Giáo trình lắp ráp phân đoạnh cong

Giúp người học tự xây dựng được một quy trình lắp ráp phân đoạn cong hoàn thiện từ việc lựa chọn bệ khuôn, lấy dấu và lắp đặt chi tiết kết cấu của phân đoạn lên trên bệ khuôn để tạo thàn

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH

- -

BÀI GIẢNG

MÔ ĐUN: LẮP RÁP PHÂN ĐOẠN CONG

NGHỀ: CHẾ TẠO VỎ TÀU THỦY

TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

Ban hành kèm theo Quyết định số: / QĐ- ngày tháng

năm của

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép

dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh

thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

LỜI GIỚI THIỆU

Mô đun Lắp ráp phân đoạn cong là mô đun chuyên ngành của nghề chế tạo vỏ

tàu thủy Mô đun cung cấp cho người học cách xác định vị trí của các phân đoạn cong

trong kết cấu tổng thể của thân tàu, từ đó đưa ra phương án thi công lắp ráp phân đoạn

cong đó Giúp người học tự xây dựng được một quy trình lắp ráp phân đoạn cong hoàn

thiện từ việc lựa chọn bệ khuôn, lấy dấu và lắp đặt chi tiết kết cấu của phân đoạn lên

trên bệ khuôn để tạo thành một phân đoạn hoàn chỉnh đạt được các yêu cầu về hình

dạng và kích thước theo yêu cầu đặt ra của bản vẽ

Trong lần biên soạn đầu tiên này, mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng bài giảng

vẫn còn nhiều vấn đề chưa đề cập hết hoặc còn thiếu sót Vì vậy, chúng tôi rất mong

được sự góp ý xây dựng và phê bình chân thành của bạn đọc

Nam Định, ngày tháng năm 2018 Tham gia biên soạn

Chủ biên: Vũ Văn Ngưu

MỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU 2

MỤC LỤC 3

BÀI GIẢNG MÔ ĐUN 4

Bài 1: Lắp ráp phân đoạn đáy đơn 5

1.1 Kết cấu phân đoạn đáy đơn 5

1.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn 5

1.3 Rải tôn đáy lên bệ khuôn 6

1.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu đáy 6

1.5 Lắp kết cấu lên tôn đáy 7

1.6 Hàn hoàn thiện 8

1.7 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hoá 9

Bài 2: Lắp ráp phân đoạn mạn 10

2.1 Kết cấu phân đoạn mạn 10

2.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn 10

2.3 Rải tôn mạn lên bệ khuôn 11

2.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu mạn 11

2.5 Lắp kết cấu lên tôn mạn 12

2.6 Hàn hoàn thiện 13

2.7 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hoá 13

Bài 3: Lắp ráp phân đoạn boong 15

3.1 Kết cấu phân đoạn boong 15

3.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn 15

3.3 Rải tôn boong lên bệ khuôn 16

3.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu boong 16

3.5 Lắp kết cấu lên tôn boong 17

3.6 Hàn hoàn thiện 18

3.7 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hoá 18

BÀI GIẢNG MÔ ĐUN Tên mô đun: Lắp ráp phân đoạn cong

Mã số mô đun: MĐ28

I Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun

- Vị trí: Lắp ráp phân đoạn conglà mô đun thuộc khối kỹ năng nghề được bố trí sau khi học xong MĐ27

- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc

- Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun giúp người học xác định được các phân đoạn cong có trong tổng thể kết cấu của thân tàu Sau đó đưa ra được phương án thi công để lắp ráp được phân đoạn cong đó đạt yêu cầu kỹ thuật

II Mục tiêu môn học:

- Về kiến thức:

+ Hiểu được kết cấu phân đoạn cong trên tàu thủy

- Về kỹ năng:

+ Đưa ra được phương pháp lắp ráp các phân đoạn cong

+ Thực hiện được việc lắp ráp phân đoạn cong đảm bảo được các yêu cầu kỹ thuật đặt ra trong kết cấu tổng thể thân tàu

- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

+ Tuân thủ nội quy, có thái độ làm việc nghiêm túc trong học tập, rèn luyện được kỹ năng đọc bản vẽ lắp

III Nội dung môn học

Bài 1: Lắp ráp phân đoạn đáy đơn

1 Mục tiêu:

- Trình bày được quy trình lắp ráp phân đoạn đáy đơn;

- Lắp ráp được phân đoạn đáy đơn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

2 Nội dung của bài:

1.1 Kết cấu phân đoạn đáy đơn

Đáy đơn trong khu vực mũi và khu vực lái tàu có biên dạng cong theo tuyến hình tàu tại khu vực này Kết cấu phân đoạn đáy đơn bao gồm:

+ Sống dọc đáy: bao gồm sống chính và sống phụ

+ Đà ngang đáy khỏe, do tính chất chịu lực của khu vực mũi và khu vực lái tàu phức tạp nên đà ngang đáy khỏe đều là các đà ngang kín nước

+ Tôn đáy ngoài: là lớp tôn đáy ngoài cùng của kết cấu thân tàu, biên dạng cong của tấm tôn đáy thể hiện cho độ cong của thân tàu

1.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn

Trước hết chúng ta tiến hành lấy dấu trên bệ khuôn vạn năng Căn cứ vào kích thước của phân đoạn đáy cần chế tạo để chúng ta lựa chọn vị trí lấy dấu cho phù hợp, chọn vị trí sườn chuẩn ban đầu sau đó dựa vào bảng trị số sườn thực (chiều cao) chúng

ta xác định và thay đổi chiều cao của các cột chống vạn năng ở tại các vị trí sườn lắp ráp cho đúng với kích thước của từng vị trí điểm chuẩn Điểm chuẩn được chọn ở đây thường trùng với vị trí của các đường cắt dọc đáy, dọc hông

1 Sống chính

2 Đà dọc đáy

3 Đà ngang đặc

4 Nẹp đứng

5 Tôn đáy

6 Mã nối

7 Lỗ giảm trọng lượng

7

4

1

3

5

1.3 Rải tôn đáy lên bệ khuôn

Việc rải tôn đáy lên trên bệ khuôn được tiến hành từ giữa ra hai bên mạn Tấm tôn đáy giữa được rải về hai phía của sống chính đáy, tiếp theo sẽ rải các tấm tôn tiếp theo ra đến vị trí ngoài cùng của đáy tàu Các tấm tôn được rải lên trên bệ khuôn vạn năng đã được uốn theo độ cong của phân đoạn đáy đang được lắp đặt

1.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu đáy

Sau khi rải xong tấm tôn đáy chúng ta tiến hành vạch dấu vị trí các kết cấu lắp đặt trên tấm tôn đáy Vị trí lấy dấu bao gồm:

+ Lấy dấu vị trí lắp đặt sống chính đáy, đường vạch dấu nằm chính giữa tấm tôn đáy giữa

+ Lấy dấu vị trí lắp đặt sống phụ, từ đường vạch dấu sống phụ ta kẻ đường thẳng song song với nó và cách đường vạch dấu sống chính đáy khoảng cách là 1250 theo đúng khoảng cách trên bản vẽ kết cấu thân tàu

+ Lấy dấu lắp đặt các vị trí đà ngang đáy, khoảng cách vạch dấu bằng với vị trí khoảng sườn thực của tàu

1.5 Lắp kết cấu lên tôn đáy

Lắp đặt kết cấu lên tôn đáy được thực hiện như sau

+ Lắp đặt sống chính đáy lên trên đường vạch dấu, tiến hành căn chỉnh độ vuông góc của của sống chính đáy so với bề mặt tôn đáy sau đó tiến hành hàn đính sống chính đáy vào tấm tôn đáy Hàn đính được thực hiện theo nguyên tắc sau: vị trí đặt mối hàn đính cách mép sống chính khoảng cách là 100 mm, chiều dài mối hàn đính

là 30 mm, khoảng cách các mối hàn đính là 300 mm và được đặt so le về hai phía theo chiều dài của sống chính đáy

