Quy trình, giáo án, hướng dẫn thí nghiệm máy phát điện. Các hạng mục thí nghiệm Máy phát điện. 1.Kiểm tra bằng mắt tình trạng bên ngoài và ghi nhiệt độ các cuộn dây của máy phát điện.2. Đo điện trở cách điện các pha của cuộn dây stato, khi 2 pha còn lại nối đất trước khi tiến hành thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp một chiều và xoay chiều tăng cao cuộn dây stato của máy phát điện, lấy hệ số hấp thụ (hệ số phân cực theo yêu càu của nhà chế tạo).3.Thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp một chiều tăng cao đối với cuộn dây stato của máy phát điện (thực hiện theo yêu cầu của nhà sản xuất và yêu cầu của đơn vị chủ quản).4. Thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao tần số 50 Hz đối với cuộn dây stato của máy phát điện trong thời gian 01 phút (thực hiện theo yêu cầu của nhà sản xuất và yêu cầu của đơn vị chủ quản).5. Đo điện trở cách điện các pha của cuộn dây stato, khi 2 pha còn lại nối đất sau khi tiến hành thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp một chiều và xoay chiều tăng cao cuộn dây stato của máy phát điện , lấy hệ số hấp thụ (hệ số phân cực theo yeu càu của nhà chế tạo).6. Đo điện trở cách điện của cuộn dây rôto trước khi tiến hành thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao cuộn dây rôto của máy phát điện.7. Thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao tần số 50 Hz đối với cuộn dây rôtocủa máy phát điện trong thời gian 01 phút 8. Đo điện trở cách điện của cuộn dây rôto sau khi tiến hành thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao cuộn dây rôto của máy phát điện.9. Thí nghiệm độ bền cách điện vòng dây và đo tổng trở các cặp cực từ rôto.10. Đo điện trở một chiều cuộn dây rôto.11. Đo điện trở một chiều cuộn dây stato.12. Thí nghiệm trong quá trình sử lý một số hư hỏng trong sủa chữa của máy phát điện.
Trang 1THÍ NGHIỆM MÁY PHÁT ĐIỆN
1 Yêu câu về người thí nghiệm.
- Người thí nghiệm phải là những người đã được huấn luyện, kiểm tra kiến thức về quitrình kỹ thuật an toàn và đã được cấp thẻ an toàn
- Đã được đào tạo nắm vững cấu tạo, nguyên lý làm việc đối với các loại máy phát điệnđồng bộ 3 pha
- Phải nắm vững khối lượng và tiêu chuẩn thí nghiệm đối với các loại máy phát điệnđồng bộ 3 pha
- Đã được đào tạo nắm vững hướng dẫn sử dụng các trang thiết bị thí nghiệm và sử dụngthành thạo các thiết bị đo chuyên dùng
- Đã được kiểm tra sức khoẻ định kỳ hàng năm và đủ tiêu chuẩn làm việc theo yêu cầucông việc của đơn vị
2 Yêu cầu về thiết bị thí nghiệm.
- Các trang thiết bị thí nghiệm, các thiết bị đo chuyên dùng phải được hiệu chuẩn đạt yêucầu kỹ thuật và còn hiệu lực về thời gian hiệu chuẩn
- Các thiết bị phải có qui trình vận hành cụ thể kèm theo đã được lãnh đạo Phòng thínghiệm Công ty thuỷ điện Hoà Bình phê duyệt
3 Yêu cầu về chuẩn bị nơi làm việc.
3.1 Chuẩn bị các điều kiện cần thiết tiến hành công việc.
- Chuẩn bị chương trình thí nghiệm, đăng ký các điều kiện dừng máy với đơn vị QLVHtheo chương trình thí nghiệm đã được lãnh đạo các đơn vị và Công ty phê duyệt
- Chuẩn bị phiếu công tác để tiến hành thực hiện công việc thí nghiệm theo chươngtrình
- Người chỉ huy trực tiếp cùng người cho phép thực hiện bàn giao nơi làm việc theo cácqui định của ngành điện
- Người chỉ huy trực tiếp cùng người cho phép kiểm tra máy phát điện đã được tách khỏilưới điện, máy cắt và dao cách ly đầu cực máy phát điện đã được cắt, dao tiếp đại đầucực máy phát được đóng
- Thực hiện các biện pháp chống quoay rôto máy phát điện
- Thanh nối mềm đầu ra và trung tính đã được tháo khỏi mạch stato của máy phát điện
- Chổi than mạch kích thích đã được tháo khỏi vành góp điện của mạch rôto máy phátđiện
- Tạm thời nối đất toàn bộ các pha của stato và rôto của máy phát điện
Trang 2- Ghi nhận các giá trị nhiệt độ môi trường từ nhiệt kế trên bảng điều khiển máy phátđiện.
