Cảm xúc ! Ai chả có, rất nên ! Cũng là một trạng thái của Tâm lý và Tinh thần…Nhưng thành “duy cảm’ mà lẫn vào trong công việc đến mức định hình, chi phối cách anh hành nghề thì không bao giờ lao
Trang 1"Tu duy lang thang" trong duy cam
nghé nghiép
Cảm xúc ! Ai chả có, rất nên ! Cũng là một trạng thái của Tâm lý và Tinh
thần Nhưng thành “duy cảmˆ mà lẫn vào trong công việc đến mức định hình, chỉ phối cách anh hành nghề thì không bao giờ lao động của anh trở nên chuyên nghiệp được Chúng ta thấy vô số tính “duy cảm) như vậy
Trong bài này tôi chỉ phiếm kế vài chuyện nho nhỏ vui vui mà thôi (nhưng họ đều
tự nhận và được công nhận là giỏi giang và danh tiếng!), chứ hoàn toàn chưa đề cập đến tính “duy cam’ đậm đặc tôi từng được chứng kiến trong nhiều cuộc làm việc với các nhà quản lí cắp cao cả trong Doanh nghiệp lẫn Cơ quan Nhà nước
Điều tôi muốn nói là “Duy cảm” thực chất là một tình trạng tự mâu thuẫn về tình
cảm “làng xã” và sứ mệnh nghè nghiệp, ngược với “cảm xúc mang tính tri thức” Bởi vậy khó cho ra đời được cái “Lớn lao' !
1 Trong một bộ phim Việt Nam: Tự nhiên đạo diễn đưa một diễn viên nam vào
một hoàn cảnh trời nắng chang chang và đặt vào mồm diễn viên một câu thoại: ôi, trời năng chang chang như người đàn bà điêu ngoa lắm lời ! Bất chấp cảnh huống
đó không cần, không liên quan gì đến cảnh trời năng chang chang Và trước đó, sau đó chả có cái gì liên quan đến trạng thái “khó chịu? của diễn viên cả Câu nói
đó chẳng hè lột tả được bất cứ điều gì Lại rất đễ đàng lôi một người “đàn bà lắm lợi điêu ngoa° không có trong tình huống phim ra để xúc phạm ? Lời thoại không tạo thêm “tính xine° gì cho phim cả, không có ý nghĩa khắc họa gì cho nhân vật cả
Thật tùy tiện Lời thoại như thế đến Trời cũng đễ nổi giận vì bị so sánh với người
đàn bà điêu ngoa lăm lời Những tình tiết như vậy không phải hiếm Hay như
trong bộ phim “Chạy Án' có đoạn dài mô tả một tay Cự phú Việt Kiều, vô cớ nhớ
Trang 2quê, lên xe cùng người tình về thăm con sông được nhân vật nói đi nói lại là thầm đầm tuôi thơ au diệu kì 3y vậy mà xe dừng ở bên sông rôi, đạo diễn chỉ cho anh
ta vén ông quân lộ ra bắp chân trang nan nan, cho anh ta lội tí xuông sông và té nước như cô gái mới lớn rôi vê
2 Một kĩ sư Việt Nam đi “công tác' ở Tiệp Khắc Tự nhiên nhớ đến người bạn Bản xứ cùng học năm xưa, tìm cách liên lạc Được bạn mời ổi uống thứ bia hơi
nôi tiếng của Xứ Tiệp, trên quán hè phố rất đẹp giữa Thủ đô Praha trong một chiều cực kì thanh bình Đưa mắt vô vi, anh ta nhìn thấy cây Thánh Giá dựng ở quảng trường nhỏ gần đó, liền trào đâng suy tư về Đức Chúa Jesu phải chịu cực hình thế
mà bao nhiêu năm loài người vẫn đói khổ và chiến tranh Anh ta thốt lên như thế với người bạn Người Bạn nói: Thế giới đang không có sự kiện gì bất Ôn lắm, và xung quanh đây đâu có cảnh tượng gì khiến anh phải nghĩ ngợi đến thé, lién trong buồn phiền vậy, bạn đang uống bia với tôi cơ mà Bạn hãy kế có điều gì hay đối với nghề nghiệp của mình đi Anh ta lảng bảng cười: ừ, minh là dân kĩ thuật, nhưng có chút cái máu văn sĩ thỉnh thoảng nỗi lên chút, thôi nào chúng ta vẫn có bia uống xả láng, dzô đi ! Sau chuyến đi đó anh ta không có những thu hoạch đích đáng những gì liên quan đến mục đích chính của chuyến đi ngoài bài báo đài kể lại cái cảm xúc lang thang cho đên chữ “dzo' đó
3 Những nhà khoa học đảng kính ở Hà Nội, sau bao nhiêu hội thảo, mời kĩ sư
người Đức với công nghệ tiễn bộ đến Việt Nam đẻ hút bùn làm sạch Hồ Gươm
Họ đã có rất nhiều cân nhắc lựa chọn về tiến hành cách nào có thể bảo vệ được cân bằng và đa dạng sinh thái của Hồ đẫm chất huyền thoại linh thiêng này Đến
khi xong việc, một anh có trách nhiệm lần la đến hỏi: Hút bùn như thế này liêu có
nguy cơ làm các Cụ Rùa thiêng bị chết không ? Người chuyên gia Đức cười lớn và ngỡ ngàng hỏi lại: ôi tôi tưởng Hồ thiêng này chỉ có Một Cụ Rủa như trong truyền
thuyết lich sử tuyệt vời của các Bạn chứ ,, hóa ra có nhiều Cụ Rùa đến thế kia à ?
