Mẫu trình bày đề thi trắc nghiệm (Áp dụng cho các môn Lý, Hóa, Sinh) SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẢI DƯƠNG KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 THPT CẤP TỈNH NĂM HỌC 2021 2022 Môn thi SINH HỌC Ngày thi 21 th[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HẢI DƯƠNG KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 THPT CẤP TỈNH NĂM HỌC 2021 - 2022
Môn thi: SINH HỌC
Ngày thi: 21 tháng 10 năm 2021
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề
Đề thi có 02 trang
Câu 1 (2,0 điểm)
1 Một loài có bộ nhiễm sắc thể (NST) 2n = 40 Xét một nhóm tế bào của loài mang 640
NST đơn đang phân li về 2 cực của tế bào Nhóm tế bào trên đang ở kì nào của quá trình phân bào? Số lượng tế bào của nhóm là bao nhiêu? Biết không xảy ra đột biến
2 Nêu vai trò của thoi phân bào trong nguyên phân và giảm phân Điều gì xảy ra nếu ở
kì giữa của nguyên phân thoi phân bào bị phá hủy?
3 Một số tế bào của cơ thể có kiểu gen giảm phân bình thường tạo ra 12 loại tinh trùng Cần ít nhất bao nhiêu tế bào sinh tinh để tạo ra đủ số loại tinh trùng trên?
Câu 2 (1,5 điểm)
1 Tại sao thực vật C4 có năng suất cao hơn thực vật C3?
2 Tại sao khi bón phân hóa học với nồng độ quá cao thì cây thường bị héo?
3 Nói: ‘‘Các cây rong màu đỏ là các cây có thể sống ở mực nước sâu nhất” là đúng hay
sai? Vì sao?
Câu 3 (1,5 điểm)
1 Hãy nêu chiều hướng tiến hóa của hệ tiêu hóa ở động vật
2 Dưới đây là số liệu về sự biến động huyết áp trong hệ mạch của người trưởng thành:
Loại mạch Động
mạch chủ mạch lớnĐộng Tiểu độngmạch mạchMao Tiểu tĩnhmạch Tĩnh mạchchủ Huyết áp
(mm Hg) 120 - 140 110 - 125 40 - 60 20 - 40 10 - 15 ~ 0
Em hãy nhận xét sự biến động huyết áp trong hệ mạch Tại sao có sự biến động đó?
3 Tại sao mang cá không thích hợp cho trao đổi khí trên cạn?
Câu 4 (1,0 điểm)
1 Xináp là gì? Chất trung gian hóa học có vai trò như thế nào trong truyền tin qua
xináp?
2 Trong các phản ứng sau, phản ứng nào là hướng động? Phản ứng nào là ứng động?
a Cây nắp ấm bắt sâu bọ.
b Hoa dạ hương nở lúc 7 giờ tối.
c Rễ cây lan rộng về phía có nguồn nước.
d Hạt có thể không trao đổi chất trong một thời gian dài.
e Thân cây sắn dây quấn quanh cây gỗ.
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2Câu 5 (2,0 điểm)
1 Theo lí thuyết, một tế bào sinh tinh có kiểu gen XmY khi giảm phân bình thường cho mấy loại tinh trùng? Viết thành phần gen trong các loại tinh trùng đó
2 Nêu khái niệm đột biến chuyển đoạn NST Trong trường hợp nào đột biến chuyển
đoạn làm thay đổi nhóm gen liên kết? Hãy giải thích về ứng dụng của thể đột biến chuyển đoạn NST trong phòng trừ sâu hại
Câu 6 (1,0 điểm)
1 Giải thích nguyên tắc bổ sung và nguyên tắc bán bảo tồn trong nhân đôi ADN.
2 Ở sinh vật nhân thực, tại sao ADN thường bền vững hơn ARN?
Câu 7 (1,0 điểm)
1 Gen cấu trúc D ở sinh vật nhân sơ dài 5100Ao và có số nuclêôtit loại A = G Gen bị đột biến điểm làm thay đổi không quá 2 liên kết hiđrô thành alen d Tính số nuclêôtit mỗi loại của gen d
2 Ở sinh vật nhân thực, mọi đột biến dẫn đến thay thế một axit amin trong prôtêin đều
làm mất hoặc giảm hoạt tính của prôtêin là đúng hay sai? Giải thích
HẾT
-(Thí sinh không được sử dụng tài liệu, giám thị không giải thích gì thêm!)
