tac pham Bau vat cua doi mac ngon

Họ và tên Nguyễn Thị MSHV Lớp Văn học Việt Nam CÁCH MẠNG VĂN HÓA TRONG “BÁU VẬT CỦA ĐỜI” CỦA MẠC NGÔN 1 Chủ đề Mạc Ngôn phác họa sống động một giai đoạn lịch sử đầy biến động của Trung Hoa trong “Báu.

Họ và tên: Nguyễn Thị

MSHV:

Lớp: Văn học Việt Nam

CÁCH MẠNG VĂN HÓA TRONG “BÁU VẬT CỦA ĐỜI” CỦA

MẠC NGÔN

1.Chủ đề.

Mạc Ngôn phác họa sống động một giai đoạn lịch sử đầy biến động của Trung Hoa trong “Báu vật của đời” Tác phẩm lột tả chân thực từng số phận con người trong sự giao thoa chuyển đổi từ cái cũ sang cái mới Chủ đề xoay quanh việc tranh giành quyền lực của những kẻ cầm quyền trong bối cảnh chiến tranh chống Nhật và các nước đế Quốc của Trung Hoa Trò chơi chính trị trong tác phẩm giúp Mạc Ngôn tố cáo mặt trái đen tối của chính quyền Cộng Sản Vạch ra sự sai lầm trong đường lối chính trị xa rời quần chúng nhân dân Lên án chế độ quan liêu của những cán bộ nhà nước trong cải cách ruộng đất

Mạc ngôn phê phán sự tha hóa của con người khi ức hiếp người yếu, chạy theo đồng tiền, bán linh hồn cho những cám dỗ Ông cho thấy cuộc Cách Mạng này kéo theo bao nhiêu hình thù kì dị về linh hồn lẫn thể xác của con người Trung Hoa cũ Một xã hội hỗn tạp trộn lẫn hằng

hà sa số những thối rửa của xã hội cũ và mầm móng bệnh hoạn của thời đại mới Con người được đem lên bàn cân xoay quanh Quyền lực, bạc tiền và tình dục để đánh giá

Thân phận người phụ nữ được đánh bật lên bởi các nhân vật nữ trong gia đình Thượng Quan Mỗi nhân vật nữ đều mang một số phận bi thảm của thời đại chiến tranh, phong tục cổ hũ và hơi thở thời đại cách mạng văn hóa Phụ nữ trong gia đình Thượng Quan mạnh mẽ dấn thân vào đời sống trong khi đứa con trai duy nhất của nhà thượng Quan lại bạc nhược Vì vậy, tác giả nhấn mạnh vị trí của người phụ nữ trong thời đại mới là những người nhạy bén, phấn đấu và sống thật lòng bằng máu huyết của mình Quan trọng hơn hết, họ xâm nhập vào con đời sống, góp phần làm nên lịch sử của một thời đại Cách Mạng văn hóa Báu vật của đời nâng tầm người phụ nữ ngang hàng với các đấng nam nhi trong xã hội nam quyền như Trung Hoa Chủ đề truyện xoáy sâu vào giá trị, sứ

mệnh và vai trò của nữ giới trong sự phát triển của xã hội hiện đại và tương lai Truyện còn cho thấy sự thay đổi về cơ sở hạ tầng, tiếp nhận văn hóa phương Tây và bộ mặt mới của vùng đất Cao Mật

2.Chi tiết Cách mạng văn hóa

“Báu vật của đời” chứa đựng rất nhiều yếu tố Cách Mạng văn hóa Đầu tiên, Mạc Ngôn đưa hình hài của đất nước Trung Hoa vào một cách đau đớn như tục bó chân đã kéo dài hơn một ngàn năm qua hình tượng nhân vật Lỗ Toàn Nhi Tác giả sơ lược cho người đọc thấy những đau đớn trong hủ tục ấy của người Trung Hoa Đồng thời cất tiếng giải phóng bàn chân của người phụ nữ qua các bài cáo thị, toàn văn Ông thuyết phục người đọc qua đôi bàn chân linh hoạt và xinh đẹp của các cô

gái hiện đại “để tóc ngắn”, “quần trắng dài chấm gối, để hở hai bắp chân trắng nõn nà” mang giày thể thao Người đọc càng có cái nhìn sâu

hơn về thời kì tàn lụi của tập tục này qua câu nói của bà mối “Nhưng bây giờ là Trung Hoa Dân Quốc, con gái bó chân không được chuộng nữa” Đàn ông thời bấy giờ cũng chỉ “kết thân với những cô đầm chân

to, chạy nhảy nói cười thoải mái” Tác phẩm đề cập rất nhiều chi tiết thể

hiện sự đổi mới của người phụ nữ Thoát hiện lên tư tưởng mới ấy là câu

nói của chị Lỗ “Chuyện hôn nhân cách đây mười sáu năm là do tôi bao biện kiểu Phong kiến Xã hội mới bây giờ hôn nhân tự do, không ai được ép buộc” Qua Cuộc đời của Lai Đệ và số phận nhân vật nữ của gia

đình Thượng Quan tác giả cho thấy sự vùng dậy của người phụ nữ trong

xã hội Phong kiến dấn thân vào cuộc đời đi tìm hạnh phúc “Thượng Quan Lai Đệ mười tám tuổi, mặc chiếc áo lông tử điêu, cổ quàng khăn lông chồn, đã bỏ đi cùng với đội trường Sa Nguyệt Lượng từ đêm”.

