skkn GIẢI PHÁP tổ CHỨC HOẠT ĐỘNG dạy học TRẢI NGHIỆM với môn SINH học thpt

Việc học trên lớp, giáo viên thường chú trọng đến việc tìm kiến thức ôn tập phục vụ thi hơn là tìm hiểu vấn đề có thể tổ chức cho học sinh trải nghiệm.. Việc tổ chức hoạt động dạy học tr

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng thẩm định sáng kiến Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Bình

Chúng tôi ghi tên dưới đây:

TT Họ và tên

Ngày, tháng, năm sinh

Nơi công tác Chức

vụ

Trình

độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến

Ghi chú

1 Bùi Thị Liên 21/06/1985

THPT Nho Quan C

Tổ phó chuyên môn

Cử nhân 30% Tác giả

2 Ngô Đức Thắng 27/10/1978

THPT Nho Quan C

Phó Hiệu trưởng

Thạc sĩ 20%

Đồng tác giả

4 Trần Thị Hoa 11/09/1983 THPT Giáo Cử nhân 20% Đồng

Nho Quan C viên tác giả

5 Vũ Thị Thanh

THPT Nho Quan C

Giáo viên Cử nhân 10% Đồng

tác giả

I TÊN SÁNG KIẾN, LĨNH VỰC ÁP DỤNG

Là nhóm tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến:

GIẢI PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM

VỚI MÔN SINH HỌC

Lĩnh vực áp dụng: Đổi mới dạy học Sinh học THPT

II NỘI DUNG

1 Giải pháp cũ thường làm:

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo không phải là vấn đề mới trong giáo dục Thực tế trong chương trình, sách giáo khoa hiện tại nội dung này được thể hiện ở các bài thực hành, lồng ghép liên hệ thực tế trong bài học Việc tổ chức hoạt động trải nghiệm ngoài nhà trường là tổ chức cho các em đi tham quan, dã ngoại, lao động công ích, lao động cùng gia đình…Tuy nhiên, cách thức tổ chức chưa đạt hiệu quả giáo dục cao

Việc tổ chức trải nghiệm trên lớp học: Số bài thực hành trong sách giáo khoa

hiện tại tương đối ít, một số bài thực hành trong chương trình do điều kiện tiến hành phức tạp, không phù hợp với điều kiện địa phương, nhà trường Ví dụ sách giáo khoa Sinh học 12 có 3 bài thực hành trên tổng số 48 bài học, trong 3 bài thực hành có tới 2 bài khó thực hiện thành công được như Bài 7: Thực hành quan sát các dạng đột biến

số lượng nhiễm sắc thể trên tiêu bản cố định và tiêu bản tạm thời; Bài 14: Lai giống Trong chương trình Sinh học 11 có 7 bài thực hành trên tổng số 48 bài học; Sinh học

10 có 5 bài trên tổng số 33 bài Trong năm học vừa qua, khi nhà trường được chủ động về phân phối chương trình, giáo viên thường chủ động xây dựng chương trình chuyển số bài thực thực hành thành bài tập, ôn lí thuyết để phục vụ cho việc học “ứng thi” Việc học trên lớp, giáo viên thường chú trọng đến việc tìm kiến thức ôn tập phục

vụ thi hơn là tìm hiểu vấn đề có thể tổ chức cho học sinh trải nghiệm

Việc tổ chức trải nghiệm ngoài lớp học: Cách thức tổ chức học tập trải nghiệm

thường làm là:

Bước 1: Lựa chọn địa điểm:

Địa điểm lựa chọn để trải nghiệm thường là các khu du lịch, khu vui chơi, giải trí, theo sở thích của học sinh

Bước 2: Lên kế hoạch cho chuyến đi:

Giáo viên, phụ huynh, nhà trường lên kế hoạch cho chuyến đi nhưng công việc này chủ yếu chú trọng đến việc thời gian, phương tiện, sinh hoạt, chi phí cho chuyến

đi

Bước 3: Làm công tác xã hội hóa:

Công việc chủ yếu là huy động sự đóng góp vật chất cho chuyến đi Chính vì mục đích học tập không rõ ràng, phụ huynh không thấy được vai trò của chuyến đi học tập trải nghiệm nên sẽ khó khăn trong công tác huy động sức dân, chưa kể sẽ gây hiểu lầm chủ chương của Bộ về tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh

Bước 4: Tổ chức chuyến đi:

Trong quá trình tổ các chuyến đi, giáo viên cùng với các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường chủ yếu chú trọng vào nội quy của chuyến đi và việc quản lí học sinh làm sao để được thuận tiện, dễ dàng nhất

Bước 5: Tổng kết rút kinh nghiệm chuyến đi:

Công việc chủ yếu của công tác này là tổng kết các chi phí của chuyến đi; đánh giá chuyến đi có được đảm bảo bảo an toàn hay không, đồng thời rút kinh nghiệm về cách thức quản lí học sinh dễ dàng hơn

Bước 6: Học sinh viết bài thu hoạch:

Do không có định hướng về nội dung học tập trải nghiệm nên khi viết bài thu hoạch, học sinh chủ yếu viết bài thiên về cảm xúc, suy nghĩ trước cảnh đẹp, không gian mới lạ… Bài thu hoạch của học sinh, giáo viên đánh giá theo cách cảm tính hoặc không đánh giá

Nguyên nhân của việc tổ chức hoạt động trải nghiệm chưa đạt hiệu quả cao là:

- Do nhận thức chưa đầy đủ về mục tiêu giáo dục trong thời đại mới Nhận thức chưa sâu sắc hệ thống lí luận về hoạt động trải nghiệm sáng tạo

- Do ý thức trách nhiệm với công việc chưa cao Việc tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm đòi hỏi giáo viên luôn phải nỗ lực hơn rất nhiều so với việc dạy

“chay”

- Do hạn chế về kĩ năng, năng lực tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm sáng tạo

2 Giải pháp mới cải tiến:

Mục tiêu đổi mới giáo dục và đào tạo được nêu trong dự thảo chương trình giáo dục phổ thông chương trình tổng thể Bộ đề cao phẩm chất, năng lực của người học Phẩm chất của người học bao gồm: Yêu đất nước, yêu con người, chăm học, chăm làm, trung thực, trách nhiệm Năng lực của người học bao gồm: Năng lực chung và năng lực chuyên môn Năng lực chung có các năng lực như năng lực tự chủ

và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo Các năng lực chuyên môn có các năng lực như năng lực ngôn ngữ, năng lực tính toán, năng lực tìm hiểu tự nhiên và xã hội, năng lực công nghệ, năng lực tìm hiểu xã hội, năng lực tin học, năng lực thể chất

Để đạt được phẩm chất, năng lực trên chương trình đổi mới giáo dục trong đó hoạt động trải nghiệm chính thức bắt buộc trong chương trình sách giáo khoa mới Đứng trước yêu cầu của đổi mới giáo dục, yêu cầu của xã hội về “chuẩn đầu ra” của người học Không đợi đến khi ban hành sách giao khoa mới, ngay từ đầu năm học 2016-2017 Sở giáo dục và đào tạo Ninh Bình yêu cầu các trường làm kế hoạch giảng dạy các môn phải có kế hoạch tổ chức dạy học trải nghiệm sáng tạo

Trong năm học 2016-2017, nhóm Sinh cũng như các nhóm chuyên môn khác của trường THPT Nho Quan C đã rất tích cực tổ chức hoạt động trải nghiệm sáng tạo cho học sinh Các hoạt động trải nghiệm của tất cả các nhóm có thể nói bước đầu đã mang lại những thành công Sự thành công ấy có được trước hết phải nhờ vào tư tưởng tiến bộ, bắt kịp xu thế của thời đại, dám nghĩ dám làm của các thầy trong Ban Giám hiệu (BGH) trường THPT Nho Quan C Mặc dù đóng trên địa bàn khó khăn của tỉnh, BGH trường THPT Nho Quan C đã luôn nỗ lực học hỏi, chủ động sáng tạo trong việc quản lí, tổ chức để giáo viên có điều kiện thuận lợi thực hiện nhiệm vụ giáo dục trong thời đại mới Trong 4 năm trở lại đây, năm nào trường THPT Nho