300

+ Tiếp theo ta lắp sống phụ lên trên đường lấy dấu có sẵn trên tôn đáy Cách căn chỉnh

và tiến hành hàn đính sống phụ lên trên tôn đáy theo quy trình giống như việc hàn sống chính đáy

300

300

+ Lắp đặt đà ngang đáy trên vị trí các đường sườn được vạch dấu trên tôn đáy, tiến hành lắp từ vị trí giữa gần sống chính đáy ra hai bên mạn Cách căn chỉnh và hàn đính

đà ngang đáy được tiến hành giống như sống chính đáy

1.6 Hàn hoàn thiện

Sau khi lắp đặt xong toàn bộ kết cấu lên trên tôn đáy chúng ta tiến hành hàn hoàn thiện phân đoạn đáy

Quy trình hàn hoàn thiện phân đoạn đáy được tiến hành theo bảng quy trình hàn

đã được phê duyệt để giảm tối đa biến dạng phân đoạn do hàn gây ra Ta co thể hàn theo hai phương pháp: phương pháp hàng va phương pháp vành khuyên như hình sau

1.7 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hoá

Phân đoạn sau khi đã hàn hoàn chỉnh chúng ta tiến hành kiểm tra lại kích thước của phân đoạn, kiểm tra biên dạng của phân đoạn xem có bị biến dạng hay không Tất

ca các chi tiết, cụm chi tiết, phân đoạn đã trải qua quá trình hàn thì ít hoặc nhiều cũng phải tiến hành nắn phẳng vì dù công nghệ có hoàn hảo chăng nữa độ cứng vững của tấm trong mặt phẳng vuông góc với mặt phẳng tấm nhỏ nên thường rất dễ bị biến dạng Công tác nắn phẳng có thể tiến hành bằng phương pháp nóng hoặc phương pháp nguội trên các thiết bị cầm tay thủ công hoặc các thiết bị chuyên dụng

Sau khi kiểm tra và nắn sửa phân đoạn chúng ta tiến hành lấy dấu đường kiểm tra trên phân đoạn để phục vụ cho việc đấu lắp phân đoạn sau này Các đường kiểm tra thường được đặt tại các vị trí mà chúng ta chọn làm chuẩn ban đầu ví dụ như đường sống dọc đáy, đường sườn

Cuối cùng trong quá trình chế tạo phân đoạn là việc mã hóa phân đoạn theo đúng ký hiệu đã phân chia trong tổng thể cả con tàu Việc mã hóa phải thể hiện được đầy đủ các thông tin như: vị trí đặt phân đoạn theo chiều dọc và chiều ngang thân tàu,

vị trí bên mạn phải hoặc mạn trái của thân tàu

Bài 2: Lắp ráp phân đoạn mạn

1 Mục tiêu:

- Trình bày được quy trình lắp ráp phân đoạn mạn;

- Lắp ráp được phân đoạn mạn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

2 Nội dung của bài:

2.1 Kết cấu phân đoạn mạn

Kết cấu của phân đoạn mạn bao gồm:

+ Tôn mạn là các tấm tôn vỏ bên phía mạn tàu

+ Các sống dọc mạn là các dầm chịu lực bố trí theo chiều cao chạy dọc hai bên mạn tàu

+ Sườn công son là các sườn chịu lực chính trên từng phân đoạn bên mạn tàu + Sườn khỏe là các sườn chịu lực được bố trí rải đều trong khu vực phân đoạn mạn để kết hợp với sườn công son là các dầm chịu lực chủ yếu của phân đoạn

+ Sườn thường là các sườn bố trí theo vị trí của sườn thực để tạo nên một kết cấu khung giàn mạn đủ độ cứng vững trước các tác dụng của trọng lượng hàng hóa, áp lực nước bên ngoài và các ngoại lực tác dụng lên khung giàn mạn tàu

