b) Kỹ năng:

+ Quan sát, so sánh, phân tích, nhận xét kết quả thí nghiệm

+ Thu thập thông tin trên internet, làm việc với SGK, phương tiện trực quan, khái quát hóa kiến thức dưới dạng sơ đồ

+ Làm việc nhóm, thuyết trình, diễn đạt vấn đề trước lớp

+ Tư duy, sáng tạo, giải quyết vấn đề, giải thích các hiện tượng thực tiễn + Soạn và trình chiếu powerpoint

+ Thiết kế, chế tạo được mô hình virut

c) Thái độ:

+ Độc lập, tự giác, tự chịu trách nhiệm trước nhóm

+ Hứng thú trong quá trình thảo luận, chuẩn bị bài thuyết trình

+ Yêu thích môn học, biết vận dụng kiến thức của môn học trong việc bảo

vệ sức khỏe, bảo vệ vật nuôi, cây trồng

+ Biết quan tâm, chia sẻ

2) Định hướng các năng lực có thể hình thành và phát triển:

- Trình bày được phương thức lây truyền một số bệnh do virus

ở người, thực vật và động vật (HIV, cúm, sởi, ) và cách phòng chống Giải thích được các bệnh do virus thường lây lan nhanh, rộng và có nhiều biến thể

trúc và quá trình nhân lên của virut học sinh giải thích được một số tình huống cụ thể:

+ Vì sao một số bệnh do virut gây ra thì khó có thuốc chữa + Giải thích cơ sở khoa học trong việc sản xuất các chế phẩm sinh học, sản xuất thuốc trừ sâu

+ Tại sao những bệnh do virut gây ra thì chủ yếu sử dụng các loại thuốc nâng cao sức đề kháng

Nghiên cứu khoa

+ Tự tìm hiểu, khai thác kiến thức

+ Tự chịu trách nhiệm với việc học tập của bản thân + Tự lập kế hoạch và chủ động hoàn thành các nhiệm vụ học tập

Thu nhận và xử

lý thông tin

- Quan sát hình → trả lời câu hỏi

- Đọc hiểu các sơ đồ bảng biểu

- Lập dàn ý, các sơ đồ, bảng biểu

Năng lực tư duy

Phát triển tư duy thông qua việc tìm hiểu, phân tích, tổng hợp thông tin, soạn bài thuyết trình và thuyết trình

- HS tư duy đạt và trả lời được nhiều câu hỏi về chủ đề học tập:Virut là thể vô sinh hay thể sống, có thể nuôi virut trên môi trường nhân tạo như nuôi vi khuẩn được không, …

Năng lực ngôn

ngữ

- Phát triển ngôn ngữ nói thông qua + Thuyết trình về lược sử phát hiện, khái niệm virut, các giai đoạn nhân lên của virut

+ Thuyết trình giới thiệu những tác hại của virut và ứng dụng của virut

+ Thuyết trình về hiện tượng HIV/AIDS tại địa phương

- Phát triển ngôn ngữ viết thông qua:

+ Phiếu học tập

+ Các bản báo cáo của nhóm

Năng lực hợp tác HS tranh luận, thảo luận các nội dung, hợp tác với nhau khi

soạn bài, trả lời câu hỏi của nhóm khác và của giáo viên Năng lực sử dụng

công nghệ thông

tin

- HS biết khai thác công nghệ thông tin từ nhiều nguồn khác nhau về cấu trúc, hình thái virut, chu trình nhân lên của các loại virut…

- Trình chiếu powerpoint báo cáo kết quả nghiên cứu

* Sau khi xác định được mạch kiến thức của chủ đề, tôi và học sinh cùng thảo luận để xác định các nội dung của dự án và thời lượng thực hiện dự án như sau:

- Thời gian học ở nhà: 2 tuần để học sinh tự thực hiện dự án dưới sự hướng

dẫn của giáo viên

- Số tiết học trên lớp: 4 tiết

+ Tiết 1: Tìm hiểu một số loại virut điển hình gây bệnh hiện nay (HIV,

+ Tiết 4: Bệnh truyền nhiễm và miễn dịch

* Giao nhiệm vụ cho từng nhóm và hướng dẫn lập kế hoạch

Khi tiến hành dạy học với dự án này, tôi chia lớp thành 5 nhóm (mỗi nhóm gồm từ 6 đến 8 học sinh), yêu cầu từng nhóm cử nhóm trưởng, thư ký Tôi tiến hành giao nhiệm vụ và hướng dẫn các nhóm lập kế hoạch

