Ngµy so¹n Nguyễn Thị Thu Hương Trường THCS Ngô Sĩ Liên Soạn 04/ 9/ 2022 Dạy / 9/ 2022 Tuần 1 – Chủ đề 1( 10 tiết) VĂN BẢN TỰ SỰ, CHỦ ĐỀ VÀ BỐ CỤC Tôi đi học, Trong lòng mẹ, Tính thống nhất về chủ đề c[.]
Trang 1- Có những kiến thức sơ giản về thể hồi kí.
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “Tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời Thấy được nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút văn xuôi đầy chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của n/v chú bé Hồng, cảm nhận được tình thương yêu mãnh liệt của chú đối với mẹ và ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ nhỏ nhen độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng
- Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện, bố cục, chủ đề trong văn bản tự sự; tác dụng của việc xây dựng bố cục văn bản
2- Về năng lực:
- Đọc- hiểu văn bản tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm( trữ tình)
- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định
- Nói, viết một văn bản thống nhất về chủ đề
- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc- hiểu VB
3- Về phẩm chất:
- HS biết yêu cuộc sống tốt đẹp hiện nay và có ý thức phấn đấu học tập tốt để trở thành người chủ tương lai của đất nước
- Chăm chỉ học tập, vận dụng kiến thức vào thực tế
B Thiết bị dạy học và học liệu
1 Chuẩn bị của giáo viên:
+ Nghiên cứu SGK, SBT, SGV, chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo
+ Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học (bảng phụ, máy chiếu)+ Tranh ảnh, clip về ngày tựu trường, ảnh chân dung nhà văn Thanh Tịnh
2 Chuẩn bị của học sinh:
+ Đọc kĩ SGK, tài liệu liên quan
+ Soạn bài theo hệ thống câu hỏi SGK
+ Tìm những tư liệu, bài hát nói về ngày đầu tiên đi học
C- Tiến trình dạy học
Trang 2Hoạt động 1: Mở đầu.
a- Mục tiêu: tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn
đề học tập
b- Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời
c- Sản phẩm: Trình bày miệng cảm xúc của mình
d- Tổ chức thực hiện: GV tổ chức trò chơi HỘP QUÀ BÍ MẬT
- Luật chơi: Cả lớp vừa hát chung 1 bài hát: Ngày đầu tiên đi học, vừa chuyển hộp quà có chứa bí mật bên trong Người cuối cùng khi bài hát kết thúc sẽ mở hộp quà và xem có bí mật gì Đọc to cho cả lớp biết câu hỏi:
? Em có suy nghĩ gì về nội dung bài hát?
( Gợi ý: - Bài hát thể hiện tình cảm yêu thương của thầy cô, của mẹ trong ngày đầu tiên đến trường của em bé )
- GV có thể gọi HS giơ tay bổ sung nếu HS không trả lời được
- Tổng kết trò chơi, biểu dương, cho điểm
- GV dẫn vào bài: Gia đình, nhà trường là hai yếu tố vô cùng quan trọng trong môi trường giáo dục Trẻ em phát triển có toàn diện hay không cũng phụ thuộc vào hai yếu tố trên Để giúp các em hiểu được nỗi lòng cha mẹ trong ngày đầu con đến
trường, những cảm xúc của chú bé Hồng trong đoạn trích Trong lòng mẹ; hiểu được chủ đề, bố cục một VB tự sự, cô trò ta sẽ đến với tiết 1 của chủ đề bài học hôm nay Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
a- Mục tiêu:
- Có những kiến thức sơ giản về thể hồi kí
- Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “Tôi” ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời Thấy được nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút văn xuôi đầy chất thơ, gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
- Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của n/v chú bé Hồng, cảm nhận được tình thương yêu mãnh liệt của chú đối với mẹ và ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ nhỏ nhen độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng
- Nắm được cốt truyện, nhân vật, sự kiện, bố cục, chủ đề trong văn bản tự sự; tác dụng của việc xây dựng bố cục văn bản
b- Nội dung: Kiến thức về văn bản Tôi đi học, Trong lòng mẹ, Tính thống nhất về chủ đề của văn bản, Bố cục của văn bản
c- Sản phẩm: Phiếu học tâp cá nhân, bảng kết quả hoạt động nhóm
d- Tổ chức thực hiện:
Tiết 1- Văn bản: TÔI ĐI HỌC
Trang 3(Thanh Tịnh)
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Phiếu học tập số 1
- Dựa trên phiếu học tập đã giao về nhà, hãy
tạo thành những cặp đôi, trao đổi các thông
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh tạo cặp đôi, trao đổi 1’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
Đại diện một cặp đôi lên trình bày kết
quả thảo luận
1/ Kỉ niệm ngày đầu tiên đến trường
của nhân vật “Tôi” được khơi dậy
trong khung cảnh thời gian, không
gian và hình ảnh cụ thể nào?