2.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn

Trước hết chúng ta tiến hành lấy dấu trên bệ khuôn vạn năng Căn cứ vào kích thước của phân đoạn mạn cần chế tạo để chúng ta lựa chọn vị trí lấy dấu cho phù hợp, chọn vị trí sườn chuẩn ban đầu sau đó dựa vào bảng trị số sườn thực (nửa chiểu rộng) chúng ta xác định và thay đổi chiều cao của các cột chống vạn năng ở tại các vị trí sườn lắp ráp cho đúng với kích thước của từng vị trí điểm chuẩn Điểm chuẩn được

1 Tôn mạn

2 Sườn

3 Xà dọc mạn

4 Sườn khỏe

5 Nẹp dọc mạn

6 Tôn boong

2.3 Rải tôn mạn lên bệ khuôn

Việc rải tôn mạn lên trên bệ khuôn được tiến hành từ trên mép boong xuống dưới Tấm tôn mạn đầu tiên là vị trí tiếp giáp với phân đoạn boong, tiếp theo sẽ rải các tấm tôn tiếp theo xuống đến vị trí cuối cùng tiếp giáp với phân đoạn đáy Các tấm tôn được rải lên trên bệ khuôn vạn năng đã được uốn theo độ cong của phân đoạn mạn đang được lắp đặt

2.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu mạn

Sau khi rải xong tấm tôn mạn chúng ta tiến hành vạch dấu vị trí các kết cấu lắp đặt trên tấm tôn mạn Vị trí lấy dấu bao gồm:

+ Lấy dấu vị trí lắp đặt sống dọc mạn, đường vạch dấu nằm ở đúng vị trí có

+ Lấy dấu lắp đặt các vị trí sườn công sôn, sườn khỏe và sườn thường Khoảng cách vạch dấu vị trí các sườn bằng với vị trí khoảng sườn thực của tàu

2.5 Lắp kết cấu lên tôn mạn

Lắp đặt kết cấu lên tôn mạn được thực hiện như sau

+ Lắp đặt các sống dọc mạn lên trên đường vạch dấu, tiến hành căn chỉnh độ vuông góc của của sống dọc mạn so với bề mặt tôn mạn sau đó tiến hành hàn đính sống dọc mạn vào tấm tôn mạn Hàn đính được thực hiện theo nguyên tắc sau: vị trí đặt mối hàn đính cách mép sống dọc mạn khoảng cách là 100 mm, chiều dài mối hàn đính là 30 mm, khoảng cách các mối hàn đính là 300 mm và được đặt so le về hai phía theo chiều dài của sống dọc mạn

300

+ Lắp đặt sườn khỏe và sườn thường lên trên tấm tôn mạn theo vị trí các đường sườn được vạch dấu trên tôn mạn Cách căn chỉnh và hàn đính kết cấu khung sườn được tiến hành giống như sống dọc mạn

2.6 Hàn hoàn thiện

Sau khi lắp đặt xong toàn bộ kết cấu lên trên tôn mạn chúng ta tiến hành hàn hoàn thiện phân đoạn mạn

Quy trình hàn hoàn thiện phân đoạn mạn được tiến hành theo bảng quy trình hàn đã được phê duyệt để giảm tối đa biến dạng phân đoạn do hàn gây ra Ta có thể hàn theo hai phương pháp: phương pháp hàng va phương pháp vành khuyên như hình sau

2.7 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hoá

Phân đoạn sau khi đã hàn hoàn chỉnh chúng ta tiến hành kiểm tra lại kích thước của phân đoạn, kiểm tra biên dạng của phân đoạn xem có bị biến dạng hay không Tất

ca các chi tiết, cụm chi tiết, phân đoạn đã trải qua quá trình hàn thì ít hoặc nhiều cũng phải tiến hành nắn phẳng vì dù công nghệ có hoàn hảo chăng nữa độ cứng vững của

dạng Công tác nắn phẳng có thể tiến hành bằng phương pháp nóng hoặc phương pháp nguội trên các thiết bị cầm tay thủ công hoặc các thiết bị chuyên dụng

