UBND HUYỆN BỐ TRẠCH TRƯỜNG THCS PHÚ TRẠCH ĐỀ THI KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI – LẦN 1 NĂM HỌC 2022 2023 Môn Ngữ Văn 7 Thời gian 120 phút (không kể thời gian đề) Đề gồm có 01 trang MÃ ĐỀ 01 ĐỀ RA Câu 1 (2 đi[.]
Trang 1UBND HUYỆN BỐ TRẠCH
TRƯỜNG THCS PHÚ TRẠCH ĐỀ THI KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI – LẦN 1 NĂM HỌC: 2022 - 2023
Môn Ngữ Văn 7
Thời gian: 120 phút (không kể thời gian đề)
Đề gồm có 01 trang
MÃ ĐỀ 01
ĐỀ RA Câu 1 (2 điểm):
Tìm và phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ có trong đoạn thơ sau:
Cảm ơn mẹ vì luôn bên con Lúc đau buồn và khi sóng gió Giữa giông tố cuộc đời
Vòng tay mẹ chở che khẽ vỗ về
Bỗng thấy lòng nhẹ nhàng bình yên
Mẹ dành hết tuổi xuân vì con
Mẹ dành những chăm lo tháng ngày
Mẹ dành bao hi sinh để con chạm lấy ước mơ
Mẹ là ánh sáng của đời con
Là vầng trăng khi con lạc lối Dẫu đi trọn cả một kiếp người Cũng chẳng hết mấy lời mẹ ru…
(Trích lời bài hát Con nợ mẹ, Nguyễn Văn Chung)
Câu 2 ( 3 điểm): Đọc câu chuyện sau:
Một chàng trai đang gặp nhiều khó khăn, anh bị tổn thương và trở nên
mất niềm tin vào cuộc sống Anh đến hỏi một ông già thông thái Nghe kể xong,
ông chẳng nói lời nào mà chỉ im lặng đặt chiếc nồi lên bếp, đổ vào nồi một ít
nước và cho vào một củ cà rốt, một cục muối và một quả trứng Sau khi đun sôi,
ông mở nắp và trầm ngâm im lặng nhìn vào chàng trai Sau một hồi ông bắt
đầu nói:
- Ai sống trên đời cũng phải trải qua khó khăn, thử thách cả Nhưng điều
quan trọng là sau đó mọi việc sẽ như thế nào?
Hãy nhìn xem cục muối với vẻ rắn chắc bên ngoài nhưng bỏ vào nước là
tan, củ cà rốt cứng cáp khi bị nóng cũng trở nên mềm đi Còn quả trứng tuy
mỏng manh nhưng khi qua nước sôi nóng bỏng lại trở nên cứng cáp hơn.
(Hạt giống tâm hồn - Từ những điều bình dị, NXB Tổng hợp TP Hồ
Chí Minh, 2012)
Viết đoạn văn ngắn (khoảng 100 từ) trình bày suy nghĩ của em về ý
nghĩa của câu chuyện trên
Câu 3 (5 điểm)
Viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật An trong văn bản “Đi lấy mật”
tác giả Đoàn Giỏi
Trang 2UBND HUYỆN BỐ TRẠCH
TRƯỜNG THCS PHÚ TRẠCH ĐỀ THI KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI – LẦN 1 NĂM HỌC: 2022 - 2023
Môn Ngữ Văn 7
Thời gian: 120 phút (không kể thời gian đề)
Đề gồm có 01 trang
MÃ ĐỀ 02
ĐỀ RA Câu 1 (2 điểm):
Tìm và phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ có trong đoạn thơ sau:
Những mùa quả mẹ tôi hái được
Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng Những mùa quả lặn rồi lại mọc Như mặt trời, khi như mặt trăng.
Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên Còn những bí và bầu thì lớn xuống Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi.
Và chúng tôi như một thứ quả trên đời Bảy mươi tuổi mẹ mong chờ được hái Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi Mình vẫn còn một thứ quả non xanh.
(“Mẹ và quả” - Nguyễn Khoa Điềm)
Câu 2 ( 3 điểm): Đọc câu chuyện sau:
NGƯỜI ĂN XIN
Một người ăn xin đã già Đôi mắt ông đỏ hoe, nước mắt ông giàn giụa,
đôi môi tái nhợt, áo quần tả tơi Ông chìa tay xin tôi
Tôi lục hết túi nọ đến túi kia, không có lấy một xu, không có cả khăn tay,
chẳng có gì hết Ông vẫn đợi tôi Tôi chẳng biết làm thế nào Bàn tay tôi run
run nắm chặt lấy bàn tay run rẩy của ông:
- Xin ông đừng giận cháu! Cháu không có gì cho ông cả.