Vì sao thời gian, không gian đó trở
thành kỉ niệm trong tâm trí tác giả?
- Nét đặc sắc trong sáng tác: Đậm chấttrữ tình, toát lên vẻ đằm thắm, tình cảm
êm dịu, trong trẻo
- P1- Từ đầu-> " tưng bừng rộn rã": Khơi
nguồn cho dòng hồi tưởng
- P2- Còn lại: Hồi tưởng về ngày đầu tiên
1- Khơi dòng cho hồi tưởng.
- Thời gian: "Hằng năm cứ vào cuối thu,
lá ngoài đường rụng nhiều và trên không
có những đám mây bàng bạc".
- Hình ảnh: Mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt
rè núp dưới nón mẹ lần đầu đến trường".
Trang 4- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 1’; tạo
cặp đôi, trao đổi 1’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận xét
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Gợi ý: Thời gian cuối thu, đặc biệt là
hình ảnh đáng yêu của những em nhỏ
lần đầu đến trường đã khơi dòng cho
hồi tưởng Nói cách khác, nhân vật Tôi
đã thấy chính hình ảnh tuổi thơ của
mình qua hình ảnh những đứa trẻ
Khung cảnh hiện tại đã đánh thức kỉ
niệm của quá khứ
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Phiếu học tập số 3
1/ Trong thời gian, không gian, cảnh
vật gợi nhớ ấy thì cảm xúc của nhân
vật tôi được diễn tả qua từ ngữ, hình
ảnh nào?
2/ Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì
khi diễn tả cảm xúc của mình? Cho
biết tác dụng của biện pháp nghệ thuật
ấy ?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 1’; tạo
cặp đôi, trao đổi 1’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận xét
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Trung tâm của thế giới ấy là cậu học
trò nhỏ ngày đầu tiên tới trường, trong
lòng nảy nở biết bao ý nghĩ tình cảm
xao xuyến mới lạ suốt đời không thể
=> Tất cả như dẫn người đọc vào một thếgiới đầy ắp những sự việc, những conngười, những tâm tư, tình cảm đẹp đẽ,trong sáng rất đáng nhớ
Trang 5Hết tiết 1: - Học, nắm chắc kiến thức về tác giả Thanh Tịnh, những kiến thức của
phần tìm hiểu chung và phần 1- Hình ảnh khơi nguồn cho kí ức của Thanh Tịnh
- Chuẩn bị tìm hiểu tiếp phần còn lại
Trang 6Tiết 2- Văn bản TÔI ĐI HỌC
1/ Trên đường cùng mẹ tới trường
nhân vật tôi đã nhận thấy cảnh vật
xung quanh và tâm trạng mình ntn?
2/ Trong cái thế giới quen mà lạ đó,
cậu bé cảm nhận về sự thay đổi của
bản thân mình ntn? Sự thay đổi của cậu
bé diễn ra trong nhận thức hay về thể
xác?
3/ Em hiểu gì về nhân vật tôi qua hành
động " ghì thật chặt" hai quyển vở mới
trên tay và "muốn thử sức"?
Em có suy nghĩ gì về ý nghĩ của nhân
vật Tôi : "Chắc chỉ có những người
thạo mới cầm nổi bút thước" và hình
ảnh so sánh " Ý nghĩ ấy thoáng qua
như làn mây"?
