Tư duy của người trí thức

Mỗi khi nói đến “trí thức” nhiều người chúng ta có khuynh hướng tìm vài định nghĩa trong tự điển hay trong vài quyển sách triết học hay xã hội học nào đó, rồi từ đó suy luận thêm. Chúng ta không

Tư duy của người trí thức

Posted on Tháng Ba 16, 2010 by Trần Đình Hoành

Mỗi khi nói đến “trí thức” nhiều người chúng ta có khuynh hướng tìm

vài định nghĩa trong tự điển hay trong vài quyền sách triết học hay xã hội học nào đó, rồi từ đó suy luận thêm Chúng ta không cần làm việc tôn thời giờ đó ở đây, vì ai trong chúng ta cũng biết trí thức là gì, cũng như mọi chúng ta đều biết đẹp là gì Mang tự điển ra để tranh luận về

“đẹp” hay “trí thức” thường là việc không cần thiết Mỗi người chúng ta

tự biết mình có phải là người trí thức hay không Nếu bạn nói rằng bạn

là người trí thức, mình tin như thế là đúng Nếu bạn nói bạn không thích xem bạn là người trí thức, mình cũng tôn trọng ý của bạn

Chuyện quan trọng của chúng ta hôm nay là bàn luận vê vai trò của

người trí thức trong xã hội chúng ra đang sông Người trí thức là gì trong

xã hội? Họ cân có thái độ thê nào đê làm trọn vai trò đó?

Về vai trò thì rất rõ và rất dễ: Trí thức là chất xám của quốc gia, mỗi

người trí thức là một tế bào chất xám của quốc gia Trong cơ thể

quốc gia, trí thức là não bộ

Đây là một định đề hiển nhiên, chăng cần phải chứng minh, và cũng

chăng can ai đồng ý, chấp thuận, hay cho phép Bạn có cho phép hay không, thì cái đầu của bạn, chứ không phải cái tay hay cái chân, làm việc suy nghĩ Người trí thức làm việc bằng cái đầu nhiều hơn bằng chân

tay, cho nên họ là tế bào chất xám, họ là não bộ

Và khi cái tay của bạn muốn sờ mó gì đó, thì toàn thể não bộ của bạn

phải quyết định và chỉ huy hành động đó, không phải chỉ là vài tế bào não bộ kiểm soát các cơ tay Trước khi quyết định bắt tay ai đó chăng

han, ban co thé phai giai rất nhiều con toán: Ta nên chìa tay ra trước hay hay đợi người kia chìa tay ra trước, ta nên bắt một tay hay hai tay kiểu Á châu, ta nên đứng thăng lưng hay hơi cúi đầu, ta nên mỉm cười hay trịnh trọng Nói vậy để chúng ta thấy là các hoạt động của não bộ, đù là có chuyên môn hóa phần nào, nhưng nói chung là rất tổng hợp trong tư duy

Có nghĩa là, trong cơ thể quốc gia, người trí thức không thế gói mình

trong một vai trò chuyên môn rất nhỏ Chất xám không làm việc như

thé.

Nhưng, nền giáo dục thế giới ngày nay chỉ đào tạo chuyên viên với chuyên môn rất nhỏ Ở Mỹ chăng hạn, bạn học xong tiến sĩ nha khoa dé

làm bác sĩ răng “Răng” là chuyên môn nhỏ lắm rồi; nhưng vẫn chưa

Một lúc nào đó nhức răng di bác sĩ nha khoa khám, bạn mới khám phá

ra là ông nha sĩ của bạn đưa cho bạn thêm 3 tờ giấy đi khám với 3 ông

nha sĩ khác: Một ông chuyên về lợi răng, một ông chuyên giải phẫu miệng (để lấy răng hư ra) và một ông chuyên làm răng giả Nếu nặng hơn chút đỉnh, biết đâu lại lòi ra vài loại chuyên gia răng miệng nữa Cho nên đa số trí thức ngày nay, sau khi xong tiến sĩ, thì cũng chỉ là một loại chuyên viên với kiến thức và thái độ của một chuyên viên trong một ngành cực kỳ hạn hẹp, chỉ như là người sửa máy xe, hạng máy xe cao cấp không hơn không kém