3.2 Chuẩn bị các thiết bị thí nghiệm tập kết đến nơi làm việc.
- Các thiết bị thí nghiệm đã được tập kết đầy đủ đến vị trí sàn máy phát được đưa ra thínghiệm
- Nơi tiến hành thí nghiệm thực hiện công việc đã được rào chắn, treo biển báo chuẩn bịsẵn sàng cho công tác thử nghiệm
- Các thiết bị được bố trí tại nơi tiến hành thí nghiệm phải tuân thủ đúng theo hướng dẫnvận hành đối với các thiết bị và được mô tả bởi các ảnh sau
- Trước khi thí nghiệm phải rút hết mọi người ra khỏi buồng máy phát, đóng cửa, treobiển báo và cử người cảnh giới
Trang 3Vị trí mặt bằng thí nghiệm công tác chuẩn bị thí nghiệm, các thiết bị đã được tập kết
Trang 4Các đầu dây 3 pha A, B, C của máy phát chính đã được nối dây
và kéo lên tại mặt sàn và được nối đât tại vị trí tiến hành đấu nối để thí nghiệm
4 Các hạng mục thí nghiệm Máy phát điện
1.Kiểm tra bằng mắt tình trạng bên ngoài và ghi nhiệt độ các cuộn dây của máy phátđiện
2 Đo điện trở cách điện các pha của cuộn dây stato, khi 2 pha còn lại nối đất trước khitiến hành thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp một chiều và xoay chiều tăng caocuộn dây stato của máy phát điện, lấy hệ số hấp thụ (hệ số phân cực theo yêu càu của nhàchế tạo)
3.Thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp một chiều tăng cao đối với cuộn dây statocủa máy phát điện (thực hiện theo yêu cầu của nhà sản xuất và yêu cầu của đơn vị chủquản)
4 Thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao tần số 50 Hz đối vớicuộn dây stato của máy phát điện trong thời gian 01 phút (thực hiện theo yêu cầu của nhàsản xuất và yêu cầu của đơn vị chủ quản)
5 Đo điện trở cách điện các pha của cuộn dây stato, khi 2 pha còn lại nối đất sau khi tiếnhành thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp một chiều và xoay chiều tăng cao cuộndây stato của máy phát điện , lấy hệ số hấp thụ (hệ số phân cực theo yeu càu của nhà chếtạo)
Trang 56 Đo điện trở cách điện của cuộn dây rôto trước khi tiến hành thí nghiệm độ bền cáchđiện bằng điện áp xoay chiều tăng cao cuộn dây rôto của máy phát điện.
7 Thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao tần số 50 Hz đối vớicuộn dây rôtocủa máy phát điện trong thời gian 01 phút
8 Đo điện trở cách điện của cuộn dây rôto sau khi tiến hành thí nghiệm độ bền cáchđiện bằng điện áp xoay chiều tăng cao cuộn dây rôto của máy phát điện
9 Thí nghiệm độ bền cách điện vòng dây và đo tổng trở các cặp cực từ rôto
10 Đo điện trở một chiều cuộn dây rôto
11 Đo điện trở một chiều cuộn dây stato
12 Thí nghiệm trong quá trình sử lý một số hư hỏng trong sủa chữa của máy phát điện
5 Thiết bị thí nghiệm:
1 Thiết bị đo điện trở cách điện : mêgaôm METREL MI2077, Ф 4102/1M
2 АИИ-70 : Hợp bộ TNCA, có điện áp ra 50 kV AC và 70 KV DC
3 CL : Đi ốt chỉnh lưu cao áp.
4 µA : Đồng hồ đo dòng điện
5 kV : Đồng hồ kV tĩnh điện đo điện áp thí nghiệm
6 POT-80 : Máy biến áp điều chỉnh công suất 80 kVA
Điện áp đầu vào : 400 V AC
Điện áp đầu ra : 0 ÷ 400 V AC
7 ИOM-100 : Máy biến áp tăng áp công suất 50 kVA ngắn hạn, 100 KVA dài hạn
Điện áp vào 200 V AC
Điện áp ra 35 kV AC và 70 kV AC
8 K35 : Kháng bù điện áp 26,8 kV
9 V1 : Đồng hồ đo điện áp đầu vào POT-80
10 V2 : Đồng hồ đo điện áp đầu vào ИOM-100
11 BI1, BI2, BI3, BI4 : Máy biến dòng
12 A1, A2, A3, A4 : Đồng hồ am pe mét đo dòng điện
13 Thiết bị đo điện trở một chiều : TETTEX 2293
14 HOM-10 : Máy biến áp tăng áp công suất 630 VA
Điện áp vào : 100 V AC
Điện áp ra : 10 kV AC
15 Máy biến áp tự ngẫu : Điện áp vào : 220 V AC, điện áp ra từ 0 ÷ 220 V
6 Trình tự thử nghiệm :
Trang 66.1 Kiểm tra bằng mắt tình trạng bên ngoài và ghi nhiệt độ các cuộn dây của máy phát điện.
- Kiểm tra lại toàn bộ các điều kiện thực hiện công việc, các thiết bị thí nghiệm, các sơ
đồ thí nghiệm, khoảng cách giữa phần mang điện áp cao tới các phần không mang điện
- Ghi lại nhiệt độ cuộn dây stato và rôto máy phát điện, nhiệt độ, độ ẩm môi trường thínghiệm
6.2 Đo điện trở cách điện các pha của cuộn dây stato, khi 2 pha còn lại nối đất trước khi tiến hành thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp một chiều và xoay chiều tăng cao cuộn dây stato máy phát điện , lấy hệ số hấp thụ (hệ số phân cực theo yêu càu của nhà chế tạo).
a Mục đích, ý nghĩa.
Đo điện trở cách điện cuộn dây stato máy phát điện, nhằm đánh giá sơ bộ tìnhtrạng cách điện của cuộn dây stato máy phát điện, trước khi thí nghiệm độ bền cách điệnbằng điện áp một chiều tăng cao đối với cuộn dây stato máy phát điện
b Trình tự thí nghiệm.
