Giáo trình lắp ráp phân đoạn phẳng

Giúp người học tự xây dựng được một quy trình lắp ráp phân đoạn phẳng hoàn thiện từ việc lựa chọn bệ khuôn, lấy dấu và lắp đặt chi tiết kết cấu của phân đoạn lên trên bệ khuôn để tạo thà

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH

- -

BÀI GIẢNG

MÔ ĐUN: LẮP RÁP PHÂN ĐOẠN PHẲNG

NGHỀ: CHẾ TẠO VỎ TÀU THỦY TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

Ban hành kèm theo Quyết định số: / QĐ- ngày tháng

năm của

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép

dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh

thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

LỜI GIỚI THIỆU

Mô đun Lắp ráp phân đoạn phẳng là mô đun chuyên ngành của nghề chế tạo vỏ

tàu thủy Mô đun cung cấp cho người học cách xác định vị trí của các phân đoạn

phẳng trong kết cấu tổng thể của thân tàu, từ đó đưa ra phương án thi công lắp ráp

phân đoạn phẳng đó Giúp người học tự xây dựng được một quy trình lắp ráp phân

đoạn phẳng hoàn thiện từ việc lựa chọn bệ khuôn, lấy dấu và lắp đặt chi tiết kết cấu

của phân đoạn lên trên bệ khuôn để tạo thành một phân đoạn hoàn chỉnh đạt được các

yêu cầu về hình dạng và kích thước theo yêu cầu của bản vẽ

Trong lần biên soạn đầu tiên này, mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng bài giảng

vẫn còn nhiều vấn đề chưa đề cập hết hoặc còn thiếu sót Vì vậy, chúng tôi rất mong

được sự góp ý xây dựng và phê bình chân thành của bạn đọc

Nam Định, ngày tháng năm 2018 Tham gia biên soạn

MỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU 1

MỤC LỤC 2

BÀI GIẢNG MÔ ĐUN 3

Bài 1: Lắp ráp phân đoạn vách phẳng 4

1.1 Kết cấu phân đoạn vách phẳng 4

1.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn 5

1.3 Rải tôn vách lên bệ khuôn 6

1.4 Lấy dấu vị trí lắp ráp kết cấu vách 7

1.5 Lắp kết cấu lên tôn vách 8

1.6 Hàn hoàn thiện 9

1.7 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hóa 10

Bài 2: Lắp ráp phân đoạn mạn phẳng 11

2.1 Kết cấu phân đoạn mạn phẳng 11

2.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn 13

2.3 Rải tôn mạn lên bệ khuôn 14

2.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu mạn 15

2.5 Lắp kết cấu lên tôn mạn 16

2.6 Hàn hoàn thiện 16

2.7 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hóa 18

Bài 3: Lắp ráp phân đoạn sàn 18

3.1 Kết cấu phân đoạn sàn 18

3.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn 19

3.3 Rải tôn sàn lên bệ khuôn 20

3.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu sàn 21

3.5 Lắp kết cấu lên tôn sàn 22

3.6 Hàn hoàn thiện 23

3.7 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hóa 24

BÀI GIẢNG MÔ ĐUN Tên mô đun: Lắp ráp phân đoạn phẳng

Mã số mô đun: MĐ27

I Vị trí, tính chất của mô đun

- Vị trí: Lắp ráp phân đoạn phẳng là mô đun thuộc khối kỹ năng nghề được bố trí sau khi học xong MĐ26

- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc

- Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun giúp người học các các kiến thức cơ bản về việc xác định các phân đoạn phẳng có trên kết cấu thân tàu Đưa ra được phương án lắp ráp phân đoạn phẳng đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

II Mục tiêu môn học:

Bài 1: Lắp ráp phân đoạn vách phẳng

I Mục tiêu của bài:

- Trình bày được quy trình lắp ráp phân đoạn vách phẳng

- Lắp ráp được phân đoạn vách phẳng đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