Tôi nghĩ các bạn đã yên tâm trước khi quyết định cho tôi hành nghè chứ nhỉ ?
Trang 3Nhung bạn hãy nhìn vào đầu xả bùn của máy hút không có bất ctr mot Cu Rua nao
cũng như không có một sự đa dạng sinh học nào của các Bạn được thấy là bi de doa ca dau!
4 Anh ta là phóng viên được Toa bao ctr di viét bai nhan chién thang 40 nam Dién Biên Phủ, viết bài về phòng chống ma túy ở xứ Tây Bắc này Chân tươi chân héo thế nào được người ta mời đi uống rượu kiểu người Thái Anh ta say sưa về viết
một bài kín một trang khô lớn về cuộc rượu đó không có dòng nào hơn nữa nói
về hành trình nghiệp vụ mà lại tả kĩ càng người ta mời anh uống rượu theo cách thức vòng tay nam nữ như thế nào với dăm câu tiếng Thái xã giao Rồi bỗng nhiên hứng chí anh đồ cả nhà người ta có ai biết Chủ tịch Hội Phụ nữ Việt Nam đầu tiên là ai không .và cười lăn thích thú vô cùng khi chẳng thấy ai trong họ chả lời đúng cả rồi uống đến mức nhìn thấy người phụ nữ trẻ ngồi đối điện (tóc đã búi cao, nghĩa là đã có chồng ) suốt từ đầu cuộc rượu chả nói đến người ta, bây giờ thành ra cô gái đẹp, lai ghép đủ thứ cảnh quan đặc sản Vùng miền vào cô ấy: mắt long lanh như hạt nhãn Hưng Yên, má trắng hồng như cánh hoa Ban ở Lai
Châu vào cuối tháng Hai (dủ thời điểm anh ta đang uống rượu là cuối tháng I1 trời tối và rét đậm), giọng nói ron rốt như Bưởi Bồ Hạ Rồi sợ cái cách uống bằng cách mượn việc chúc sức khỏe những người thân thiết trong nhà thì say đến chết
mắt, nên anh ta nâng một chén lên chặn trước: tôi quá khô từ bé, sống độc
thân và anh ta rất khoái vì cái mẹo rất được việc đó của mình để đỡ phải uống tiếp
5 Tôi được nghe chuyện một người bạn có bề dày làm công tác tuyên truyền văn hóa văn nghệ, kế lại say sưa chuyến đi công tác vài ngày ra Biển đảo Trường Sa — được xem như sứ mệnh Nhưng thu hoạch của chuyến đi không mô tả được một hoạt động trình điễn nào về khả năng oai hùng phòng vệ Đảo khiến bạn đọc thấy yên tâm, tự hào về các Chiến sĩ và Hải Quân Việt Nam Không có một cuộc nói chuyện qui mô bài bản nào được tô chức bởi ngần ây người từ đât liên ra khiên các
Trang 4Chiến Sĩ hình dung được hào hứng về những sự kiện to lớn đang được hàng chục
triệu người trong đất liền tiến hành dựng xây đất nước đàng hoàng to đẹp xuyên xuốt chỉ thấy thương lắm, chụp ảnh vá áo , giúp các anh cảm giác được Hậu
Phương chăm sóc như người Vợ, người Mẹ ở nhà vậy giao lưu văn nghệ quần chúng: vang di cất lại lời bài ca không xa đâu hỡi Trường Sa ơi vẫn gần bên anh Đến khi về tác phẩm bằng ảnh vẫn lại là cái “môtip° thập niên 60: một hàng tiểu đội máy anh lính khoác súng tuần tra đảo / hay cảnh một anh giương ống nhòm nhìn đầu đó / hoặc một anh lính câm cái đàn ghi ta bên một cô gái