4/ Trong những cảm nhận mới mẻ trên
con đường làng đến trường nhân vật
Tôi đã tự bộc lộ đức tính gì của mình?
Lần 2: Phiếu học tập số 5
- Quan sát phần VB tiếp theo:
1/ Cảnh tượng sân trường Mĩ Lí lưu lại
ntn trong tâm trí tôi? Cảnh tượng được
Đình làng là nơi thiêng liêng để thờ
cúng, cất giấu nhiều điều bí ẩn Dùng
hình ảnh so sánh có tác dụng gì?
3/ Tâm trạng cậu bé được bộc lộ ntn:
2- Hồi tưởng về ngày đầu đến trường
a- Cảm nhận của nhân vật “Tôi” trên đường tới trường cùng mẹ.
- Cảm nhận về cảnh vật: “ Con đườngmọi hôm quen, hôm nay tự nhiên thấylạ”
Cảnh vật xung quanh đều thay đổi vìchính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn:Hôm nay tôi đi học
- Cảm nhận về bản thân:
+ Sẽ không lội sông, thả diều
+ Không ra đồng nô đùa nữa
+ Thấy mình trang trọng và đứng đắn.-> Đây chính là sự thay đổi trong nhậnthức Bản thân cậu bé tự thấy mình lớnlên và bắt đầu có những suy nghĩnghiêm túc về việc học hành
+ Hành động "ghì thật chặt hai quyển sách", muốn thử sức( xin mẹ cho cầm
bút thước)-> Cậu bé có ý chí tự lựctrong học tập ngay từ buổi đầu Cậumuốn được chững chạc như bạn khôngthua kém bạn
+ Ý nghĩ non nớt, ngây thơ nhưng lạibộc lộ nhận thức của cậu bé về mộtnhiệm vụ mới
Hình ảnh so sánh như muốn biểu hiệnnét dịu dàng trong sáng và khát vọngvươn tới của một tâm hồn trẻ thơ
-> Yêu việc học tập, yêu quý bạn bè máitrường và quê hương
b- Cảm nhận của nhân vật Tôi khi đứng giữa sân trường.
* Cảnh sân trường
- Sân trường dày đặc cả người.
- Người nào cũng quần áo sạch sẽ, gọn
Trang 7- Khi nhìn ngôi trường?
- Khi nhìn bạn bè lần đầu đến trường?
- Khi nghe hồi trống thúc giục học sinh
vào lớp và khi nghe ông đốc gọi tên
học sinh vào lớp?
Em đọc được những ý nghĩ nào từ
hình ảnh so sánh:
4/ Trong cảm nhận ở sân trường, ông
đốc được nhân vật “Tôi” nhớ lại qua
những chi tiết nào ? Đó là hình ảnh về
một người thầy ra sao? Tình cảm của
Tôi với ông đốc ?
5/ Trong tâm trạng ấy, nhân vật Tôi
cảm nhận về mẹ cũng như các bậc phụ
huynh khác ntn?
Cảm nhận về mái trường, ông đốc, và
các bậc phụ huynh đã cho thấy ý nghĩa
nào toát lên?
con chim non liệng đến bên ….bay
cao" có đơn thuần là hình ảnh mang
nghĩa thực không?
4/ Tiếng phần và dòng chữ của thầy
giáo " Tôi đi học" có ý nghĩa gì?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 7’; HĐ
nhóm 7’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
+ Đại diện từng nhóm báo cáo kết quả
+ Nhóm khác nhận xét chéo
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
gàng, mặt cũng vui tươi sáng sủa.
-> + Cảnh tượng phản ánh không khícủa ngày khai trường diễn ra ở nước ta + Thể hiện tinh thần hiếu học củanhân dân ta
+ Bộc lộ tình cảm sâu nặng của tácgiả với mái trường tuổi thơ
- Tâm trạng:
+ Khi nhìn ngôi trường: Lo sợ, vẩn vơ + Nhìn bạn bè: Họ như con chim non đứng bên bờ tổ, nhìn quãng trời rộng muốn bay những còn ngập ngừng e sợ.