Đấu nối sơ đo và ảnh minh hoạ được mô tả tại hình vẽ và ảnh sau
* Đo điện trở cách điện và lấy hệ số hấp thụ cuộn dây stato
- Điện trở cách điện cuộn dây stato được đo bằng mêgaôm 2500 V
- Điện trở cách điện cuộn dây stato được đo đối với từng pha, khi đo 2 pha còn lạiđược nối với vỏ máy (nối đất),
Trang 7Ảnh đo cách điện máy phát điện
- Ấn nút đo của mêgaôm đồng thời xác định thời gian đo và đọc giá trị đo đượccủa mêgaôm ở thời điển 15 giây (Rc đ 15” ), 60 giây (Rc đ 60” ) và 600 giây (Rc đ 600” ) với cácmáy phát điện yêu cầu lấy hệ số phân cực
- Sác định hệ số hấp thụ : kht = Rc đ 60” /Rc đ 15”
- Sác định hệ số phân cực : kht = Rc đ 600” /Rc đ 60”
- Sau khi đo và lấy giá trị điện trở Rcđ , tách đầu cao áp của mêgaôm ra khỏi đốitượng đo, sau đó dùng dây tiếp địa phóng ngay điện áp đã được tính trên đối tượng đo, vàthực hiện nối đất đối tượng đo, tiếp tục thực hiện chuyển sơ đồ đo cho pha tiếp theo
- Cách điện đo được có giá trị trong khoảng 450 ÷ 600 MΩ ở nhiệt độ cuộn dây 30
÷ 40 oC đối với từng máy, và phải ≥ 160 MΩ
- Hệ số hấp thụ cuộn dây stato: kht ≥ 1,5 (thường ≥ 3 )
Gia trị điện trở cách điện và hệ số hấp thụ đo được được ghi ở bảng sau
A - (B+C+ đất)
Trang 8B - (C+A+ đất)
C - (A+B+ đất)
c Đánh giá kết quả.
- Điện trở cách điện của cuộn dây máy phát điện được xem là tốt khi giá trị đo
được tại hiện trường sau lắp đặt phù hợp với giá trị đo được của nhà chế tạo trước khixuất xưởng hoặc nhỏ hơn không quá 30% sau khi quy đổi về cùng nhiệt độ Hệ số hấpthụ được tham khảo để đánh giá đầy đủ hơn về tình trạng cách điện, những cuộn dây cócách điện tốt Kht đối chiếu với số liệu đo của nhà chế tạo Điện trở cách điện và hệ sốhấp thụ không được tiêu chuẩn hoá nhưng có giá trị để phân tích về tình trạng cách điệncủa cuộn dây khô hay ẩm
- Hệ số hấp thụ cuộn dây stato: kht ≥ 1,5 (thường ≥ 3 )
d An toàn trong quá trình đo.
Việc đo cách điện máy phát điện sẽ gây ra tình trạng tích điện trên các tụ điện củacuộn dây máy phát điện (hình thành giữa các cuộn dây với vỏ; từng vòng dây với nhau,giữa các cuộn dây với nhau) Dung lượng máy phát điện càng lớn thì điện dung càng cao
Vì thế để đảm bảo an toàn sau khi đo cần xả điện tích được tích luỹ trên pha vừa đo củamáy phát điện ngay sau khi đã thực hiện xong phép đo
6.3 Thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp một chiều tăng cao đối với cuộn dây stato máy phát điện (thực hiện theo yêu cầu của nhà sản xuất và yêu cầu của đơn vị chủ quản).
+ Lấy số liệu lưu giữ trong hồ sơ của thiết bị, làm cơ sở so sánh cho các lần thínghiệm sau
Trang 9đồ nguyên lý và kết nối khi thí nghiệm được mô tả tại hình vẽ.