Họ và tên thí sinh: ……… Số báo danh: ……… Cán bộ coi thi số 1: ……… Cán bộ coi thi số 2: ………
Trang 3SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HẢI DƯƠNG KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 12 THPT CẤP TỈNH NĂM HỌC 2021 – 2022
Môn thi: SINH HỌC
Ngày thi: 21 tháng 10 năm 2021
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian phát đề
Hướng dẫn chấm có 04 trang
1 (2,0
điểm
)
1 Một loài có bộ nhiễm sắc thể (NST) 2n = 40 Xét một nhóm tế bào của
loài mang 640 NST đơn đang phân li về 2 cực của tế bào Nhóm tế bào
trên đang ở kì nào của quá trình phân bào? Số lượng tế bào của nhóm là
bao nhiêu? Biết không xảy ra đột biến
* Các NST đơn đang phân li về hai cực nên tế bào đang ở kỳ sau của nguyên
phân hoặc giảm phân 2
* TH 1: Tế bào đang ở kỳ sau của nguyên phân:
Mỗi tế bào có 4n = 80 (NST đơn) > Số tế bào là: 640: 80 = 8 (tế bào)
* TH 2: Tế bào đang ở kỳ sau giảm phân II
Mỗi tế bào có 2n = 40 (NST đơn) > Số tế bào là: 640: 40 = 16 (tế bào)
2 Nêu vai trò của thoi phân bào trong nguyên phân và giảm phân Điều
gì xảy ra nếu ở kì giữa của nguyên phân thoi phân bào bị phá hủy?
* Vai trò của thoi phân bào:
- Giúp nhiễm sắc thể di chuyển dễ dàng, phân li đồng đều trong nguyên phân
và giảm phân
- Nếu thoi phân bào bị phân hủy thì các NST không thể di chuyển về các tế
bào con và tạo ra các tế bào tứ bội
3 Một số tế bào của cơ thể có kiểu gen giảm phân bình thường
tạo ra 12 loại tinh trùng Cần ít nhất bao nhiêu tế bào sinh tinh để tạo ra
đủ số loại tinh trùng trên?
- 12 loại tinh trùng tạo ra có 2 loại liên kết và 10 loại hoán vị
- Mỗi tế bào giảm phân cho 2 loại giao tử hoán vị và 2 loại giao tử liên kết
- Cần ít nhất số TB giảm phân để tạo đủ 12 loại tinh trùng là: 10 : 2 = 5 (TB)
0,25 0,25 0,25
0,25 0,25
0,25 0,25 0,25
2 (1,5
điểm
)
1 Tại sao thực vật C 4 có năng suất cao hơn thực vật C 3 ?
Thực vật C4 có năng suất cao hơn thực vật C3 vì
* Thực vật C4 có các điểm ưu việt hơn thực vật C3
- điểm bù CO2 thấp hơn - điểm bão hòa ánh sáng cao hơn
- cường độ quang hợp cao hơn - thoát hơi nước thấp hơn
- nhu cầu nước thấp hơn
* Thực vật C4 không có hô hấp sáng
(học sinh phải liệt kê được 4 điểm ưu việt trở lên mới cho điểm)
0,25
0,25
HƯỚNG DẪN CHẤM
Trang 42 Bón phân hóa học với nồng độ quá cao thì cây thường bị héo vì:
- Bón nhiều phân hóa học làm tăng nồng độ chất tan trong đất dẫn đến làm
giảm thế nước của đất Thế nước của đất thấp hơn thế nước của tế bào lông
hút nên cây khó hấp thụ nước qua rễ
- Quá trình thoát hơi nước ở lá cây vẫn diễn trong khi quá trình hút nước của
rễ cây giảm hoặc không hút được nước, cây bị mất nước dẫn đến cây bị héo
3 “Các cây rong màu đỏ là các cây có thể sống ở mực nước sâu nhất” là
đúng vì:
- Màu của rong chính là màu của ánh sáng phản xạ hoặc xuyên qua Như vậy
rong màu đỏ không hấp thụ ánh sáng đỏ để quang hợp được, mà phải hấp thụ
ánh sáng xanh tím
- Ánh sáng xanh tím có bước sóng ngắn nhất trong vùng quang phổ ánh sáng
mặt trời nên xuyên được đến mực nước sâu nhất
0,25 0,25
0,25 0,25
3(1,5
điểm
)
1 Nêu chiều hướng tiến hóa của hệ tiêu hóa ở động vật
* Cấu tạo ngày càng phức tạp: Từ không có cơ quan tiêu hóa đến có cơ quan
tiêu hóa, từ túi tiêu hóa đến ống tiêu hóa
* Sự chuyên hóa về chức năng ngày càng rõ rệt : Sự chuyên hóa cao của các
bộ phận trong ống tiêu hóa làm tăng hiệu quả tiêu hóa thức ăn
2 Dưới đây là số liệu về sự biến động huyết áp trong hệ mạch của người
trưởng thành:
Loại mạch Động
mạch chủ
Động mạch lớn
Tiểu động mạch
Mao mạch Tiểu tĩnh
mạch
Tĩnh mạch chủ Huyết áp
(mm Hg) 120-140 110-125 40-60 20-40 10-15 ~ 0
- Em hãy nhận xét sự biến động huyết áp trong hệ mạch và giải thích tại sao có sự biến động đó?