Quan C cũng có hoạt động thường niên giúp học sinh và giáo viên có nhiều động lực hứng thú với công việc được giao Trong năm học này, đáp ứng yêu cầu học tập trải nghiệm sáng tạo nhà trường tổ chức cuộc thi “HÀNH TRÌNH VỀ MIỀN DI SẢN” Cuộc thi đã tạo ra sân chơi rất hấp dẫn các em học sinh cũng như các thầy cô trong các nhóm chuyên môn Sáng thứ 2 chào cờ là một buổi sinh hoạt rất được mong chờ của học sinh cũng như giáo viên Bản thân chúng tôi cũng như nhiều giáo viên khác nhận thấy sự thay đổi rất tích cực của các em qua hình thức học tập trải nghiệm sáng tạo Đối với nhóm Sinh đây là điều kiện thuận lợi để chúng tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu này từ năm học 2015-2016 Dạy học trải nghiệm sáng tạo chính là cách hòa nhập các hoạt động của nhà trường vào thực tế cuộc sống Do gắn với bối cảnh thực tế và gắn với nhu cầu của người học cho phép dạy học kéo theo những ích lợi,

sự tích cực và sự chịu trách nhiệm của người học Khi việc học được đặt trong bối cảnh gần gũi với thực tiễn với cuộc sống sẽ cho phép tạo ra niềm tin ở người học, giúp họ tích cực huy động và tận dụng tối đa vốn kinh nghiệm của mình để đáp ứng yêu cầu của hoạt động học Hiểu rõ mục đích của các hoạt động học khi đó hoạt động học sẽ trở thành nhu cầu tự thân và có ý nghĩa

Qua quá trình nghiên cứu trên nền tảng chương trình, sách giáo khoa hiện hành đối với môn Sinh học 10, 11, 12 Việc tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm sáng tạo với môn Sinh học có thể tiến hành theo 2 cách sau:

GIẢI PHÁP 1: TỔ CHỨC DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP - LIÊN BÀI, LIÊN MÔN

Để học sinh phát huy được năng lực của mình, giáo viên phải tạo cơ hội cho học sinh được giải quyết vấn đề trong tình huống mang tính thực tiễn Khi đó học sinh vừa phải vận dụng những kiến thức, kĩ năng chuyên biệt của môn học vừa phải vận dụng khả năng, năng lực riêng của bản thân để giải quyết vấn đề Như vậy, thông qua việc hoàn thành một nhiệm vụ trong bối cảnh thực, giáo viên vừa tạo điều kiện cho học sinh phát triển được năng lực chuyên biệt môn học vừa phát triển năng lực chung của mỗi học sinh Các năng lực này được hình thành và phát triển dựa trên bản năng

di truyền của con người, quá trình giáo dục trải nghiệm trong cuộc sống Khi đó

người học sẽ đáp ứng yêu cầu của nhiều loại hình hoạt động khác nhau trong thời đại mới

Khi tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm theo chủ đề tích hợp - liên bài, liên môn vấn đề cần giải quyết thường tích hợp trong nội môn, liên môn ở các mức độ khác nhau Việc tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm theo chủ đề - liên bài, liên môn cần thực hiện qua các bước sau:

Bước 1: Lựa chọn chủ đề

Việc lựa chọn chủ đề đối với môn Sinh học cần lựa chọn những chủ để gần gũi với đời sống Nội dung phải phù hợp với việc học tập trải nghiệm của học sinh, kiến thức không ngoài tầm với của học sinh, không ôm đồm nhiều kiến thức, đi từ thấp đến cao, cân đối giữa chiều sâu kiến thức và bề rộng vận dụng Các nội dung kiến thức học tập phải gắn liền với các tình huống từ thực tiễn địa phương, những vấn đề cần giải quyết ở địa phương

Đối với môn Sinh học có nhiều chủ đề lớn để giáo viên có thể lựa chọn cho học sinh trải nghiệm gắn với thực tế địa phương như:

✓ Nhân giống, trồng, chăm sóc cây trồng

✓ Nhân giống và chăm sóc vật nuôi

✓ Nuôi trồng nấm ăn và nấm dược liệu

✓ Bảo quản nông sản

✓ Bảo vệ và chăm sóc sức khỏe con người

✓ Bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học

Bước 2: Lập kế hoạch

Kế hoạch chung:

Việc tổ chức học tập trải nghiệm có thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào việc lập kế hoạch Công việc này là tìm các nguồn lực và thời gian không gian cần cho việc hoàn thành các mục tiêu Chi phí về tất cả các mặt phải được xác định Hơn nữa phải tìm ra phương án chi phí ít nhất cho việc thực hiện các mỗi mục tiêu

đó Kế hoạch chung thể hiện những hoạt động chính trong chủ đề dạy học ai là người phụ trách phối hợp làm việc

Kế hoạch chi tiết:

Được thể hiện trong giáo án trong đó giáo viên dự kiến thiết kế chi tiết các hoạt động Dự kiến các phương án, kịch bản của buổi học tập hoạt động trải nghiệm sáng tạo Trong bước này cần xác định rõ có bao nhiêu việc cần phải thực hiện? Tiến trình

và thời gian thực hiện như thế nào? Ai là người làm? Yêu cầu công việc cần đạt được

là gì?

Bước 3: Tìm hiểu thực trạng

Trong bước này giáo viên đề ra các tiêu chí cho học sinh điều tra thực trạng của chủ đề đã lựa chọn

Bước 4: Tìm kiếm thông tin liên quan

Đối với giáo viên: Tìm kiếm thông tin về chủ đề lựa chọn tại nơi có thể tổ chức cho học sinh học tập trải nghiệm Liên hệ nhờ tư vấn giúp đỡ chia sẻ của chuyên gia, nhà khoa học…

Đối với học sinh: Giáo viên phân công nhiệm vụ cho các nhóm tìm kiếm thông tin có thể bằng các phương pháp như tìm kiếm tài liệu, sách báo, thư viện điện tử, phỏng vấn…

Bước 5: Tổ chức hoạt động trải nghiệm

Dựa trên kế hoạch đã lập tuy nhiên trong quá trình thực hiện giáo viên cần linh hoạt dựa vào điều kiện thực tế để đạt hiệu quả học tập cao nhất

Bước 6: Tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm

- Về phía giáo viên: Xây dựng các loại phiếu đánh giá để đánh giá hoạt động

dạy học trải nghiệm từ đó đánh giá khách quan hiệu quả của tổ chức hoạt động học, điều chỉnh cho phù hợp với mục tiêu giáo dục

+ Phiếu đánh giá năng lực khoa học Sinh học: Phiếu này giáo viên thiết kế theo nội dung kiến thức khoa học trong chủ đề để kiểm tra học sinh

+ Phiếu đánh giá năng lực hợp tác nhóm: Phiếu này giáo viên xây dựng dựa trên các tiêu chí hoạt động nhóm

+ Phiếu đánh giá sự phát triển bản thân: Phiếu này giúp học sinh tự đánh giá được những sự thay đổi của bản thân sau hoạt động học

Tổng kết các loại phiếu đánh giá, từ đó đánh giá khách quan hiệu quả của hoạt động học, điều chỉnh phù hợp với mục tiêu giáo dục

- Về phía học sinh: Hoàn thành các loại phiếu đánh giá

GIẢI PHÁP 2: TỔ CHỨC DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM THEO BÀI HỌC

Việc tổ chức dạy học trải nghiệm theo chủ đề tích hợp như ở GIẢI PHÁP 1 không phải lúc nào cũng thực hiện được Những khó khăn của tổ chức dạy học trải nghiệm trong cách trên như vấn đề kinh phí, tổ chức phức tạp, tốn thời gian, cần phối hợp tốt nhân lực giáo dục trong và ngoài trường Tổ chức dạy học trải nghiệm theo bài học (tiết học 45 phút) có nhiều thuận lợi hơn

Trong phạm vi kiến thức một tiết học, thời gian hạn chế (45 phút) tùy vào nội dung bài học mà giáo viên có thể tổ chức trải nghiệm cho học sinh toàn bộ kiến thức bài học (thường là bài thực hành) hay giáo viên có thể lựa chọn một phần nội dung kiến thức trong bài học Nội dung lựa chọn tổ chức hoạt động trải nghiệm phải phù hợp với học sinh của nhà trường, địa phương, dễ thực hiện, mang tính khả thi cao Hoạt động trải nghiệm trong giờ học là một dạng hoạt động học được tổ chức thay thế cho hoạt động học truyền thống như: đọc, chép; phân tích lí thuyết; ghi nhớ máy móc Song song với việc tổ chức hoạt động học trải nghiệm trong giờ học Giáo viên cần sử dụng các phương pháp dạy học tích cực để phát triển năng lực của học sinh

