con nguoi tri thuc trong van cua Chevkov va nam cao

KHOA VĂN HỌC MÔN NHỮNG NGUYÊN LÝ VĂN HỌC SO SÁN ĐỀ TÀI SO SÁNH BI KỊCH CON NGƯỜI TRÍ THỨC TRONG TRUYỆN NGẮN IONUTS CỦA CHEKHOV VÀ ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO PHẦN I GIỚI THIỆU CHUNG 1 Lý do chọn đề tài Văn h.

KHOA: VĂN HỌC MÔN: NHỮNG NGUYÊN LÝ VĂN HỌC SO SÁN

ĐỀ TÀI:

SO SÁNH BI KỊCH CON NGƯỜI TRÍ THỨC TRONG TRUYỆN NGẮN IONUTS

CỦA CHEKHOV VÀ ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO

PHẦN I: GIỚI THIỆU CHUNG

1 Lý do chọn đề tài.

Văn học so sánh là một bộ môn ra đời từ cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX và trởthành một bộ môn không thể thiếu trong nghiên cứu văn học Tuy nhiên, ở nước ta, vănhọc so sánh còn khá mới mẻ Tìm hiểu về văn học so sánh cũng là nhằm thực hiện chứcnăng làm sáng tỏ bản chất của văn học, con đường phát triển và các giá trị của văn học.Nghiên cứu văn học so sánh là để nhằm mục đích làm rõ những đặc thù của văn học dântộc với mối quan hệ của văn học quốc tế để tìm ra tính chất, quy luật phát triển chung củavăn chương trên phạm vi dân tộc và phạm vi thế giới

Nhằm thấy rõ hơn vị trí của văn học so sánh trong nghiên cứu văn học cũng như

từng bước làm quen với công việc nghiên cứu so sánh, chúng tôi thực hiện tiểu luận: “So sánh bi kịch con người tri thức trong truyện ngắn Đời Thừa của Nam Cao và Ionuts của Chekhov” như là một cách tiếp cận với công việc so sánh, tạo tiền đề cho những

bước phát triển về sau trong quá trình học tập, nghiên cứu

2 Lịch sử vấn đề.

Văn học so sánh ra đời và trở thành thiết yếu khi mà các nền văn học dân tộc ngàycàng tương tác mạnh mẽ với nhau, trong xu thế toàn cầu hóa, các nền văn hóa trên thế

giới có xu hướng xích lại gần nhau, văn học cũng không ngoại lệ Từ thực tiễn đó, bộmôn văn học so sánh xuất hiện như là một kết quả tất yếu của quy luật phát triển, sự rađời của văn học so sánh mang tính quốc tế to lớn, được nghiên cứu ban đầu từ tinh thầnquốc tế.

Văn học so sánh là nghiên cứu văn chương bên ngoài giới hạn xứ sở của một dântộc, là nó là nghiên cứu những mối quan hệ, giữa một bên là văn học với một bên là cáclĩnh vực khác như văn hóa, tín ngưỡng, nghệ thuật: “hội họa, điêu khắc, kiến trúc, âmnhạc ”, triết học, lịch sử, tôn giáo Tóm lại, đây chính là so sánh một nền văn chươngvới một nền văn chương khác, so sánh văn chương với các lĩnh vực khác trong đời sống

xã hội

Trong suốt quá trình vận động phát triển của văn học so sánh từ thế kỷ XVII đếnthế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX, có sự giao lưu về văn hóa và văn học nhờ sự phát triểnmạnh mẽ của chủ nghĩa tư bản, văn học so sánh phát triển ở khía cạnh so sánh lịch sửtrong nghiên cứu và chủ nghĩa lãng mạn bắt đầu lên ngôi Tại Đức, đầu thế kỷ XIX, văn

học so sánh trở thành một bộ môn và nó được quan tâm đến ở khía cạnh văn học, văn hóadân gian, ý thức dân tộc và ngôn ngữ, kiểu tư duy, sự quan tâm đến cá nhân sáng tạo đểtìm ra những cái ngoại lai.