6 Gần đây một nhà văn quá trung niên được mời miễn phí đi đến Đất mũi Cà Mau
đề thâm nhập thực tế viết bài Anh ta thủ theo một chai rượu cuốc lủi, các cô Việt
Nam Airlines ở Nội Bài muốn chặn lại, anh ta mang danh nhà văn ra và giả lả tan
tụng mùi thơm của cuốc lủi quốc hồn quốc túy thế này thì nhằm với chất lỏng gây khủng bố làm sao mà được cơ chứ Các cô thấy hay, vui cười cho qua trót lọt lên được máy bay Đến nơi anh ta mở rượu ra uống, say sưa giả lả với các cô gái tiếp tân ở bản địa, chuyện vui quá nên anh hào phóng ngợi ca họ xởi lởi, chất phác và quá đẹp! Khi về anh ta được tặng mẫy chai mắm đặc sản, nhưng ra đến sân bay trong đó những cô gái có trách nhiệm nhất định không đồng ý cho mang lên máy bay nữa Anh ta phải chịu thua, bèn kết luận: các cô gái trong này khắc nghiệt khó tính nên không đẹp bằng ngoài Bắc Rồi khi đã an tọa ở nhà rồi anh ta viết hắn một bài báo kín một trang khô lớn đầy rẫy những chuyện và cảm xúc kiêu như
vậy rồi tự nhiên đọc được một bài nào đó nói về tính nguyên tắc của các hãng
hàng không quốc tế, nên than: hóa ra các cô gái Việt Nam Airlines đã cho mình mang lọt chai rượu cuốc lủi lên máy bay là thiếu nghiêm túc, thiếu tính chuyên nghiệp
7 Có những vị Quan chức thường xuyên được đi công cán du lịch nhiêu nước Và khi về nước rât hay có mặt phát ngôn trong nhiêu cuộc gặp báo chí, các hội nghị trong ngoài nước Người ta thường thấy khâu khí của các vị ấy như sau :
Trang 5- Khi muốn thuyết phục công chúng, xã hội làm một điều gì đó theo ý chí quản lí của cơ quan chủ quản, thì: các bạn thấy các nước trên thế giới cũng đều làm thế
cả
- Khi muốn thuyết phục xã hội, công chúng chưa nên làm điều gì đó, thì: tôi chưa thây nước nào trên thê giới làm thê cả
- Khi cô phản bác một điêu gì đó mà xã hội, công chúng bức xúc, hoặc có nhu câu đặt ra, thì: Mỗi nước có một đặc thù, không thê đem mô hình nước này vào nước khác được
- Khi muốn đề cao điều gì hay mình đã làm thì: Thế giới cũng phải thừa nhận răng
ta đã Ngược lại khi bao biện một điều gì bat cap thi: chung ta cần cảnh giác đó
là luận điệu của những kẻ
Tính duy cảm cộng với tâm lý tự huyền hoặc, làm nảy lên, kích thích những quan điểm ảnh hưởng rất lớn đến tư duy quản lý (lĩnh vực cần được đánh giá xác
thực, khoa học, đặc biệt rất cần đến chính kiến, ý chí cách tân ) hoặc sướng lên mà
rằng: mảnh đất đó rat địa linh, khu phố đó ôi cô kính, người mình tuyệt thông minh, dân ta cực kì cần cù Hoặc buồn quá mà những đưa ra những nhận định
hoàn toàn ngược lại
Kết thúc bài này tôi nhân mạnh : Duy cảm là trình độ thấp nhất của tư duy nghề nghiệp, duy tình là trình độ thấp nhất của xử thế Đó cũng là một trạng thái cực đoan cá nhân mà chúng ta cố gắng vượt lên trên nó (chứ không nên duy ý chí mà phủ định nó)