Nhiều cha mẹ phát hiện muộn con tự kỷ docx

Nhiều cha mẹ phát hiện muộn con tự kỷ Bé tự kỷ nếu được phát hiện sớm trước 3 tuổi sẽ có nhiều cơ hội trở thành người bình thường và hòa nhập xã hội.. Bé Bảo Tây Hồ, Hà Nội được phát hiệ

Nhiều cha mẹ phát hiện muộn con tự kỷ

Bé tự kỷ nếu được phát hiện sớm (trước 3 tuổi) sẽ có nhiều cơ hội trở thành người bình thường và hòa nhập xã hội Tuy nhiên, thực tế, phần lớn các em đều được can thiệp muộn

Bé Bảo (Tây Hồ, Hà Nội) được phát hiện tự kỷ khi 3 tuổi với các biểu hiện như không giao tiếp với người khác (kể cả bố mẹ); thường thu mình trong phòng với ôtô đồ chơi; trò chơi bé có thể chơi cả ngày không chán là quay bánh xe Cháu nói rất ít, không biết trả lời mà chỉ có thể nhắc lại lời của người khác một cách máy móc, ánh mắt luôn nhìn vào không gian vô định Bé sợ các con côn trùng (gián, chuột, ruồi, muỗi) và tiếng động từ chiếc máy xay sinh tố, máy sưởi, quạt

Bố mẹ bé Bảo - một là giảng viên đại học, một là chuyên viên của Bộ ngoại giao Việc có thai bé là ngoài mong muốn vì mẹ bé sợ ảnh hưởng tới con đường phấn đấu cho sự nghiệp Trong thời kỳ mang thai và sau sinh, người mẹ luôn cảm thấy

ức chế tâm lý Khi đi làm trở lại, chị giao hoàn toàn việc chăm sóc con cho người giúp việc Ở nhà ngoài giờ ăn, tắm rửa, bà giúp việc lấy đồ chơi cho cháu tự chơi hoặc mở tivi cho cháu xem Mọi người đều khen cháu ngoan Tới khi Bảo 3 tuổi, gia đình mới nhận thấy những bất thường và đưa cháu đi khám Khi biết cháu bị tự

kỷ, bố mẹ đều shock và từ đó mới thay đổi nếp sinh hoạt, dành thêm thời gian cho con

Bé tự kỷ được can thiệp bằng trò chơi tại khoa tâm bệnh, Bệnh

viện Nhi trung ương

Còn trường hợp của cháu Toàn (5 tuổi, ở Hưng Yên) gặp hạn chế trong việc giáo dục và hỗ trợ tâm lý vì điều kiện kinh tế gia đình

khó khăn

Bố mẹ bé lên Hà Nội kiếm sống, lao động chân

tay vất vả, thu nhập bếp bênh Khi thấy con 2 tuổi

mới tập nói, không hề có tương tác khi được gọi,

bố mẹ mới đưa con đi khám Bé được chẩn đoán

là tự kỷ và được tư vấn cần tham gia chương trình

can thiệp sớm Vì eo hẹp kinh tế, bố mẹ cháu phải

vay mượn để đưa con đi chữa nhưng sau một thời

gian không thấy con khỏi mà tiền đã cạn, họ đành

đưa cháu về quê

Trong một nghiên cứu về nhu cầu của gia đình có bé tự kỷ được tiến hành tại Hà Nội và

TP HCM cho thấy, có chưa đầy 1/4 số bé mắc được phát hiện sớm trước hai tuổi, 45%

bé được can thiệp lúc dưới 3 tuổi, 1/5 bé nhận được can thiệp lúc 3-4 tuổi và khoảng 16% là sau 4 tuổi

Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Hoàng Yến (Phó viện trưởng Viện khoa học giáo dục), ở Việt Nam chưa có số liệu chính thức về tỷ lệ mắc hội chứng tự kỷ Nghiên cứu mô hình tàn tật ở trẻ em của khoa Phục hồi Chức năng Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2000-2007 cho thấy, số lượng bé được chẩn đoán và điều trị tự kỷ ngày càng đông Năm 2007, số bé tự kỷ đến khám tăng gấp 50 lần so với năm 2000, số bé đến điều trị tăng gấp 33 lần so với năm 2000

Theo bà Yến, phát hiện sớm bé tự kỷ đang là vấn đề cấp bách và quan trọng của nhiều nước trên thế giới Bé tự kỷ nếu được phát hiện sớm sẽ có nhiều cơ hội trở thành người bình thường và hòa nhập xã hội Trong khi đó, ở nước ta, phần lớn các bác sĩ nhi khoa chưa hiểu rõ về tự kỷ và không có các kỹ năng chẩn đoán sớm, nên rất nhiều bé được phát hiện muộn sau 36 tháng tuổi Tỷ lệ bé tự kỷ đến khám và được chẩn đoán muộn tại Bệnh viện Nhi trung ương lên tới gần 44%