Ở Việt Nam, văn học so sánh đến muộn hơn rất nhiều và chưa thực sự phát triểnmạnh mẽ Tuy nhiên, khi nghiên cứu về lịch sử văn học, lý luận văn học, phê bình vănhọc thì văn học so sánh được coi như công cụ đắc lực hỗ trợ cho ba hoạt động này Đồngthời, từ đó người ta hiểu rõ hơn về tác giả, tác phẩm, nhân vật, tư tưởng và cảm hứngnghệ thuật của tác giả Khi so sánh một tác giả, tác phẩm văn học Việt Nam với một tácgiả, tác phẩm nước ngoài đi trước, ta sẽ tìm ra những nét tương đồng, giao thoa cũng như

sự khác biệt để làm phong phú, sâu sắc hơn cái nhìn của chúng ta với lịch sử, văn học vàtác giả

3 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Nhiệm vụ của nghiên cứu văn học so sánh trong đề tài này là làm rõ những néttương đồng và khác biệt qua bi kịch con người trí thức của hai nhân vật chính trong hai

tác phẩm Ionuts và Đời Thừa của hai nhà văn Chekhov và Nam Cao, từ đó thấy được ýnghĩa của hai hình tượng nhân vật qua những nét giống và khác nhau, đồng thời cũng làtìm ra những sự ảnh hưởng của Chekhov đối với ngòi bút cũng như tư tưởng của nhà vănNam Cao.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu: Tác giả Chekhov với tác phẩm: Ionuts và Nam Cao với tácphẩm: Đời thừa; chú trọng chủ yếu vào tấn bi kịch của hai nhân vật chính là hai trí thức:Ionuts và Hộ

Phạm vi nghiên cứu: với giới hạn trong phạm vi một bài tiểu luận, nhóm thực hiệnchỉ tập trung vào hai tác phẩm chính “Ionuts và Đời Thừa”, đồng thời dựa vào những nétchính trong cuộc đời hai tác giả: Chekhov và Nam Cao; nội dung hai tác phẩm với haihình tượng nhân vật chính nhằm làm nổi bật những đặc điểm riêng của hai nhân vật, từ

đó thấy được quá trình diễn biến tấn bi kịch cuộc đời của hai trí thức Ionuts và Hộ cũngnhư những nét khác nhau về bút pháp nghệ thuật của hai tác giả

5 Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình thực hiện đề tài, nhóm vận dụng những phương pháp chủ yếu như:phân tích, nghị luận, chứng mình… đồng thời dựa trên những tiêu chí của văn học sosánh để tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt trong nghệ thuật miêu tả, cuộc đờicủa nhân vật trong tác phẩm và tư tưởng nghệ thuật, ý nghĩa tác phẩm

của thân phụ đã khiến nhà văn tương lai sớm có ý nghĩ già trước tuổi Khoản thời giansống ở tỉnh lẻ Taganrôc đã giúp ông tích lũy hiện thực đời sống để xây dựng trong sángtác của mình Đặc biệt nó đã nung nấu trong ông quyết tâm vượt lên hoàn cảnh, tìm cáchkhẳng định mình với cuộc đời "Tôi không có thời ấu thơ"- Sau này, Chekhov đã chuachát nhớ lại.

Chekhov vừa là nhà văn vừa là thầy thuốc nhưng nhà văn xuất hiện trong conngười ông sớm hơn Ông bắt đầu viết từ những năm 1876 với truyện ngắn “Bức thư…gửi vị hàng xóm đọc giả” và một số truyện ngắn khác lần lượt in trên báo và tạp chí.Những truyện ngắn trong thập niên 1890 đem lại một cái nhìn rộng lớn về xã hội nướcNga cuối thế kỷ XIX, miêu tả sự chính xác về xã hội của cuộc đời những nông dân, tríthức, giáo sĩ, phụ nữ và trẻ em trong những bối cảnh có tính phổ cập và bất biến với thờigian

Từ năm 1887, ông thực sự bước vào "văn học lớn" và chiếm lĩnh đỉnh cao của nó.Truyện ngắn và truyện vừa của Chekhov trong giai đoạn này không chỉ đưa ra những

điển hình của cuộc sống phù phiếm, nhỏ hẹp, tù túng tha hóa con người trong “Người đàn

bà phù phiếm”, “Người trong bao”, “Ionuts”, “Phòng số 6”… mà còn thể hiện những nỗibuồn nhân thế, những trăn trở, những sự bừng tỉnh của ý thức con người muốn vùng thoátkhỏi bi kịch đời thường Bi kịch giao cảm giữa con người với con người, ý thức về cuộcsống hoài phí có thể đến khi mất mát người thân, khi tuổi già và bệnh tật cận kề qua trongtruyện ngắn “Nỗi thống khổ”, “Câu chuyện buồn tẻ”… Ý thức ấy cũng có thể được cópnhặt từ nỗi bực dọc mơ hồ về những điều vặt vãnh trong cuộc sống đời thường ở “Thầygiáo dạy văn” Sự trăn trở và bừng tỉnh ấy có thể đến cùng với khát vọng tình yêu, khátvọng sáng tạo trong “Tu sĩ vận đồ đen”, “Người đàn bà có con chó nhỏ”