Sau khi kiểm tra và nắn sửa phân đoạn chúng ta tiến hành lấy dấu đường kiểm tra trên phân đoạn để phục vụ cho việc đấu lắp phân đoạn sau này Các đường kiểm tra thường được đặt tại các vị trí mà chúng ta chọn làm chuẩn ban đầu ví dụ như đường sống dọc mạn, đường sườn

Cuối cùng trong quá trình chế tạo phân đoạn là việc mã hóa phân đoạn theo đúng ký hiệu đã phân chia trong tổng thể cả con tàu Việc mã hóa phải thể hiện được đầy đủ các thông tin như: vị trí đặt phân đoạn theo chiều dọc và chiều ngang thân tàu,

vị trí bên mạn phải hoặc mạn trái của thân tàu

Bài 3: Lắp ráp phân đoạn boong

1 Mục tiêu:

- Trình bày được quy trình lắp ráp phân đoạn boong;

- Lắp ráp được phân đoạn boong đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

2 Nội dung của bài:

3.1 Kết cấu phân đoạn boong

Khung giàn boong cĩ dạng cong ít chỉ để đảm bảo độ thốt nước trên mặt

boong, độ cong boong bao gồm độ cong dọc boong và độ cong ngang boong Kết cấu phân đoạn boong bao gồm

+ Sống dọc boong là kết cấu chịu lực chính cho khung giàn boong trong tổng thể kết cấu thân tàu

+ Thành quây miệng hầm hàng bao gồm thành dọc miệng hầm hàng trùng với

vị trí sống dọc boong, thành ngang miệng hầm hàng trùng với vị trí đường xà ngang boong khỏe Thành miệng hầm hàng cĩ kết cấu chắc chắn dạng chữ L quây xung

quanh miệng hầm hàng

+ Xà ngang boong khỏe và xà ngang boong thường (bên cạnh đĩ cịn cĩ các xà ngang boong cụt tại vị trí miệng hầm hàng)

3.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuơn

Việc lấy dấu chuẩn trên bệ khuơn dựa vào độ cong dọc boong và độ cong ngang boong tại vị trí phân đoạn boong cần chế tạo Chúng ta chọn mặt chuẩn là vị trí mặt đường nước nằm cao hơn đường nước trên cùng cộng thêm độ cong ngang boong của tuyến hình tàu

8

1.Tấm tôn boong 2.Sống dọc boong 3.Xà ngang boong 4.Thành ngang miệng hầm hàng

5.Cột chống 6.Xà ngang boong khỏe 7.Xà ngang boong cụt

8 Thà h d ïc mie n ha m hà g

3.3 Rải tôn boong lên bệ khuôn

Việc rải tôn boong lên trên bệ khuôn được tiến hành từ tấm tôn giữa boong ra hai bên mạn Tấm tôn boong đầu tiên đặt tại vị trí sống dọc giữa boong, tiếp theo sẽ rải các tấm tôn tiếp theo xuống ra vị trí tiếp giáp với phân đoạn mạn Các tấm tôn được rải lên trên bệ khuôn vạn năng đã được uốn theo độ cong của phân đoạn mạn đang được lắp đặt

3.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu boong

Sau khi rải xong tấm tôn boong chúng ta tiến hành vạch dấu vị trí các kết cấu lắp đặt trên tấm tôn boong Vị trí lấy dấu bao gồm:

+ Lấy dấu vị trí lắp đặt sống dọc boong, đường vạch dấu nằm ở đúng vị trí mặt cắt dọc có bố trí kết cấu sống dọc boong theo bản vẽ kết cấu

+ Lấy dấu lắp đặt các vị trí xà ngang boong khỏe ở vị sườn công sôn và sườn khỏe, lấy dấu vị trí xà ngang boong thường Khoảng cách vạch dấu vị trí các sườn bằng với vị trí khoảng sườn thực của tàu