Việc tiến hành đấu nối sơ đồ thí nghiệm phải tuân thủ theo hướng dẫn vận hànhthiết bị thí nghiệm điện áp một chiều tăng cao AИИ-70
Sơ đồ nguyên lý thí nghiệm điện áp một chiều tăng caoTrong đó :
- АИИ-70 : Là hợp bộ thí nghiệm cao áp, có điện áp ra 50 kV AC
- CL : Đi ốt chỉnh lưu cao áp
- µA : Đồng hồ đo dòng điện
~ 220V
D
Trang 10Ảnh thí nghiệm điện áp một chiều tăng cao stato máy phát điệnThí nghiệm máy phát điện bằng điện áp một chiều tăng cao được tiến hành bớithiết bị thí nghiệm АИИ-70 Sơ đồ nguyên lý thí nghiệm khi dùng АИИ-70 và ảnh minhhoạ được nêu trên
Thí nghiệm máy phát chính bằng điện áp một chiều tăng cao được tiến hành đốivới từng pha, khi đó hai pha còn lại (hai pha không thử) được nối với vỏ máy (nối đất)
Bước 2 Chọn điện áp thí nghiệm:
Điện áp thí nghiệm được chọn dựa vào các căn cứ sau
1 Xác định điện áp định mức của máy phát điện căn cứ trên mác hoặc lý lịch máyphát điện
2 Căn cứ tiêu chuẩn thí nghiệm QCVN-QTĐ-5-2009/BCT và TCN-26-87 ta chọnđiện áp thí nghiệm theo bảng sau
Đối tượng thí Đặc tính của máy phát Điện áp thí nghiệm (vôn)
Trang 111,6 Udd + 800 nhưng khôngnhỏ hơn 1200
- Công suất cao hơn 1000 kWvới điện áp danh định 3300 vôn
1,6 Udd + 800
- Cũng như trên nhưng điện ápdanh định cao hơn 3300 vôn vàđến 8600 vôn
2 Udd
- Cũng như trên 1000 kWnhưng điện áp danh định caohơn 6600 vôn
- 1000 vôn (trong trường
hợp nếu như điện áp thínghiệm đố không trái vớicác yêu cầu của nhà chếtạo)
.Sau khi chọn được giá trị điện áp thí nghiệm, điện áp UTN thí nghiệm một chiềutăng cao được được lấy trong khoảng 1,59 ÷ 1,7 giá trị điện áp được chọn Cách thứctiến hành thí nghiệm được thực hiện như sau :
Thí nghiệm máy phát điện bằng điện áp một chiều tăng cao được thực hiện lầnlượt tại các giá trị điện áp 0,2 UTN, 0,4 UTN,0,6 UTN,0,8 UTN,UTN trong thời gian 1 phútđồng thời tiến hành đo dòng rò tại thời điểm 15 giây và 60 giây, từ đó lập đặc tuyến dòng
rò với điện áp thí nghiệm
Bước 3 Kiểm tra trước khi thực hiện thí nghiệm với thiết bị thí nghiệm điện
áp một chiều tăng cao AИИ-70
+ Hợp bộ cách xa đối tượng thử ít nhất 3m
+ Nối đất đầu cao áp của máy biến áp tăng áp hoặc đầu ra của đèn chỉnh lưu bởi
Trang 12sào phóng điện ( Đi kèm theo hợp bộ AИИ-70)
+ Kiểm tra và quay biến áp điều chỉnh ngược chiều kim đông hồ về vị trí 0
+ Nối dây từ đầu cao thế của hợp bộ đo đến đối tượng được thử nghiệm sau khiđược đo điện trở cách điện
+ Trước khi thử mọi thành viên có mặt trong khu vực thử nghiệm đều phải ra khỏirào chắn này; đồng thời cử người canh gác không cho mọi người đi qua rào chắn
Bước 4 Thực hiện các bước thử nghiệm:
- Việc thí nghiệm được tiến hành lần lượt đối với từng pha khi hai pha còn lạiđược nối đất
- Tháo toàn bộ các dây nối đất an toàn tạm thời khỏi 1 pha cuộn dây stato để tiếnhành thí nghiệm
- Say khi thực hiện xong phần việc trên ta cắm phích cấp nguồn vào để lấy nguồncho hợp bộ AИИ-70
- Đóng tiếp điểm cửa, đèn màu xanh sáng báo hiệu công việc chuẩn bị thí nghiệmđược thực hiện
- Đóng áptômát AB và đèn màu đỏ sáng lên (Điều kiện bắt buộc là điện áp đầu raphải bắt đầu từ 0 và khóa bảo vệ phải ở vị trí độ nhạy cao)
- Khi đèn màu đỏ sáng, NTN điều chỉnh điện áp điều khiển bằng cách xoay tayquoay điều chỉnh điện áp sao cho điện áp đầu ra đạt giá trị điện áp 0,2 UTN và dừng lạitiến hành thực hiện đo dòng điện rò tại thời điểm 15 và 60 giây
- Thao tác đo dòng điện rò bằng cách bấm nút bởi tay thao tác chuyên dùng trênmặt máy và ghi lại giá trị đòng điện rò tại thời điểm 15 và 60 giây
- Sau khi đo dòng điện rò tại thời điểm 60 giây NTN điều chỉnh tay quoay tăngđiện áp lên từ từ đến đạt giá trị điện áp 0,4 UTN và dừng lại tiếp tục thực hiện đo dòngđiện rò tại thời điểm 15 và 60 giây
- Việc tăng điện áp và đo dòng điện rò lần lượt được thực hiện tương tự như trêntại các giá trị điện áp 0,6 UTN , 0,48UTN và UTN
- Sau khi nâng điện áp thí nghiệm tại giá trị cuối cùng UTN, Ghi lại dữ liệu thínghiệm, NTN quoay tay quoay theo chiều ngược lại giảm điện áp thử nghiệm về 0, cắtáptômát AB đèn đỏ tắt, mở tiếp điểm của dền xanh tắt, khi đó thí nghiệm hoàn tất
- Sử dụng sào phóng điện chuyên dùng xả điện áp dư trên đối tượng thí nghiệm
Trang 13xuống đất để điện áp trở về 0, rút phích cắm điện của hợp bộ AИИ-70 ra khỏi nguồnđiện
- Dùng sào tiếp địa lưu động để xả các điện tích dư trên đối tượng được thửnghiệm ở tất cả các phần làm việc, sau đó tiếp đất chắc chắn các bộ phận này với các dâynối cố định, tách pha vừa được thử ra khỏi hợp bộ thử nghiệm AИИ-70 hoàn trả hợp bộ
và đối tượng thử về trạng thái ban đầu
- Các pha còn lại lần lượt tiếp tục được tiến hành thử nghiệm theo cac bước trên
Lưu ý :
Có những trường hợp không thể thực hiện đo điện áp cao thế trực tiếp trên mạchcao thế nên sau khi cắt nguồn điện vào hợp bộ đo, đồng hồ kV không hiển thị điện ápmặc dù trên đối tượng được thử nghiệm vẫn còn mang điện áp dư Vì vậy sau khi phóngđiện vẫn phải nối đất an toàn các bộ phận làm việc của đối tượng thử
Giá trị dòng điện rò tại các giả trị điện áp thí nghiệm được ghi lại tại bảng sau.