- Trong hệ mạch, huyết áp giảm dần từ động mạch chủ đến tĩnh mạch chủ
- Huyết áp giảm dần là do ma sát của máu với thành mạch và ma sát của các
phần tử máu với nhau khi máu chảy trong hệ mạch
3 Tại sao mang cá không thích hợp cho trao đổi khí ở trên cạn?
- Ở trên cạn các phiến mang dính chặt lại với nhau (do mất lực đẩy của nước)
dẫn đến diện tích bề mặt trao đổi khí còn rất nhỏ
- Ở trên cạn, không khí làm cho mang bị khô, khí O2 và CO2 không khuếch
tán được qua mang Kết quả là cá sẽ bị chết vì không hô hấp được
0,25 0,25
0,25 0,25
0,25 0,25
4( 1
điểm
)
1 Xináp là gì? Chất trung gian hóa học có vai trò như thế nào trong
truyền tin qua xináp?
- Xináp là diện tiếp xúc giữa tế bào thần kinh với tế bào thần kinh, giữa tế
bào thần kinh với loại tế bào khác( tế bào cơ, tế bào tuyến….)
- Chất trung gian hóa học gắn vào thụ thể ở màng sau xináp làm xuất hiện
điện thế hoạt động ở màng sau Điện thế hoạt động (xung thần kinh) hình
thành lan truyền đi tiếp
0,25 0,25
Trang 52 Trong các phản ứng sau, phản ứng nào là hướng động? Phản ứng nào
là ứng động?
a Cây nắp ấm bắt sâu bọ. b Hoa dạ hương nở lúc 7 giờ tối.
c Rễ cây lan rộng về phía có nguồn nước.
d Hạt có thể không trao đổi chất trong một thời gian dài.
e Thân cây sắn dây quấn quanh cây gỗ.
- Phản ứng thuộc dạng hướng động: 3,5
- Phản ứng thuộc dạng ứng động: 1,3,4
(học sinh phải xác định chính xác như đáp án mới cho điểm)
0,25 0,25
5
(2
điểm 1 Theo lí thuyết, một tế bào sinh tinh có kiểu gen X m Y khi giảm
phân bình thường cho mấy loại tinh trùng? Viết thành phần gen trong
các loại tinh trùng đó.
Số loại tinh trùng thực tế và thành phần NST của chúng
* Trường hợp liên kết hoàn toàn: 2 khả năng
AB Xm và ab Y hoặc ab Xm và AB Y
* Trường hợp liên kết không hoàn toàn: có 2 khả năng:
KN 1: Trao đổi chéo tại cặp Aa tạo 4 loại giao tử:
AB Xm, aB Xm, AbY, ab Y
hoặc Ab Xm, ab Xm, AB Y, aB Y
KN 2: Trao đổi chéo tại cặp Bb tạo 4 loại giao tử:
AB Xm, ab Y, Ab Xm, aB Y
hoặc ABY, ab Xm, AbY, aB Xm
(trường hợp liên kết không hoàn toàn, nếu học sinh chỉ viết được 1 khả
năng thì không cho điểm)
2 Nêu khái niệm đột biến chuyển đoạn nhiễm sắc thể Trong trường hợp
nào đột biến chuyển đoạn làm thay đổi nhóm gen liên kết? Hãy giải thích
về ứng dụng của thể đột biến chuyển đoạn NST trong phòng trừ sâu hại.