+ Khi hồi trống thúc vang dội:
Cậu cảm thấy mình chơ vơ; cảm thấy tim ngừng đập khi nghe ông đốc gọi đến tên, giật mình lúng túng; thấy nặng nề khi rời tay mẹ; khóc nức nở.
Các bạn cũng vụng về, lúng túng như mình, sức mạnh dìu các cậu tới trước, hai chân cứ dềnh dàng mãi, toàn thân
run run theo nhịp bước; khóc thút thít ->+ Miêu tả sinh động hình ảnh và tâmtrạng các em nhỏ lần đầu tới trường học + Đề cao sức hấp dẫn của trường học + Thể hiện khát vọng bay bổng của tácgiả với trường học
=> Tâm lí cậu bé có sự chuyển biến
Trang 8Lần 1: Có thể nói đi học là một sự kiện
vô cùng lớn lao đối với cậu bé Có lẽ
đây là lần đầu tiên cậu bước vào thế
giới mới lạ, được tập làm người lớn
Cho nên vẫn là con đường ấy, vẫn là
chính mình thôi, thế mà tất cả đều thay
đổi một cách lạ lùng
Mặc dù cảm thấy lớn lên, trang trọng
và đứng đắn nhưng thật ra Tôi vẫn còn
nhỏ lắm, cho nên Tôi vẫn thèm được tự
nhiên, nhí nhảnh như các học trò đi
trước
Nhìn đám học trò đi trước ôm sách
vở, bút thước không lộ vẻ khó khăn,
cậu muốn thử sức xin mẹ cho cầm bút
thước Cậu bé có ý chí tự lực trong học
tập ngay từ buổi đầu Cậu muốn được
chững chạc như bạn không thua kém
bạn
TL: Trong dòng hồi tưởng, nhân vật
Tôi đã hồi tưởng lại tâm trạng nao nức,
tưng bừng và sự cảm nhận rất mới mẻ
về bản thân mình trên con đường đến
trường, trong vòng tay âu yếm của mẹ
Đó là những cảm nhận thật trong sáng,
tốt đẹp về lần đầu tiên đến trường Nó
báo hiệu cậu có những ngày hạnh phúc
ở mái trường này
phức tạp( từ lo sợ vẩn vơ đến bỡ ngỡ, ngập ngừng rồi vụng về lúng túng cao hơn hết là khóc nức nở) nhưng rất phù
hợp với tâm lí trẻ thơ khi lần đầu tiênđến với ngôi trường mới
* Cảm nhận về ông đốc
- Gọi tên các bạn vào lớp.
- Nhìn các bạn bằng cặp mắt hiền từ, cảm động.
- Nói sẽ ( nhẹ nhàng).
- Tươi cười nhẫn nại.
=> + Hình ảnh người thầy rất từ tốn, baodung, yêu mến trẻ
+ Tình cảm của nhân vật “Tôi” vớiông đốc là sự quý trọng, tin tưởng, biếtơn
* Cảm nhận về người lớn:
Với bàn tay âu yếm yêu thương, sự sănsóc vỗ về an ủi luôn sát cánh bên con,động viên an ủi
=> Tất cả là thái độ, trách nhiệm tấmlòng của gia đình, nhà trường đối với thế
hệ tương lai Đó là một môi trường giáodục lí tưởng, ấm áp, nguồn nuôi dưỡngcác em khôn lớn, trưởng thành
c- Cảm nhận của nhân vật “Tôi” trong lớp học.