Đối tượng thí nghiệm
I rò = f (UTN ) (A)0,2UTN
KV 0,4UKV TN 0,6UKV TN 0,2UKV3 UTN TN KV Kkđt
Trang 14kkđt ≤ 3
c Đánh giá kết quả.
Quá trình thí nghiệm điện áp một chiều tăng cao được đánh giá đạt kết quả tốtkhi : Trong quá trình thí nghiệm dòng điện rò tại các vị trí đo điện áp phải giảm, giá trịtăng của dòng rò tại thời điểm 60 giây giữa các khoảng đo không chênh lệch nhau nhiều
Khi có dòng điện rò tăng đột biến giữa các khoảng đo, hoặc dòng rò tại vị trí đokhi điện áp duy trì tại điểm đo không giảm, người thao tác phải dừng thí nghiệm, giảmđiện áp về không (0), thực hiện cắt điện, phóng điện trên pha đang đo bằng sào chuyêndùng, sau đó nối đất pha đang đo và báo cáo với lãnh đạo kỹ thuật biết để đưa ra biệnpháp sử lý
d An toàn trong quá trình đo.
- Sau khi giảm điện áp thí nghiệm, người thí nghiệm phải luôn nhớ rằng trên mạchthí nghiệm vẫn còn điện áp được tích luỹ trong quá trình thử nghiệm và cực kỳ nguyhiểm đối với con người, vì vậy người thí nghiệm dùng sào tiếp địa chuyên dùng để xảcác điện tích dư trên đối tượng được thử nghiệm ở tất cả các phần làm việc, sau đó tiếpđất chắc chắn các bộ phận này với các dây nối cố định, tách pha vừa được thử ra khỏihợp bộ thử nghiệm AИИ-70 hoàn trả hợp bộ và đối tượng thử về trạng thái ban đầu
Lưu ý : có những trường hợp không thể thực hiện đo điện áp cao thế trực tiếp trên
mạch cao thế nên sau cắt nguồn và hợp bộ đo, đồng hồ kV không hiển thị điện áp mặc dùtrên đối tượng được thử nghiệm vẫn còn mang điện áp dư Vì vậy sau khi phóng điện vẫnphải nối đất an toàn các bộ phận làm việc của đối tượng thử
6.4 Thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao tần số 50 Hz đối với cuộn dây stato MFĐ trong thời gian 01 phút (thực hiện theo yêu cầu của nhà sản xuất và yêu cầu của đơn vị chủ quản).
- Qua thí nghiệm này đảm bảo chắc chắn cách điện của thiết bị là tốt, đưa thiết bị
Trang 15vào vận hành an toàn đảm bảo sự vận hành ổn định của hệ thống điện.
Công việc thí nghiệm độ bền cách điện cuộn dây stato máy phát chính bằng điện
áp một chiều tăng cao kết thúc, đặc tính dòng rò được thành lập, các giá trị dòng điện rò,
hệ số không đường thẳng kkđt, hệ số hấp thụ kht, đã được tính toán lại, các giá trị đều đạttiêu chuẩn kỹ thuật cho phép, người đội trưởng đội công tác báo cáo lãnh đạo kỹ thuậtcho phép tiến hành thí nghiệm độ bền cách điện cuộn dây stato máy phát chính bằng điện
áp xoay chiều tăng cao tần số 50 hZ trong thời gian 01 phút
Sơ đồ nguyên lý thí nghiệm độ bền cách điện cuộn dây stato máy phát chính bằngđiện áp xoay chiều tăng cao tần số 50 hZ trong thời gian 01 phút được mô tả bởi sơ đồnguyên lý cho ở hình 4.3 và được minh họa tại ảnh 8
b Trình tự thí nghiệm.
Công việc thí nghiệm độ bền cách điện cuộn dây stato máy phát chính bằng điện
áp một chiều tăng cao kết thúc, đặc tính dòng rò được thành lập, các giá trị dòng điện rò,
hệ số không đường thẳng kkđt, hệ số hấp thụ kht, đã được tính toán lại, các giá trị đều đạttiêu chuẩn kỹ thuật cho phép, người đội trưởng đội công tác báo cáo lãnh đạo kỹ thuậtcho phép tiến hành thí nghiệm độ bền cách điện cuộn dây stato máy phát chính bằng điện
áp xoay chiều tăng cao tần số 50 hZ trong thời gian 01 phút
Trình tự tiến hành thí nghiệm được thực hiện theo các bước sau.