Chekhov được xem như là người đã nâng thể loại truyện ngắn lên một tầm cao mớitrong nền văn học Nga và văn học của thế giới Với cái nhìn trầm tĩnh, trung thực vềnhững nhân vật, Chekhov thể hiện nội tâm và cảm nghĩ của họ một cách gián tiếp, qua ẩn

dụ thay vì miêu tả trực tiếp qua kết cấu giản dị Những tác phẩm của Chekhov biểu hiệnsâu xa ẩn lấp dưới bề mặt cuộc đời thường của những con người bình thường Truyệnngắn của Chekhov có chiều sâu tâm lý rất lớn, lột tả rất xác thực các tinh tế nội tâm đặctrưng của các tầng lớp người Nga thế kỷ XIX nhất là thành phần thị dân, trí thức trung

lưu và thợ thuyền trong các thành phố đang hình thành của nước Nga, nên có thể nóiChekhov là nhà văn của tầng lớp thành thị Nga Ngôn ngữ của truyện ngắn Chekhov rấttinh tế đã nâng tiếng Nga lên tầm hiện đại và làm giàu rất nhiều cho loại ngôn ngữ này.Ông là nhà văn đã để lại ảnh hưởng rất lớn lên văn học và văn hoá Nga cũng như trongvăn học thế giới.

Là một nhà văn đỉnh của văn học hiện thực nga thế kỉ XIX, Chekhov coi tính

“chân thực” là điều kiện tiên quyết trong sáng tác của mình: “Văn học được gọi là nghệ

thuật chính bởi nó miêu tả cuộc sống như nó đang có trên thực tế Mục đích của nó là

sự thật tuyệt đối và trung thực” Một cuộc sống thực tế với ông là một cuộc sống với tất

cả những điều tầm thường vặt vãnh, quẩn quanh, với những con người bình thường củađời thường Cuộc sống đó mang những vận động bề mặt hết sức đơn điệu và tẻ nhạt,nhưng lại ngầm ẩn chứa những vận động tâm trạng phức tạp và tinh tế: những day dứt,bức bối, những sự bừng tỉnh bất ngờ, những dự cảm, ước mơ đôi lúc còn mơ hồ chưađược ý thức hết Những năm 1880 xã hội nước Nga vô cùng biến động, Nga HoàngAlecxandrơ lên ngôi ra sức củng cố chế độ quân chủ chuyên chế khiến nước Nga bao

trùm trong một bầu không khí ngột ngạt Vì vậy, đối tượng miêu tả chủ yếu trong sángtác của Chekhov chính là cuộc sống với đầy rẫy những sự lặp lại quẩn quanh, nhàm chán,đời thường Tác phẩm của ông tạo cho người đọc cảm giác chán ghét cuộc sống nhàmchán, tầm thường, đê tiện của con người

Chekhov đã tham gia rất nhiều hoạt động xã hội cứu trợ và chống bệnh dịch tảcũng như phát triển giáo dục Ông đã làm tất cả những điều có thể làm được ở những nơiông sống và đi qua Chekhov còn thực hiện cuộc hành trình gian khổ đi hơn 12 ngàn cây

số đến với đảo Xakhalin – trung tâm ngục tù chế độ Nga hoàng Ông sống lăn lộn batháng trời với tù nhân để mắt thấy tai nghe vô vàn những câu chuyện bi kịch để cho thấytrong sáng tác của ông nước Nga như một nhà tù Chekhov lao động sáng tạo khôngngừng mặc dù căn bệnh lao phổi đã hành hạ cuộc đời ông Năm 1904 ông qua đời tạiĐức

Tác phẩm của Chekhov bắt đầu được dịch ra tiếng Việt từ năm 1943 Sáng tác củaông ảnh hưởng đến những cây bút văn xuôi lớn củaViệt Nam như Thạch Lam, NguyễnTuân, đến nhà viết kịch Nguyễn Đình Thi… và đặc biệt trong đó Nam Cao.

1.2 Tác giả Nam Cao.

Nam Cao tên thật là Trần Hữu Tri (1917-1951), quê ở Hà Nam Ông là một nhàvăn hiện thực lớn của nền văn học Việt Nam Ông có nhiều đóng góp quan trọng đối vớiviệc hoàn thiện phong cách truyện ngắn và tiểu thuyết Việt Nam ở nửa đầu thế kỷ 20

Ông xuất thân từ một gia đình Công giáo bậc trung Ông đã phải làm nhiều nghề

để kiếm sống Đến với nghề viết văn cũng từ mục đích mưu sinh Năm 1941, tập truyện

đầu tay Đôi lứa xứng đôi (Chí Pheò) với bút danh Nam Cao được đón nhận như là một

hiện tượng văn học thời đó Sau khi Nhật tham gia chiến trường Đông Dương, Nam Cao

cho ra đời nhiều tác phẩm trong đó tiêu biểu là “Sống mòn”.