- Cảm thấy: lạ (vì bước vào lớp là bướcvào thế giới mới khác những lần chơi ởđồng làng)
- Khám phá được :+ Bằng khứu giác: Mùi hương lạ
+ Bằng thị giác : Nhìn thấy hình vẽ treotrên tường cũng thấy lạ, thấy hay, nhìnbàn ghế, nhìn thấy các bạn, nhìn thấycon chim…
+ Bằng thính giác : Nghe tiếng chim hót,tiếng phấn viết trên bảng
Trang 9Lần 3: Hình ảnh chú chim xuất hiện
cuối bài là hình ảnh đẹp giàu ý nghĩa
Cánh chim ấy gợi nhớ, gợi tiếc những
ngày trẻ thơ chơi bời tự do đi bẫy chim
khiến cậu thèm thuồng
Dòng chữ " Tôi đi học" vừa khép lại
bài văn vừa mở ra 1 thế giới mới, bầu
trời mới, một khoảng không gian mới,
một giai đoạn mới trong cuộc đời mỗi
+ Bây giờ: Gần gũi bắt đầu mạnh dạn,
tự tin quan sát xung quanh( lạm nhận chỗ ngồi là của riêng mình, không cảm thấy xa lạ với bạn bên cạnh), chủ động
vòng tay, nghe thầy, nhìn thầy và bắtđầu lẩm nhẩm đánh vần-> nảy sinhnhững cảm giác quyến luyến với thầy,với bạn
=> Nhân vật “Tôi” đã có sự thay đổi lớn
về cảm xúc, đã bắt đầu cảm thấy ngôitrường trở nên thân quen, gần gũi vớimình
- Hình ảnh: Một con chim non liệng đến
bên …bay cao:
+ Là hình ảnh thực của con chim hót
bên cửa sổ lớp học
+ Là hình ảnh gợi nhớ quá khứ: gợinhớ, gợi tiếc những ngày trẻ thơ chơibời tự do đi bẫy chim
- Tiếng phấn và dòng chữ của thầy giáo
như lời nhắc nhở, níu giữ, đưa cậu vềvới thực tại
III- Tổng kết:
Trang 10- Bố cục truyện?
- Giọng văn của VB?
2/ Nêu nội dung VB?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 1’; tạo
cặp đôi, trao đổi 1’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận xét
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
1- Nghệ thuật:
- Nghệ thuật miêu tả tinh tế diễn biếntâm trạng thông qua miêu tả, tự sự vàbiểu cảm
- Truyện được bố cục theo dòng hồitưởng của nhân vật Tôi về thời gian củabuổi tựu trường
- Giọng điệu trữ tình trong sáng (giàuchất thơ)
Hết tiết 2: - Học, nắm chắc những kí ức của Thanh Tịnh về buổi tựu trường đầu
tiên: Trên đường tới trường, giữa sân trường và trong lớp học
- Chuẩn bị tìm hiểu những câu hỏi đọc hiểu văn bản Trong lòng mẹ.
Trang 11
Tiết 3- Văn bản: TRONG LÒNG MẸ
( Trích Những ngày thơ ấu- Nguyên Hồng)
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Dựa trên phiếu học tập đã giao về nhà,
hãy tạo thành những cặp đôi, trao đổi các
thông tin tìm được
Trong lòng mẹ * Đọc- tóm tắt* Xuất xứ
* Nhân vật chính
* PTB đạt
* Bố cục
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh tạo cặp đôi, trao đổi 1’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
Đại diện một cặp đôi lên trình bày kết
quả thảo luận
- Là một trong những nhà văn có tuổithơ ấu thật bất hạnh, cay đắng ( Tuổi thơcay đắng ấy được ghi lại bằng tập hồi kí
cảm động " Những ngày thơ ấu").
Ông được coi là nhà văn của nhữngngười lao động cùng khổ- lớp ngườidưới đáy XH (Ngòi bút của ông khi viết
về họ thường bộc lộ niềm yêu thươngsâu sắc mãnh liệt, niềm trân trọng những
- Năm 1996 được truy tặng giải thưởngHCM
* Các tác phẩm chính : Bỉ vỏ, Những ngày thơ ấu…
2- Tác phẩm " Những ngày thơ ấu"
* Thể loại: Hồi kí( Tiểu thuyết tự
thuật-tự truyện)
* Kết cấu: gồm 9 chương
* Nội dung: Hồi kí Những ngày thơ ấu
viết về tuổi thơ cay đắng của tác giả
Từ cảnh ngộ và tâm sự của chú béHồng, tác giả cho thấy bộ mặt lạnh lùngcủa một XH chỉ trọng đồng tiền, đầy
Trang 12- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 1’; tạo cặp
đôi, trao đổi 1’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận xét
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
những thành kiến cổ hủ, thói nhỏ nheních kỉ, độc ác của đám thị dân tiểu Tưsản khiến cho tình máu mủ ruột thịtcũng thành khô héo
- Bé Hồng gặp lại mẹ, cậu cảm thấy vôcùng sung sướng, hạnh phúc
* Xuất xứ: Đoạn trích Trong lòng mẹ
trích từ chương IV của tập hồi kí
* Nhân vật chính: Bé Hồng
* PTB đạt: TS + BC + MT
* Bố cục: Gồm 2 phần
- P1: Từ đầu-> “Người ta hỏi đến chứ ”:
Cuộc đối thoại giữa bà cô và bé Hồng
- P2: Còn lại : Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹcon bé Hồng
II- Phân tích.