Bước 1:
Sơ đồ nguyên lý thí nghiệm độ bền cách điện cuộn dây stato máy phát chính bằngđiện áp xoay chiều tăng cao tần số 50 hZ trong thời gian 01 phút được mô tả bởi sơ đồnguyên lý và ảnh minh họa sau
Việc tiến hành đấu nối sơ đồ thí nghiệm phải tuân thủ theo hướng dẫn vận hànhthiết bị thí nghiệm điện áp xoay chiều tăng cao
Sơ đồ nguyên lý cơ bản thí nghiệm xoay chiều tăng cao cuộn dây stato máy phát điện
POT-80
kV V2
BI 1 BI 2 BI 3 BI 4
C5
Trang 16Trong đó :
- АB : Áp tô mát cấp nguồn
- POT-80 : Máy biến áp điều chỉnh công suất 80 kVA
- ИOM-100 : Máy biến áp tăng áp điện áp vào 200 V AC
Điện áp ra 35 kV AC và 70 kV AC
- K35 : Kháng bù điện áp 26,8 kV
- P : Khe hở của quả cầu phóng điện bảo vệ quá điện áp
- C1-C4, C2-C5, C3-C6 : Cuộn dây stato máy phát điện
- V1 : Đồng hồ đo điện áp đầu vào POT-80
- V2 : Đồng hồ đo điện áp đầu vào ИOM-100
- kV : Đồng hồ kV tĩnh điện đo điện áp thí nghiệm
- BI1, BI2, BI3, BI4 : Máy biến dòng
- A1, A2, A3, A4 : Đồng hồ am pe mét đo dòng điện
Ảnh thí nghiệm điện áp xoay chiều tăng cao cuộn dây stato máy phát chính
Bước 2 Chọn điện áp thí nghiệm.
Điện áp thí nghiệm xoay chiều tăng cao UTN ~ chính là giá trị điện áp được đượcxác định tại bảng chuẩn của mục thí nghiệm điện áp một chiều tăng cao trên
Bước 3 Kiểm tra trước khi thực hiện thí nghiệm với thiết bị thí nghiệm điện
áp xoay chiều tăng cao
Trang 17+ Hợp bộ cách xa đối tượng thử ít nhất 3m.
+ Nối đất di động đầu cao áp của máy biến áp tăng áp
+ Kiểm tra sự làm việc của sơ đồ thí nghiệm, chiều quoay của máy biến áp điềuchỉnh, sự làm việc tin cậy của các bảo vệ, xác định vị trí điện áp 0 của biến áp điều chỉnhtrên vôn mét
+ Đặt khe hở, xác định giá trị điện áp làm việc của quả cầu phóng điện từ 1,05 đến1,10 điện áp thí nghiệm UTN ~.
+ Nối dây từ đầu cao thế của hợp bộ đo đến đối tượng được thử nghiệm
+ Trước khi thử mọi thành viên có mặt trong khu vực thử nghiệm đều phải ra khỏirào chắn này, đồng thời cử người canh gác không cho mọi người đi qua rào chắn
Bước 4 Thực hiện các bước thử nghiệm:
- Việc thí nghiệm được tiến hành lần lượt đối với từng pha khi hai pha còn lạiđược nối đất
- Tháo toàn bộ các dây nối đất an toàn tạm thời khỏi 1 pha cuộn dây stato để tiếnhành thí nghiệm
- Tháo nối đất di động đầu cao áp của máy biến áp tăng áp
- Đóng áptômát AB và đèn màu xanh sáng lên
- Người thí nghiệm điều chỉnh tăng điện áp máy biến áp điều chỉnh bởi nút bấm,khi điện áp bắt đầu tăng đèn xanh xẽ tắt, đền đỏ sẽ sáng lên, điện áp được tăng đến gíatrị UTN ~ thì dừng lại và được duy trì trong thơig gian 60 giây (01 phút)
- Hết 60 giây người thí nghiệm bấm nút giảm điện áp thí nghiệm về 0, ra lệnh tiếpđịa di động đầu ra cao áp máy biến áp tăng cao
- Tháo pha vừa thí nghiệm ra khỏi máy biến áp tăng áp và nối đất, tiếp tục thựchiện các pha còn lại theo các bước trên
Lưu ý : Trước khi đấu nối với đối tượng được thí nghiệm, người thí nghiệm phải
khẳng định chắc chắn rằng khi đóng áptômát AB điện áp đầu ra các máy biến áp phải cógiá trị được chỉ trên các V và kV bằng 0
Thí nghiệm độ bền cách điện cuôn dây stato máy phát điện được thực hiện lầnlượt cho từng pha, khi hai còn lại (hai pha không thử nghiệm) được nối đất
c Đánh giá kết quả.
Trong suốt quá trình tăng điện áp, và khoảng thời gian 01 phút duy trì điện áp thínghiệm, các giá trị dòng áp được ghi lại, trong suốt quá trình thí nghiệm không có hiện
Trang 18tượng tăng các giá trị về dòng điện, và sự giảm các giá tri về điện áp sẽ khẳng định chongười thí nghiệm biết khả năng chịu đựng của cách điện với điện áp thử nghiệm Sau khigiảm điện áp về 0, cách điện cuộn dây stato máy phát điện sơ bộ được đánh giá là đạt yêucầu kỹ thuật.
Lưu ý : Trong khoảng thời gian 01 phút duy trì điện áp thí nghiệm nếu thấy hiện
tượng dòng điện chỉ thị trên các đồng hồ am pe mét A1, A2, A3, A4 tăng, điện áp chỉ thịtrên kV tĩnh điện giảm, hoặc có những âm thanh bất thường chứng tỏ một điều rằng cáchđiện cuộn dây được thí nghiệm đang gặp nguy hiểm, tức là trong cách điện của cuộn dâystato máy phát điện có hư hỏng, người thao tác phải dừng thí nghiệm, giảm điện áp vềkhông (0), nối đất đầu cao áp của máy biến áp ИOM-100 và nối đất pha đang đo, báocáo với đội trưởng đội công tác và lãnh đạo kỹ thuật biết để đưa ra biện pháp sử lý
Kết thúc quá trình thí nghiệm độ bền cách điện cuộn dây stato máy phát chínhbằng điện áp thí nghiệm xoay chiều tăng cao, quá trình thí nghiệm không có các hiệntượng bất thường hoặc bất thường sảy ra đều được ghi lại kết quả thí nghiệm theo bảngsau:
d An toàn trong quá trình đo.