Trong cuộc đời cầm bút, Nam Cao luôn suy nghĩ về vấn đề Sống và Viết Thời gian

đầu lúc mới cầm bút, ông chịu ảnh hưởng của văn học lãng mạn đương thời Dần dầnnhận ra thứ văn chương đó xa lạ với đời sống lầm than của người lao động, ông đã đoạntuyệt với nó và tìm đến con đường nghệ thuật hiện thực chủ nghĩa Vì vậy, các tác

phẩm gây nên tiếng vang lớn của ông lần lượt xuất hiện: Giăng sáng (1942); Đời thừa (1943).

Trước Cách Mạng, ông viết hai đề tài chính đó là đề tài người nông dân và đề tàitrí thức tiểu tư sản Trong đó, mảng đề tài trí thức tiểu tư sản là một mảng cần chú ý Với

đề tài này, Nam Cao viết “Sống mòn”, “Mua nhà”, “Giăng sáng”… và đặc biệt là tácphẩm “Đời thừa” Ông đã xây dựng được cả một tấn bi kịch của tầng lớp tri thức nghèotrong xã hội cũ thông qua văn sĩ Hộ - nhân vật chính trong đời thừa Với bi kịch của Hộ,Nam Cao bộc lộ rõ là một cây bút nhân đạo sâu sắc và cao cả mà như Chekhov đã từng

nói: “một người nghệ sĩ chân chính phải là một nhà nhân đạo từ trong cốt tủy”. 

Bi kịch đầu tiên của Hộ là bi kịch của một nhà văn Nam Cao đã đưa ra công thức

của một nhà văn chân chính đó là phải “sống đã rồi hãy viết” Điều này từng thấy trong

hình ảnh của nhà văn Chekhov Ông khuyên các nhà văn cần phải đi nhiều, khi đi xe hỏathì nên đi hạng ba nghĩa là đi với “nhân loại lớn”, cùng với quần chúng lao khổ, vớinhững người ở dưới đáy xã hội Vậy giữa Chekhov và Nam Cao phải chăng có mối liên

hệ nào đó?

Xem lại quá trình lịch sử chúng ta thấy rằng vào đầu thế kỉ XX, Việt Nam bắt đầutiếp xúc với văn học Phương Tây, trong đó có Nga Văn học Nga được dịch ra nhiều tácphẩm của các nhà văn nổi tiếng Chính công tác dịch thuật đã mở ra một cánh cửa giúpvăn học Việt Nam tiếp nhận và có những bước chuyển rất mới Từ năm sau 1945 đếnnhững năm 1987 thì văn học Nga đã được dịch hơn 900 tác phẩm, đủ để thấy sức hút của

nó rất lớn đối với nền văn học Việt Nam Là một tác giả kinh điển Nga, cũng nhưDostoievski và Tolstoi, Chekhov đã có mặt ở Việt Nam Khảo sát bản thống kê các tácphẩm văn xuôi cổ điển của Nga được dịch ở Việt Nam thì chúng ta thấy rằng một trong

những tác phẩm đầu tiên của Chekhov được dịch ra tại Việt Nam đó là “Nỗi lòng ai tỏ”Tiểu thuyết thứ bảy vào ngày 17/ 10/ 1943 do Chiêu Đàm dịch

Đặc biệt, với trường hợp Chekhov với Nam Cao đã khiến cho nhiều nhà nghiêncứu phải bận tâm Rõ ràng giữa hai nhà văn có sự khác biệt về “cơ địa sáng tác”, bối cảnh

xã hội và văn hóa Tuy nhiên, việc so sánh hai nhà văn này vẫn có thể có khả thi nếu sosánh ở nhiều góc độ Vào thời kì văn hóa phương Tây du nhập vào Việt Nam, có lẽ NamCao đã có cơ hội tiếp thu những tư tưởng văn hóa mới trong đó có Chekhov Theo hồi kícủa Tô Hoài cũng như hồi ức của nhiều nhà văn quen biết Nam Cao đều thừa nhận rằng,Nam Cao luôn bày tỏ niềm say mê của mình đối với văn hào Chekhov Chekhov là nhàvăn được Nam Cao yêu thích và nể phục Vậy nên, nhìêu người cho rằng Nam Cao đượccoi là nhà văn đã tiếp thu rất sáng tạo ảnh hưởng của văn học Nga, đặc biệt là của