Trong chương trình sách giáo khoa hiện tại có thể tổ chức dạy học trải nghiệm cho học sinh ở những nội dung và bài học như sau:

SINH HỌC LỚP 10 - CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN

Bài Tên bài Nội dung có thể tổ chức hoạt động

trải nghiệm

Bài 1 Các cấp tổ chức của thế giới sống

Bài 2 Các giới sinh vật

Bài 3 Các nguyên tố hóa học và ước

Vai trò các nguyên tố hóa học (vi lượng) Tìm hiểu về nguyên nhân gây bệnh bướu cổ tại trạm y địa phương hoặc cơ sở y tế gần nhất Bài 4 Cacbohidrat và Lipit - Cacbonhidrat: Tìm hiểu quy trình làm

bột sắn dây, tinh bột nghệ tại địa phương

- Nhận biết tinh bột, saccarit bằng iot, thuốc thủ Fehlibg

- Nhận biết Lipit - Thí nghiệm về sự nhũ tương hóa, phản ứng xà phòng hóa,

sự tạ thành axit béo tự do

Bài 5 Prôtêin

- Sự biến tính của prôtêin: Tìm hiểu sự biến tính prôtêin của Cua khi nấu canh, prôtêin trong sữa khi làm sữa chua

- Nhận biết protein bằng muối trung tính hoặc axit hữu cơ

Bài 6 Axitnucleic

Bài 7 Tế bào nhân sơ

Thí nghiệm chứng minh tế bào nhỏ tỉ lệ S/V lớn: gọt vỏ 1 kg khoai tây củ to và

1 kg khoai tây củ nhỏ (hoặc cam )

Bài 8 Tế bào nhân thực Quan sát tế bào thực vật, động vật dưới

kính hiển vi

Bài 9 Tế bào nhân thực (tiếp theo)

Bài 10 Tế bào nhân thực (tiếp theo)

Bài 11 Vận chuyển các chất qua màng sinh chất

Phân biệt một số chất phẩm màu có nguồn gốc hóa học và chất có nguồn gốc sinh học trong thực phẩm bằng tế bào sống

Bài 12 Thực hành: Thí nghiệm co và phản co

Bài 13 Khái quát về năng lượng và chuyển hóa

- Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt tính của enzim-Thí nghiệm ảnh hưởng của nhiệt độ, độ pH, chất kích thích và kìm hãm

Bài 15 Thực hành một số thí nghiệm về Enzim Cả bài

Bài 16 Hô hấp tế bào Thí nghiệm chứng minh hô hấp tỏa

nhiệt, hô hấp thải ra khí CO2 Bài 17 Quang hợp

Bài 18 Chu kỳ tế bào và quá trình nguyên phân

Bài 19 Giảm phân

Bài 20 Thực hành: Quan sát các kỳ nguyên

phân trên tiêu bản rễ hành Cả bài

Bài 21 Ôn tập phần sinh học vi sinh vật

Bài 22 Dinh dưỡng, chuyển hóa vật chất và

năng lượng ở vi sinh vật

Bài 23 Quá trình tổng hợp và phân giải các chất

Bài 24 Thực hành lên men Etilic và Lactic Cả bài

Bài 25 Sinh trưởng của vi sinh vật

Bài 26 Sinh sản của vi sinh vật;

Bài 27 Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng

VSV

Tìm hiểu các biện pháp diệt khuẩn thường dùng trong bệnh viện tại cơ sở y

tế địa phương

Bài 28 Thực hành: Quan sát một số vi sinh vật Cả bài

Bài 29 Cấu trúc các loại vi rút

Bài 30 Sự nhân lên các loại vi rút trong tế bào

chủ

Bài 31 Vi rút gây bệnh, ứng dụng của vi rút

trong thực tiễn

Bài 32 Bệnh truyền nhiễm và miễn dịch

Bệnh truyền nhiễm - Tìm hiểu cách lây truyền, phòng tránh và cách chữa trị 1

số loại bệnh truyền nhiễm thường gặp

do virut tại trung tâm y tế địa phương Bài 33 Ôn tập phần sinh học vi sinh vật

SINH HỌC LỚP 11 - CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN

động trải nghiệm

Bài 1 Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ

Quá trình vận chuyển các chất ion khoáng theo dốc gadien nồng độ: Tìm hiểu nguyên nhân bón quá nhiều phân hóa học làm cây héo

Bài 2 Vận chuyển các chất trong cây

Quá trình vận chuyển nước và ion khoáng theo mạch gỗ của cây: Tìm hiểu quá trình vận chuyển nước trong cành hoa cắm vào dung dịch nước có pha màu

Bài 3 Thoát hơi nước Quan sát sự đóng mở lỗ khí dưới

kính hiển vi

Bài 4 Vai trò của các nguyên tố khoáng

Bài 5 Dinh dưỡng nitơ ở thực vật

Bài 6 Dinh dưỡng nitơ ở thực vật (tiếp theo)

Bài 7 Thực hành: Thí nghiệm thoát hơi nước

và thí nghiệm về vai trò của phân bón Cả bài

Bài 8 Quang hợp ở thực vật

Quang hợp thải khí O2: Bố trí thí nghiệm quang hợp thải khí O2 với mẫu vật là cây dong đuôi chó

Bài 9 Quang hợp ở các nhóm thực vật C3, C4 Thực vật CAM lấy CO2 vào ban

và CAM đêm để ban ngày quang hợp: Nếm

vị cây lá bỏng vào buổi sáng và buổi chiều

Bài 10 Ảnh hưởng các nhân tố ngoại cảnh đến

Bài 14 Thực hành: Phát hiện hô hấp ở thực vật Cả bài

Bài 15 Tiêu hóa ở động vật

Bài 16 Tiêu hóa ở động vật (tiếp theo)

Bài 19 Tuần hoàn máu (tiếp theo)

- Tính tự động của tim: Mổ quan sát tim ếch đập tự động khi lấy ra khỏi

cơ thể

- Huyết áp: Phỏng vấn về cách phòng chống bệnh thấp hoặc cao huyết áp, cách đo huyết áp tại trạm

y tế địa phương

Bài 20 Cân bằng nội môi

Bài 21 Thực hành: Đo một số chỉ tiêu sinh lý ở

Bài 22 Bài tập chương I

Bài 23 Hướng động

Bài 32 Tập tính của động vật (tiếp theo)

Bài 33 Thực hành: Xem phim về tập tính ở

Bài 34 Sinh trưởng ở thực vật

Bài 35 Hoocmon thực vật

Hoocmon kích thích: Tìm hiểu các loại thuốc kích thích ra rễ, nảy mầm trong quá trình trồng, vận chuyển cây cảnh

Hoomon ức chế: Tìm hiểu kĩ thuật đảo quất, biện pháp vặt lá đào tại các cơ sở sản xuất tại địa phương

Bài 36 Phát triển ở thực vật có hoa

Quang chu kì: Tìm hiểu kĩ thuật trồng hoa cúc nở vào dịp tết, thanh long ra hoa vào mùa đông tại các

cơ sở sản xuất tại địa phương

Bài 37 Sinh trưởng và phát triển ở động vật

Bài 38 Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng

và phát triển ở động vật

Bài 39 Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng

và phát triển ở động vật (Tiếp theo)