Trước khi đấu nối với đối tượng được thí nghiệm, người thí nghiệm phải khẳngđịnh chắc chắn rằng khi đóng áptômát AB điện áp đầu ra các máy biến áp phải có giá trịđược chỉ trên các V và kV bằng 0
Phải tuân thủ tuyệt đối các hướng dẫn sử dụng thiết bị thí nghiệm xoay chiều tăngcao, cũng như các qui trình khi làm việc với thiết bị cao áp
6.5 Đo điện trở cách điện các pha của cuộn dây stato, khi 2 pha còn lại nối đất sau khi tiến hành thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp một chiều và xoay chiều tăng cao cuộn dây stato máy phát điện , lấy hệ số hấp thụ (hệ số phân cực theo yêu
Trang 19càu của nhà chế tạo).
Thực hiện tương tự như mục 5.5.2
Kết quả đo cách điện sau khi thí nghiệm điện áp một chiều và xoay chiều tăngcao được cụ thể bởi bảng sau.
Đối tượng đo
Cách điện của cuộn dây stato máy phát được kết luận đạt tiêu chuẩn kỹ thuật khi:
1 Giá trị của điện trở cách điện đo sau khi thí nghiệm điện áp xoay chiều tăng caokhông giảm quá 30% so với gia trị đo trước khi thí nghiệm
2 Trong quá trình thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng caokhông có các hiện tượng bất thường sảy ra khi thử nghiệm (như được mô tả ở trên)
6.6 Đo điện trở cách điện của cuộn dây rôto trước khi tiến hành thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao cuộn dây rôto stato máy phát điện
Trang 20Đo cách điện rô to máy phát điệnTrong đó :
Mêgaôm : Mêgaôm loại BM21 có điện áp đo 1000 V hoặc tương đương
c Đánh giá kết quả thí nghiệm.
Điện trở cách điện của cuộn dây tôto máy phát điện được xem là tốt khi giá trị đođược tại hiện trường phù hợp với giá trị đo được của nhà chế tạo trước khi xuất xưởnghoặc nhỏ hơn không quá 30% với giá trị đo lần trước sau khi quy đổi về cùng nhiệt độ
d An toàn trong quá trình đo.
Khi đo phải chắc chắn rằng không có bất cứ ai đang thực hiện công việc trên mạchrôto
6.7 Thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao tần số 50 Hz đối với cuộn dây rôto máy phát điện trong thời gian 01 phút
a Mục đích, ý nghĩa
Thí nghiệm cách điện máy phát điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao tần số côngnghiệp là hạng mục thí nghiệm nặng nề nhất đối với cách điện rôto máy phát điện, hạngmục thí nghiệm này nhằm mục đích sau :
- Phát hiện những chỗ cách điện bị hư hỏng cục bộ, những chỗ bị nứt, gãy, nhữngchỗ thủng, những bọt khí của cực từ máy phát điện mà công việc đo điện trở cách điệnkhông phát hiện ra được Từ đó xác định được chính xác cách điện của cực từ hư hỏng vàđưa ra được biện pháp sử lý hợp lý nhất
Trang 21- Qua thí nghiệm này đảm bảo chắc chắn cách điện của thiết bị là tốt, đưa thiết bịvào vận hành an toàn đảm bảo sự vận hành ổn định của hệ thống điện.
Sơ đồ thí nghiệm điện áp xoay chiều tăng cao rôto máy phát chính cho tại hình vàảnh minh họa sau
4 Bu lông nối đất tại sàn máy phát điện
AB Áp tô mát cấp nguồn cho thí nghiệm
V1, V2, kV Đồng hồ đo điện áp thí nghiệm
Trang 22A, µA Đồng hồ đo dòng điện.
BATN, BATA Máy biến áp điều chỉnh và máy biến áp tăng áp
Ảnh thí nghiệm điện áp xoay chiều tăng cao cuộn dây rôto máy phát điện
Bước 2 Chọn điện áp thí nghiệm:
Điện áp thí nghiệm được chọn dựa vào các căn cứ sau
1 Xác định điện áp định mức của máy phát điện căn cứ trên mác hoặc lý lịck máyphát điện
2 Căn cứ tiêu chuẩn thí nghiệm QCVN-QTĐ-5-2009/BCT và TCN-26-87 ta chọnđiện áp thí nghiệm theo bảng sau
Trang 23Bảng điện áp thử nghiệm tần số công nghiệp đối với các cuộn dây của máy phát và máy bù đồng bộ
Đối tượng thí
nghiệm Điện áp thí nghiệm (vôn)
Cuộn dây rôto cực
lồi 7,5 Ulớn hơn 2800.dd kích thích của máy phát nhưng không nhỏ hơn 1100 và
Cuộn dây của rô to
cực ẩn 1000 vôn (trong trường hợp nếu như điện áp thí nghiệm đố không trái với các yêu cầu của nhà chế tạo)
Bước 3 Kiểm tra trước khi thực hiện thí nghiệm với điện áp xoay chiều tăng cao.