Chekhov Ông hay nhắc đến Chekhov và có hướng đi gần giống Chekhov Nếu Chủ

nghĩa hiện thực Nga khởi đầu là Puskin và kết thúc một cách hoàn mĩ với nhà vănChekhov thì ở Việt Nam Nguyễn Công Hoan đạt đỉnh cao ở giai đoạn đầu chủ nghĩa hiệnthực và kết thúc chặng đường ấy trong sáng tác của Nam Cao

Cuối những năm 1980, Chekhov quan tâm đến sự khủng hoảng của giới trí thức,tình trạng hoang mang, bế tắc, thiếu nghị lực trong thời kì đen tối của nước Nga.Chekhov phê phán thói tầm thường dung tục, cuộc sống tiểu tư sản ngột ngạt và ngưngđọng với những ảnh hưởng độc hại của nó Điều này có sự gặp gỡ trong sáng tác củaNam Cao về sau Nam Cao cũng viết về người trí thức lâm vào bi kịch trong lối sốngmòn của bản thân Nam Cao đã phản ánh trung thực cuộc sống mòn mỏi, bế tắc của tầnglớp trí thức tiểu tư sản , đồng thời phản ánh một xã hội đen tối ngột ngạt trước thảm hạichiến tranh đế quốc Ông phê phán lối sống mòn thật thảm hại, kéo lê cuộc sống vônghĩa, tẻ nhạt của mình qua những ngày vô vị, một lối sống mà theo Nam Cao là không

xứng đáng với cuộc sống con người Nam Cao viết “những chuyện không muốn viết” như Chekhov để đạt tới giá trị nhân văn, nhân bản trong số phận con người Trong Đời Thừa, Nam Cao xây dựng bi kịch tha hóa về tâm hồn và lí tưởng của tầng lớp trí thức.

Trong Chí Phèo, ông vạch trần bi kịch không được làm người, không được quay về vớibản chất lương thiện của Chí Phèo Điều này Chứng tỏ giữa Chekhov và Nam Cao ítnhiều cũng có sự đồng điệu

Có một sự gặp nhau trong sáng tác của cả hai tác giả đó là không gian nghệ thuật.Nếu Chekhov phản ánh cuộc sống tù túng của nước Nga buổi giao thời như một nhà tùvới những cánh cửa luôn đóng, căn phòng và hàng rào bao quanh thì Nam Cao cũng khắchọa xã hội Việt Nam tù túng trong những ngôi nhà tối tăm và các ngõ hẻm để tả thựccuộc sống bế tắc của xã hội Việt Nam trước Cách Mạng tháng tám.

Nhân vật trong sáng tác của Chekhov thường bị nhấn chìm trong cuộc sống đơnđiệu, tầm thường, không có việc gì để làm và dần họ chết một cái chết trong tâm hồn nhưnhân vật Ionuts Chekhov dường như đóng sẵn cổ quan tài cho cuộc sống ngột ngạt của

xã hội Nga lúc bấy giờ Ở Nam Cao chúng ta cũng bắt gặp sự tương tự, nhân vật trongtrang viết Nam Cao hiện lên chìm nghỉm, không thoát khỏi guồng quay vội vã của miếng

cơm manh áo thậm chí là “những bận rộn tẹp nhẹp” của nhân vật Hộ Một loạt nhân vật

trí thức trong tác phẩm Nam Cao (Thứ, Điền, Hộ…) biết bao khát khao với lí tưởng caođẹp đều chỉ là dự định, không bao giờ chạm được tương lai Cuộc sống các nhân vật của

Nam Cao dẫm chân tại chỗ, không thoát kiếp “Đời thừa” và “Sống mòn”

Miêu tả những bi kịch đời thường của những người tri thức, sáng tác của Chekhov

và Nam Cao đã mở ra một trang mới cho chủ nghĩa hiện thực mà nguyên tắc sáng táchàng đầu là tính cách điển hình trong hoàn cảnh điển hình Trong sáng tác của hai nhàvăn không có những anh hùng hay những tội đồ khét tiếng, mà bất cứ con người nào, cho

dù là những “y”, “thị”, “hắn”, “gã” đều có thể trở thành những nhân vật điển hình; những

sự kiện vặt vãnh : hai người bạn học cũ – một béo một gầy lâu ngày mới găp nhau, anhgầy có hành vi khúm núm, nịnh bợ khi biết anh béo làm quan to ( “Anh béo anh gầy” )