II Nội dung của bài

1.1 Kết cấu phân đoạn vách phẳng

Vách tàu gồm hệ thống vách ngang và vách dọc chia không gian bên trong tàu thành những khoang kín nước Số lượng vách ngang và vách dọc trên tàu được chia theo đúng quy định của Quy phạm để đảm bảo tính chống chìm cho tàu Các vách trên tàu phải đảm bảo kín nước hoặc kín dầu, đồng thời đảm bảo độ bền cho tàu Trong trường hợp hỏa hoạn trên tàu vách tàu đảm bảo là rào cản ngăn lửa lan từ khoang sự cố đến các khoang khác lân cận

Việc bố trí các vách trên tàu phải tuân theo các nguyên tắc chung sau: Số lượng vách kín nước phải thoả mãn yêu cầu của Quy phạm về việc phân khoang và chống chìm, song khoảng cách giữa hai vách kề nhau không lớn hơn 30m, vị trí đặt vách phải tối ưu đối với độ bền kết cấu thân tàu Đồng thời việc bố trí vách phải đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Các vách kín nước phải kéo tới boong mạn khô, trừ vùng boong nâng mũi, boong

nếu vùng trên boong mạn khô có cửa thì kích thước phải là tối thiểu và kín nước cả hai phía

+ Các đường ống, cáp điện đi qua vách ngang kín nước phải có kết cấu đặc biệt đảm bảo tính kín nước

Kết cấu của vách có thể là dạng phẳng gồm tôn vách và các nẹp gia cường, có thể là vách lượn sóng có nẹp gia cường hoặc không có nẹp gia cường Tôn vách có dạng tấm phẳng hoặc dạng lượn sóng (đối với loại vách sóng) được ghép từ nhiều tấm tôn tiêu chuẩn lại với nhau tùy theo kích thước của vách Biên dạng của vách thể hiện biên dạng mặt cắt ngang của tàu tại vị trí sườn bố trí vách

Kết cấu gia cường: là hệ thống gia cường cho vách được ghép bởi các sống vách và nẹp vách

1.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn

Phân đoạn vách phẳng được chế tạo độc lập trên bệ lắp ráp trước cho đến khi chế tạo hoàn thiện sẽ được đưa vào lắp ráp tổng đoạn hoặc đấu lắp trên triền đà Do

đó để chế tạo phân đoạn vách phẳng chúng ta cần chuẩn bị bệ khuôn dạng bệ phẳng như hình vẽ dưới

- Kiểm tra độ bằng phẳng của bệ khuôn: chúng ta có thể dùng ống thủy bình để kiểm tra độ bằng phẳng của bệ Những vị trí có ụ kê đều phải kiểm tra độ thăng bằng đến khi đạt yêu cầu thì dừng lại

- Lấy dấu vị trí rải tôn vách: Sau khi kiểm tra độ bằng phẳng xong ta tiến hành lấy dấu chuẩn bị cho việc rải tôn vách

+ Lấy dấu vị trí dọc tâm của vách để định vị việc rải tôn

dấu đường mép trên hoặc vị trí điểm mép ngoài cùng của vách, điểm cao nhất của vách (thường nằm tại vị trí dọc tâm của vách)

+ Lấy dấu vị trí các đường nước trùng với vị trí nối tôn của tấm vách

1.3 Rải tôn vách lên bệ khuôn

Sau khi đã chuẩn bị xong việc vạch dấu thì tiến hành rải tôn vách lên trên bệ theo trình tự sau:

- Rải tấm tôn chuẩn: Tấm tôn chuẩn thường là tấm tôn ở vị trí chân vách do đó khi rải tấm tôn chuẩn thì mép dưới sẽ trùng với đường mép dưới lấy dấu trên bệ, hai điểm ngoài của đường chân vách trùng với điểm đã vạch dấu trên bệ khuôn Định vị tấm chuẩn xong chúng ta tiến hành hàn đính nó với bệ

- Rải các tấm tôn tiếp theo: Các rải tôn tiếp theo phải đặt sao cho các đường mép của rải tôn trùng với vị trí đã lấy dấu trên bệ khuôn đó là vị trí đánh dấu của các đường nước