1- Tình cảnh của chú bé Hồng.
- Cha nghiện ngập chết sớm( sớm mồcôi cha)
- Mẹ nghèo túng phải tha hương cầuthực gần 1 năm không tin tức ( thiếu tìnhthương của mẹ)
- Phải sống nhờ nhà bà cô ruột lạnhlùng, thâm hiểm, luôn ghẻ lạnh cháu.-> Bé Hồng sống trong cô độc, đau khổ,luôn khao khát tình thương của mẹ
=> Cảnh ngộ rất đáng thương
Trang 13Không chỉ thiếu tình yêu thương của
một mái ấm gia đình có cha có mẹ mà
còn luôn bị người thân xúc phạm một
cách độc ác
Hết tiết 3: - Học, nắm chắc kiến thức về tác giả Nguyên Hồng, kiến thức trong
tìm hiểu chung và Tình cảnh tội nghiệp của chú bé Hồng
- Chuẩn bị tìm hiểu tiếp phần còn lại
Trang 14
Tiết 4 – Văn bản- TRONG LÒNG MẸ( tiếp)
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Khi nhận ra ý nghĩ cay độc trong
giọng nói và trên nét mặt khi cười rất
kịch của cô, thái độ của chú bé ntn?
Nhận xét phản ứng của chú bé?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 2’; tạo cặp
đôi, trao đổi 1’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận xét
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Nụ cười và câu hỏi của bà cô có vẻ
quan tâm, thương đứa cháu mồ côi lại
kích thích đúng vào tâm lí đứa trẻ thiếu
thốn tình thương của mẹ sau bao ngày
xa cách Ai mà không nghĩ rằng đó là
một bà cô tốt bụng, thương anh chị,
thương đứa cháu mồ côi
Nhưng chú bé hiểu đó chỉ là những
lời nói, những rắp tâm tanh bẩn hòng
gieo vào đầu óc non nớt của chú những
ý nghĩ để chú khinh miệt mẹ mình, cho
nên chú chỉ cúi đầu không đáp
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
* Ban đầu: gọi tôi đến bên cười hỏi:
Hồng, mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?
-> Lời nói có vẻquan tâm, thươngđứa cháu mồ côi
* Lời nói thứ hai:
Sao lại không?
Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu.
- Nhớ tới vẻ mặt rầurầu và sự hiền từcủa mẹ, nghĩ tớicảnh thiếu thốn mộttình thương, cậu bé
-> Đây là một phảnứng thông minhxuất phát từ tìnhcảm và lòng yêuthương mẹ bởi BéHồng đã nhận radụng ý của bà cô
- Im lặng, cúi đầu xuống đất, lòng thắt lại, khoé mắt cay cay
Trang 152/ Bé Hồng có thái độ như thế nào trước
lời nói thứ hai?
Sự im lặng của chú bé chứng tỏ điều
gì?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 2’; tạo cặp
đôi, trao đổi 1’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận xét
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Lời nói thứ hai chẳng khác gì lưỡi dao
cứa vào da thịt chú bé Bà ta tươi cười
đấy, giả bộ thân tình đấy nhưng đang
bắt đầu trò chơi tai ác với chính người
thân nhỏ bé, đáng thương của mình Dù
biết rằng mẹ chú ăn vận rách rưới, mặt
mày xanh bủng ngồi cho con bú ở chợ,
bà ta vẫn cứ " tươi cười" kể cho chú bé
nghe chuyện đó nhằm xoáy sâu vào nỗi
đau của chú bé đáng thương)
- Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ:
Phiếu học tập số 5
1/ Lời nói thứ ba của bà cô là gì? Em có
nhận xét gì về lời nói ấy?