Chekhov và Nam Cao còn có sự đồng điệu trong việc phát triển một dòng hiện

thực tâm lí Chúng ta thấy rõ điều này qua Chí Phèo Tác phẩm này bất hủ nhờ khả năng diễn tả thật sinh động, ám ảnh quá trình chông chênh tỉnh say, say -tỉnh, người - thú, thú - người trong vòng tuần hoàn của làng Vũ Đại Ngoài ra, tác phẩm của Chekhov còn bật

lên cái đáng cười, đáng lên án Đó là những tình huống trớ trêu, là thái độ, lối sống tầmthường, dung tục về tinh thần Cái đáng cười ấy cất lên vừa xót xa, vừa mạnh mẽ quyết

liệt, phủ định sự méo mó nhân cách, sự què quặt của tâm hồn, nhằm mục đích “chắt lọc, loại bỏ từng giọt nô lệ ra khỏi con người” Nam Cao thường viết về sự “sống mòn” khiến

người đọc không khỏi bật cười trước tình trạng “sống mòn” Tiếng cười của Nam Caophát họa sao chua chát, lột trần cái hèn, cái dối trá Sự gặp gỡ giữa Nam Cao và Chekhov

ở đây là cảm hứng phê phán và chủ nghĩa nhân đạo muốn phục sinh tâm hồn người trong mỗi con người

Trong giai đoạn đầu của quá trình hiện đại hoá văn học ở thế kỉ XX, sự tiếp nhậnvăn học Nga của văn học Việt Nam được hình thành, phát triển trên cơ sở những tiền đềlịch sử, xã hội, văn hoá với nhiều biến động sâu sắc Văn học Nga đã trở thành người bạntri âm lớn của văn học Việt Nam, tác động rõ rệt đến các khía cạnh sáng tác văn học, đặcbiệt là trường hợp giữa Chekhov và Nam Cao Văn học hiện thực Việt Nam đã thành tựukết tinh ở Nam Cao, vì vậy chúng ta nhìn thấy nhiều nét tương đồng với chủ nghĩa hiệnthực của Chekhov Mỗi nhà văn Việt Nam có điều kiện tiếp xúc với văn học Nga qua bảndịch tiếng Pháp hoặc tiếng Việt đều đã học tập được ở đây những điều bổ ích và vận dụngvào sáng tác của mình

1.3 Tóm tắt hai tác phẩm Ionuts và Đời Thừa.

1.3.1 Ionuts của Chekhov.

Ionuts được xem là một trí thức, anh là một bác sĩ có hoài bão và ước mơ cao đẹp.Anh luôn nghĩ về những điều tốt đẹp trong cuộc sống và thảnh thơi sống với những lýtưởng cao đẹp của mình Anh được bổ nhiệm về một bệnh viện nhà nước và ăn lương củahội đồng tự quản Ionuts được giới thiệu và kết thân với gia đình giàu có và được coi làtri thức ở trên thành phố - Gia đình Turkin Gia đình này có thói quen phong lưu làhưởng thụ những bữa ăn ngon, ông chồng thích kể chuyện tiếu lâm, bà vợ thích viết văn

và đọc cho khách nghe những trang văn bà tự viết, cô con gái mười tám tuổi tên là:Eekaterina Ivanopna xinh đẹp, thích chơi đàn dương cầm, luôn mơ ước mình trở thànhmột nghệ sĩ vĩ đại, yêu và tôn thờ nghệ thuật Sau nhiều ngày qua lại và gặp gỡ với giađình Turkin, Ionuts đã đem lòng yêu say đắm Eekaterina và cầu hôn nhưng bị cô cựtuyệt Đau khổ và hụt hẫng, Ionuts bắt đầu sống những chuỗi ngày dài trong cô đơn, buồn

tẻ chán ngắt, dùng rượu để giải tỏa và trở nên thảm hại cả về vẻ bề ngoài lẫn tâm hồn.Ionuts cứ sống những năm tháng còn lại trong sự buồn tẻ, vòng luẩn quẩn của công việc,kiếm tiền, lòng tham vật chất và những thú vui giải trí bạc nhược và nhàm chán Ionutsquyết định từ bỏ tình yêu và mơ ước ngày xưa với cô gái mình yêu, không kết thân với

gia đình Turkin nữa kể cả khi cô gái muốn anh quay lại Ionuts sống chuỗi ngày cô độc,tham tiền, nghiện rượu, sống luẩn quẩn, nhàm chán đến vô vị.