Nhóm Nội dung nhiệm vụ và bộ câu hỏi định hướng hoạt động

1 Tìm hiểu về virut HIV

1 Nguồn gốc xuất hiện virut

2 Cấu trúc của virut HIV

3 Chu trình nhân lên của virut HIV

4 Phương thức lây truyền HIV

5 Phương pháp phòng tránh và chữa trị bệnh do HIV gây ra

6 Sản phẩm: Mô hình virut HIV từ vật liệu tái chế

2 Tìm hiểu về virut SARS – CoV2

1 Nguồn gốc xuất hiện virut SARS – CoV2

2 Cấu trúc của virut SARS – CoV2

3 Chu trình nhân lên của virut SARS – CoV2

4 Phương thức lây truyền SARS – CoV2

5 Phương pháp phòng tránh và chữa trị bệnh do SARS – CoV2 gây ra

6 Sản phẩm: Mô hình virut SARS- CoV 2 từ vật liệu tái chế

3 Tìm hiểu về Phago – Virut gây bệnh và ứng dụng của virut

trong thực tiễn

1 Nguồn gốc xuất hiện Phago

2 Cấu trúc của virut Phago

3 Chu trình nhân lên của virut Phago

4 Virut có thể gây bệnh trên những đối tượng nào? Đặc điểm truyền bệnh trên đối tượng đó

5 Một số ứng dụng của virut trong sản xuất

6 Sản phẩm: Mô hình Phago từ vật liệu tái chế

4 Tìm hiểu về cấu trúc chung, hình thái và chu trình nhân lên của

virut

1 Virut là gì? Virut có những đặc điểm chung nào?

2 Cấu tạo chung của virut bao gồm những thành phần nào? Chức năng của từng thành phần?

3 Virut có những hình thái nào?

4 Chu trình nhân lên của virut diễn ra như thế nào? Tại sao virut lại

kí sinh nội bào bắt buộc

5 So sánh được điểm giống và khác nhau giữa vi khuẩn và virut

5 Bệnh truyền nhiễm và miễn dịch

1 Virut gây bệnh trên những đối tượng nào? Đặc điểm truyền nhiễm bệnh của những đối tượng đó là gì?

2 Bệnh truyền nhiễm là gì? Khi nào một bệnh được coi là bệnh

truyền nhiễm?

3 Có những con đường lây truyền bệnh truyền nhiễm nào?

4 Virut có thể gây ra một số bệnh truyền nhiễm thường gặp nào?

5 Làm thế nào cơ thể có thể chống lại được các tác nhân gây bệnh?

6 Sản phẩm: có thể là sơ đồ tư duy; video tuyên truyền phòng tránh các bệnh truyền nhiễm hoặc các hoạt động cụ thể nhằm bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khoẻ bản thân và cộng đồng

2.5.3 Xây dựng kế hoạch thực hiện

Trong giai đoạn này, học sinh với sự hướng dẫn của giáo viên xây dựng

đề cương, kế hoạch cho việc thực hiện dự án: công việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu, kinh phí, phương pháp tiến hành và phân công công việc trong nhóm… Vì vậy, GV phải có đề cương chi tiết rõ ràng, điều này rất quan trọng trong việc thực hiện dự án, có kế hoạch thì thực hiện mới hiệu quả

Với chủ đề Virut và bệnh truyền nhiễm, bản thân tôi đã phải lên kế hoạch

cụ thể về thời gian và giao nhiệm vụ cần hoàn thành cho học sinh đồng thời xây dựng tiêu chí đánh giá cho các nhóm học sinh Vì với thời lượng chương trình Sinh học 10 chỉ có 1 tiết/tuần, do đó ngay từ tiết học của 2 tuần trước khi bước vào chủ đề dạy học trên lớp, tôi đã phổ biến dự án giao nhiệm vụ rõ ràng cho từng nhóm học sinh

+ 2 tuần ở nhà học sinh thực hiện dự án, hoàn chỉnh nội dung

+ 4 tuần tiếp theo là thời gian phân phối chương trình của chủ đề này tôi cho học sinh thuyết trình, thảo luận và cùng nhau chiếm lĩnh kiến thức

- Đối với học sinh:

+ Cử nhóm trưởng, thư ký

+ Thảo luận, thống nhất xây dựng kế hoạch thực hiện dự án

+ Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng bạn trong nhóm (tùy theo năng lực của mỗi bạn)

+ Dựa vào tiêu chí đánh giá của giáo viên, học sinh lên kế hoạch cụ thể: thời gian tiến hành, trình tự thực hiện, thời gian hoàn thành dự án

2.5.4 Thực hiện dự án

Đây là giai đoạn các học sinh thực hiện dự án theo sự phân công và kế hoạch chung Trong quá trình thực hiện dự án, học sinh phải tìm cách giải quyết các vấn đề có liên quan đến nội dung bài học và cuộc sống xã hội mà giáo viên

và nhóm đã xác định Cũng từ đó sản phẩm của dự án được hình thành

Với chủ đề Virut và bệnh truyền nhiễm, qua nhiều năm giảng dạy tôi nhận thấy học sinh lớp 10 chưa quen với cách tự học, hợp tác và làm việc nhóm để thực hiện dự án Do đó, để dự án được thành công cho ra sản phẩm như dự kiến tôi thường giúp đỡ cùng học sinh lên kế hoạch chi tiết những công việc cần làm, thường xuyên theo dõi quá trình thực hiện của các em chẳng hạn như tìm kiếm thông tin, phân tích những thông tin đúng và không chính xác, vì hiện nay, nguồn thông tin rất đa dạng, đồng thời giải quyết những câu hỏi mà học sinh gặp phải trong quá trình thực hiện

Mặt khác, một trong những nhược điểm của dạy học dự án là trong nhóm

sẽ có một số thành viên chậm tiến bộ, lười học vì tâm lý chủ quan lấy kết quả của cả nhóm là kết quả của riêng mình nên ỷ lại vào những bạn khác Do đó, tôi thường yêu cầu tất cả học sinh trong nhóm, mỗi cá nhân đều phải làm việc, đều phải tìm kiếm thông tin, lên ý tưởng để làm bài thuyết trình hay chế tạo mô hình virut mà nhóm phải làm Cá nhân hoàn thành bài thu hoạch, sản phẩm mô hình virut (hoặc ý tưởng) và phải nộp đúng hạn trên trang padlet mà tôi tạo cho lớp Dựa trên sản phẩm của từng cá nhân, các thành viên trong nhóm cùng xử lý, tổng hợp thông tin để hoàn thành dự án học tập bằng một bản trình chiếu có thể sử dụng powerpoint hoặc canva, thêm vào đó là sản phẩm chế tạo mô hình virut từ các vật liệu tái chế mà nhóm làm ra

