ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM NGUYỄN CÔNG HƯỚNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN BÁT XÁT, TỈ[.]
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
NGUYỄN CÔNG HƯỚNG
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH
CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ
Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN BÁT XÁT, TỈNH LÀO CAI
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 08.14.01.14
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: TS NGÔ GIANG NAM
THÁI NGUYÊN - 2020
Trang 2i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu và các kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực, khách quan, không trùng lặp với các luận văn khác Thông tin trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm
Tác giả luận văn
Nguyễn Công Hướng
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình học tập và nghiên cứu thực hiện luận văn này, tác giả đã
luôn nhận được sự giúp đỡ, tạo điều kiện của các cơ quan, sự chỉ bảo nhiệt tình
của các thầy, cô giáo, sự quan tâm của các đồng nghiệp và bạn bè, người thân
Với tình cảm chân thành, em bày tỏ lòng biết ơn đối với Ban giám hiệu, phòng Sau Đại học, Khoa QLGD - Trường Đại học sư phạm Thái Nguyên, các thầy giáo, cô giáo đã tham gia quản lý, giảng dạy và giúp đỡ chúng em trong suốt quá trình đào tạo của khóa học
Em xin bày tỏ sự biết ơn đặc biệt đến TS Ngô Giang Nam - Người thầy đã trực
tiếp hướng dẫn, giúp đỡ về khoa học để bản luận văn này được hoàn thành
Tôi chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình, tạo mọi điều kiện của các đồng chí trong Ban Giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo, nhân viên và học sinh tại các trường phổ thông dân tộc bán trú THCS trên địa bàn huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai; đến gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ, khích lệ và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong suốt quá trình thực hiện đề tài, song có thể còn có những mặt hạn chế, thiếu sót Tác giả luận văn này rất mong nhận được ý kiến đóng góp, sự chỉ dẫn của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp
Thái Nguyên, tháng 12 năm 2020
Tác giả
Nguyễn Công Hướng
Trang 4iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT viii
DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH ix
MỞ ĐẦU 1
1 Lí do chọn đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4
6 Phạm vi nghiên cứu 4
7 Phương pháp nghiên cứu 4
8 Cấu trúc của luận văn 6
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ 7
1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu 7
1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài 7
1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam 11
1.2 Các khái niệm cơ bản 14
1.2.1 Quản lý 14
1.2.2 Giáo dục, hoạt động giáo dục 15
1.2.3 Học sinh dân tộc thiểu số 16
1.2.4 Giới tính 17
1.2.5 Giáo dục giới tính (GDGT) 19
1.2.6 Giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số 22
1.2.7 Quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại trường PTDT BT THCS 23
Trang 51.2.8 Nhiệm vụ, nguyên tắc của giáo dục giới tính cho học sinh DTTS tại
trường PT DTBT THCS 24
1.3 Những vấn đề cơ bản về giáo dục giới tính cho học sinh DTTS tại các trường PTDTBT THCS 26
1.3.1 Đặc điểm học sinh trường PTDTBT THCS 26
1.3.2 Vị trí, vai trò của giáo dục giới tính cho HS DTTS tại trường PTDT BT THCS trong chương trình GD 28
1.3.3 Mục tiêu giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại trường PTDT BT THCS 30
1.3.4 Nội dung giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại trường PTDT BT THCS 31
1.3.5 Phương pháp, hình thức giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại trường PTDT BT THCS 33
1.3.6 Các lực lượng phối hợp giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại trường PTDT BT THCS 36
1.3.7 Đánh giá kết quả và các điều kiện tổ chức hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại trường PTDT BT THCS 38
1.4 Nội dung quản lý giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường PTDTBT THCS 39
1.4.1 Xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường PTDTBT THCS 39
1.4.2 Tổ chức hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường PTDTBT THCS 40
1.4.3 Chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường PTDTBT THCS 41
1.4.4 Kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường PTDTBT THCS 46
1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở trường PTDTBT THCS 47
1.5.1 Các yếu tố chủ quan 47
1.5.2 Các yếu tố khách quan 48
Kết luận chương 1 49
Trang 6v
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ
SỞ HUYỆN BÁT XÁT, TỈNH LÀO CAI 51
2.1 Khái quát đặc điểm, tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 51
2.1.1 Đặc điểm tình hình kinh tế - xã hội huyện Bát Xát 51
2.1.2 Khái quát về giáo dục huyện Bát Xát 52
2.2 Khái quát về khảo sát thực trạng 56
2.2.1 Mục đích khảo sát 56
2.2.2 Đối tượng khảo sát 56
2.2.3 Nội dung khảo sát 56
2.2.4 Phương pháp khảo sát 56
2.2.5 Phương pháp xử lý số liệu 57