1.3.2 Đời thừa – Nam Cao:

Hộ là một văn sĩ nghèo mang trong mình nhiều hoài bão ước mơ Anh là người có

lí tưởng sống rất cao đẹp Là một nhà văn, anh đã từng ước mơ có những tác phẩm lớn,

có giá trị vượt thời gian và anh luôn quan niệm: “Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, sáng tạo những gì chưa có” và

trước khi viết ra những áng văn bất hủ thì Hộ phải làm một con người chân chính Hộ đãsuy nghĩ, đắn đo và quyết định làm một con người chân chính khi “cúi xuống cứu vớtcuộc đời mẹ con Từ” - một người phụ nữ bất hạnh và đau khổ Nhưng từ khi cứu vớtcuộc đời Từ, cưới Từ về làm vợ, anh phải lo cho cuộc sống của cả gia đình chỉ với nhữngđồng tiền ít ỏi của nghề viết văn, Hộ đã rơi vào tình trạng khốn khổ bởi những lo toancơm áo tủm mủn hằng ngày làm mất đi cả những cảm xúc, ý tưởng Tạm gác ước mơ

hoài bão để nuôi gia đình, anh buộc phải viết những trang văn mà anh cho là: “quấy loãng một thứ văn chương bằng phẳng dễ dãi” Từ đó những cuốn sách viết vội vàng

được in ra, những bài báo nhạt nhẽo người ta quên ngay sau khi đọc, và rồi nỗi lo cơm

áo, những dằn vặt lương tâm của một nhà văn đã biến anh thành một người đàn ông vũphu, đê tiện, nhỏ nhen với vợ con Anh uống say rồi hành hạ, đánh đập vợ con, rồi lại ânhận, dày vò day dứt lương tâm, lại thấy mình thật “khốn nạn” Hộ rơi vào cái vòng luản

quẩn, không lối thoát, đó là tấn bi kịch cuộc đời anh, mà Nam Cao gọi đó là: “Đời Thừa”.

2 Điểm tương đồng trong hình tượng tri thức của Đời thừa và Ionuts.

2.1 Hình tượng trí thức với những hoài bão đẹp lúc ban đầu.

Hai hình tượng trí thức xuất hiện trong tác phẩm là nhân vật mang lí tưởng đẹp.

Khi phác họa nhân vật Ionuts Chekhov đã xây dựng một chàng thanh niên mới tốt nghiệpngành bác sĩ, Ionuts rất tài năng và còn rất trẻ Ionuts yêu đời với một niềm say mê củatuổi trẻ, “anh ta đi bộ lững thững, vừa đi vừa khe khẽ hát” bởi vì anh ta lúc bấy giờ không

có ngựa Anh ta “ăn trưa ngoài phố, dạo chơi trong công viên” với một niềm hăng say

của tuổi trẻ Ionuts trong con mắt của người dân thành thị lúc bấy giờ là một vị bác sĩ tàinăng và nhân đạo khi anh thường xuyên nhắc đến nhà thương và hay chữa bệnh cho mọingười Anh ta đón nhận mọi thứ trôi vào cuộc đời một cách nhẹ nhàng và xem những

điều ấy khá ổn Anh ta đi một quãng đường rất dài nhưng lại “không hề cảm thấy mệt mỏi chút nào”, “ngược lại anh có cảm tưởng rằng mình có thể sẵn sàng đi một quãng đường dài gấp đôi như thế” Có thể thấy, Ionuts được xây dựng là một nhân vật trí thức tràn đầy

tài năng và sức sống Nam Cao cũng đã xây dựng một hình tượng nhân vật trí thức trongtác phẩm “Đời thừa” mang lí tưởng sống đẹp và tràn đầy nhiệt huyết, dù phải trải quanhiều thử thách vật chất đó chính là Hộ Người tri thức này khao khát làm một nhà văn

chân chính như lời anh ta nói: “Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho, văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những gì chưa có” Cũng chính vì

như vậy mà Hộ coi thường vật chất, đề cao giá trị tinh thần trong suy nghĩ và hành động

của một người trí thức Hộ có thể chịu vất vả chỉ để viết ra “một tác phẩm sẽ làm lu mờ hết các tác phẩm khác cùng ra một thời” Hộ luôn khát khao say mê với nghệ thuật Hắn chỉ lo vun trồng cho cái tài sản của hắn ngày một thêm nảy nở, chính vì vậy mà “hắn

đọc, ngẫm nghĩ tìm tòi, nhận xét và suy tưởng không biết chán” “Đối với hắn lúc ấy, nghệ thuật là tất cả, ngoài nghệ thuật, không còn gì đáng quan tâm nữa” Hắn chấp nhận

sự khốn khổ ấy để đạt tới đỉnh cao, để đẻ ra đứa con tinh thần - “một cái gì đó vừa lớn lao vừa cao cả, vừa đau đớn vừa phấn khởi. Nó ca ngợi tình thương, lòng bác ái, sự công bình, nó làm người gần người hơn" Anh muốn khẳng định vị trí, chỗ đứng của mình

trong xã hội bằng việc lao động nghệ thuật chân chính và thăng hoa với đứa con anh đang