Bài 40 Thực hành: Xem phim về sinh trưởng và

phát triển ở động vật Cả bài

Bài 41 Sinh sản vô tính ở thực vật

Bài 42 Sinh sản hữu tính ở thực vật

Bài 43 Thực hành: Nhân giống vô tính ở thực

vật bằng giâm, chiết, ghép Cả bài

Bài 44 Sinh sản vô tính ở động vật

Bài 45 Sinh sản hữu tính ở động vật

Bài 46 Cơ chế điều hòa sinh sản

Bài 47 Điều khiển sinh sản ở động vật và sinh

đẻ có kế hoạch ở người

Các biện pháp tránh thai: Tìm hiểu các biện pháp tránh thai phổ biến tại trạm y tế địa phương hoặc cơ sở y

tế gần nhất

Bài 48 Ôn tập chương III, IV

SINH HỌC LỚP 12 - CHƯƠNG TRÌNH CHUẨN

trải nghiệm

Bài 1 Gen, mã di truyền và quá trình nhân

đôi ADN

Bài 2 Phiên mã và dịch mã

Bài 3 Điều ḥòa hoạt động của gen Tìm hiểu về bệnh ung thư

Bài 4 Đột biến gen Tìm hiểu về bệnh đột biến gen ở

biến số lượng nhiễm sắc thể trên tiêu

bản cố định hay trên tiêu bản tạm thời

Bài 8 Quy luật Menden: Quy luật phân ly

Bài 9 Quy luật Menden: Quy luật phân ly

độc lập

Bài 10 Tương tác gen và tác động đa hiệu của

gen

Bài 11 Liên kết gen và hoán vị gen

Bài 12 Di truyền liên kết với giới tính và di

truyền ngoài nhân

Tìm hiểu phương pháp lựa chọn giới tính giai đoạn sớm ở vật nuôi

Bài 13 Ảnh hưởng của môi trường lên sự

biểu hiện của gen

Bài 14 Thực hành: Lai giống Cả bài

Bài 15 Bài tập chương I và II

Bài 16 Cấu trúc di truyền của quần thể Tìm hiểu một số bệnh di truyền ở một

số dân tộc thiểu số do kết hôn nội tộc

Bài 17 Cấu trúc di truyền của quần thể (tiếp

theo)

Bài 18 Chọn giống vật nuôi và cây trồng dựa

trên nguồn biến dị tổ hợp

Tìm hiểu phương pháp để giống một

số giống vật nuôi, cây trồng tại gia

đình, địa phương

Bài 19 Tạo giống bằng phương pháp gây đột

biến và công nghệ tế bào

Tìm hiểu một số loại giống cây trồng đang sử dụng tại địa phương được tạo

ra bằng phương pháp gây đột biến hoặc công nghệ tế bào

Bài 20 Tạo giống bằng công nghệ gen

Tìm hiểu một số loại giống cây trồng đang sử dụng tại địa phương được tạo

ra bằng công nghệ gen

Bài 21 Di truyền y học Tìm hiểu về bệnh đột biến gen, bệnh

đột biến nhiễm sắc thể, bệnh ung thư ở người

Bài 22

Bảo vệ vốn gen di truyền của loài

người và một số vấn đề xã hội của di

truyền học

- Tìm hiểu về tư vấn di truyền và sàng lọc trước sinh

- Tìm hiểu về vấn đề sinh trắc vân tay,

hệ số thông minh, thẻ ADN, di truyền với bệnh AIDS

Bài 23 Ôn tập phần di truyền học

Bài 24 Các bằng chứng tiến hóa

Bài 25 Học thuyết Lamac và học thuyết

Dacuyn

Bài 26 Học thuyết tiến hóa tổng hợp hiện đại

Bài 27 Quá trình hình thành quần thể thích

nghi

Bài 28 Loài

Bài 29 Quá trình hình thành loài

Bài 30 Quá trình hình thành loài (tiếp theo)

Bài 31 Tiến hóa lớn

Bài 32 Nguồn gốc sự sống

Bài 33 Sự phát triển của sinh giới qua các đại

địa chất

Bài 34 Sự phát sinh loài người

Bài 35 Môi trường sống và các nhân tố sinh

tại gia đình, địa phương

Bài 38 Các đặc trưng cơ bản của quần thể

sinh vật(tiếp theo)

Đặc trưng kích thước của quần thể: Tính kích thước của quần thể hực vật

và các sinh vật ít di chuyển

Bài 39 Biến động số lượng cá thể của quần

thể sinh vật

Bài 40 Quần xã sinh vật và một số đặc trưng

cơ bản của quần xã

Đặc trưng của quần xã: Tính độ phong phú của loài trong quần xã theo chỉ số Shannon - Wiener

Bài 41 Diễn thế sinh thái

Bài 42 Hệ sinh thái

Bài 43 Trao đổi vật chất trong hệ sinh thái

Bài 44 Chu trình sinh địa hóa và sinh quyển

Bài 45 Dòng năng lượng trong hệ sinh thái và

hiệu suất sinh thái

Bài 46 Thực hành: Quản lý và sử dụng bền

vững tài nguyên thiên nhiên Cả bài

Bài 47 Ôn tập phần Tiến hóa và Sinh thái

Bài 48 Ôn tập chương trình Sinh học cấp

Trung học phổ thông

CÁC BƯỚC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM THEO BÀI HỌC

Bước 1: Lên kế hoạch bài dạy:

Nội dung của công việc này được thể hiện trong giáo án trong đó giáo viên dự kiến thiết kế chi tiết các hoạt động Dự kiến các phương án, kịch bản của các hoạt động học tập hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Bước 2: Giao nhiệm vụ: Giáo viên phân công nhiệm vụ học tập cho các nhóm

và hướng dẫn cách thức thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: Kiểm tra thực hiện nhiệm vụ: Việc tổ chức hoạt động trả nghiệm

trong giờ học trên lớp có thành công hay không phụ thuộc rất nhiều vào bước này Giáo viên hỗ trợ, tư vấn, định hướng hoạt động trải nghiệm của các em

Bước 4: Hoạt động học trên lớp: Tùy vào nội dung trải nghiệm mà học sinh

có thể tiến hành trực tiếp hoạt động này trên lớp hoặc báo cáo hình thức trải nghiệm của mình bằng hình ảnh, video…

Bước 5: Tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm

Cuối giờ học (thời gian củng cố bài) giáo viên tổ chức đánh giá học sinh về năng lực khoa học và năng lực hợp tác nhóm hoạt động này giáo viên cần tổ chức sáng tạo tạo hứng thú của các em và cũng tạo động lực để các em luôn sẵn sàng, mong muốn thể hiện khả năng của mình trong các giờ học sau

III HIỆU QUẢ KINH TẾ, XÃ HỘI DỰ KIẾN ĐẠT ĐƯỢC

1 Hiệu quả kinh tế:

- Tận dụng các nguồn lực xã hội phục vụ cho giáo dục (nhà khoa học, chuyên

gia, doanh nghiệp, chi hội phụ huynh )

- Các hoạt động giáo viên và học sinh cùng làm để tiết kiệm chi phí: viết kịch bản, đạo diễn, dàn dựng, đàn hát

Ví dụ: Chỉ tính cho một chủ đề dạy học trải nghiệm “CÔNG NGHỆ NUÔI TRỒNG NẤM ĂN VÀ NẤM DƯỢC LIỆU” cho 8 lớp 11 như sau:

DỰ TÍNH SỐ TIỀN CHI CHO TRẢI NGHIỆM CỦA 8 LỚP HỌC SINH 11

❖ DỰ TÍNH SỐ TIỀN CHI CHO TRẢI NGHIỆM CỦA 1 LỚP 35 HỌC SINH

(Dạy học trải nghiệm trồng nấm ăn, nấm dược liệu gồm: Trải nghiệm cùng chuyên gia; trải nghiệm tại cơ sở sản xuất ở địa phương; báo cáo trải nghiệm trước toàn trường)

STT Nội dung Số lượng Đơn giá (đ) Thành tiền (đ)

3 Nguyên liệu làm nấm thử

4 Thuê viết kịch bản 1 kịch bản 1.000.000 1.000.000

5 Thuê đạo diễn 1 người x 3 buổi 500.000 1.500.000

6 Thuê người dẫn chương

trình bán chuyên nghiệp

2 người x 3 buổi

7 Thuê trang phục 16 bộ x 2 buổi 50.000 1.600.000

8 Thiết kế sân khấu 1phông x 128 m2 60.000đ/m2 7.680.000

Hai mươi triệu bốn trăm sáu mươi nghìn đồng chẵn

❖ DỰ TÍNH SỐ TIỀN CHI CHO TRẢI NGHIỆM CỦA 7 LỚP CÒN LẠI

(Dạy học trải nghiệm trồng nấm ăn, nấm dược liệu tại cơ sở sản xuất ở địa phương.)