Tiến sĩ gi thi cing vay—kinh té, luat, toan, computer

Chính vì vậy mà nhiêu tiễn sĩ thời nay, bước ra khỏi công việc kiếm cơm hàng ngày của họ, họ chăng hơn một học sinh đã tốt nghiệp trung học

bao nhiêu về các chuyện khác Lớ nga lớ ngớ Không chấp nhận được

Và đây là điều đáng tiếc cho nền giáo dục thế giới, vì PhD có nghĩa là

Doctorate of Philosophy, Tién si Triét PhD vé tam ly 1a tién si triét vé tam ly PhD vé computer 1A tién si triết về computer Tức là, tiễn sĩ là

cấp triết gia, cấp nhìn rộng rãi, tổng hợp, từ trên đỉnh núi nhìn xuống, và

các tiễn sĩ của mọi ngành đều gặp nhau tại đỉnh núi như là triết gia Nhưng đó là lý tưởng khi xưa PhD ngày nay còn lọ mọ dưới chân núi, chưa lên đên được sườn, nói chi là đỉnh

Đó là cái đi xuống của giáo dục thế giới ngày nay Nhưng đó cũng là vấn đề lớn của quốc gia chúng ta Nếu người trí thức chỉ biết làm công việc kỹ thuật nhỏ xíu của mình, thì họ không quan tâm và không hiểu được những vấn đề của đất nước đòi kiến thức tổng hợp, như là: Các

hiện tượng suy thoái văn hóa, các hiện tượng bất quân bình xã hội, các

hiên tượng liên hệ đến nhân quyên, các hiện tượng liên hệ đến phát triển dân chủ, các hiện tượng liên hệ đến công pháp quốc tế Và họ có

khuynh hướng phe lờ mọi chuyện và để cho nhà nước lo (cứ y như nhà nước biết lo hết mọi sự!)

Đó là thái độ rất tai hại cho đất nước, vì nếu các tế bào não không hoạt động thì não bộ bị tê liệt

(Dĩ nhiên, là một số vị nào đó trong nhà nước có thê thích thái độ ngủ quên của giới trí thức, để họ tự tung tự tác muôn lam gi thi lam, chang ai

nói gì cả, nhất là trong các lãnh vực họ mới dán lên cái nhãn “chính trƒ— Định nghĩa: Chính trị là cái tôi không thích anh rớ vào Chuyện gi

tôi không muốn anh nói đến, nhắc đến, sờ đến thì đó là “chuyện chính

trị.” Anh hiểu chưa?)

Người trí thức, trí thức thật sự, chỉ làm đúng vai trò “trí thức” của mình khi mình quan tâm vào MỌI vẫn để của đất nước, cũng như bộ não phải quan tâm đến toàn cơ thể Quan tâm cách nào là chuyện riêng của bạn,

nhưng bạn không có quyên nói “Tôi không quan tâm vẻ vẫn đề đó.” Câu

này không thể có trong tự điển của người trí thức chân thật.

Chính vì vậy mà, dù là bạn học nghề chuyên môn nào, bạn cũng cần nhiều kiến thức tống quát về con người và xã hội: Tâm lý học, triết học, đạo đức học, xã hội học, tôn giáo, văn hóa, kinh té, luật

Bạn không cân phải đọc nhiều, mỗi môn chỉ cần đọc KỸ quyền “nhập môn” là đủ, vì các quyên nhập môn thường là căn bản cho TOÀN môn

đó, viết một cách tóm tắt Và nếu bạn còn trong trường, chỉ cân ghi danh

lây một cua nhập môn của môn mà bạn muốn biết

Đó là chuẩn bị kiến thức nhập môn Vững kiến thức nhập môn thì, nếu muốn, bạn có thể thành chuyên gia, hay ít ra là bán chuyên gia, không

may hồi Chỉ cần nghiên cứu thêm nghiêm chỉnh thôi

Rồi, thái độ “trí thức” phải là thường xuyên quan tâm đến các vấn

đề của đất nước

Nếu bạn thấy không đủ sức viết hay nói cho người khác hiểu, thì ít ra bạn có thê đọc và nghe người khác, và hỏi nếu không hiểu

Điều quan trọng là đừng nói “Đó không phải là việc của tôi” Không có

VIỆC gi cua co’ thé ma lai không phải là việc của các tế nào não bộ

Quan tâm là đủ Còn quan tâm rôi làm gì, bạn sẽ tự biết cho chính bạn Hãy nhớ rằng não bộ tê liệt khi các tế bào chất xám không hoạt động

như tê bào chât xám.