Hành động này là bước khởi đầu cho hình tượng người con gái trong buổi đầu giải phóng tư tưởng Họ đón nhận dân chủ và hân hoan mở

rộng trái tim để không ngừng tìm kiếm tình yêu đúng nghĩa Ta dễ thấy,

dù hoàn cảnh có rơi vào bế tắc thì họ cũng mạnh mẽ vượt qua Không chỉ con gái đầu của nhà Thượng Quan mà những cô con gái sau cũng lần lượt tự giành lấy hạnh phúc theo cách riêng của mình Người phụ nữ

trong tác phẩm này còn đầy sự thông minh “để che gió lạnh, giữ cho vú được ấm, mẹ đính hai miếng vải đỏ trước hai lỗ như rèm che Phát minh của mẹ trở thành truyền thống, đến nay vẫn thịnh hành ở Cao Mật”.

Nhìn chung, tác giả khá đề cao giới nữ trong “Báu vật của đời” Kiều Kì

Sa là một cô gái trẻ nhưng dám nêu ra chính kiến, không chấp nhận việc

phối giống phản khoa học của mình khi “cô quẳng ống thụ tinh xuống khay tráng men” Ngoài ra, Mạc Ngôn còn đẩy mạnh nữ quyền khi mạnh

mẽ cho họ cái quyền tự quyết “Chúng ta không mê tín kiểu phong kiến, nhưng chúng ta phải gỡ bỏ mọi trói buộc, không chỉ vì đội bộc phá mà

vì bản thân chúng ta”, “Chị em phụ nữ, hãy cắt tóc ngắn, vứt bỏ lưới

bọc tóc, nhất loạt để tóc rẽ ngôi!” Ngoài ra họ còn phát động phong

trào cải giá cho phụ nữ sau khi cuộc nội chiến kết thúc

Cuộc thay đồi lớn trong đời sống của người dân Cao Mật đó là xóa

mù chữ “Trên tường treo bảng đen, trên bảng viết chữ trắng” Cần phải

thấy, xóa mù chữ là điều kiện cần thiết để một xã hội có thể phát triển, đây là sự đổi mới tất yếu và cần thiết đối với người dân vùng đất Cao Mật

Văn hóa phương tây bắt đầu du nhập đến vùng đất Cao Mật qua nhân vật Bác – bit Ông ta khiến nhân dân Cao Mật tò mò, phấn khởi khi trình diễn màn nhảy dù Họ trở nên say sưa trong các đêm chiếu phim ở nhà Tư Mã Khố Hầu hết mọi người đều thấy thú vị không chỉ riêng Kim

Đồng “Đúng là tôi được xem điện ảnh rồi” “Ông Bác – bit là từ trên trời rơi xuống, trời rơi xuống một ông Bác – bit? Về thuật phi hành của ông, các vị đều đã được mục kích Ô ng làm cho đèn phát sáng, như trên

đầu chúng ta đây” Bác – Bit xuất hiện đã mang theo ánh điện cho vùng

đất Cao Mật Cuộc sống của họ như bước sang một trang mới, một điều

họ chưa bao giờ thấy trướcđó: “hơn chục bóng đèn treo dưới xà nhà, gian đại sảnh sáng như ban ngày”.

Cách mạng văn hóa kéo theo kinh tế phát triển Cơ sở hạ tầng thay

đổi bộ mặt ở vùng đất Cao mật: “Những ngôi nhà cao to, lát gạch men sừng sững dưới nắng, trên công trường xây dựng, những cánh tay cần cẩu màu vàng từ từ chuyển động” Sự đổi mới của Cao mật hiện lên rất

rõ qua sự chứng kiến của Kim Đồng Anh ta thích thú khi tắm trong

nước nóng, càng ngạc nhiên khi “màn ảnh đen trắng đã khiến anh vô cùng ngưỡng mộ, màn ảnh màu khiến anh nghĩ rằng đay là cõi mộng”.