+ Các tấm được rải lên bệ khuôn đồng thời chúng ta sẽ hàn đính các tấm với nhau và hàn đinh tấm đó với bệ để cố định tấm lại đảm bảo biên dạng chuẩn cho tấm tôn vách Để ghép cho các mép tấm tôn được khít nhau có thể sử dụng các thiết bị đơn giản như nêm, tăng đơ…

+ Mối hàn đính các tấm tôn vơi nhau có thể thực hiện theo quy cách như hình

vẽ sau

1.4 Lấy dấu vị trí lắp ráp kết cấu vách

Sau khi đã chế tạo xong chi tiết tôn vách thì tiến hành việc lấy dấu vị trí các kết cấu có trên vách

+ Lấy dấu vị trí lắp các chi tiết nẹp khỏe: Các nẹp khỏe (hay còn được gọi là các sống vách) được lấy dấu trước tiên trên tấm vách Lấy dấu các đường nẹp khỏe nằm ngang và các nẹp khỏe đứng trên tấm tôn vách

+ Lấy dấu vị trí lắp các chi tiết nẹp thường: Các nẹp thường nằm ngang, các nẹp thường đứng được lấy dấu trên tấm tôn vách

Lấy dấu xong chúng ta tiến hành kiểm tra lại các đường lấy dấu, kiểm tra lại vị trí và khoảng cách các đường lấy dấu so với khoảng cách thực tế trên bản vẽ Sơ đồ lấy dấu vị trí lắp kết cấu vách

1.5 Lắp kết cấu lên tôn vách

Sau khi vạch dấu xong thì tiến hành lắp ráp kết cấu gia cường lên tôn vách

- Lắp các chi tiết nẹp khỏe: Các chi tiết nẹp khỏe được lắp ráp đầu tiên, các chi tiết nẹp khỏe gián đoạn sẽ tiến hành lắp sau Trong quá trình lắp ráp các chi tiết nẹp khỏe (chủ yếu là kết cấu dạng chữ T) chúng ta có thể sử dụng các thiết bị đơn giản để

ép bản thành của kết cấu khỏe trùng khít với đường vạch dấu trên tôn vách như gông, hay nhiều bu lông để ép xuống Ép đến đâu sẽ tiến hành hàn đính bản thành vào tôn vách đến đó theo quy cách hàn đính giống tôn vách

- Lắp các chi tiết nẹp thường: Sau khi lắp xong các chi tiết nẹp khỏe thì tiến hành lắp các chi tiết nẹp thường theo đường lấy dấu lên tôn vách Để thuận lợi cho quá trình lắp ráp chúng ta cũng sử dụng các thiết bị như nêm, gông, bu lông ép… và hàn định các nẹp thường lên tôn theo quy cách hàn đính ở trên

- Hàn kết cấu vào tôn vách: Tiếp theo tiến hành hàn kết cấu với tôn vách, các chi tiết gia cường khỏe được hàn với tôn vách đầu tiên sau đó sẽ hàn các chi tiết gia cường thường vào tôn vách Trình tự hàn kết cấu vào tôn vách cũng phải được tiến

hành hàn từ giữa ra hai bên Phải tuân thủ đúng quy trình hàn để giảm biến dạng hàn đối với phân đoạn vách phẳng đến mức thấp nhất

1.7 Kiểm tra, chỉnh sửa, lấy dấu đường kiểm tra và mã hóa

- Kiểm tra, chỉnh sửa:

+ Kiểm tra số lượng kết cấu lắp lên vách so với bản vẽ kết cấu thực tế, kiểm tra lại quy cách của kết cấu đã lắp trên phân đoạn vách phẳng

+ Kiểm tra sự biến dạng, độ võng, độ cong vênh của tấm tôn vách sau khi hàn xong, nếu sự biến dạng, độ võng, độ cong vênh của tấm tôn vách vượt quá quy định cho phép thì phải tiến hành chỉnh sửa

+ Kiểm tra độ vặn của các kết cấu gia cường sau khi đã hàn hoàn thiện vào tôn vách, nếu có sai xót phải sửa lại

+ Kiểm tra chất lượng mối hàn, độ kín của phân đoạn vách bằng phương pháp thẩm thấu, siêu âm hoặc các phương pháp khác