Hình ảnh học sinh cùng nhau làm dự án, làm mô hình virut

Mô hình Phagơ được làm từ ống

nhựa, bìa, hạt xốp…

Mô hình virut SARS- CoV 2 được làm

từ quả bóng nhựa, mẩu dây điện nhỏ,

đinh nhỏ, hạt xốp…

2.5.5 Thu thập kết quả và trình bày sản phẩm

Đây chính là giai đoạn học sinh đã hoàn thành dự án của mình và có thể đem ra sử dụng Là sự kết tinh của cả một quá trình làm việc của cả nhóm Kết quả thực hiện dự án có thể được viết dưới dạng thu hoạch, báo cáo, mô hình Sản phẩm của dự án có thể là sản phẩm vật chất được tạo ra từ hoạt động làm việc nhóm và cũng có thể là những hành động phi vật chất, chẳng hạn việc tổ chức một buổi sinh hoạt nhằm tạo ra các tác động xã hội, như buổi thuyết trình nói về virut và dịch bệnh do virut gây ra, từ đó tuyên truyền các biện pháp phòng, tránh các bệnh truyền nhiễm do virut gây ra… Học sinh có thể trình bày sản phẩm trước lớp hoặc trong hội trường cho giáo viên trong tổ bộ môn và các bạn cùng khối

- Đối với GV:

+ Tổ chức cho HS trình bày kết quả

+ Tổ chức cho các nhóm trao đổi ý kiến

+ Đặt ra các câu hỏi yêu cầu chủ dự án giải trình

+ GV cũng có thể bổ sung, góp ý cho các nhóm thực hiện nhằm hoàn thiện dự

+ Sau mỗi bài thuyết trình, nhóm soạn thêm các câu hỏi để đánh giá, kiểm tra mức độ tiếp nhận thông tin của các nhóm bên dưới, tạo sự tương tác giữa hai bên, đồng thời giúp không khí lớp học trở nên sôi nổi hơn

- Video học sinh thuyết trình sản phẩm:

+ Video thuyết trình tìm hiều về virut SARS- CoV 2 (Corona)

https://youtu.be/P0cO4X5DcT0 + Video thuyết trình về phòng chống Covid 19: https://youtu.be/49MGDJ9ICtg + Video thuyết trình tìm hiều Phago: https://youtu.be/zt_Y0din3uY

+ Video thuyết trình về Đặc điểm chung của virut, cấu trúc virut và sự nhân lên của virut trong tế bào chủ: https://youtu.be/8b8Y8S1HLik

- Sản phẩm mô hình virut từ vật liệu tái chế

2.6 Xây dựng chuẩn đánh giá dự án

Đánh giá chính là thước đo cho việc phân tích những mặt được hay chưa được của học sinh trong quá trình học tập

Kèm theo sự thay đổi về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học, giáo viên cũng phải thay đổi cả hình thức kiểm tra đánh giá Do đó, là giáo viên phải nghiên cứu kĩ để cho ra một chuẩn đánh giá phù hợp và khách quan Với dạy học

dự án không chỉ dùng một hình thức đánh giá duy nhất từ giáo viên tới học sinh

mà phải kết hợp nhiều hình thức đánh giá như: học sinh trong nhóm tự đánh giá lẫn nhau thông qua quá trình thực hiện dự án, các nhóm đánh giá lẫn nhau thông qua việc báo cáo quá kết quả của dự án Thông thường, giáo viên sẽ xây dựng thang đánh giá cho nhóm học sinh và từng học sinh, do đó những tiêu chí, việc đưa ra tiêu chí cần đảm bảo công bằng, minh bạch, rõ ràng và được công khai trước cả lớp

Với chủ đề Virut và bệnh truyền nhiễm, khi tiến hành dạy học bằng dự án, tôi cũng thiết kế các phiếu đánh giá với các tiêu chí chi tiết, tỉ mỉ Bởi theo tôi, các tiêu chí đánh giá càng chi tiết, càng rõ ràng thì mức độ đánh giá càng chuẩn xác, minh bạch và công khai Tôi sử dụng cả 2 hình thức đánh giá là học sinh

trong nhóm đánh giá nhau thông qua PHIẾU ĐÁNH GIÁ CÁ NHÂN KHI LÀM VIỆC NHÓM và PHIẾU ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM dành cho các nhóm đánh giá chéo nhau thông qua bài báo cáo và sản phẩm của mỗi nhóm

2.7 Kết quả áp dụng giải pháp

2.7.1 Về hiệu quả giờ dạy:

Khi áp dụng giải pháp mới vào giảng dạy, tôi nhận thất không khí tiết học trở nên sôi nổi hơn, học sinh tích cực hăng hái trong làm việc nhóm Thêm vào

