TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ pptx

ĐỊNH NGHĨA MỞ RỘNG CỦA TUÂN THỦ Mọi hành động có liên quan đến chăm sóc và điều trị HIV có tác dụng cải thiện, hỗ trợ, hoặc tăng cường sức khỏe của một người có HIV, bao gồm cả sức k

# 2

MỤC TIÊU BÀI HỌC

Kết thúc bài trình bày, học viên hiểu được:

- Tại sao phải tuân thủ điều trị

- Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tuân thủ

- Làm thế nào để tăng cường sự tuân thủ

- Làm sao đánh giá được sự sẵn sàng điều

trị của BN

ĐỊNH NGHĨA MỞ RỘNG CỦA

TUÂN THỦ

Mọi hành động có liên quan đến chăm sóc

và điều trị HIV có tác dụng cải thiện, hỗ

trợ, hoặc tăng cường sức khỏe của một

người có HIV, bao gồm cả sức khỏe về thể lực, tinh thần, và tâm lý xã hội

(Định nghĩa hẹp: dùng tất cả các lọai

thuốc đúng như đã kê đơn)

Tại sao cần áp dụng một tầm nh ỡ n rộng hơn

về Tuân thủ?

• ĐỂ SỐNG KHỎE MẠNH, BỆNH NHÂN CẦN THAM

- Ăn thức ăn bổ dưỡng

- Tập thể dục đều đặn

- Bỏ hút thuốc

** 6

ĐỊNH NGHĨA Y HỌC VỀ TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ

Dùng tất cả các thuốc đúng như đã kê đơn

ĐÚNG GIỜ…

quan trọng

thuốc sẽ xuất hiện!

cương quyết và nhắc lại

uống thuốc cách 1 hoặc 2 giờ so với giờ đúng có thể chấp nhận được, song tư vấn chỉ nên nhấn

mạnh đến uống đúng giờ

ĐÚNG CÁCH

 Một vài loại thuốc cần có sự điều chỉnh về chế độ ăn

(như uống lúc no hoặc lúc đói)

thuốc khác

 Giảm hấp thu thuốc làm tăng tải lượng virus và sự

kháng thuốc

 Tăng các tác dụng phụ (như Efavirenz uống khi đI

ngủ & tránh thức ăn nhiều mỡ)

Hiệu qu của i u tr ARV phụ thuộc vào ả đ ề ị

việc đạt được và duy tr ỡ được

sự ức chế virus m c tối đa ở ứ

# 10

• Duy trỡ nồng độ các thuốc trong máu

• ức chế tối đa tải lượng virus

• Giảm tối thiểu nguy cơ kháng thuốc

• Tăng tối đa hiệu quả điều trị

Tuân thủ và Kháng thuốc:

• Nếu liều thuốc bị ngắt quãng hoặc uống không

đúng, nồng độ các thuốc ARV trong máu sẽ dưới mức điều trị  cho phép virus nhân lên.

• Sự kháng thuốc xuất hiện khi HIV có cơ hội nhân

lên trong môi trường có các thuốc kháng

Nguy cơ Lõy truyền

• Hiện đã có bằng chứng mạnh mẽ rằng tính kháng thuốc của HIV có khả năng truyền cho người

khác và gây nên các trường hợp nhiễm mới cũng như bội nhiễm

quan đến các chủng đề kháng với ít nhất một loại thuốc kháng retrovirus

Horn, 2001

Tuân thủ bao nhiêu là đủ?

(số viên thuốc thực uống/ số viên thuốc được chỉ định)

Ann Intern Med 2000;133:21

Tuân thủ và tải lượng virus

Các vấn đề về Tuân thủ trong điều trị

HIV rất phổ biến

• Ước tính tỷ lệ không tuân thủ điều trị dao động từ

• Tỷ lệ không tuân thủ trong điều trị HIV tương

đương với điều trị các bệnh mạn tính khác

• Những nghiên cứu về tỷ lệ tuân thủ trong nhóm có

sử dụng chất kích thích (40% đến 80%) tương

đương với nhóm không sử dụng (30% đến 70%)

Williams & Friedland, 1997; Chesney, 2000; Eldin, 2001.

Những công cụ đánh giá sự tuân

thủ hữu ích

• “Ngày hôm qua bạn đã quên bao nhiêu liều?”

• “Trong tuần qua? Hai tuần qua? Tháng qua?”