2.3 Thực trạng hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở ở huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 58
2.3.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về vai trò hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 58
2.3.2 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về mục tiêu hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 60
2.3.3 Thực trạng nội dung hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 63
2.4 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 79
2.4.1 Thực trạng công tác lập kế hoạch giáo dục giới tính của các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 79
Trang 72.4.2 Thực trạng công tác tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục giới tính các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Bát Xát, tỉnh
Lào Cai huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 82
2.4.3 Thực trạng chỉ đạo hoạt động giáo dục giới tính của các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 85
2.4.4 Thực trạng kiểm tra, đánh giá hiện giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 87
2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 90
2.5.1 Đánh giá chung 90
2.5.2 Những điểm còn tồn tại và nguyên nhân 91
Kết luận chương 2 94
Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN BÁT XÁT, TỈNH LÀO CAI 95
3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 95
3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo sự phù hợp với đối tượng giáo dục 95
3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 95
3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 95
3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 96
3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 96
3.2 Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 96
3.2.1 Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, học sinh nhà trường về hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh 96
3.2.2 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo dục giới tính cho cán bộ, giáo viên 98
Trang 8vii
3.2.3 Tăng cường chỉ đạo tổ chuyên môn hướng dẫn giáo viên tích hợp nội
dung giáo dục giới tính thông qua dạy học các môn học chiếm ưu thế 100
3.2.4 Chỉ đạo tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp có tích hợp nội dung giáo dục giới tính 102
3.2.5 Phối hợp tổ chức tốt việc phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các lực lượng xã hội trong hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh 106
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 109
3.4 Khảo nghiệm về tính cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp 110
3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 110
3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 110
3.4.3 Phương pháp khảo nghiệm 110
Kết luận chương 3 114
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 115
1 Kết luận 115
2 Khuyến nghị 116
TÀI LIỆU THAM KHẢO 120
PHỤ LỤC 122
Trang 9DANH MỤC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
CBQL : Quản lý giáo dục DTTS : Dân tộc thiểu số ĐBDTTS : Đồng bào dân tộc thiểu số GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo
GDGT : Giáo dục giới tính
GT : Giới tính
GVCN : Giáo viên chủ nhiệm
PTDTBT : Phổ thông dân tộc bán trú THCS : Trung học cơ sở
THPT : Trung học phổ thông
Trang 10ix
DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH Bảng:
Bảng 2.1 Thống kê cơ sở vật chất trường THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào
Cai năm học 2018-2019 55 Bảng 2.2 Ý nghĩa của điểm số bình quân 57 Bảng 2.3 Nhận thức của CBQL, giáo viên, học sinh về vai trò của hoạt
động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 58 Bảng 2.4 Nhận thức của CBQL, giáo viên, học sinh về mục tiêu hoạt động
giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 61 Bảng 2.5 Thực trạng nội dung hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh
dân tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 63 Bảng 2.6 Đánh giá của HS về thực trạng nội dung hoạt động giáo dục giới
tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 66 Bảng 2.7 Đánh giá của HS về phương pháp giáo dục giới tính cho học sinh
dân tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 70 Bảng 2.8 Thực trạng về hình thức giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc
thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 72 Bảng 2.9 Đánh giá của HS về hình thức giáo dục giới tính cho học sinh dân
tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 74 Bảng 2.10 Thực trạng phối hợp các lực lượng hoạt động giáo dục giới tính
cho học sinh dân tộc thiểu số các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 76
Trang 11Bảng 2.12 Thực trạng về kết quả hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh
dân tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 78 Bảng 2.13 Thực trạng lập kế hoạch hoạt động giáo dục giới tính cho học
sinh dân tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 80 Bảng 2.14 Thực trạng tổ chức hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân
tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 82 Bảng 2.15 Thực trạng chỉ đạo hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân
tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 85 Bảng 2.16 Thực trạng chỉ đạo công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo
dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số tại trường các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 88 Bảng 3.1 Thống kê kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết của các biện pháp
quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 111 Bảng 3.2 Thống kê kết quả khảo nghiệm về mức độ khả thi của các biện pháp
quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh dân tộc thiểu số ở các trường PTDTBT THCS huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai 112
Hình:
Hình 2.1: Cơ cấu các ngành kinh tế tại huyện Bát Xát giai đoạn 2017-2019 51
Trang 121
MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Giáo dục con người là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và nhà nước ta, đặc biệt là ưu đãi trong giáo dục cho đồng bào dân tộc thiểu số (ĐBDTTS), các nhóm đặc biệt khó khăn Đây là điều có ý nghĩa động viên các nhóm người có hoàn cảnh đặc biệt có cơ hội tiếp cận với nền giáo dục phổ thông
và góp phần bình đẳng xã hội giữa các nhóm người, các dân tộc trên một vùng lãnh thổ, thể hiện sự ưu việt của nền an sinh xã hội nước nhà trong trách nhiệm nâng cao trình độ dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài góp phần ổn định cuộc sống cho nhóm dân cư, đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn Người dân tộc thiểu số (DTTS) có tiếng nói và chữ viết riêng có nền văn hóa khác biệt cùng tồn tại song song và phát triển cùng với các phong tục tập quán của văn hóa cộng đồng chung của người Việt có những dấn ấn tinh hoa nhưng cũng có những hủ tục làm cho nhận thức và đời sống của người đồng bào dân tộc thiểu số còn thua kém so với mặt bằng chung của cả nước vì vậy họ được xem là nhóm đối tượng yếu thế, cần có sự quan tâm đặc biệt
Trong những năm qua, sự nghiệp giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu
số, miền núi đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của của Đảng, Nhà nước thông qua các chủ trương, chính sách hỗ trợ, đầu tư phát triển Nhờ đó, sự nghiệp giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu số đã có những chuyển biến đáng kể: hệ thống trường, lớp học được quan tâm đầu tư xây dựng ngày càng khang trang, đảm bảo
đủ điều kiện để từng bước nâng cao chất lượng dạy và học Tỷ lệ học sinh đến trường tăng cao, học sinh lưu ban, bỏ học ngày càng giảm Tỷ lệ HS tốt nghiệp THCS và THPT hằng năm tăng rõ rệt Hệ thống giáo dục chuyên biệt (trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú) ngày càng phát huy hiệu quả tích cực Các chế độ, chính sách đối với cán bộ quản lý, giáo viên và người học là người dân tộc thiểu số được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đúng quy định Qua đó đã khuyến khích công tác dạy và học, tạo sự bình đẳng trong giáo
Trang 13dục, góp phần phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số Vì thế đời sống của nhân dân các dân tộc vùng dân tộc thiểu số được cải thiện cả về vật chất lẫn tinh thần
Để tăng cường công tác giáo dục, chăm sóc và bảo vệ trẻ em trong thời gian qua, Bộ chính trị đã có Chỉ thị 55-CT/TW ngày 28/6/2000 của Bộ chính trị khóa VIII về việc tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng ở cơ sở đối với công tác bảo vệ và chăm sóc, giáo dục trẻ em Chỉ thị số 20-CT/TW ngày 5/11/2012 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em trong tình hình mới
Tuy nhiên khi kinh tế-xã hội phát triển cũng kéo theo các mặt khác của xã hội cũng phát triển đặc biệt là nền văn hóa khi đất nước đang trong quá trình hội nhập Nền văn hóa tác động đến nhiều mặt đến sự phát triển của con người nói chung và lứa tuổi học sinh nói riêng Bên cạnh những mặt tích cực cũng có những ảnh hưởng tiêu cực có ảnh hưởng đến học sinh THCS trong đó có học sinh dân tộc thiểu số - lứa tuổi đang có sự phát triển mạnh mẽ về thể chất cũng như giới tính Các em học sinh DTTS trong độ tuổi THCS cũng là giai đoạn dậy thì, tâm
lý luôn muốn khám phá thế giới xung quanh, bên cạnh đó là những hủ tục như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống,… vẫn còn diễn ra ở một số đồng bào dân tộc thiểu số dẫn đến tình trạng học sinh bỏ học Vì thế, việc trang bị cho các em những kiến thức về giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên Từ đó, các em sẽ không còn ngỡ ngàng, lo sợ mà làm chủ được bản thân mình, tạo hành trang vững chắc để tránh được các hậu quả do sự thiếu hiểu biết là việc làm cần thiết trong mỗi nhà trường, đặc biệt là các trường PTDTBT THCS Từ các kiến thức được trang bị, các em sẽ là nhân tố để về địa phương tuyên truyền cho gia đình và những người xung quanh hiểu biết và dần xóa bỏ những hủ tục không còn phù hợp làm ảnh hưởng đến đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số Vì vậy vấn
đề giáo dục giới tính, quản lý hoạt động giáo dục giới tính cho học sinh đang được ngành giáo dục quan tâm nhất là học sinh vùng dân tộc thiểu số