+ Kiểm tra sự sai lệch của phân đoạn về kích thước, biên dạng lần cuối để chuyển sang bước công nghệ tiếp theo

- Mã hóa

+ Tiến hành vạch dấu đường kiểm tra cho phân đoạn vách đã được chế tạo hoàn chỉnh để thuận lợi cho việc kiểm tra lại phân đoạn vách đó trước khi đấu đà cũng như đấu lắp với các phân đoạn khác trên triền đà

+ Mã hóa phân đoạn vách phẳng bằng ký hiệu chung theo bản vẽ phân chia tổng đoạn đã có sẵn để thuận lợi cho việc đấu ghép các phân đoạn với nhau trên triền

đà

Bài 2: Lắp ráp phân đoạn mạn phẳng

I Mục tiêu của bài:

- Trình bày được quy trình lắp ráp phân đoạn mạn phẳng

- Lắp ráp được phân đoạn mạn phẳng đảm bảo yêu cầu kỹ thuật

II Nội dung của bài

2.1 Kết cấu phân đoạn mạn phẳng

Mạn tàu là giàn kết cấu thứ hai sau giàn đáy cần được quan tâm đầy đủ lúc thiết

kế cũng như khi thi công Giàn mạn chịu tác động đồng thời các lực pháp tuyến do nước ngoài mạn tàu và hàng hóa trong tàu gây cùng ứng lực xuất hiện trong quá trình tàu bị uốn chung Để đảm bảo được khả năng chịu lực như thế thì khung giàn mạn cần phải được bố trí và tính toán chặt chẽ theo các yêu cầu của Quy phạm

Sơ đồ bố trí kết cấu mạn: Giàn mạn có thể kết cấu ở hệ thống dọc hoặc hệ thống ngang phụ thuộc vào điều kiện chịu tải trọng của kết cấu Kết cấu giàn mạn thường có 4 dạng bố trí như sau:

+ Mạn kết cấu ở hệ thống ngang với sườn đồng nhất

- Tôn mạn: có dạng tấm phẳng được ghép từ nhiều tấm tôn tiêu chuẩn lại với nhau, nó được giới hạn từ vị trí mép trên của tấm tôn hông lên tới đường mép boong

- Kết cấu khung giàn mạn: Là kết cấu gia cường cho tôn mạn, nó là hệ thống khung xương bên trong bao gồm các sườn Côngson, sườn khỏe, sườn thường, hệ thống

xà dọc mạn và các nẹp dọc mạn Tất cả các kết cấu trên đảm bảo độ vững chắc cho khung giàn và tham giam vào đảm bảo độ bền chung cũng như độ bền cục bộ cho kết cấu tàu

Sơ đồ theo hệ thống ngang có xà dọc mạn

và sườn khỏe đặt xen kẽ sườn thường

6

5

2.2 Lấy dấu chuẩn trên bệ khuôn

Phân đoạn mạn phẳng được chế tạo độc lập trên bệ lắp ráp trước cho đến khi chế tạo hoàn thiện sẽ được đưa vào lắp ráp tổng đoạn hoặc đấu lắp trên triền đà Do đó để chế tạo phân đoạn mạn phẳng chúng ta cần chuẩn bị bệ khuôn dạng bệ phẳng như hình

vẽ dưới

- Kiểm tra độ bằng phẳng của bệ khuôn: chúng ta có thể dùng ống thủy bình để kiểm tra độ bằng phẳng của bệ Những vị trí có ụ kê phải kiểm tra thật kỹ độ thăng bằng đến khi đạt yêu cầu thì dừng lại

- Lấy dấu vị trí rải tôn mạn: Sau khi kiểm tra độ bằng phẳng xong ta tiến hành lấy dấu chuẩn bị cho việc rải tôn mạn

+ Lấy dấu vị trí dọc tâm của tấm tôn mạn để định vị việc rải tôn

+ Lấy dấu đường mép dưới của tấm tôn mạn, hai điểm mép ngoài của đường mép tấm tôn mạn, lấy dấu đường mép trên cùng của tấm tôn mạn