- Chuyển đoạn là dạng đột biến dẫn đến sự trao đổi đoạn trong một NST hoặc
giữa các NST không tương đồng
- Trong trường hợp đột biến chuyển đoạn giữa các NST không tương đồng
làm một số gen trên NST này được chuyển sang NST khác dẫn đến làm thay
đổi nhóm gen liên kết
- Do thể đột biến chuyển đoạn làm giảm khả năng sinh sản nên người ta có
thể sử dụng các dòng côn trùng mang chuyển đoạn làm công cụ phòng trừ
sâu hại
0,25
0,25 0,25 0,25 0,25
0,25 0,25 0,25
6(1
điểm
) 1 Giải thích NTBS và nguyên tắc bán bảo tồn trong nhân đôi ADN.- Nguyên tắc bổ sung: Trong quá trình tái bản AND, mỗi nucleotit trên mạch
đơn của ADN mẹ liên kết với 1 nucleotit trong môi trường nội bào theo
nguyên tắc bổ sung ( A liên kết với T bằng 2 liên kết H, G liên kết với X
bằng 3 liên kết H và ngược lại)
- Nguyên tắc bán bảo tồn: Trong quá trình tái bản AND, từ 1 ADN mẹ sau 1
lần tái bản tạo ra 2 ADN con, trong mỗi ADN con có một mạch của ADN mẹ
0,25 0,25
Trang 6và một mạch mới được tổng hợp từ nguyên liệu của môi trường
2 Vì sao nói ADN của sinh vật nhân thực bền vững hơn ARN?
- ADN có cấu trúc mạch kép còn ARN có cấu trúc mạch đơn
- ADN có cấu trúc xoắn kép phức tạp hơn ARN
- AND thường liên kết với protein
- ADN chủ yếu nằm trong nhân, tại đó thường không có enzim phân huỷ, còn
ARN tồn tại ở ngoài nhân nơi có nhiều enzim phân huỷ
(Học sinh làm đủ 2-3 trong số 4 ý thì cho 0,25 điểm, nếu chỉ làm được 1 ý
không cho điểm)
0,25
0,25
7( 1
điểm
)
1 Gen cấu trúc D ở sinh vật nhân sơ dài 5100A o và có số nuclêôtit loại A
= G Gen bị đột biến điểm làm thay đổi không quá 2 liên kết hiđrô thành
alen d Tính số nuclêôtit mỗi loại của gen d
Gen D có: N = 5100 :3,4 x 2 = 3000 (Nu)
- Ta có: 3A = 2G (1); A + G = 1500 (2)
=> A = T = 600 ; G = X = 900 (nu)
- Đột biến điểm làm thay đổi không quá 2 liên kết hidro:
* TH 1: Đột biến làm thay đổi 1 liên kết hidro > có 2 khả năng
- KN 1: Đột biến làm tăng 1 liên kết hidro
> ĐB thuộc dạng thay thế 1 cặp A-T bằng 1 cặp G-X
> gen d có : A=T= 600-1= 599; G=X=900+1 = 901
- KN 2 : Đột biến làm giảm 1 liên kết hidro
> ĐB thuộc dạng thay thế 1 cặp G-X bằng 1 cặp A-T
> gen d có : A=T= 600+1= 601; G=X=900-1 = 899
* TH 2: Đột biến làm thay đổi 2 liên kết hidro > có 2 khả năng
- KN 1: Đột biến làm tăng 2 liên kết hidro
> ĐB thuộc dạng thêm 1 cặp A-T
> gen d có : A=T= 600+1= 601; G=X=900
- KN 2: Đột biến làm giảm 2 liên kết hidro
> ĐB thuộc dạng mất 1 cặp A-T
> gen d có : A=T= 600-1= 599; G=X=900
(Học sinh làm đủ 2-3 trong số 4 khả năng thì cho 0,25 điểm, nếu chỉ làm
được 1 khả năng không cho điểm)
2 Ở sinh vật nhân thực, mọi đột biến dẫn đến thay thế một axit amin
trong prôtêin đều làm mất hoặc giảm hoạt tính của prôtêin là đúng hay
sai? Giải thích.
Nhận định trên là sai vì:
- Do vị trí của aa thay đổi: Nếu aa ở vùng trung tâm hoạt động của protein bị
thay đổi thì ảnh hưởng đến chức năng của protein, nhưng nếu chỉ thay đổi 1
aa ở vị trí không quan trọng thì ít ảnh hưởng đến chức năng của protein
0,25
0,25
Trang 7- Do tính chất của aa mới so với aa ban đầu: Nếu aa mới cùng tính chất hóa
học với aa ban đầu thì cấu trúc và chức năng protein ít thay đổi hoặc không
thay đổi
- Do aa đó bị cắt bỏ trong quá trình điều hòa dịch mã: Ở sinh vật nhân thực
có cơ chế điều hòa sau dịch mã Nhiều trường hợp, chuỗi polipeptit sau khi
được tổng hợp thì sẽ bị enzim cắt bỏ đi một đoạn peptit (chứa một số
axitamin) Nếu đột biến làm thay đổi axitamin ở đoạn bị cắt bỏ thì không gây
ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của protein
(Nếu học sinh giải thích được 2 ý trở lên thì cho điểm tối đa, học sinh trả
lời 1 ý đầy đủ cho 0,25 điểm) )
0,25
0,25