đó, học sinh được thể hiện cái tôi của mỗi cá nhân thông qua việc tự mình khám phá tri thức, tự mình làm bản kế hoạch và thể hiện ý tưởng chế tạo ra mô hình virut từ những vật liệu đơn giản, quen thuộc Hơn nữa các em được tự tin thể hiện mình, đóng vai như những chuyên gia truyền đạt phần kiến thức mình tìm hiểu

cho các bạn khác, qua đó rèn luyện được tác phong, giọng nói, khả năng truyền đạt kiến thức và đặc biệt là rèn kỹ năng thuyết trình cuốn hút người nghe

Bảng 1: Bảng thống kê mức độ hứng thú của HS với các kiến thức của chủ đề và

2.7.2 Về kết quả qua các kì thi:

Tôi tiến hành áp dụng các giải pháp này đối với các lớp 10 do tôi phụ trách giảng dạy của năm học 2021 - 2022 Kết quả là các lớp tôi dạy qua kỳ thi khảo sát cuối năm do trường tổ chức đều vượt trung bình chung của khối, 100% học sinh đạt điểm trên 5 và học sinh đạt điểm trên 8 chiếm tỉ lệ cao

Trong năm học 2021-2022, trường có 7 lớp 10 theo học ban khoa học tự nhiên và môn Sinh là môn thi bắt buộc trong kỳ thi khảo sát cuối năm Kết quả kỳ thi các lớp như sau đạt được như sau:

Bảng 2: Bảng thống kê kết quả kiểm tra, đánh giá

mức độ kiến thức và kĩ năng cần đạt được cuối chủ đề

Nhóm

lớp

Các lớp

Điểm

TB chung

Điểm dưới 5 Điểm 5 đến 7,75 Điểm 8 đến 10

Số lượng

Tỉ lệ

%

Số lượng

áp dụng giải pháp mới Đó là một điều tất yếu, bởi ở những lớp này, học sinh được

tự mình lĩnh hội kiến thức, nắm rõ được cấu trúc, cơ chế của các quá trình sinh học từ đó học sinh dễ dàng vận dụng kiến thức để giải quyết các tình huống thực

tế đặt ra, kiến thức của học sinh được khắc sâu hơn, nhớ lâu hơn so với phương pháp dạy học mà kiến thức của người học phần lớn thụ đồng tiếp thu từ giáo viên

2.7.3 Hiệu quả tham gia cuộc thi Em yêu môi trường 2022

Theo công văn số 263/KH-SGDĐT ngày 28 tháng 2 năm 2022 về việc tổ chức cuộc thi “Em yêu môi trường” tới các phòng giáo dục và đào tạo, các trường THPT, THCS, Trung tâm GDTX… nhằm mục đích góp phần giúp học sinh nhận thức sâu sắc về ý nghĩa, tầm quan trọng của môi trường, giáo dục cho học sinh lòng yêu quý thiên nhiên và ý thức bảo vệ môi trường, hình thành suy nghĩ và thói quen tốt trong việc bảo vệ môi trường Vào thời gian này, tôi đang chuẩn bị triển khai dạy học dự án “Tìm hiểu virut và chế tạo mô hình virut từ vật liệu tái chế”, tôi dựa trên ý tưởng và sản phẩm của các nhóm, hướng dẫn học sinh làm tỉ mỉ và cẩn thận hơn thu được sản phẩm là mô hình 3 loại virut: HIV, SARS-CoV2, Phago

để các em tham gia cuộc thi này cùng với một sản phẩm khác trong trường Trong

cuộc thi, sản phẩm của các em đứng thứ 3 toàn tỉnh, đạt giải Nhì và được Giám đốc Sở giáo dục và đạo tạo tặng Giấy khen

Video thuyết trình cuộc thi Em yêu môi trường do Sở giáo dục và đào tạo

tổ chức: https://youtu.be/BN3Mty_wZOg (từ phút thứ 2:20 đến phút 5:00)

III HIỆU QUẢ DO SÁNG KIẾN ĐEM LẠI

1 Hiệu quả về mặt kinh tế

Tuy không tính được chính xác bằng tiền nhưng chắc chắn giá trị kinh tế

mà phương pháp đem lại là không nhỏ Bởi khả năng thu hút hầu hết sự tham gia học tập của các em học sinh, trong quá trình học các em vừa lĩnh hội được kiến thức một cách chính xác, khoa học nhất vừa rèn kĩ năng bổ ích phục vụ cho cuộc sống sau này mà không trường lớp cụ thể nào sẽ dạy Hơn cả, thông qua các hoạt động học tập thực hiện dự án, thông qua những trải nghiệm tự mình tìm hiểu virut,

tự mình tìm thấy cách mà nó nhân lên trong tế bào chủ hay cách nó gây bệnh và lây truyền từ cá thể này sang cá thể khác Đặc biệt là thông qua những bài thuyết trình về Virut đã giúp học sinh tự tin hơn, trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong công cuộc mà cả cộng đồng xã hội đang chung tay phòng chống đẩy lùi các đại dịch như đại dịch HIV/AIDS, dịch Covid 19

Bên cạnh đó các mô hình virut HIV, Phago, SARS-CoV2 từ những vật liệu tái chế mà học sinh tạo ra đã trở thành những đồ dùng dạy học trực quan trong nhà trường để giảm bớt chi phí mua đồ dùng thiết bị dạy học mà vẫn phục vụ hiệu quả cho quá trình học tập, nghiên cứu, giúp các bạn học sinh hiểu được kĩ hơn cấu trúc của dạng sống đặc biệt vô cùng nhỏ bé đã được phóng đại lên rất nhiều lần