+ Sơ đồ thí nghiệm lắp đặt cách xa đối tượng thử ít nhất 3m
+ Nối đất di động đầu cao áp của máy biến áp tăng áp
+ Kiểm tra sự làm việc của sơ đồ thí nghiệm, chiều quoay của máy biến áp điềuchỉnh, sự làm việc tin cậy của các bảo vệ, xác định vị trí điện áp 0 của biến áp điều chỉnhtrên vôn mét
+ Nối dây từ đầu cao thế của hợp bộ đo đến đối tượng được thử nghiệm
+ Trước khi thử phải chắc chắn rằng không có bất cứ ai trên mạch rôto và buồngmáy phát, mọi thành viên có mặt trong khu vực thử nghiệm đều phải ra khỏi rào chắnnày, đồng thời cử người canh gác không cho mọi người đi qua rào chắn
Bước 4 Thực hiện các bước thử nghiệm:
- Tháo toàn bộ các dây nối đất an toàn tạm thời khỏi vành góp rôto để tiến hànhthí nghiệm
- Tháo nối đất di động đầu cao áp của máy biến áp tăng áp
Trang 24động đầu ra cao áp máy biến áp tăng cao
- Tháo rôto vừa thí nghiệm ra khỏi máy biến áp tăng áp và nối đất kết thúc quảtrình thí nghiệm
Lưu ý : Trước khi đấu nối với đối tượng được thí nghiệm, người thí nghiệm phải
khẳng định chắc chắn rằng khi đóng áptômát AB điện áp đầu ra các máy biến áp phải cógiá trị được chỉ trên các V và kV bằng 0
c Đánh giá kết quả.
Trong khoảng thời gian 01 phút duy trì điện áp thí nghiệm, các giá trị dòng ápđược ghi lại, trong khoảng thời gian này không có hiện tượng tăng các giá trị về dòngđiện, và sự giảm các giá tri về điện sẽ cho người thí nghiệm biết khả năng chịu đựng củacách điện với điện áp thử nghiệm Sau khi giảm điện áp về 0, cách điện cuộn dây rôtomáy phát chính sơ bộ được đánh giá là đạt yêu cầu kỹ thuật
Tương tự như đối với thí nghiệm cuộn dây stato : Nếu quan sát thấy có hiện tượngdòng điện trên các ampemét tăng, điện áp thí nghiệm giảm, người thí nghiệm phải giảmđiện áp thí nghiệm về 0 ngay lập tức, thực hiện các biện pháp an toàn và báo cáo với độitrưởng đội công tác và lãnh đạo kỹ thuật biết để đưa ra biện pháp sử lý
Các số liệu dòng áp trong thí nghiệm được lưu vào bảng sau.
Đối tượng Thí
Rôto – vỏ
d An toàn trong quá trình đo.
Trước khi đấu nối với đối tượng được thí nghiệm, người thí nghiệm phải khẳngđịnh chắc chắn rằng khi đóng áptômát AB điện áp đầu ra các máy biến áp phải có giá trịđược chỉ trên các V và kV bằng 0
Phải tuân thủ tuyệt đối các hướng dẫn sử dụng thiết bị thí nghiệm xoay chiều tăngcao, cũng như các qui trình khi làm việc với thiết bị cao áp
6.8 Đo điện trở cách điện của cuộn dây rôto sau khi tiến hành thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng cao cuộn dây rôtomáy phát điện.
Mục a, b, d :Thực hiện tương tự mục 5.5.6.
c Đánh giá kết quả thử nghiệm :
Trang 25Cách điện của cuộn dây rôto máy phát điện được kết luận đạt tiêu chuẩn kỹ thuậtkhi:
1 Trong quá trình thí nghiệm độ bền cách điện bằng điện áp xoay chiều tăng caokhông có các hiện tượng bất thường sảy ra khi thử nghiệm (như được mô tả ở trên)
2 Giá trị của điện trở cách điện đo sau khi thí nghiệm điện áp xoay chiều tăng caokhông giảm quá 30% so với giá trị đo trước khi thí nghiệm
Kết quả đo cách điện trước khi thí nghiệm điện áp tăng cao và sau khi thí nghiệm điện áp tăng cao được cụ thể bởi bảng sau
Đối tượng thí nghiệm Rcđ (M) UTN ~ (KV) Thời gian TN
(Phút)TKTNCA SKTNCA
6.9 Thí nghiệm đo tổng trở cực từ rôto và thử độ bền cách điện vòng dây rôto cực
từ máy phát trong thời gian 5 phút.
Bước 1: Chọn điện áp thí nghiệm.
Điện áp thí nghiệm cho một cực được chọn theo căn cứ sau :
1 Theo yêu cầu của nhà chế tao
2 Căn cứ tiêu chuẩn thí nghiệm QCVN-QTĐ-5-2009/BCT và TCN-26-87 ta chọnđiện áp thí nghiệm như sau
UTN~ 1 cực từ = 1,3 Udd rôto : n
Trong đó :
UTN~ 1 cực từ : Điện áp thí nghiệm xoay chiều đặt trên 1 cực của rôto
Udd rôto : Điện áp danh định kích thích
n : Số cực từ của rôto
Bước 2