Microsoft Word Lap rap phan doan khoi 0 BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH BÀI GIẢNG MÔ ĐUN LẮP RÁP PHÂN ĐOẠN KHỐI NGHỀ CHẾ TẠO VỎ TÀU THỦY TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG Ban hành kèm theo Q[.]
Trang 1BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH
- -
BÀI GIẢNG
MÔ ĐUN: LẮP RÁP PHÂN ĐOẠN KHỐI
NGHỀ: CHẾ TẠO VỎ TÀU THỦY
TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG
Ban hành kèm theo Quyết định số: / QĐ- ngày tháng
năm của
Nam Định, năm 2018
Trang 2TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép
dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh
thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm
LỜI GIỚI THIỆU
Mô đun Lắp ráp phân đoạn khối là mô đun chuyên ngành của nghề chế tạo vỏ tàu
thủy Mô đun cung cấp cho người học cách xác định vị trí của các phân đoạn khối
trong kết cấu tổng thể của thân tàu, từ đó đưa ra phương án thi công lắp ráp phân đoạn
khối đó Giúp người học tự xây dựng được một quy trình lắp ráp phân đoạn khối hoàn
thiện từ việc lựa chọn bệ khuôn, lấy dấu và lắp đặt chi tiết kết cấu của phân đoạn lên
trên bệ khuôn để tạo thành một phân đoạn hoàn chỉnh đạt được các yêu cầu về hình
dạng và kích thước theo yêu cầu đặt ra của bản vẽ
Trong lần biên soạn đầu tiên này, mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng bài giảng
vẫn còn nhiều vấn đề chưa đề cập hết hoặc còn thiếu sót Vì vậy, chúng tôi rất mong
được sự góp ý xây dựng và phê bình chân thành của bạn đọc
Nam Định, ngày tháng năm 2018 Tham gia biên soạn
Chủ biên: Vũ Văn Ngưu
Trang 3MỤC LỤC
LỜI GIỚI THIỆU 1
MỤC LỤC 2
BÀI GIẢNG MÔ ĐUN 3
Bài 1: Lắp ráp phân đoạn đáy đơn 4
1.1 Kết cấu phân đoạn đáy đôi 4
1.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn 5
1.3 Rải tôn đáy trong lên bệ khuôn 5
1.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu đáy 5
1.5 Lắp kết cấu lên tôn đáy trong 6
1.6 Lắp tôn đáy ngoài lên trên phân đoạn 7
1.7 Hàn hoàn thiện 8
1.8 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hoá 8
Bài 2: Lắp ráp phân đoạn mạn 10
2.1 Kết cấu phân đoạn mạn 10
2.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn 11
2.3 Rải tôn mạn trong lên bệ khuôn 11
2.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu lên tôn mạn trong 11
2.5 Lắp kết cấu lên tôn mạn trong 12
2.6 Lắp tôn mạn ngoài lên phân đoạn 14
2.7 Hàn hoàn thiện 14
2.8 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hoá 15
Bài 3: Lắp ráp phân đoạn vách đôi 16
3.1 Kết cấu phân đoạn vách đôi 16
3.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn 16
3.3 Rải tôn vách lớp thứ nhất lên bệ khuôn 17
3.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu vách 17
3.5 Lắp kết cấu lên tôn vách 18
3.6 Lắp tôn vách lớp thứ hai lên phân đoạn 18
3.7 Hàn hoàn thiện 19
3.8 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hoá 19
Trang 4BÀI GIẢNG MÔ ĐUN Tên mô đun: Lắp ráp phân đoạn khối
Mã số mô đun: MĐ29
I Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học
- Vị trí: Lắp ráp phân đoạn khối là mô đun thuộc khối kỹ năng nghề được bố trí sau khi học xong MĐ28
- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc
- Ý nghĩa và vai trò của môn học: Mô đun giúp người học xác định được các phân đoạn khối trong tổng thể kết cấu của thân tàu Sau đó đưa ra được phương án thi công để lắp ráp được phân đoạn khối đo
II Mục tiêu môn học:
- Về kiến thức:
+ Xác định được vị trí của phân đoạn khối trên kết cấu tổng thể thân tàu
+ Hiểu được kết cấu của các phân đoạn khối trên tàu thủy
- Về kỹ năng:
+ Đưa ra được phương pháp lắp ráp các phân đoạn khối
+ Thực hiện được việc lắp ráp phân đoạn khối đảm bảo được các yêu cầu kỹ thuật đặt ra trong kết cấu tổng thể thân tàu
Trang 5Bài 1: Lắp ráp phân đoạn đáy đơn
1 Mục tiêu:
- Trình bày được quy trình lắp ráp phân đoạn đáy đôi;
- Lắp ráp được phân đoạn đáy đôi đảm bảo yêu cầu kỹ thuật
2 Nội dung của bài:
1.1 Kết cấu phân đoạn đáy đôi
Đáy đơn trong khu vực mũi và khu vực lái tàu có biên dạng cong theo tuyến hình tàu tại khu vực này Kết cấu phân đoạn đáy đơn bao gồm:
+ Đà ngang thường: thường có kết cấu dạng dầm chữ L, được bố trí tại các vị trí sườn thường, kết hợp với các kết cấu khỏe tạo thành một khung giàn đáy cứng vững
+ Tôn đáy ngoài: là lớp tôn đáy ngoài cùng của kết cấu thân tàu, biên dạng cong của tấm tôn đáy thể hiện cho độ cong của thân tàu
+ Tôn đáy trong: là lớp tôn đáy bên phía trong của kết cấu phần đáy tàu Lớp tôn đáy trong này kết hợp với kết cấu đáy tàu tạo thành một kết cấu dạng khối đảm bảo tính kín nước trong trường hợp lớp tôn đáy ngoài bị thủng Đồng thời lớp tôn đáy trong còn tạo thành một mặt phẳng sàn để chứa hàng hóa, sàn đi lại tại khu vực mũi và khu vực lái của thân tàu
Trang 61.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn
Trước hết chúng ta tiến hành lấy dấu trên bệ khuôn vạn năng Căn cứ vào kích thước của phân đoạn đáy đôi cần chế tạo để chúng ta lựa chọn vị trí lấy dấu cho phù hợp, chọn vị trí sườn chuẩn ban đầu để tiến hành việc lấy dấu Trong quy trình lắp ráp kết cấu đáy đôi chúng ta thường tiến hành chọn mặt phẳng tôn đáy trong để làm mặt phẳng chuẩn lắp ráp các kết cấu Do đó khi lấy dấu trên bệ khuôn chúng ta xác định chiều cao của các cột chống vạn năng ở cùng một cao độ để tạo thành một mặt phẳng chuẩn ban đầu và được đặt tại các vị trí các sườn lắp ráp Điểm chuẩn và đường chuẩn được chọn ở đây thường trùng với vị trí của đường cắt dọc giữa tâm tàu và các đường cắt dọc đáy, đồng thời trùng với vị trí đường sườn
1.3 Rải tôn đáy trong lên bệ khuôn
Việc rải tôn đáy lên trên bệ khuôn được tiến hành từ giữa ra hai bên mạn Tấm tôn đáy giữa được rải về hai phía của sống chính đáy, sau đó tiến hành rải các tấm tôn tiếp theo theo thứ tự từ giữa ra đến vị trí ngoài cùng của đáy tàu Các tấm tôn được rải lên trên bệ khuôn vạn năng được hàn đính vào thanh chống của bệ khuôn và hàn nối với nhau đảm bảo yêu cầu kỹ thuật
1.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu đáy
Sau khi rải xong tấm tôn đáy chúng ta tiến hành vạch dấu vị trí các kết cấu lắp đặt trên tấm tôn đáy Vị trí lấy dấu bao gồm:
Trang 7+ Lấy dấu vị trí lắp đặt sống chính đáy, đường vạch dấu nằm chính giữa tấm tôn đáy giữa
+ Lấy dấu vị trí lắp đặt sống phụ, từ đường vạch dấu sống phụ ta kẻ đường thẳng song song với nó và cách đường vạch dấu sống chính đáy khoảng cách là 1250 theo đúng khoảng cách trên bản vẽ kết cấu thân tàu