2 Hiệu quả về mặt xã hội

Giải pháp mà tôi đưa ra đã góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Sinh học, giúp lan tỏa hứng thú đối với môn học, giúp cho Sinh học không chỉ là một môn học khô khan, khó hiểu mà trở thành một môn học mang hơi thở cuộc sống, gắn liền với đời sống thực tế Học sinh có thể vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết những tình huống thực tiễn mà các em đã, đang và sẽ gặp trong tương lai

Sáng kiến kinh nghiệm mà tôi áp dụng được sự hưởng ứng nhiệt tình từ phía học sinh, tổ nhóm chuyên môn và của lãnh đạo nhà trường:

- Từ phía học sinh:

+ 100% học sinh hào hứng tham gia hoạt động tìm kiếm tài liệu thông tin, thiết kế mô hình virut, qua đó hình thành và củng cố kiến thức đồng thời phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

+ Thông qua việc hợp tác làm việc nhóm, thông qua quá trình báo cáo, được đánh giá các thành viên khác trong nhóm và được các nhóm khác đánh giá lại, đã giúp cho các em có tinh thần hăng say trong học tập, thấy được điểm tích cực và hạn chế của bản thân từ đó rút ra được nhiều kinh nghiệm cho bản thân mình để thực hiện những nhiệm vụ học tập sau này

+ Với việc sử dụng những vật liệu tái chế để làm ra mô hình 03 virut HIV, SARS-CoV2, Phagơ không chỉ làm đồ dùng dạy học trực quan hiệu quả mà còn giúp học sinh có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường sống, là thông điệp muốn gửi tới các bạn học sinh hãy cắt giảm rác thải nhựa, xốp, rác thải vô cơ bởi chúng có hại cho môi trường không kém gì những virut gây nguy hiểm cho nhân loại “Hãy vì một môi trường xanh, khỏe an toàn và bền vững cho tất cả mọi

người” Với đề tài này các em đã đạt giải Nhì trong cuộc thi “Em yêu môi trường” do Sở giáo dục và Đào tạo Nam Định tổ chức

- Từ phía tổ, nhóm chuyên môn trong trường: Được các thầy cô trong tổ,

nhóm chuyên môn đánh giá cao và hứng thú với phương pháp, hình thức tổ chức dạy học cũng như hình thức kiểm tra đánh giá này Bởi với giải pháp mới đã đáp ứng được mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện

về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực

cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam

xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân

- Từ phía nhà trường: được sự ủng hộ và khen ngợi của lãnh đạo nhà trường,

của phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn vì đã mạnh dạn đổi mới cả về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, sử dụng hiệu quả các phương tiện hỗ trợ dạy học

ở nhà trường đã được trang bị cho các lớp (tivi, mạng internet) và kết hợp các hình thức kiểm tra đánh giá, không chỉ là kiểm tra đánh giá một chiều từ phía giáo viên mà còn kết hợp học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau, không chỉ dừng lại ở bài kiểm tra cuối chuyên đề mà kết hợp cả kiểm tra cả quá trình làm việc của học sinh Thông qua đó không chỉ giúp học sinh lĩnh hội được tri thức mà còn

giúp phát triển các năng lực ở học sinh, đáp ứng được mục tiêu phát triển toàn diện của giáo dục

- Từ phía các đồng nghiệp cùng chuyên môn ở trường bạn: Khi tiến hành

dạy học chương III Virut và bệnh truyền nhiễm, tôi cũng chia sẻ sáng kiến này tới các đồng nghiệp đang giảng dạy bộ môn Sinh học trong huyện và nhận được những ý kiến phản hồi tích cực từ phía các thầy cô giáo khi áp dụng sáng kiến để giảng dạy với đối tượng học sinh của trường mình Đa phần các thầy cô đều nhận thấy học sinh được làm việc nhiều hơn, tích cực hơn trong việc chiễm lĩnh kiến thức thay vì thu nhận kiến thức thụ động từ phía giáo viên Bằng phương pháp dạy học dự án về virut, đã giúp học sinh không những tự mình tìm hiểu thông tin, chiếm lĩnh tri thức còn giúp học sinh phát triển được năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, phát triển được nhiều kĩ năng như tìm kiếm và xử lý thông tin, kĩ năng hợp tác, kĩ năng làm báo cáo, thuyết trình,

- Từ phía xã hội: thông qua chủ đề này, học sinh hiểu hơn về các loại virut,

cơ chế lây truyền các bệnh truyền nhiễm, giúp các em có ý thức hơn trong việc bảo vệ môi trường sống, bảo vệ sức khoẻ của bản thân Các em có thể trở thành những tuyên truyền viên tích cực trong công cuộc phòng tránh các đại dịch như HIV/AIDS – phòng tránh lây bệnh nhưng không kì thị với người bị nhiễm HIV, hay chung tay cùng toàn xã hội đẩy lùi dịch bệnh Covid 19

3 Khả năng áp dụng và nhân rộng của giải pháp mới

Phương pháp dạy học này có tính áp dụng cao vào thực tế và mang lại hiệu quả giáo dục nhanh chóng và sâu sắc Phương pháp này vừa hạn chế được lối dạy học truyền thống, vừa kích thích được hứng thú và tính tích cực, chủ động ở học sinh để giải quyết các vấn đề trong học tập và cuộc sống