• “Để giúp bạn nhớ uống thuốc, bạn đã áp dụng

** 18

Các yếu tố khác liên quan đến không tuân

thủ các thuốc điều trị HIV

• Thuốc làm ả nh hưởng tới lối sống

độ uống thuốc dày đặc, và giá thành

• Thầy thuốc:

- chú ý nhiều hơn đến những vấn đề liên quan đến y học (các tác dụng phụ) và tính phức tạp của liệu pháp

Những lý do phổ biến trong việc không

tuân thủ điều trị thuốc HIV

(nghiên cứu tại Hoa Kỳ)

Uống tất cả các thuốc này? …suốt đời?

Tôi có ph ả i ă n hay không được

ă n khi uống thuốc?

Liệu các thuốc này có thực sự giúp được cho

tôi?

Tôi ph ả i uống thuốc nào bây

CỦA BỆNH NHÂN — ĐIỀU NÀY CÓ THỂ

• Một số trường hợp, bệnh nhân có thể cần phải làm điều này như khi:

– Bị bỏ tù (nếu không có thuốc)

– Tái sử dụng chất gây nghiện sau một thời gian không dùng ( “tái nghiện”)

– đi du lịch, hoặc chuyển nơi ở

*** 24

Nhấn mạnh vào việc không tuân thủ

 Các rào cản cho việc tuân thủ có thể do:

 Bệnh nhân

 Phác đồ điều trị

 Người cung cấp/ môi trường chăm sóc lâm sàng

 Các giải pháp cần chú ý đến các vấn đề riêng biệt trên

Các giải pháp cho bệnh nhân có khả

năng không tuân thủ

• Nghiện ma túy  chương trỡnh điều trị

• Trầm cảm  tư vấn, điều trị thuốc

• Nghèo đói  cung cấp nơi ở/thức ăn/phớ học tập/đi lại

• “chỉ do quờn”  tạo thói quen hàng ngày (thớ dụ gắn kết việc uống thuốc với cỏc hoạt động hàng ngày), để

chuụng đồng hồ hoặc điện thoại di động

• Hiểu biết  cung cấp thụng tin chớnh xỏc, rừ ràng, cảm thụng về HIV và cỏch sống tớch cực

Các giải pháp khi phác đồ điều trị có khả

năng gây nên sự không tuân thủ

• Các tác dụng phụ

– Tư vấn cho bệnh nhân khi thích hợp (TD EFV gây độc cho TKTƯ thường cả i thiện sau vài tuần đầu điều trị)

– điều trị các triệu chứng nếu làm được

– Thay thuốc khi cần

• Phác đồ phối hợp

– Giảm số viên uống bất kỳ khi nào có thể

– Hộp thuốc

– Người hỗ trợ điều trị

Các giải pháp khi thầy thuốc/ môi trường lâm sàng

có khả năng gây nên sự không tuân thủ

• NHỚ HỎI VÀ LẮNG NGHE!

– BỎ LIỀU, TẠI SAO?

• LÀM CHO CÁC ĐIỂM LÂM SÀNG THÂN THIỆN

HƠN (ĐỊA ĐIỂM, GIỜ, ĐI LẠI)

– CÁC Y TÁ, NHÂN VIÊN XÃ HỘI, GIÁO DỤC VIÊN ĐỒNG ĐẲNG CÓ THỂ CUNG CẤP TƯ VẤN TUÂN THỦ TÍCH CỰC VÀ HỖ TRỢ TÂM LÝ – XÃ HỘI

• THEO DÕI THƯỜNG XUYÊN HƠN

• GẮC CÁC LIỀU UỐNG VỚI NHỮNG HOẠT ĐỘNG HÀNG NGÀY

• XEM XÉT XÂY DỰNG PHÁC ĐỒ TUÂN THỦ/ HAART

– “Cái gỡ sẽ giúp bạn uống thuốc thường xuyên?”

 Tỡm các cách giúp đỡ bệnh nhân vượt qua các raò cản của anh/chị ta đối với việc tuân thủ

- Paul Farmer:“Không có bệnh nhân không tuân thủ, chỉ có bác sỹ không tuân thủ”

 đánh giá lại việc tuân thủ với mỗi lần khám

Hãy nhớ …

Các thuốc này không dễ uống!

Người bệnh phải thấy có thể nói với chúng ta khi họ gặp khó

khăn hoặc khi họ quên uống.

Chỉ khi đó chúng ta mới có thể hỗ trợ và giúp đỡ

Chúng ta phải lắng nghe, đồng cảm &

hỗ trợ !