STT Nội dung Số lượng Đơn giá (đ) Thành tiền (đ)

1 Thuê chuyên gia - là

chủ doanh nghiệp 1 ngày 1.000.000 1.000.000

Tổng chi

cho 7 lớp

= 17.500 000 Bằng chữ: Mười bảy triệu năm trăm nghìn đồng chẵn

Tổng số tiền dự kiến chi cho 8 lớp học tập trải nghiệm là:

20.460.000 + 17.500.000 = 37.960.000 đ

Bằng chữ: Ba bẩy triệu chín trăm sáu mươi nghìn đồng chẵn

BẢNG CÁCH THỨC THỰC HIỆN VÀ SỐ TIỀN CHI THỰC

❖ SỐ TIỀN CHI CHO TRẢI NGHIỆM CỦA 1 LỚP 35 HỌC SINH

(Dạy học trải nghiệm trồng nấm ăn, nấm dược liệu gồm: Trải nghiệm cùng chuyên gia; trải nghiệm tại cơ sở sản xuất ở địa phương; báo cáo trải nghiệm trước toàn trường)

STT Nội dung Số lượng Đơn giá (đ) Thành

tiền (đ)

Cách thực hiện

Thành tiền

500.000 (Tiền quà)

0

4 Thuê viết

kịch bản

1 kịch bản 1.000.000 1.000.000 GV cùng HS 0

❖ SỐ TIỀN CHI CHO TRẢI NGHIỆM CỦA 7 LỚP CÒN LẠI

(Dạy học trải nghiệm trồng nấm ăn, nấm dược liệu tại cơ sở sản xuất ở địa phương, báo cáo bằng video trước lớp.)

lượng

Đơn giá (đ)

Thành tiền (đ)

Cách thức thực hiện

Thành tiền

0 đồng

0 đồng

- Số tiền dự định phải chi: 37.960.000 đồng (Ba bảy triệu chín trăm sáu mươi nghìn đồng chẵn)

- Giáo viên và học sinh liên hệ nhờ, mượn, tự làm số tiền thực chi: 700.000 đồng (Bảy trăm nghìn đồng chẵn)

- Tiết kiệm làm lợi được: 37.260.000 đồng (Ba mươi bảy triệu hai trăm sáu mươi nghìn đồng chẵn)

2 Hiệu quả xã hội

Về phía học sinh: Được tham gia vào các hoạt động trải nghiệm các em sẽ phát

triển phẩm chất, năng lực người học theo yêu cầu đổi mới giáo dục

Về phía giáo viên: Phát huy được năng lực chuyên biệt và năng lực chung của

mỗi giáo viên Đồng thời qua việc tổ chức các hoạt động dạy học trải nghiệm bản thân mỗi giáo viên có cơ hội học tập từ đồng nghiệp, học sinh, chuyên gia, nhà khoa học … để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kĩ năng mềm…một cách nhanh chóng, tiết kiệm và hiệu quả nhất

Về phía nhà trường: Giảm áp lực mua sắm trang thiết bị phục vụ giáo dục

trong thời đại mới

Về phía gia đình: Học sinh tích cực tham gia các hoạt động lao động cùng bố

mẹ Qua hoạt động học tập trải nghiệm học sinh biết vận dụng sáng tạo những kiến

thức, kĩ năng đã học vào thực tiễn cuộc sống hiện tại trong gia đình các em

Về phía xã hội:

Học sinh yêu thích lao động, không ngại tham gia các hoạt động lao động tại gia đình, địa phương hạn chế được tình trạng các em xa ngã vào các tai, tệ nạn xã hội Sau khi ra trường các em tiết kiệm được thời gian để tìm hiểu lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với bản thân Qua hoạt động trải nghiệm học sinh sẽ bộc lộ năng lực

chuyên biệt, năng lực chung và niềm đam mê, sở trường của các em Nhận thức rõ nhu cầu ngành nghề công việc trong xã hội, đòi hỏi yêu cầu của công việc

Giáo viên và học sinh là cầu nối các nhà khoa học, chuyên gia với bà con nông dân trong mỗi lĩnh vực của sản xuất nông nghiệp Một ngành sản xuất mà hiện nay vẫn chiếm số lượng lớn lao động của cả nước Đáp ứng yêu cầu sản xuất nông nghiệp công nghệ cao

Trong năm học vừa qua nhà trường rất vinh dự đón Vụ trưởng vụ Giáo dục

Trung học TS Vũ Đình Chuẩn cùng đoàn công tác của Sở GD&ĐT Ninh Bình về

thăm và làm việc với Nhà trường về nội dung tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm sáng tạo Đoàn công tác đã đánh giá rất cao về cách thức tổ chức dạy học trải nghiệm của trường THPT Nho Quan C nói chung trong đó có đóng góp của nhóm Sinh nói riêng

Hình ảnh Đoàn công tác cùng Ban lãnh đạo mở rộng trường THPT Nho Quan C

Một là, giáo viên phải có ý thức trách nhiệm với công việc cao, nhận thức đầy

đủ về hoạt động trải nghiệm sáng tạo

Hai là, giáo viên phải có năng lực sư phạm và kiến thức vững vàng, có khả

năng tổ chức sự kiện; biết cách thúc đẩy con người tinh thần, giá trị con người cá nhân học sinh bộc lộ và phát huy Giáo viên và học sinh phải có một số năng lực chung, năng lực chuyên biệt trong chủ đề lựa chọn, hoặc trong bài có tổ chức hoạt động trải nghiệm

Ba là, việc chuẩn bị các khâu của giáo viên và học sinh phải cụ thể, chu đáo

theo các bước, đúng kế hoạch, trên cơ sở hợp tác, cộng tác hiệu quả giữa các thành viên, các nhóm Học sinh tự tin, chuẩn bị đầy đủ các yêu cầu của giáo viên, chấp hành nghiêm túc kỉ luật học tập

Bốn là, Ban giám hiệu nhà trường ủng hộ, tạo điều kiện thuận lợi, có kế hoạch

quản lí hoạt động dạy học trải nghiệm

Năm là, được sự đồng tình, đồng hành, ủng hộ của các lực lượng giáo dục

trong và ngoài nhà trường

2 Khả năng áp dụng:

GIẢI PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM VỚI MÔN SINH HỌC có thể áp dụng cho các trường Trung học phổ thông, Dân tộc Nội trú, Trung tâm Giáo dục thường xuyên

Với tất cả các đối tượng học sinh: Yếu, Trung bình, Khá, Giỏi Mỗi nhóm học sinh khi đã được phân công nhiệm vụ, tất cả các em đều được tham gia vào nhiệm vụ

cụ thể dựa trên năng lực sở trường của mỗi em

PHỤ LỤC (có đính kèm theo đơn)

PHỤ LỤC I: Minh họa các bước tổ chức hoạt động dạy học theo chủ đề tích hợp - liên bài, liên môn với chủ đề “SINH SẢN Ở THỰC VẬT - ỨNG DỤNG TRONG NHÂN GIỐNG CÂY TRỒNG”

PHỤ LỤC II: Minh họa các bước tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm theo bài với bài 19 Sinh học 11 “TUẦN HOÀN MÁU”

PHỤ LỤC III: Bài báo cáo của học sinh về chủ đề tìm hiểu công nghệ nuôi trồng nấm ăn và nấm dược liệu

PHỤ LỤC IV: Một số hình ảnh tổ chức dạy học trải nghiệm theo chủ đề tích hợp - liên bài, liên môn; theo bài học

Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Pháp luật

“SINH SẢN Ở THỰC VẬT - ỨNG DỤNG TRONG NHÂN GIỐNG CÂY TRỒNG”

Bước 1: Lựa chọn chủ đề “Sinh sản ở thực vật - Ứng dụng trong nhân giống cây trồng”

Địa phương của học sinh nhà trường là những xã nông thôn, phần lớn gia đình học sinh sản xuất nông nghiệp như: trồng lúa, trồng rau, trồng cây ăn quả, trồng cây hoa, trồng cây cảnh…Các sản phẩm từ nông nghiệp là nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình nhưng các em lại ngại, không hứng thú, ít tham gia dẫn đến chốn tránh công việc, lười lao động Trong chương trình Sinh học 11 kiến thức sinh lí thực vật học sinh học trải dài suốt năm học có nhiều kiến thức thực tế Do nội dung kiến thức môn sinh học 11 ít được đề cập đến trong đề thi THPT nên các em ít có nhu cầu học tập tích cực Chính vì vậy cần có hoạt động giúp các em học sinh yêu thích bộ môn, vận

dựng kiến thức được học vào thực tiễn, sẵn sàng tham gia tích cực, sáng tạo trong các hoạt động sản xuất nông nghiệp gắn với gia đình, địa phương

Bước 2: Lập kế hoạch

Kế hoạch chung:

- Từ 01/5 đến 09/5/2016: Tìm hiểu thực trạng (được nêu trong bước 3)

- Từ 10/5 đến 19/5/2016: Tìm hiểu thông tin liên quan (được nêu trong bước 4)

- 20/5/2016: Họp toàn thể phụ huynh học sinh lớp 10E cùng các giáo viên nhóm Sinh trường THPT Nho Quan C

- Từ 21/5 đến 27/7/2016: Tiếp tục tìm hiểu về các kiến thức liên quan, tìm hiểu

về học viện Nông Nghiệp Việt Nam; Liên hệ với một số chuyên gia của học viện, thống nhất hành trình ngày trải nghiệm, liên hệ xe, chuẩn bị các điều kiện cho ngày đi trải nghiệm

- Ngày 28/7/2016 tổ chức học tập trải nghiệm tại Học viện nông nghiệp Việt Nam

- Từ ngày 29/7/2016 - 17/10/2016 Giáo viên hoàn thành các tiêu chí đánh giá, nhận xét, rút kinh nghiệm cho buổi tổ chức hoạt động dạy học trải nghiệm sáng tạo

Kế hoạch chi tiết: Thể hiện trong giáo án dạy học

GIÁO ÁN TỔ CHỨC DẠY HỌC TRẢI NGHIỆM VỚI CHỦ ĐỀ “SINH SẢN Ở THỰC VẬT - ỨNG DỤNG TRONG NHÂN GIỐNG CÂY TRỒNG”

I MỤC TIÊU DẠY HỌC

1.1 Kiến thức: Tính tích hợp của chủ đề:

* Vận dụng kiến thức môn Sinh học 11 (Bài 41, 42, 43) giúp học sinh:

Nắm được khái niệm chung về sinh sản, các hình thức sinh sản ở thực vật Nắm được cơ sở khoa học của các biện pháp giâm, chiết, ghép và nuôi cấy mô

tế bào thực vật

- Thực hành được giâm, chiết, ghép đối với một số loại cây

- Thấy được những ứng dụng to lớn của nuôi cấy mô tế bào trong các lĩnh vực của đời sống như nhân nhanh giống cây trồng tốt, cây hoa, cây dược liệu quý, bảo vệ các loài thực vật

* Vận dụng kiến thức môn Công nghệ 10 - Bài 6 “Nuôi cấy mô tế bào” để học sinh nắm được:

- Cơ sở khoa học của nuôi cấy mô tế bào

- Quy trình nuôi cấy mô tế bào

- Ý nghĩa của nuôi cấy mô tế bào

* Vận dụng kiến thức môn Địa lý, Bài 6 “Hệ quả chuyển động xung quanh mặt trời của trái đất” - Địa lý 10, Bài 9 “Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa” - Địa lý 12 giúp học sinh:

- Nắm được đặc điểm thời tiết, khí hậu của từng mùa trong năm

- Từ việc nắm bắt đặc điểm của từng mùa trong năm học sinh sẽ hiểu được nên nhân giống trồng cây nào vào mùa nào trong năm để cây sinh trưởng, phát triển tốt nhất và thu được hiệu quả kinh tế cao nhất

* Vận dụng kiến thức môn Giáo dục công dân10 - Bài 1 “Thực hiện bảo vệ môi trường ở tỉnh Ninh Bình” - Giúp học sinh hình thành những tư tưởng, tình cảm như:

Biết yêu quý và bảo vệ tài nguyên sinh vật

* Vận dụng kiến thức môn Tiếng Anh:

- Từ vựng, cấu trúc ngữ pháp học được từ môn tiếng Anh giúp các em dịch bài báo cáo từ tiếng Việt sang tiếng Anh

- Kĩ năng nói tiếng Anh giúp các em tự tin đọc bài báo cáo bằng song ngữ

trước toàn trường

* Vận dụng kiến thức Môn Tin học:

- Thu thập thông tin liên quan đến bài học

- Học sinh tự mình đánh máy được bản báo cáo

- Dịch tiếng Việt sang tiếng Anh

* Vận dụng kiếm thức môn Toán:

Lên dự trù kinh phí, tính toán chi phí cho các hoạt động, đưa ra các phương án chi phí để đạt hiệu quả, tiết kiệm nhất

* Vận dụng kiến thức môn Ngữ văn:

- Vận dụng kiến thức môn Ngữ văn để trình bày một vấn đề

“Cách trình bày một vấn đề” trong Văn học 10 - Tiết 49

- Vận dụng kiến thức môn Ngữ văn thể loại kịch để sân khấu hóa nội dung kiến thức chuyên môn

1.2 Kỹ năng:

- Kĩ năng tích hợp tri thức liên môn trong việc giải quyết một vấn đề

- Kĩ năng làm việc nhóm

- Kĩ năng trình bày một vấn đề một cách tự tin, sáng tạo, thu hút trước tập thể

- Kỹ năng thực hiện một số các thao tác trong giâm, chiết ghép, nuôi cấy mô tế bào thực vật

1.3 Các năng lực hướng tới:

* Năng lực tự học: Thông qua việc giao nhiệm vụ cho học sinh tìm hiểu nội kiến

thức

- Sinh sản ở thực vật

- Ứng dụng sinh sản ở thực vật trong nhân giống cây trồng

* Năng lực tự giải quyết vấn đề và sáng tạo: Thông qua việc giáo viên giao nhiệm

vụ cho các nhóm tổ chức, biên tập, đạo diễn để trình bày nội dung kiến thức các em

đã học thông qua hội thi “Hành trình về miền di sản” do trường tổ chức

* Ở năng lực thẩm mỹ: Thông qua việc học sinh biết cách lựa chọn trang phục hợp

lí cho mỗi phần thi, cách diễn xuất, cách học sinh giới thiệu mẫu vật

* Năng lực thể chất: Thông qua việc giao lưu kiến thức bằng thể loại kịch hài hước,

thời trang ngộ nghĩnh giúp các em nâng cao sức khỏe tinh thần.Việc phải luôn sẵn sàng cho các hoạt động ngoài trời giúp các em luôn có ý thức rèn luyện sức khỏe để

có thể tham gia tốt các hoạt động

* Năng lực giao tiếp: Thông qua nhiều hoạt động, làm việc nhóm, môi trường

mới….đòi hỏi các em phải biết lựa chọn phương thức giao tiếp phù hợp để đạt được mục đích giao tiếp Báo cáo song ngữ Anh - Việt giúp các em cải thiện kĩ năng nói tiếng Anh

* Năng lực hợp tác: Thông qua hoạt động nhóm nên mỗi học sinh phải biết xác định

trách nhiệm và hoạt động của bản thân, tổ chức và thuyết phục người khác, để đạt hiệu quả cao cho cả nhóm

* Năng lực tính toán: Thông qua việc tính toán chi phí cho các hoạt động, lên các

phương án chi phí để đạt hiệu quả tiết kiệm nhất

* Năng lực công nghệ thông tin và truyền thông: Biết sử dụng và quản lí các

phương tiện, công cụ của công nghệ kĩ thuật số như: Điện thoại, máy quay phim, máy ảnh, máy tính… lựa chọn nội dung phù hợp làm tư liệu học tập cũng như làm kỉ niệm

- Lên kế hoạch, soạn giáo án

- Phân công nhiệm vụ cho học sinh

- Làm công tác xã hội hóa

- Đi liên hệ thực tế

2 Chuẩn bị của học sinh:

Thành lập 4 nhóm học tập: Sưu tầm, nghiên cứu tài liệu tham khảo, soạn bài trình bày tích hợp kiến thức có tranh ảnh, mẫu vật minh họa

III TIẾN TRÌNH HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC DỰ KIẾN

Ngày 18/7/2016 Địa điểm: Trường THPT Nho Quan C

Thời

gian

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu lí

thuyết về sinh sản ở thực vật Nội dung

10

phút

- Giáo viên làm công tác tư tưởng cho học sinh về

học tập liên môn

- Học sinh: Nghe và đưa ra các ý kiến

- Giáo viên giới thiệu chủ đề học tập trải nghiệm

- Phân công nhiệm vụ cho các nhóm, chia lớp

thành 4 nhóm, nhóm 1, nhóm 2 tìm hiểu về

Sinh sản ở thực vật:

+ Sinh sản ở thực vật là gì? Gồm có các hình thức

sinh sản nào? Ưu điểm của mỗi hình thức?