Song song với hiệu quả về mặt kiến thức thông qua dự án, các em còn có

cơ hội trải nghiệm thực tế với những kiến thức sách vở, rèn kĩ năng khai thác thông tin, kĩ năng làm việc nhóm, kĩ năng tuyên truyền viên Và quan trọng nhất

là cùng với sự sáng tạo ở các sản phẩm bài thuyết trình, báo cáo, các video về đại dịch do virut gây ra, sản phẩm mô hình virut đã giúp em cảm thấy yêu môi trường

sống hơn, có ý thức hơn trong việc bảo vệ sức khoẻ bản thân, gia đình và sức khoẻ cộng đồng

- Giải pháp dạy học dự án không chỉ áp dụng hiệu quả khi giảng dạy chủ

đề Virut và bệnh truyền nhiễm – Sinh học 10 mà còn có thể áp dụng với nhiều chủ đề khác của chương trình Sinh học trung học phổ thông như:

+ Sinh học 10: Chủ đề cấu trúc tế bào; chủ đề chuyển hoá vật chất và năng lượng trong tế bao; chủ đề phân bào

+ Sinh học 11: Chủ đề hấp thụ, vận chuyển nước và ion khoáng- thoát hơi nước; Chủ đề Quang hợp ở thực vật; Chủ đề: Tuần hoàn máu; Chủ đề Sinh trưởng

và phát triển ở thực vật, Chủ để Sinh sản hữu tính ở động vật

+ Sinh học 12: Chủ đề cơ chế di truyền và biến dị cấp phân tử (nội dung bài 1, 2,3,4); chủ đề cơ chế di truyền và biến dị cấp tế bào (nội dung bài 5, 6); chủ

đề Ứng dụng di truyền học (Chương IV); chủ đề Quần thể sinh vật (Bài 37, 38, 39)…

- Phương pháp dạy học dự án với chủ đề ““Tìm hiểu virut và chế tạo mô hình từ vật liệu tái chế” đã được tôi thực hiện thành công khi giảng dạy chương

III – Virut và bệnh truyền nhiễm – Sinh học 10 của chương trình giáo dục phổ thông 2006 trong năm học 2021 – 2022 Tuy nhiên, sang năm học mới 2022-

2023, và những năm tiếp theo đó giải pháp mà tôi đưa ra vẫn áp dụng hiệu quả khi giảng dạy Sinh học 10 của chương trình Giáo dục phổ thông 2018 của cả ba

bộ sách là Chủ đề 10: Virus (Bộ Cánh Diều); Chương 7: Virus (Bộ Kết nối tri thức) và Chương 6: Virus và ứng dụng (Bộ Chân trời sáng tạo) bởi có sự tương đồng về yêu cầu cần đạt của hai chương trình này

- Giải pháp mà tôi đưa ra không chỉ áp dụng có hiệu quả đối với môn Sinh học mà còn có khả năng nhân rộng và đem lại hiệu quả đối với tất cả các môn học khác mà nội dung có thể tích hợp thành các chủ đề dạy học như vật lý, hoá học, địa lý, lịch sử

Tuy nhiên để đạt hiệu quả cao hơn nữa, tôi xin mạnh dạn có một số đề xuất,

kiến nghị như sau:

✓ Đối với tổ/nhóm chuyên môn

- Bản thân mỗi giáo viên phải có kiến thức chuyên môn vững vàng, có khả năng sâu chuỗi các nội dung kiến thức tạo thành mạch kiến thức liền mạch logic

để giảm tải những nội dung kiến thức trùng lặp và xác định những nội dung kiến thức nền tảng cho từng nhóm đối tượng học sinh phù hợp với mục tiêu đề ra

- Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực, thay đổi các hình thức tổ chức dạy học, hình thức kiểm tra đánh giá nhằm được phát triển được đầy

đủ các năng lực của học sinh như năng lực tự học, năng lực tri thức, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, các kỹ năng tìm kiếm thông tin, kỹ năng hợp tác nhóm,

kỹ năng viết báo cáo, kỹ năng thuyết trình,

✓ Đối với Lãnh đạo nhà trường: Tiếp tục mua sắm, bổ sung dần các trang

thiết bị, các tư liệu, phương tiện dạy học phục vụ hiệu quả cho việc dạy và học

của giáo viên và học sinh

✓ Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo

Phương pháp dạy học dự án theo chủ để chắc chắn sẽ mang lại hiệu quả cao trong dạy học Sinh học, tạo niềm hứng thú học tập với học sinh Tuy nhiên, ở các trường THPT khác nhau, đối tượng và phương pháp dạy học là khác nhau Vì vậy,

để nâng cao chất lượng dạy và học môn Sinh hơn nữa thì Sở Giáo dục và Đào tạo cần phải tăng cường tổ chức các đợt tập huấn chuyên môn để giáo viên trong toàn tỉnh có cơ hội trao đổi chuyên môn, các phương pháp dạy học và hình thức kiểm tra đánh giá và cùng nhau xây dựng các chuyên đề dạy học làm nguồn tài liệu tham khảo vô cùng phong phú và hữu ích cho giáo viên trong toàn tỉnh