TUÂN THỦ ĐIỀU TRỊ

Sự sẵn sàng điều trị thu ố c ARV

Tăng cường sự tuân thủ

….đòi hỏi một cách tiếp cận đa phương, đa

ngành, và liên tục

là nơi bệnh nhân được hỗ trợ và tư vấn bất cứ

khi nào có cơ hội

Gia đỡnh/

Bạn bè

Tư vấn và Chuẩn bị cho điều trị

Phải là một quá trỡnh bao gồm 3 lần tư vấn

trước khi bệnh nhân bắt đầu điều trị các

thuốc ARV

Hãy nhớ:

điều trị ARV không phải là một chỉ định cấp cứu Khi bệnh nhân chắc chắn đã sẵn sàng thi sự hiểu biết và sự tuân thủ sẽ tốt hơn, và

cơ hội điều trị thành công sẽ lớn hơn.

Lần tư vấn đầu tiên

• Giới thiệu về chương trỡnh điều trị và tuân thủ

• Thảo luận về tỡnh trạng sức khỏe của BN

(gđọan bệnh, tiền sử OIs, tiền sử dùng ARV và các thuốc khác, việc sử dụng rượu/ma túy,

KHHGĐ)

• điều kiện sống và hỗ trợ xã hội (việc làm, thu

nhập, nhà ở, tiết lộ về tỡnh trạng nhiễm HIV, hỗ trợ xã hội, người còn phụ thuộc )

Lần tư vấn 1 (tt)

• Thảo luận về kế hoạch điều trị:

– Phác đồ điều trị (thuốc, liều lượng, chế độ ă n uống, b ả o

qu ả n)

– Tác dụng phụ

– Kế hoạch theo dõi (tái khám LS & nhữ ng XN cần thiết)

– Nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tuân thủ > 95%, hậu

• Th ả o luận về phương cách tuân thủ

– Người hỗ trợ điều trị

– Thành viên trong gia đỡnh

– Các phương tiện (nhật ký, bảng nhắc, hộp đựng thuốc, v.v )

cách gi ả i quyết

Buổi Tư vấn thứ 2

Tư vấn thêm về Tuân thủ

• Buổi tư vấn phải là một buổi thảo luận tiếp theo chứ không phải là một bài thuyết trỡnh hoặc một buổi đánh giá!

• Nhắc lại thông tin khi cần thiết

• Nhấn mạnh một lần nữa những vấn đề quan trọng nhất

• Sử dụng tranh minh hoạ hoặc các viên thuốc mẫu để nhắc lại các hướng dẫn.

Buổi Tư vấn thứ 2

• Xem xét lại và đánh giá hiểu biết của bệnh nhân về tỡnh trạng bệnh HIV của họ

• Xem xét lại và đánh giá hiểu biết của bệnh nhân về

kế hoạch theo dõi; nhắc lại kế hoạch

• Cung cấp thông tin về các tác dụng phụ

– Nh ữ ng tác dụng phụ có thể x ả y ra

– Cần xử trí các tác dụng phụ như thế nào

– Khi nào cần tới th ă m khám

– Liên hệ với NVYT như thế nào

• Xem xét lại phương thức tuân thủ đã đề ra

• Xem xét lại những cản trở cho sự tuân thủ và biện pháp giải quyết

Buổi Tư vấn thứ 3 đánh giá sự sẵn sàng của bệnh nhân

• Xem lại phác đồ điều trị & kế họach theo dõi

– Phác đồ điều trị

– Tác dụng phụ

– Kế họach theo dõi

– Chiến lược tuân thủ

– Hệ thống liên lạc

– Mục tiêu tuân thủ của BN (>95%)

Buổi Tư vấn thứ 3 đánh giá sự sẵn sàng của bệnh nhân

• Bệnh nhân đã tiết lộ cho ai chưa?

• Có người hỗ trợ điều trị: gia đỡnh, bè bạn?

• Tinh trạng cư trú có ổn định?

• Bệnh nhân có hiểu về:

- các thuốc ARV, kết quả điều trị và các tác dụng phụ?

- cần điều trị suốt đời?

- ảnh hưởng của không tuân thủ (như nguy cơ kháng thuốc và kết quả xấu đi)?

• Họ có kế họach uống ARV và không bỏ liều chưa?

• Họ được cam kết là tham gia chăm sóc liên tục chưa?

 Thảo luận về sự sẵn sàng của bệnh nhân với

nhóm chăm sóc

Vai trò của chúng ta!

• Tất cả nhưng người điều trị ARV cần sự hỗ trợ và

sự động viên lớn

• Mọi NVYT đều có vai trò quan trọng

 Nhận biết & hiểu được nhưng khó khăn mà bệnh nhân phải đối mặt

thích hợp để tăng cường sự tuân thủ

Cám ơ n!

Câu h ỏ i?