Theo bác sĩ Đỗ Thúy Lan (Giám đốc Trung tâm Sao Mai), trước khi được cán bộ y

tế phát hiện mắc hội chứng tự kỷ, chỉ có một số bé đi học được giáo viên phát hiện các biểu hiện không bình thường và tư vấn đi khám; còn lại một số bé do bố mẹ bận kinh doanh, công việc nên để con ở nhà với ông bà hoặc người giúp việc, xem tivi, xem băng đĩa, chơi Ipad nhiều đã làm bé không có cơ hội tương tác và học hỏi các kỹ năng cũng như phát triển ngôn ngữ - giao tiếp dẫn đến tình trạng chậm phát triển trí tuệ nặng thêm

Ngoài ra, hiện nay, chưa có mô hình dịch vụ phát hiện sớm, can thiệp sớm bé tự kỷ của nhà nước, chưa có mô hình chuyên biệt, mọi dịch vụ đều do tự phát "Nhiều người không được đào tạo chuyên ngành giáo dục đặc biệt mở trung tâm hoặc nhận gia sư tại nhà, trị liệu ngôn ngữ và dạy bé tự kỷ đã làm mất đi cơ hội 'vàng' trong can thiệp sớm của bé tự kỷ" - bà Lan nói

Theo tiến sĩ Nguyễn Thị Hương Giang (Khoa phục hồi chức năng, bệnh viện nhi Trung Ương), bố mẹ có thể nhận biết sớm con tự kỷ dựa vào việc quan sát những dấu hiệu bất thường của bé

Dấu hiệu nhận biết sớm tự kỷ ở bé 0-6 tháng:

- Thờ ơ với âm thanh (cảm giác như bé bị điếc)

- Hành vi bất thường: Tăng động (kích động khó

ngủ, khóc nhiều, khó dỗ dành, hay bị cơn đau

quặn bụng do đầy hơi, khó chịu không lý do)

hoặc bé thờ ơ, yên lặng, dường như thích ở một

mình, ít đòi hỏi cha mẹ chăm sóc

- Khả năng tập trung kém: Không chú ý hoặc tập

trung như các bé cùng tuổi khác Ít hoặc không

nhìn vào mặt người đang nói chuyện

- Bất thường về vận động: Giảm hoạt động, có tư

thế bất thường khi được bế

Dấu hiệu nhận biết sớm tự kỷ ở bé 6-12 tháng:

- Phát triển các hành vi bất thường: Chơi một

mình, chơi với các ngón tay và tay ở trước mặt, sử

dụng đồ vật một cách bất thường như gãi, cào hay

cọ xát

- Không chú ý đến người khác

Phụ huynh cũng có thể tham khảo 5 dấu hiệu cờ đỏ phát hiện sớm tự kỷ của Viện Hàn lâm thần kinh học của Mỹ:

- Không bi bô, không biết dùng

cử chỉ, ra dấu vào khoảng 12 tháng

- Không biết nói từ đơn khi 16 tháng

- Không biết đáp lại khi được gọi tên

- Không tự nói được câu có hai

từ khi 24 tháng

- Mất kỹ năng ngôn ngữ hoặc

xã hội ở bất kỳ độ tuổi nào

- Không phát âm hoặc rất ít

- Bất thường về vận động: Giảm hoạt động hoặc hoạt động quá mức

- Ít hoặc không sử dụng kỹ năng giao tiếp không lời (vẫy tay chào, tạm biệt, chỉ tay )

Dấu hiệu nhận biết sớm bé tự kỷ trên 12 tháng:

Bé khiếm khuyết về các kỹ năng giao tiếp xã hội:

- Mất hoặc không đáp ứng với âm thanh

- Không có hoặc giảm kỹ năng giao tiếp không lời (giao tiếp bằng mắt, cử chỉ tay chân, biểu lộ nét mặt khi vui buồn, gật lắc đầu ) Giao tiếp bằng mắt bất thường (có thể quay đi, tránh không nhìn chăm chăm, ánh mắt đờ đẫn trống vắng hoặc tránh không nhìn khi giao tiếp )

- Không hoặc ít phát ra âm thanh, không cười thành tiếng Không nói, chậm nói, nói kém, nói sõi nhưng ít khởi xướng nói, gặp người lạ không nói

- Hoạt động theo nhóm giảm, khó tham gia vào trò chơi, kỹ năng chơi nghèo nàn, rập khuôn, thờ ơ

- Hành vi bất thường: Tự đánh mình, đánh người khác, cử động khác thường tay chân (vẫy tay, vê xoắn tay, khi đi kiễng chân ), tự kích thích mình (hét lên, vẩy tay, chạy vòng tròn, sờ bộ phận sinh dục)

Theo Vương Linh

VnExpress