Những ý kiến được nêu trong báo cáo này đều là ý kiến cá nhân của tôi được rút ra từ kinh nghiệm qua một số năm giảng dạy và đã có hiệu quả trong phạm vi các lớp mà tôi giảng dạy ở trường THPT Tống Văn Trân Tôi rất mong sáng kiến của mình có thể góp phần nào đó nâng cao chất lượng giảng dạy môn Sinh học, thu hút được nhiều học sinh hơn đến với môn bộ môn và cũng là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho đồng nghiệp trong và ngoài trường Đồng thời, tôi rất mong nhận được thêm những phản hồi, đóng góp để công việc giảng dạy của

cá nhân tôi cũng như của các thầy cô giáo khác đạt hiệu quả cao hơn

IV CAM KẾT KHÔNG SAO CHẾP HOẶC VI PHẠM BẢN QUYỀN

Tôi xin cam kết sáng kiến kinh nghiệm: “Phát triển năng lực nhận thức

sinh học và năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo của học sinh thông qua dạy học

dự án “Tìm hiểu virut và chế tạo mô hình virut từ vật liệu tái chế” Chương III

– Virut và bệnh truyền nhiễm – Sinh học 10 là kết quả của bản thân tôi đúc rút từ

thực tế giảng dạy, tham khảo ý kiến bạn bè đồng nghiệp SKKN được nghiên cứu

và viết ra trên tinh thần không ngừng học hỏi với mong muốn tìm ra những cách thức những phương pháp dạy học tích cực, giúp học sinh tự khám phá tri thức, cũng như cảm thấy không áp lực với môn học

Tôi xin cam kết sáng kiến kinh nghiệm trên là của riêng tôi, tôi không sao chép sáng kiến kinh nghiệm của bất kỳ cá nhân, tập thể nào Nếu sai tôi hoàn toàn

chịu trách nhiệm

TÁC GIẢ SÁNG KIẾN

(Ký tên)

Trương Thị Liên

CƠ QUAN ĐƠN VỊ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

(ghi rõ nhận xét, phạm vi ảnh hưởng và hiệu quả áp dụng có đạt được mức cơ

sở hay không, tính mới của sáng kiến là gì?)

(ký tên, đóng dấu)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Sách giáo khoa Sinh học 10 – Nhà xuất bản giáo dục

2 Sách giáo viên Sinh học 10 – Nhà xuất bản giáo dục

3 Chuong trình giáo dục phổ thông – Môn Sinh học (kèm theo thông tư 32/2018/TT-BGDĐT)

4 Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT Ban hành chương trình giáo dục phổ thông ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

5 Tài liệu hướng dẫn bồi dưỡng giáo viên phổ thông cốt cán – Mô đun 2: Sử dụng phương pháp dạy học, phát triển phẩm chất, năng lực học sinh trung học phổ thông môn Sinh học – Bộ Giáo dục và Đào tạo

6 Tài liệu hướng dẫn bồi dưỡng giáo viên phổ thông cốt cán – Mô đun 3: Kiểm tra, đánh giá học sinh THPT theo hướng phát triển phẩm chất năng lực môn Sinh học – Bộ Giáo dục và Đào tạo

MỤC LỤC

I ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN 2

II MÔ TẢ GIẢI PHÁP 5

1.1 Về chương trình môn học 5

1.2 Về phương pháp dạy học 5

1.3 Về hình thức tổ chức 6

1.4 Về kiểm tra đánh giá. 7

1.5 Về kết quả đạt được của học sinh 7

III HIỆU QUẢ DO SÁNG KIẾN ĐEM LẠI 30

1 Hiệu quả về mặt kinh tế 30

2 Hiệu quả về mặt xã hội 30

3 Khả năng áp dụng và nhân rộng của giải pháp mới 32

IV CAM KẾT KHÔNG SAO CHẾP HOẶC VI PHẠM BẢN QUYỀN 35 TÀI LIỆU THAM KHẢO 36

CÁC PHỤ LỤC Phụ lục 1 Giáo án dự án:

CHỦ ĐỀ: VIRUT VÀ BỆNH TRUYỀN NHIỄM

I XÁC ĐỊNH MẠCH KIẾN THỨC CỦA CHỦ ĐỀ

1 Các bài liên quan đến chuyên đề

Chuyên đề này gồm các bài trong chương III - phần Ba Sinh học Vi sinh vật - Sinh học 10

Bài 29: Cấu trúc các loại Virus

Bài 30: Sự nhân lên của virus trong tế bào chủ

Bài 31: Virus gây bệnh, ứng dụng của virus trong thực tiễn

Bài 32: Bệnh truyền nhiễm và miến dịch

II/ Sự nhân lên của virut trong tế bào chủ

III/ Virut gây bệnh và ứng dụng của virut trong thực tiễn

1.Các virut ký sinh ở vi sinh vật, thực vật và côn trùng

2 Ứng dụng của virut trong thực tiễn

IV/Bệnh truyền nhiễm và miễn dịch

1 Bệnh truyền nhiễm

1.1 Khái niệm:

1.2 Phương thức lây truyền

1.3 Các bệnh truyền nhiễm thường gặp do virut

1.4 Phòng chống bệnh truyền nhiễm

2 Miễn dịch

1/ Khái niệm miễn dịch:

2/ Miễn dịch không đặc hiệu và miễn dịch đặc hiệu

II MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ

1 Kiến thức, kỹ năng, thái độ

a) Kiến thức:

+ Nêu được khái niệm và các đặc điểm của virut

+ Nêu được chu trình nhân lên của virut trong tế bào chủ, từ đó giải thích được cơ chế gây bệnh do virut

+ Trình bày được cơ chế lây truyền một số bệnh do virut ở người và động vật (HIV, Covid 19, sởi, ) thực vật, vi sinh vật và côn trùng và cách phòng chống Giải thích được các bệnh do virut thường lây lan nhanh, rộng và có nhiều biến thể