ấp ủ Với khát vọng mãnh liệt như vậy, vật chất sẽ không khiến Hộ phải phân tâm và nảnlòng Nếu có người cho rằng Hộ háo danh hay chỉ là kẻ mơ mộng trăng sao thì khôngchính xác Bởi văn của Hộ lại là một thứ văn vừa phấn khởi, vừa đau đớn và ngập trànlòng nhân đạo sâu sắc Chúng ta nhận ra cả hai nhân vật này đều là trí thức trong xã hội,

họ bước vào đời với tâm thế phấn khởi và khao khát dấn thân cống hiến

Đồng thời, hai nhân vật đều từng yêu rất say đắm và hạnh phúc với tình yêu đó của mình Chàng trai Ionuts cũng một thời gian say mê Ivanopna, nàng là cô gái “đọc rất nhiều, điều này làm Xtarxep rất thích”, anh ta thường “xúc động hỏi nàng xem mấy ngày vừa qua nàng đã đọc sách gì và anh say sưa nghe nàng kể lại những gì nàng đã đọc”.

Ionuts dần dần yêu say đắm cô gái đánh đàn và quyết định đến cuộc hẹn với một địa điểmkhông phù hợp cho các cuộc hẹn ấy - nghĩa địa Trò bỡn cợt ấy của Ivanopna khiến

Ionuts “muốn gào lên rằng anh đang khao khát, đang chờ đón tình yêu dù bất kì thế nào” Mặc dù bị trêu đùa nhưng Ionuts chẳng những không tức giận mà ngày hôm sau

anh còn cầu hôn Kochich Ionuts là một chàng bác sĩ giỏi mang trái tim chứa đựng mộttình yêu mãnh liệt, anh không chùng bước mà anh đã bất chấp tất cả để được yêu và cướiKochich Ionuts đã yêu say đắm như thế, còn Hộ trong Đời thừa cũng mang một trái timthật bao dung Hộ đã cứu vớt cuộc đời của một người đàn bà khốn khổ bị bỏ rơi, Hộ đã

kéo một con người sắp rơi vào vực sâu tăm tối trở lại với ánh sáng Hộ đã “cúi xuống nỗi đau khổ của Từ” để rồi hạnh phúc vì chính điều mình làm “Hộ mở rộng đôi cách tay đón lấy Từ” và đã được trả cho một cái giá xứng đáng bởi Từ là một người vợ “ngoan, phục tùng và rất tận tâm” Hộ sung sướng vì điều đó Qủa thật, cái “hành vi đẹp” ấy đã đem đến cho cuộc đời Hộ một “tình yêu rất êm đềm” và “hắn chỉ còn nghĩ đến gia đình, chỉ cốt làm sao nuôi được gia đình” Hộ như một vị ân nhân, một vị thánh đối với cuộc

đời của Từ Phải là một người đàn ông yêu say đắm và có lòng nhân hậu như Hộ thì mớichấp nhận một người đàn bà từng lầm lỡ như Từ Nam Cao đã rất khéo léo khi xây dựng

hình tượng trí thức mang hoài bão lớn lao về nghệ thuật và mang trái tim rộng lớn vềnhân sinh Qua đó ta thấy cả hai nhân vật trí thức đều mang một tình cảm thiêng liêng vàmạnh mẽ dù cho hai người phụ nữ đều có những khuyết điểm – Sự vô tâm của Kochich,

sự lầm lỡ của Từ Nhưng chính tình yêu thương đã khiến cho hai nhân vật trí thức nàyvượt lên mọi rào cản để khẳng định giá trị tình yêu của mình và say đắm với tình yêu caođẹp ấy

2.2 Sự tha hóa của hình tượng người tri thức bắt nguồn từ những va chạm xã hội.

Hộ và Ionuts đều từng có lí tưởng sống đẹp nhưng vỡ mộng và trở nên sống mòn vì tác động trong đời sống xã hội Tưởng chừng như họ sẽ đạt được những khát vọng của

tuổi trẻ, những lí tưởng đẹp của một người tri thức, ấy vậy mà họ đã không thành công

Ionuts là một bác sĩ giỏi giang có thể “chữa được ít nhiều cho Vera Ioxipopna” về chứng đau đầu của bà ta và nhận được lời khen của bà rằng Ionuts “là một bác sĩ giỏi khác thường” Nhưng dần dần anh đến thăm gia đình Turkin “không phải vì chứng bệnh đau đầu của bà chủ nữa…” mà vì Kochich Anh yêu Kochich nồng nàn đến đau khổ nhưng