2/ Khi bà cô cố tình ngân dài hai tiếng
Em bé, Hồng tỏ thái độ ntn?
Những giọt nước mắt của chú bé có
phải là nước mắt tủi hổ vì mẹ chú đã
làm những việc xấu xa?
3/ Hãy tìm chi tiết chứng tỏ sự căm tức
của chú bé với cổ tục PK?
Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ
ngữ và tác dụng của cách diễn đạt đó?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 2’; tạo cặp
đôi, trao đổi 1’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
-> Lời nói chứađựng sự giả dối,
ác ý
* Lời nói thứ ba:
bà cô cố tìnhngân dài hai tiếng
“em bé”
-> Cố ý khoét sâuvào nỗi đau củachú bé, gieo rắc
tư tưởng xấu đểchú bé khinh miệtmẹ
-> Sự im lặng là nỗiđau buộc phải nén
lại.
- Nước mắt ròng ròng chan hoà ở cằm…ở cổ; cười dài trong tiếng khóc.
-> Đó là những giọtnước mắt của tìnhthương, sự cảmthông với mẹ và sựcăm tức, phẫn uấtvới cổ tục PK đãđày đoạ mẹ; cả nỗiđau buộc phải kìmnén lại của chú bé:
" Giá những cổ tục…vồ ngay….cắn, nhai, nghiến cho kì
Trang 16- Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
HS báo cáo kết quả, HS khác nhận xét
- Bước 4: Kết luận, nhận định:
Mẹ bé Hồng là người phụ nữ trẻ, khát
khao hạnh phúc nhưng đành chấp nhận
chôn vùi tuổi xuân trong cuộc hôn nhân
miễn cưỡng không tình yêu Người
chồng nghiện ngập rồi chết bên bàn đèn
thuốc phiện, để lại sự nợ nần, cùng túng
lên vai người vợ trẻ Người phụ nữ ấy
chưa đoạn tang chồng đã chửa đẻ với
người khác nên không được định kiến
XH Pk hẹp hòi chấp nhận, đành bỏ lại
con cho họ hàng để tha hương kiếm
sống Cho nên nhắc đến hai tiếng “ em
bé” là bà cô cố tình xoáy vào trong tim
Hồng nỗi đau để chú bé ruồng rẫy,
khinh miệt mẹ
Chính tình thương và niềm tin với mẹ
đã xui khiến người con có hiếu ấy suy
nghĩ sâu hơn, xúc cảm rộng hơn Từ
cảnh ngộ riêng của mẹ, từ những lời lẽ
kích động của người cô, bé Hồng nghĩ
tới những cổ tục, căm giận cái XH cũ kĩ
2/ Qua cuộc đối thoại với bà cô, em
hiểu bà cô là hình ảnh đại diện cho tư
tưởng nào? Tâm trạng chú bé Hồng
diễn biến theo chiều hướng ra sao?
- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
+ Học sinh làm việc cá nhân 2’; tạo cặp
đôi, trao đổi 1’
+ Giáo viên quan sát, hướng dẫn
-> Nhân vật bà côhiện lên qua cửchỉ, lời nói =>
Bà ta là hình ảnh
về xhpk, đại diệncho những thànhkiến phi nhânđạo- sản phẩmcủa những địnhkiến hẹp hòi vớingười phụ nữtrong XHPK bấy
nát vụn mới thôi".
-> Sử dụng hàngloạt những động từmạnh với mức độngày càng tăngnhằm thể hiện thái
độ căm tức chế độ
cũ tới cao độ và tìnhthương mẹ vô vàncủa chú bé
-> Bé Hồng hiện lênqua diễn biến tâmtrạng => Tâm trạng
bé Hồng diễn biếntheo chiều hướng từthấp lên cao: Càngcăm tức cổ tục XH
cũ đã đày đoạ mẹ,chú bé càng thểhiện tình yêu