+ Biết được tác hại của virut trong đời sống của con người và khả năng của cơ thể chống lại virut

+ Nêu được một số một số thành tựu ứng dụng virut trong sản xuất chế phẩm sinh học; trong y học và nông nghiệp; sản xuất thuốc trừ sâu từ virut

+ Trình bày được khái niệm, tác nhân gây bệnh và cách lây truyền của bệnh truyền nhiễm

+ Trình bày được khái niệm miễn dịch

+ Phân biệt được miễn dịch đặc hiệu và miễn dịch không đặc hiệu, giữa miễn dịch dịch thể và miễn dịch tế bào

b) Kỹ năng:

+ Quan sát, so sánh, phân tích, nhận xét kết quả thí nghiệm

+ Kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin như công cụ học tập và nghiên cứu, làm việc với SGK, phương tiện trực quan, khái quát hóa kiến thức dưới dạng sơ đồ + Làm việc nhóm, thuyết trình, diễn đạt vấn đề trước lớp

+ Tư duy, sáng tạo, giải quyết vấn đề, giải thích các hiện tượng thực tiễn

+ Soạn và trình chiếu powerpoint

+ Kĩ năng thiết kế và đưa ra ý tưởng cho sản phẩm xanh

c) Thái độ:

+ Độc lập, tự giác, tự chịu trách nhiệm trước nhóm, biết quan tâm, chia sẻ

+ Hứng thú trong quá trình thảo luận, chuẩn bị bài thuyết trình

+ Yêu thích môn học, biết vận dụng kiến thức của môn học trong việc bảo vệ sức khỏe, bảo vệ vật nuôi, cây trồng

+ Ý thức được mối nguy hiểm của virut, có ý thức phòng tránh các bệnh truyền nhiễm, giữ vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường sống, bảo vệ sức khoẻ

+ Tham gia vào việc tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức phòng chống các bệnh truyền nhiễm cho người dân tại địa phương mình sinh sống để nâng cao sức khoẻ cộng đồng

+ Có thái độ phê phán đối với các hành vi làm ảnh hưởng không tốt đến môi trường sống, đến việc làm lây lan các bệnh truyền nhiễm

+ Có niềm tin vào khoa học, biết cách ứng phó với bệnh truyền nhiễm, biết cách ứng xử với người mắc bệnh truyền nhiễm như bệnh AIDS, Covid 19

2) Định hướng các năng lực có thể hình thành và phát triển:

- Trình bày được phương thức lây truyền một số bệnh do virus

ở người, thực vật và động vật (HIV, cúm, sởi, ) và cách phòng chống Giải thích được các bệnh do virus thường lây lan nhanh, rộng và có nhiều biến thể

+ Vì sao một số bệnh do virut gây ra thì khó có thuốc chữa + Giải thích cơ sở khoa học trong việc sản xuất các chế phẩm sinh học, sản xuất thuốc trừ sâu

+ Tại sao những bệnh do virut gây ra thì chủ yếu sử dụng các loại thuốc nâng cao sức đề kháng

Nghiên cứu khoa

+ Tự tìm hiểu, khai thác kiến thức

+ Tự chịu trách nhiệm với việc học tập của bản thân + Tự lập kế hoạch và chủ động hoàn thành các nhiệm vụ học

tập Thu nhận và xử

lý thông tin

- Quan sát hình → trả lời câu hỏi

- Đọc hiểu các sơ đồ bảng biểu

- Lập dàn ý, các sơ đồ, bảng biểu

Năng lực tư duy

Phát triển tư duy thông qua việc tìm hiểu, phân tích, tổng hợp thông tin, soạn bài thuyết trình và thuyết trình

- HS tư duy đạt và trả lời được nhiều câu hỏi về chủ đề học tập:Virut là thể vô sinh hay thể sống, có thể nuôi virut trên môi trường nhân tạo như nuôi vi khuẩn được không, …

Năng lực ngôn

ngữ

- Phát triển ngôn ngữ nói thông qua + Thuyết trình về lược sử phát hiện, khái niệm virut, các giai đoạn nhân lên của virut

+ Thuyết trình giới thiệu những tác hại của virut và ứng dụng của virut

+ Thuyết trình về hiện tượng HIV/AIDS tại địa phương

- Phát triển ngôn ngữ viết thông qua:

+ Phiếu học tập

+ Các bản báo cáo của nhóm

Năng lực hợp tác HS tranh luận, thảo luận các nội dung, hợp tác với nhau khi

soạn bài, trả lời câu hỏi của nhóm khác và của giáo viên Năng lực sử dụng

công nghệ thông

tin

- HS biết khai thác công nghệ thông tin từ nhiều nguồn khác nhau về cấu trúc, hình thái virut, chu trình nhân lên của các loại virut…

- Trình chiếu powerpoint báo cáo kết quả nghiên cứu

III PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

1) Phương tiện dạy học

a Chuẩn bị của giáo viên

- Máy tính, tivi có kết nối internet

- Tranh ảnh, băng hình về một số bệnh điển hình do virut gây ra

- Phấn, bảng, bút, nháp, giáo án word, giáo án điện tử, một số hình ảnh và video clip sưu tầm được

- Bản kế hoạch phân công, tổ chức nhiệm vụ cho HS

- Các tài liệu, website cần thiết giới thiệu cho HS