+ Lấy dấu lắp đặt các vị trí đà ngang đáy, khoảng cách vạch dấu bằng với vị trí khoảng sườn thực của tàu
1.5 Lắp kết cấu lên tôn đáy trong
Lắp đặt kết cấu lên tôn đáy được thực hiện như sau
+ Lắp đặt sống chính đáy lên trên đường vạch dấu, tiến hành căn chỉnh độ vuông góc của của sống chính đáy so với bề mặt tôn đáy sau đó tiến hành hàn đính sống chính đáy vào tấm tôn đáy Hàn đính được thực hiện theo nguyên tắc sau: vị trí đặt mối hàn đính cách mép sống chính khoảng cách là 100 mm, chiều dài mối hàn đính
là 30 mm, khoảng cách các mối hàn đính là 300 mm và được đặt so le về hai phía theo chiều dài của sống chính đáy
300
+ Tiếp theo ta lắp sống phụ lên trên đường lấy dấu có sẵn trên tôn đáy Cách căn chỉnh và tiến hành hàn đính sống phụ lên trên tôn đáy theo quy trình giống như việc hàn sống chính đáy
Trang 8+ Lắp đặt đà ngang đáy trên vị trí các đường sườn được vạch dấu trên tôn đáy, tiến hành lắp từ vị trí giữa gần sống chính đáy ra hai bên mạn Cách căn chỉnh và hàn đính
đà ngang đáy được tiến hành giống như sống chính đáy
1.6 Lắp tôn đáy ngoài lên trên phân đoạn
Sau khi lắp đặt toàn bộ kết cấu đáy lên trên bề mặt tôn đáy trong xong chúng ta tiến hành lắp tôn đáy ngoài lên trên kết cấu đã được lắp đặt Tấm tôn đáy ngoài đã được gia công theo biên dạng cong của kết cấu đáy tại vị trí của phân đoạn
Quá trình lắp đặt được tiến hành như sau
+ Cẩu tấm tôn đáy ngoài đã được hàn móc cẩu đặt lên trên bề mặt kết cấu đáy + Tiến hành căn chỉnh tấm tôn đáy ngoài bằng cách lấy vị trí sống chính đáy và
vị trí sườn phía ngoài cùng làm chuẩn để tiến hành dịch chuyển tấm tôn đáy ngoài cho phù hợp
+ Sử dụng nêm để ép sát tấm tôn đáy ngoài lên trê kết cấu đáy sau đó tiến hành hàn đính tấm tôn đáy ngoài với kết cấu đáy
Trang 91.7 Hàn hoàn thiện
Sau khi lắp đặt xong toàn bộ kết cấu lên trên tôn đáy chúng ta tiến hành hàn hoàn thiện phân đoạn đáy
Quy trình hàn hoàn thiện phân đoạn đáy được tiến hành theo bảng quy trình hàn
đã được phê duyệt để giảm tối đa biến dạng phân đoạn do hàn gây ra Ta co thể hàn theo hai phương pháp: phương pháp hàng va phương pháp vành khuyên như hình sau
Quá trình hàn được thực hiện theo trình tự hàn toàn bộ kết cấu đáy với nhau và với tấm tôn đáy trong Sau đó tiến hành cẩu lật phân đoạn rồi tiếp tục tiến hành hàn kết cấu đáy với tấm tôn đáy ngoài
1.8 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hoá
Phân đoạn sau khi đã hàn hoàn chỉnh chúng ta tiến hành kiểm tra lại kích thước của phân đoạn, kiểm tra biên dạng của phân đoạn xem có bị biến dạng hay không Tất
ca các chi tiết, cụm chi tiết, phân đoạn đã trải qua quá trình hàn thì ít hoặc nhiều cũng phải tiến hành nắn phẳng vì dù công nghệ có hoàn hảo chăng nữa độ cứng vững của tấm trong mặt phẳng vuông góc với mặt phẳng tấm nhỏ nên thường rất dễ bị biến dạng Công tác nắn phẳng có thể tiến hành bằng phương pháp nóng hoặc phương pháp nguội trên các thiết bị cầm tay thủ công hoặc các thiết bị chuyên dụng