+ Lấy dấu vị trí các đường nước trùng với vị trí nối tôn của tấm tôn mạn

2.3 Rải tôn mạn lên bệ khuôn

Sau khi đã chuẩn bị xong việc vạch dấu thì tiến hành rải tôn mạn lên trên bệ khuôn theo trình tự sau:

- Rải tấm tôn chuẩn: Tấm tôn chuẩn thường là tấm tôn ở vị trí dưới cùng của tấm tôn mạn, do đó khi rải tấm tôn chuẩn thì mép dưới của tấm sẽ trùng với đường mép dưới lấy dấu trên bệ, hai điểm mép ngoài của tấm tôn mạn trùng với điểm đã vạch dấu trên bệ khuôn Định vị tấm chuẩn xong chúng ta tiến hành hàn đính nó với bệ

- Rải các tấm tôn tiếp theo: Các rải tôn tiếp theo phải đặt sao cho các đường mép của rải tôn trùng với vị trí đã lấy dấu trên bệ khuôn đó là vị trí đánh dấu của các đường nước

+ Các tấm tôn được rải lên bệ khuôn đồng thời chúng ta sẽ hàn đính các tấm với nhau và hàn đính tấm đó với bệ để cố định tấm lại đảm bảo biên dạng chuẩn cho tấm tôn mạn Để ghép cho các mép tấm tôn được khít nhau có thể sử dụng các thiết bị đơn giản như nêm, tăng đơ…

+ Mối hàn đính các tấm tôn vơi nhau có thể thực hiện theo quy cách như hình

vẽ sau

2.4 Lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu mạn

- Lấy dấu vị trí lắp sườn Côngson, sườn khỏe: Các vị trí bố trí các sườn Côngso, sườn khỏe được lấy dấu trước tiên trên tấm tôn mạn Chúng ta cần xác định rõ

số lượng các sườn Côngson, sườn khỏe và khoảng cách của chúng với nhau trên bản

vẽ kết cấu để từ đó có số liệu chính xác vạch dấu trên tấm tôn mạn

- Lấy dấu vị trí lắp ráp sườn thường, xà dọc mạn: Các sườn thường có đường lấy dấu song song với các đường lấy dấu của sườn khỏe, sườn Côngson và có khoảng cách cách đều nhau Các đường dấu của xà dọc mạn song song với đường mép dưới của tấm tôn mạn

Sau khi lấy dấu xong chúng ta tiến hành kiểm tra lại các đường lấy dấu, kiểm tra lại vị trí và khoảng cách các đường lấy dấu so với khoảng cách thực tế trên bản vẽ Sơ đồ lấy dấu vị trí lắp đặt kết cấu mạn

2.5 Lắp kết cấu lên tôn mạn

Sau khi vạch dấu xong thì tiến hành lắp ráp kết cấu gia cường lên tôn mạn

- Lắp sườn Côngson, sườn khỏe, xà dọc mạn: Sườn Côngson, sườn khỏe là các kết cấu liên tục được lắp đầu tiên, xà dọc mạn là kết cấu gián đoạn sẽ tiến hành lắp sau Trong quá trình lắp ráp Côngson, sườn khỏe, xà dọc mạn (chủ yếu là kết cấu dạng chữ T) chúng ta có thể sử dụng các thiết bị đơn giản để ép bản thành của kết cấu khỏe trùng khít với đường vạch dấu trên tôn mạn như gông, hay nhiều bu lông để ép xuống

Ép đến đâu sẽ tiến hành hàn đính bản thành vào tôn mạn đến đó theo quy cách hàn đính giống tôn mạn

- Lắp sườn thường: Sau khi lắp xong sườn Côngson, sườn khỏe, xà dọc mạn thì tiến hành lắp các sườn thường theo đường lấy dấu lên tôn mạn Để thuận lợi cho quá trình lắp ráp chúng ta cũng sử dụng các thiết bị như nêm, gông, bu lông ép… và hàn đính các sườn thường lên tôn theo quy cách hàn đính ở trên

2.6 Hàn hoàn thiện

Sau khi quá trình lắp ráp hoàn chỉnh thì tiến hành hàn hoàn thiện phân đoạn mạn phẳng