3.ẢNH HƯỞNG

Sau Cách Mạng văn hóa, đời sống người dân chịu nhiều ảnh hưởng bởi sự sai lầm mà chính quyền Cộng Sản mang lại Khoa học thời kì chuyển biến văn hóa hầu như rất ít có chỗ đứng trong đời sống Hậu quả cho sai lầm này rất nặng nề Những nhà khoa học và tri thức khi lên tiếng nói lên chính kiến của mình liền bị trù dập cho đến chết Nhắc lại thời kì cách mạng văn hóa, mọi người không khỏi bàng hoàng khi nhớ lại thời kì quan liêu, kinh tế suy sụp, chính trị khủng hoảng, văn nghệ cứng nhắc và đạo đức xuống cấp Đối với những nhà tri thức tinh tế, muốn nói lên suy nghĩ và đề xuất của mình liền bị xếp vào phái hữu, chống đối nhà nước Một đất nước tụt dốc về mọi mặt nhanh chóng đẩy đời sống nhân dân vào cảnh khốn cùng, khiến chính họ cũng trở nên hèn

nhát, vô cảm đến thảm hại “không ai kêu cứu cũng không ai quan tâm đến người kia Lát sau, lại một người nữa trầm mình Lần này thì phản

ứng của mọi người càng lạnh nhạt” Con đường cùng mở ra cho những

kiếp người lầm than, họ xâu xé nhau chỉ để được tồn tại

Trẻ em và phụ nữ phải chịu nhiều mất mát trong cảnh thảm sầu này Tưởng Đệ đã phải bán mình cứu gia đình nhưng sau đó cô trở thành

trò đùa của bọn cầm quyền để rồi “không bao giờ tỉnh táo trở lại, chị bị trấn thương sọ não vì những quả đếm thép của bí thư Hồ” Hình ảnh

Kiều Kì Sa, cô đánh đổi phẩm giá cho tính mạng của mình Chị Lỗ cũng trở thành một kẻ ăn cắp, con chị ăn những thứ lộn ngược từ trong ruột của chị Thứ đồ ăn ấy có mùi máu của Chị Lỗ Nhưng cái hành động tưởng chừng đáng chê trách ấy lại phơi bày thực tại quá ghê gớm Chính chiến tranh và sự trì trệ của chính quyền đã đẩy con người tới tận cùng tha hóa Cái đói lại quật ngã linh hồn con người khiến cho những người đang sống chỉ còn biết đến chuyện làm sao để tồn tại Những người phụ

nữ này xét cho cùng chỉ đáng thương chứ không đáng trách Nếu có

trách thì chỉ trách họ sinh ra trong hoàn cảnh lịch sử không có cách nào thay đổi bộ mặt đen tối của nó

Qua tác phẩm, Mạc Ngôn cũng lên án Cộng Sản vì lợi dụng chiến tranh mà hút máu nhân dân Trong cuộc cải cách của vùng quê Cao Mật này Lỗ Lập Nhân đã đẩy hai đứa trẻ nhà Tư Mã Khố vô tội đến cái chết

sau màn đấu tố: “Kết quả cuối cùng là Tư Mã Phượng và Tư Mã Hoàng mỗi đứa bị một phát đạn từ trán chui ra gáy, lỗ đạn không sai nhau mảy may, mọi người ngạc nhiên thán phục mãi” Hành động vô nhân tính

này vô tình bộc lộ sự sai lầm của một giai đoạn cải cách dưới chính quyền Cộng Sản Rất nhiều người bị đem ra đấu tố, trong đó có gia đình Thượng Quan Chính những bảo thủ ấy đã đẫn đến cuộc nội chiến, đẩy cuộc sống của người dân vào sự khổ cực đến khốn cùng

Để vạch trần sự quan liêu trong cải cách ruộng đất của chính quyền Cộng Sản, Mạc Ngôn chỉ cần điểm bút qua vài câu đối thoại ngắn giữa

câu chuyện thoáng qua của hai người đàn ông Chỉ vài câu nói ngắn gọn của họ mà ta hình dung được bản chất và quá trình cải cách tiêu cực

“Ông tưởng tôi cũng ngốc như ông cụ thân sinh ra tôi đấy chắc? Đầu tắt mặt tối, thắt lưng buộc bụng được ít tiền tậu mấy chục mẫu ruộng bạc điền, đến cải cách bị quy ngay là phú ông, bị các ông lôi ra đầu cầu, đoàng một phát vỡ sọ!” Dưới cái nhìn của một nhà văn, Mạc Ngôn

đã lột tả chân thực những lố bịch trong cảnh quan liêu ngày càng khó trị

của các nhà lãnh đạo “Trung tâm nuôi dưỡng chim Phương Đông tuyên

bố phá sản, thành phố Đại La cũng không muốn trung tâm nuôi dưỡng chim Phương Đông phá sản”