Sau khi kiểm tra và nắn sửa phân đoạn chúng ta tiến hành lấy dấu đường kiểm tra trên phân đoạn để phục vụ cho việc đấu lắp phân đoạn sau này Các đường kiểm tra thường được đặt tại các vị trí mà chúng ta chọn làm chuẩn ban đầu ví dụ như đường sống dọc đáy, đường sườn
Trang 10Cuối cùng trong quá trình chế tạo phân đoạn là việc mã hóa phân đoạn theo đúng ký hiệu đã phân chia trong tổng thể cả con tàu Việc mã hóa phải thể hiện được đầy đủ các thông tin như: vị trí đặt phân đoạn theo chiều dọc và chiều ngang thân tàu,
vị trí bên mạn phải hoặc mạn trái của thân tàu
Trang 11Bài 2: Lắp ráp phân đoạn mạn
1 Mục tiêu:
- Trình bày được quy trình lắp ráp phân đoạn mạn đôi;
- Lắp ráp được phân đoạn mạn đôi đảm bảo yêu cầu kỹ thuật
2 Nội dung của bài:
2.1 Kết cấu phân đoạn mạn
Kết cấu của phân đoạn mạn bao gồm:
+ Tôn mạn ngoài là các tấm tôn vỏ bên phía mạn tàu
+ Tôn mạn trọng là các tâm tôn kết với với kết cấu mạn tạo thành một khối hộp kín nước đồng thời đảm bảo cho nước không thể vào bên trong tàu trong trường hợp tàu bị thủng tôn mạn ngoài
+ Các sống dọc mạn là các dầm chịu lực bố trí theo chiều cao chạy dọc hai bên mạn tàu
+ Sườn công son là các sườn chịu lực chính trên từng phân đoạn bên mạn tàu + Sườn khỏe là các sườn chịu lực được bố trí rải đều trong khu vực phân đoạn mạn để kết hợp với sườn công son là các dầm chịu lực chủ yếu của phân đoạn
+ Sườn thường là các sườn bố trí theo vị trí của sườn thực để tạo nên một kết cấu khung giàn mạn đủ độ cứng vững trước các tác dụng của trọng lượng hàng hóa, áp lực nước bên ngoài và các ngoại lực tác dụng lên khung giàn mạn tàu
+ Các tấm tôn sàn ở các vị trí cao độ khác nhau, đây là các sàn kín nước hoặc không kín nước phụ thuộc vào đặc điểm của từng vị trí phân đoạn mạn
+ Các thanh nẹp dọc sàn có kết cấu dạng V
Trang 122.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn
Trước hết chúng ta tiến hành lấy dấu trên bệ khuôn vạn năng Căn cứ vào kích thước của phân đoạn mạn đôi cần chế tạo để chúng ta lựa chọn vị trí lấy dấu cho phù hợp, chọn vị trí sườn chuẩn ban đầu để tiến hành việc lấy dấu Trong quy trình lắp ráp kết cấu mạn đôi chúng ta thường tiến hành chọn mặt phẳng tôn mạn trong để làm mặt phẳng chuẩn lắp ráp các kết cấu Do đó khi lấy dấu trên bệ khuôn chúng ta xác định chiều cao của các cột chống vạn năng ở cùng một cao độ để tạo thành một mặt phẳng chuẩn ban đầu và được đặt tại các vị trí các sườn lắp ráp Điểm chuẩn và đường chuẩn được chọn ở đây thường trùng với vị trí của đường sống dọc mạn và vị trí đường sườn
2.3 Rải tôn mạn trong lên bệ khuôn
Việc rải tôn mạn trong lên trên bệ khuôn được tiến hành từ dưới lên trên tới vị trí mép boong Các tấm tôn được rải lên trên bệ khuôn vạn năng và được hàn đính vào thanh chống của bệ khuôn và hàn nối với nhau đảm bảo yêu cầu kỹ thuật
2.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu lên tôn mạn trong
Sau khi rải xong tấm tôn mạn trong chúng ta tiến hành vạch dấu vị trí các kết cấu lắp đặt trên tấm tôn mạn trong Vị trí lấy dấu bao gồm:
+ Lấy dấu vị trí lắp đặt các tầng sàn
Trang 13+ Lấy dấu vị trí lắp đặt sống dọc mạn mạn, đường vạch dấu nằm ở đúng vị trí
có chiều cao cách mặt chuẩn theo bản vẽ kết cấu dựa vào đường mép dưới của tấm tôn mạn làm chuẩn