(Giáo viên yêu cầu học sinh nghiên cứu bài 41, 42,

Sinh học 11 và các tài liệu tham khảo, mạng

Internet viết bài báo cáo về nội dung trên - cách

trình bày liên hệ Tiết 49 Văn 10 Trình bày một

vấn đề

Sinh sản ở thực vật - ứng dụng trong nhân giống cây trồng

+ Nội dung:

Sinh sản ở thực vật

- Khái niệm:

- Hình thức sinh sản: + Sinh sản vô tính: + Sinh sản hữu tính:

- Ưu, nhược điểm của mỗi hình thức sinh sản

Hoạt động 2: Tìm hiểu ứng dụng sản vô tính ở

thực vật trong nhân giống cây trồng Nội dung

10

phút

- Giáo viên phân công nhiệm vụ cho các nhóm

- Nhóm 3,4 tìm hiểu về:

Các phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật:

+ Cơ sở khoa học của phương pháp nhân giống vô

tính? Các phương pháp nhân giống vô tính là gì?

Trình bày cách tiến hành nhân giống của các

phương pháp trên? (Giáo viên yêu cầu học sinh

nghiên cứu bài thực hành 43 Sinh học 11 và bài 6

Công nghệ 10 về phương pháp nuôi cấy mô, ngoài

ra tham khảo tài liệu, tìm hiểu trên mạng Internet

Các phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật:

- Cơ sở khoa học của các phương pháp

+ Giâm cành

+ Chiết cành

+ Ghép cành

về các phương pháp trên)

+ Thời điểm nào trong năm thuận lợi nhất để tiến

hành giâm, chiết, ghép cành? (Giáo viên yêu cầu

học sinh liên hệ môn Địa lý Bài 6 “Hệ quả

chuyển động xung quanh mặt trời của trái đất” -

Địa lý 10; Bài 9 “Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió

mùa” - Địa lý 12

Giúp học sinh: Nắm được đặc điểm thời tiết, khí

hậu của từng mùa trong năm.Từ việc nắm bắt đặc

điểm của từng mùa trong năm HS sẽ hiểu được

nên trồng cây nào vào mùa nào trong năm để cây

sinh trưởng, phát triển tốt nhất và đạt được hiệu

quả kinh tế cao nhất)

+ Nuôi cấy mô

- Cách tiến hành các phương pháp trên

- Thực hành giâm, chiết, ghép

Hoạt động 3: Chuẩn bị các điều kiện cho buổi học

tập tại Học viện nông nghiệp Việt Nam Nội dung

25

phút

- Giáo viên thống nhất thời gian nộp báo cáo

(Ngày 20/07/2016)

- Ngày 21, 22/7/2016 học sinh chấm bài cho nhau

(Nhóm 1, 2 chấm bài nhóm 3, 4 và ngược lại)

- Giáo viên nhận lại bài và sửa bài, trả bài cho học

sinh ngày 23/07/2016

- Giáo viên yêu cầu học sinh lên các phương án chi

phí cho chuyến đi

- Học sinh 4 nhóm mỗi nhóm độc lập lên phương

án chi phí cho chuyến đi

- Giáo viên nhận xét kết luận phương án tiết kiệm

nhất

- Giáo viên yêu cầu học sinh đưa ra nội quy, quy

định cho chuyến đi

- Hoàn thiện nội dung báo cáo lí thuyết về sinh sản ở thực vật, ứng dụng sinh sản vô tính ở thực vật trong nhân giống cây trồng

- Lên phương án chi phí cho chuyến đi

- Nội quy, quy định học

4 nhóm độc lập đề xuất các nội quy, quy định của

chuyến đi

- Giáo viên thống nhất đưa ra nội quy, quy định

của chuyến đi

- Thống nhất các địa điểm tham quan khác trên

đường về

sinh tham gia buổi học tại Học viện nông nghiệp Việt Nam

- Các địa tham quan trên đường về:

Làng gốm Bát Tràng Royal city

Ngày 24/7/ 2016 Địa điểm: Học viện nông nghiệp Việt Nam

- Nhóm trưởng điểm danh các thành viên của

nhóm mình báo cáo với giáo viên

- Các thành viên báo cáo sự chuẩn bị với nhóm

trưởng; Nhóm trưởng báo cáo giáo viên

GV: Quán triệt kỉ luật chuyến đi, phát ngôn, tinh

thần thái độ khi tham gia các hoạt động

HS: Đóng góp, phát biểu ý kiến cá nhân, văn

nghệ, giao lưu với các bạn và thầy cô, các bác

phụ huynh trên chuyến xe

GV: Quan tâm đến sức khỏe học sinh trên

- Nhóm 1 do cô Trần Thị Hoa làm trưởng nhóm

tìm hiểu về công nghệ nuôi cấy mô tại khoa

Công nghệ sinh học

Chuyên gia hướng dẫn: Tiến sĩ Đồng Huy Giới,

Phó trưởng khoa Công nghệ sinh học, Học viện

nông nghiệp Việt Nam

Quy trình nuôi cấy mô, cách tiến hành, ý nghĩa của công nghệ nuôi cấy

mô

HS:

+ Ghi chép chọn lọc nội dung, quay phim, chụp

ảnh lấy tư liệu, đặt câu hỏi cho chuyên gia

+ Thực hành một số công đoạn trong quy trình

nuôi cấy mô

- Nhóm 2 do cô Bùi Thị Liên làm trưởng nhóm

tìm hiểu về các loại giống cây trồng và kĩ thuật

giâm, chiết, ghép tại vườn ươm cây

Chuyên gia hướng dẫn: Thạc sĩ Nguyễn Thị

Lan giảng viên bộ môn Sinh lí thực vật

HS:

+ Ghi chép chọn lọc nội dung, quay phim, chụp

ảnh lấy tư liệu, đặt câu hỏi cho chuyên gia

+ Thực hành kĩ thuật ghép cành

Kĩ thuật giâm, chiết, ghép Ý nghĩa, ưu nhược điểm của phương pháp trên

Các loại giống cây trồng

ăn quả phổ biến hiện nay Các loại cây hoa, cây cảnh

* Nhóm 1 do cô Trần Thị Hoa làm trưởng nhóm

tìm hiểu về cong nghệ nôi cấy mô

Chuyên gia hướng dẫn: Tiến sĩ Đồng Huy Giới,

Phó trưởng khoa Công nghệ sinh học, Học viện

nông nghiệp Việt Nam

HS:

+ Ghi chép chọn lọc nội dung, quay phim, chụp

ảnh lấy tư liệu, đặt câu hỏi cho chuyên gia

+ Thực hành một số công đoạn trong quy trình

nuôi cấy mô

* Nhóm 2 do cô Bùi Thị Liên làm trưởng nhóm

tìm hiểu về các loại giống cây trồng và kĩ thuật

giâm, chiết, ghép tại vườn ươm cây

Chuyên gia hướng dẫn: Thạc sĩ Nguyễn Thị

Lan giảng viên bộ môn Sinh lí thực vật

Quy trình nuôi cấy mô,

cách tiến hành, ý nghĩa của công nghệ nuôi cấy

mô

Kĩ thuật giâm, chiết, ghép Ý nghĩa, ưu nhược điểm của phương pháp trên

HS:

+ Ghi chép chọn lọc nội dung, quay phim, chụp

ảnh lấy tư liệu, đặt câu hỏi cho chuyên gia

+ Thực hành kĩ thuật ghép cành

Các loại giống cây trồng

ăn quả phổ biến hiện nay Các loại cây hoa, cây

+ Thầy cô, phụ huynh, học sinh trong đoàn lựa

chọn mua cây (Mỗi em được lựa chọn miễn phí

1 cây - đã tính trong chi phí chuyến đi)

- GV nhận xét về ý thức, thái độ và các hoạt

động diễn trong buổi học tập

+ Lựa chọn cây và mua cây

Ngày 19/9/2016 Địa điểm trường THPT Nho Quan C

45

phút

Giáo viên: Phân công nhiệm vụ cho các nhóm

lên ý tưởng, kịch bản, cho bài báo cáo bằng cuộc

thi “Học tập trải nghiệm gắn với môn học” gồm

3 phần dự thi:

+ Phần thi 1: Giới thiệu

+ Phần thi 2: Nội dung buổi học tập trải nghiệm

+ Phần thi 3: Kết thúc

Học sinh: Dựa trên tinh thần xung phong và sự

đề xuất của học sinh trong lớp

+ Nhóm 1: viết kịch bản, sân khấu hóa nội dung

buổi trải nghiệm dự thi phần giới thiệu

+ Nhóm 2: xử lí thông tin thu thập được viết bài

báo cáo về nội dung học tập “Công nghệ nuôi

cấy mô”

+ Nhóm 3: Xử lí thông tin thu thập được viết bài

báo cáo về nội dung học tập “Tìm hiểu về các

loại giống cây trồng và kĩ thuật giâm, chiết,

+ Báo cáo về nội dung học tập trải nghiệm bằng song ngữ Anh - Việt +Thời trang: Tự chế hướng tới chuyên đề tiếp theo về “Bảo vệ môi trường”

nghiệm

Nhóm 4: Thiết kế thời trang dự thi phần kết

Thời gian cho các nhóm làm việc 4 tuần các em

độc lập phân chia nhiệm vụ và hoàn thành nhiệm

vụ Giáo viên kiểm tra, tư vấn học sinh vào các

giờ sinh hoạt lớp tiết 1 thứ 7 hàng tuần

Bước 3: Tìm hiểu thực trạng

Học sinh chia làm các nhóm tìm hiểu các thông tin sau:

- Cách thức nhân các gống cây trồng tại khu vực đang sống

- Tỉ lệ học sinh tham gia hoạt động nông nghiệp tại gia đình

- Thái độ của học sinh khi tham gia các hoạt động nông nghiệp

- Tìm hiểu một số gia đình làm nông nghiệp có hiệu quả kinh tế cao

- Tìm hiểu một số gia đình làm nông nghiệp hiệu quả kinh tế thấp

Bước 4: Tìm hiểu các thông tin liên quan

- Kiến thức về các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật

- Kiến thức về hình thức sinh sản hữu tính ở thực vật

- Ứng dụng sinh sản vô tính trong nhân giông cây trồng: Giâm, chiết, ghép, nuôi cấy mô tế bào

- Tìm hiểu về khoa Công nghệ sinh học của Học viện nông nghiệp Việt Nam

- Tìm hiểu thông tin về các địa điểm tham quan trên đường về:

+ Làng gốm Bát Tràng

+ Royal city

Bước 5: Tổ chức hoạt động

- Họp phụ huynh học sinh thống nhất kinh phí, cách thức thực hiện

- Tổ chức học tập trải nghiệm tại khoa Công nghệ sinh học của Học viện nông nghiệp Việt Nam

- Học sinh báo cáo bài học thu được sau trải nghiệm trước toàn trường

- Học sinh tham gia các hoạt động nhân giống tại gia đình, địa phương (giâm, chiết, ghép) với các loại cây trồng cơ bản tại địa phương như: trồng đào, ghép đào, chiết, ghép cam, bưởi, tranh, táo; trồng hoa…

- Chăm sóc các mẫu đã tiến hành

Bước 6: Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm

Sử dụng phiếu điều tra để đánh giá hiệu quả của hoạt động dạy học trải nghiệm theo 3 loại phiếu đánh giá:

✓ Phiếu đánh giá năng lực khoa học Sinh học

PHIẾU ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC KHOA HỌC

Họ và tên học sinh:……… …….Lớp:………Trường:………Điểm:…

Thời gian làm bài: 15 phút

Em hãy chọn đáp án đúng trong mỗi câu sau và điền vào bảng:

Đ.A

Câu 1: Sinh sản vô tính là hình thức sinh sản

A Chỉ cần một cá thể bố hoặc mẹ B Không có sự hợp nhất giữa giao tử đực và cái

C Bằng giao tử cái D Có sự hợp nhất giữa giao tử đực và cái

Câu 2: Trong phương pháp sinh dưỡng bằng ghép cành, mục đích quan trọng nhất

của việc buộc chặt cành ghép với gốc ghép là

A Cành ghép không bị rơi

B Nước di chuyển từ gốc ghép lên cành ghép không bị chảy ra ngoài

C Giảm sẹo lồi ở điểm ghép

D Dòng mạch gỗ dễ dàng di chuyển từ gốc ghép lên cành ghép

Câu 3: Cơ sở sinh lí của công nghệ nuôi tế bào mô thực vật là tính

A Toàn năng B Phân hóa C Chuyên hóa D Cảm ứng

Câu 4: Phải cắt bỏ hết lá ở cành ghép vì?

A Để loại bỏ sâu bệnh trên lá B Để tránh gió làm lay cành ghép

C Để tập trung nước và các chất khoáng nuôi cành ghép

D Để tiết kiệm nguồn năng lượng cung cấp cho lá

Câu 5: Cây ăn quả lâu năm người ta thường chiết cành vì?

A Dễ trồng và ít tốn công chăm sóc

B Rút ngắn thời gian sinh trưởng, sớm thu hoạch

C Tránh sâu bệnh gây hại D Ít tốn diện tích đất trồng

Câu 6: Đặc trưng chỉ có ở sinh sản hữu tính là

A Giảm phân và thụ tinh B Nguyên phân và giảm phân

C Kiểu gen của thế hệ sau không thay đổi trong quá trình sinh sản

D Bộ nhiễm sắc thể của loài không thay đổi

Câu 7: Thụ tinh là quá trình

A Hình thành giao tử đực và cái B Hợp nhất giữa con đực và cái

C Hợp nhất giữa giao tử đơn bội đực và cái D Hình thành cá thể đực và cá thể cái

Câu 8: Hạt lúa thuộc loại

A Quả giả B Hạt không nội nhũ

C Quả đơn tính D Hạt có nội nhũ Câu 9: Đặc trưng không thuộc sinh sản hữu tính là

A Tạo ra thế hệ sau luôn thích nghi với môi trường sống ổn định

B Luôn có quá trình hình thành và hợp nhất của các giao tử

C Luôn có sự trao đổi, tái tổ hợp của hai bộ gen

D Sinh sản hữu tính luôn gắn liền với giảm phân để tạo giao tử

Câu 10: Thụ tinh kép là

A Sự kết hợp nhân của 2 giao tử đực và cái trong túi phôi tạo thành hợp tử

B Sự kết hợp 2 nhân của giao tử đực với tế bào trứng và nhân cực tạo thành hợp tử

và nhân nội nhũ

C Sự kết hợp nhân của 2 giao tử đực và tế bào trứng tạo thành hợp tử

D Sự kết hợp giữa giao tử đực và cái trong túi phôi tạo thành hợp

……… Hết………

✓ Phiếu đánh giá năng lực hoạt động nhóm

PHIẾU ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỢP TÁC NHÓM

Họ và tên học sinh:……… Lớp:………Trường:………

I Hãy đánh giá sự đóng góp của em trong nhóm theo thang điểm 5 (5 là điểm cao nhất):

1 điểm: Không có đóng góp thực sự nào (không đưa ra gợi ý gì, không giúp đỡ ai

nghiên cứu, không hoàn thành việc được giao, lãng phí thời gian)

2 điểm: Có đóng góp nhỏ (đưa ra ít nhất 1 gợi ý hữu ích, đôi khi giúp đỡ người khác,

lãnh phí thời gian, có vai trò nhỏ trong hoạt động của nhóm)

3 điểm: Có một số đóng góp (đưa ra một số góp ý hữu ích, giúp những người khác

nghiên cứu, giải quyết vấn đề, có một số đóng góp trong thành công của nhóm)

4 điểm: Có đóng góp ý nghĩa (đưa ra những gợi ý quan trọng và giúp đỡ những

người khác một cách có hiệu quả, có vai trò với tất cả các phần của nhóm)

5 điểm: Có những đóng góp rất quan trọng (đối với tất cả các phần của nhóm và

trong tất cả các giai đoạn thực hiện nhiệm vụ của nhóm, tạo điều kiện giúp đỡ các bạn khác trong nhóm hoàn thành nhiệm vụ mà không làm thay)

✓ Phiếu đánh giá sự phát triển bản thân

PHIẾU ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC PHÁT TRIỂN BẢN THÂN

Họ và tên học sinh:……… ……….Lớp:………Trường:………

Qua quá trình học tập trải nghiệm với chủ đề “Sinh sản ở thực vật - Ứng dụng trong

nhân giống cây trồng” bản thân em nhận thấy mình trưởng thành nhất ở mặt nào?