Trong thời kì mới, một loạt những hình ảnh con người tha hóa được vẽ nên tiêu biểu là Tư Mã Lương, Lỗ Thống Nhất, Kim một vú Những nhân vật này cho thấy tham vọng về đồng tiền của con người quá lớn Bao nhiêu cạm bẫy tình dục, địa vị và vô vàn những thứ kệch cỡm

xuất hiện làm con người tha hóa Sau Cách Mạng văn hóa, xã hội sản sinh ra rất nhiều kiểu người quái dị và những điều quái gở Họ ca tụng

và đẩy mạnh tràn lan cái “nịch vú” trong đời sống hiện đại Họ là những

kẻ lừa lọc, với đủ thói đời, ngón nghề tinh vi chỉ để đạp đỗ nhau Trong

xã hội ấy, một người bị mất bò không đi kiện xem ra lại may mắn khi không phải mất thêm tiền để đút lót tòa án Một người vô tội không thể làm gì ngoài ngậm đắng nuốt cay khi bị cướp giữa ban ngày Mọi thứ đảo lộn, tiền bạc và địa vị lên ngôi chỉ có đạo đức của con người là đi xuống

4.NGHỆ THUẬT

Báu vật của đời khiến người đọc có cảm giác mới mẻ, thoải mái

khi không sử dụng ngôi kể thứ nhất mà dùng ngôi kể thứ ba để thuật lại câu chuyện Vì vậy, người đọc như bị lôi cuốn mạnh mẽ, họ trở nên tò

mò hơn trong cách kể của Kim Đồng Chính vì xưng tôi mà Kim Đồng

có tầm nhìn hạn chế hơn các nhân vật trong truyện Tuy nhiên, điều đó càng thôi thúc người đọc đến cuối tác phẩm nếu muốn biết rõ câu chuyện Thời gian trong truyện là thời gian tuyến tính, kéo dài gần một trăm năm Nếu kể tuần tự từng chi tiết theo trật tự có lẽ sẽ rất nhàm chán Do đó, tác giả cắt cốt truyện theo nhiều đoạn và kể dựa trên kí ức của nhân vật Kim Đồng Người đọc tưởng chừng như nhân vật trong truyện bỗng biến mất nhưng sau đó nó lại xuất hiện và xoay quanh số phận của nhau

Điều đặc biệt là Mạc Ngôn lại sử dụng yếu tố hư ảo trong câu chuyện hiện thực Thực và ảo hòa hợp với nhau khiến người đọc thấy lạ lẫm nhưng lại thích thú theo dõi Đan xen giữa hiện thực nội chiến, nạn đói, chiến tranh thế giới và cách mạng văn hóa là cái hư ảo trong hình ảnh nhân vật nữ nhà Thượng Quan Kết cấu chằng chịt, phi tuyến tính

mới mẻ nhưng vẫn giữ được hình thức biên niên sử truyền thống trong tác phẩm này Những hiện thực về tục trọng nam khinh nữ đan xen với hình ảnh Tiên chim chữa bệnh và bộ râu thép của Tư Mã Khố Ngoài ra tác giả sử dụng nguyên tắc huyền thoại hóa để phác họa những giấc mơ của Kim Đồng để báo trước hành trình gian truân mà gia đình Thượng Quan phải trải qua Nghệ thuật tài tình mà Mạc Ngôn sử dụng phản ánh hiện thực số phận con người

Báu vật của đời khái quát rất nhiều vấn đề con người trong tác phẩm Người đọc như nắm được những mấu chốt trong đời sống của người dân vùng Cao Mật Tác giả phơi ra tầng sâu của những mặt trái

trong tâm hồn con người Ông cho thấy “mặt người và mặt thú chỉ là hai mặt của một đồng tiền” Cách mạng văn hóa đem tới luồng gió mới

trong thân phận người phụ nữ và một số điều tích cực về kinh tế, văn hóa Tuy nhiên nó cũng làm chệch hướng tâm hồn con người khỏi

đường ray của cái đẹp Con người trở nên đảo điên, tha hóa, không rõ trắng đen trong từng lát cắt cuộc đời Số phận con người chảy dài trong các sự kiện của tác phẩm Báu vật của đời xuất sắc tái hiện những đau đớn, những sự thật trần trụi của một giai đoạn lịch sử đẫm máu Qủa thật, phải là một người can đảm thì Mạc Ngôn mới có thể nói lên những cái xấu xa của một xã hội Những tàn dư sau Cách Mạng văn hóa vẫn tồn động cho đến ngày nay Nó khiến bất cứ ai đọc tác phẩm đều phải nhìn lại Những số phận ấy chính là hiện thực cuộc sống, hiện thực của một giai đoạn lịch sử vùng Cao Mật mà Mạc Ngôn đã phác họa vô cùng thành công