+ Lấy dấu lắp đặt các vị trí sườn sườn khỏe Khoảng cách vạch dấu vị trí các sườn bằng với vị trí khoảng sườn thực của tàu
+ Lấy dấu lắp đặt các nẹp gia cường dọc mạn
2.5 Lắp kết cấu lên tôn mạn trong
Lắp đặt kết cấu lên tôn mạn được thực hiện như sau
+ Lắp đặt các tấm sàn lên trên đường vạch dấu, tiến hành căn chỉnh độ vuông góc của của sàn so với bề mặt tôn mạn sau đó tiến hành hàn đính sàn vào tấm tôn mạn Hàn đính được thực hiện theo nguyên tắc sau: vị trí đặt mối hàn đính cách mép sống dọc mạn khoảng cách là 100 mm, chiều dài mối hàn đính là 30 mm, khoảng cách các mối hàn đính là 300 mm và được đặt so le về hai phía theo chiều dài của tấm sàn
+ Lắp đặt các nẹp dọc tấm tôn mạn trong theo đường vạch dấu và hàn đính vào tấm tôn mạn trong
Trang 14+ Lắp đặt sườn khỏe và sườn thường lên trên tấm tôn mạn theo vị trí các đường sườn được vạch dấu trên tôn mạn Cách căn chỉnh và hàn đính kết cấu khung sườn được tiến hành giống như sống dọc mạn
+ Lắp đặt nẹp gia cường dọc mạn ngoài lên trên kết cấu khung giàn mạn
Trang 152.6 Lắp tôn mạn ngoài lên phân đoạn
Sau khi lắp đặt toàn bộ kết cấu khung giàn mạn lên trên bề mặt tôn mạn trong xong chúng ta tiến hành lắp tôn mạn ngoài lên trên kết cấu đã được lắp đặt Tấm tôn mạn ngoài đã được gia công theo biên dạng cong của kết cấu đáy tại vị trí của phân đoạn
Quá trình lắp đặt được tiến hành như sau
+ Cẩu tấm tôn mạn ngoài đã được hàn móc cẩu đặt lên trên bề mặt kết cấu khung giàn mạn
+ Tiến hành căn chỉnh tấm tôn mạn ngoài bằng cách lấy vị trí các sàn dọc mạn
và vị trí sườn phía ngoài cùng làm chuẩn để tiến hành dịch chuyển tấm tôn mạn ngoài cho phù hợp
+ Sử dụng nêm để ép sát tấm tôn mạn ngoài lên trên kết cấu giàn mạn sau đó tiến hành hàn đính tấm tôn mạn ngoài với kết cấu khung giàn mạn
Trang 16Quá trình hàn được thực hiện theo trình tự hàn toàn bộ kết cấu khung giàn mạn với nhau và với tấm tôn mạn trong Sau đó tiến hành cẩu lật phân đoạn rồi tiếp tục tiến hành hàn kết cấu khung giàn mạn với tấm tôn mạn ngoài
2.8 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hoá
Phân đoạn sau khi đã hàn hoàn chỉnh chúng ta tiến hành kiểm tra lại kích thước của phân đoạn, kiểm tra biên dạng của phân đoạn xem có bị biến dạng hay không Tất
ca các chi tiết, cụm chi tiết, phân đoạn đã trải qua quá trình hàn thì ít hoặc nhiều cũng phải tiến hành nắn phẳng vì dù công nghệ có hoàn hảo chăng nữa độ cứng vững của tấm trong mặt phẳng vuông góc với mặt phẳng tấm nhỏ nên thường rất dễ bị biến dạng Công tác nắn phẳng có thể tiến hành bằng phương pháp nóng hoặc phương pháp nguội trên các thiết bị cầm tay thủ công hoặc các thiết bị chuyên dụng
Sau khi kiểm tra và nắn sửa phân đoạn chúng ta tiến hành lấy dấu đường kiểm tra trên phân đoạn để phục vụ cho việc đấu lắp phân đoạn sau này Các đường kiểm tra thường được đặt tại các vị trí mà chúng ta chọn làm chuẩn ban đầu ví dụ như đường sống dọc mạn, đường sườn
Cuối cùng trong quá trình chế tạo phân đoạn là việc mã hóa phân đoạn theo đúng ký hiệu đã phân chia trong tổng thể cả con tàu Việc mã hóa phải thể hiện được đầy đủ các thông tin như: vị trí đặt phân đoạn theo chiều dọc và chiều ngang thân tàu,
vị trí bên mạn phải hoặc mạn trái của thân tàu