Ông nhìn tôi chăm chăm, đôi môi nở nụ cười:
- Cháu ơi, cảm ơn cháu! Như vậy là cháu đã cho lão rồi
Khi ấy, tôi chợt hiểu ra: cả tôi nữa, tôi cũng vừa nhận được cái gì đó của
ông
(Tuốc-ghê-nhép, dẫn theo Ngữ văn 9, tập Một, NXB Giáo dục,
Hà Nội, 2005, trang 22)
Viết đoạn văn ngắn (khoảng 100 từ) trình bày suy nghĩ của em về ý
nghĩa của câu chuyện trên
Câu 3 (5 điểm)
Viết bài văn phân tích đặc điểm nhân vật Mên trong văn bản “Bầy chim
chìa vôi” tác giả Nguyễn Quang Thiều
Trang 3HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI
NĂM HỌC: 2022 - 2023 Môn Ngữ Văn 7
Mã đề 01
1
(2 điểm) - Nghệ thuật:+ Điệp ngữ: “Mẹ dành” lặp lại 3 lần
+ So sánh: “Mẹ là ánh sáng của đời con
Là vầng trăng khi con lạc lối”
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh sự chăm lo, hi sinh tuổi xuân, đánh đổi cả cuộc đời
để con được trưởng thành, được chạm tới những ước mơ, khát
vọng
+ Khẳng định vai trò và tầm quan trọng của người mẹ trong cuộc
đời mỗi con người
+ Bày tỏ tình cảm trân trọng, lòng biết ơn và yêu quý mẹ
0,25 0,25
0,5 0,5
0,5
Câu 2
(3 điểm) * Yêu cầu kỹ năng: - Đảm bảo là một bài văn ngắn theo dung lượng đã quy định, kết
cấu chặt chẽ gồm 3 phần, hành văn trôi chảy, diễn đạt mạch lạc,
không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
0,25
* Yêu cầu về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần
thể hiện những suy nghĩ chân thành làm nổi bật trọng tâm vấn đề
a Mở đoạn:
b.Thân đoạn:
* Tóm tắt và nêu ý nghĩa câu chuyện:
- Tóm tắt: Một chàng trai gặp nhiều khó khăn, bị tổn thương và
mất niềm tin vào cuộc sống Anh đến hỏi ông già thông thái và
được ông cho lời khuyên qua việc được nhìn thấy quả trứng trở
nên cứng cáp sau khi luộc còn muối thì tan, củ cà rốt thì mềm
nhũn
- Ý nghĩa của câu chuyện: Động viên con người ý thức được rằng
khó khăn, thử thách của cuộc sống mới khiến cho con người
trưởng thành hơn
* Giải thích:
- Khó khăn, thử thách: là những trở ngại con người gặp phải trong
học tập, trong công việc Những trở ngại ấy có khi vượt khả năng,
sức lực mỗi người và người ta khó thực hiện
Cây chuyện nhắn nhủ mỗi người phải có nghị lực, ý chí để vượt
qua những trở ngại mà bản thân mình gặp phải Vì không có ai
thành công mà không phải đối mặt với khó khăn trở ngại
0,25
0,25
* Bàn luận, mở rộng vấn đề
Học sinh có thể trình bày quan điểm cá nhân nhưng cần hợp lí,
thuyết phục; dưới đây là một hướng giải quyết:
- Khẳng định ý kiến hoàn toàn đúng:
0,5
Trang 4+ Sinh ra và sống trong cuộc đời này ai cũng phải đối mặt với khó
khăn, trở ngại Thành công không tự nhiên mà có - đó là một qui
luật tất yếu
+ Khó khăn của cuộc sống rất đa dạng: đó là những công việc
vượt khả năng, những tình huống nan giải cần con người phải giải
quyết; là những thiếu thốn về vật chất; những bất hạnh về tinh
thần; những vấp ngã, thất bại trong học tập, trong công việc; …
- Mở rộng vấn đề:
+ Có người may mắn sẽ gặp ít khó khăn trở ngại, người thiếu
may mắn thì phải đối mặt với khó khăn nhiều hơn Tuy nhiên,
không gặp trở ngại nào thì người ta không thể thành công
+ Hãy chuẩn bị những điều kiện tốt nhất như tri thức, đạo đức,…
để có thể vượt qua thử thách dễ dàng hơn
+ Mỗi người hãy tiếp sức đồng nghiệp, bạn bè trong hoàn cảnh
họ gặp khó khăn Có như thế, những khi bản thân ta gặp khó
khăn, chúng ta cũng được tiếp sức từ những người chung quanh
0,25
* Bài học nhận thức và hành động
- Phải có ý chí và nghị lực vượt khó
- Phải hiểu rằng: gian nan rèn luyện mới thành công.
0,5
c Kết đoạn :
- Đánh giá nội dung câu chuyện: có ý nghĩa sâu sắc trong cuộc
sống con người
0,5
Câu 3
(5 điểm) a Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luậnMở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài
khái quát được vấn đề
0,25
b Xác định đúng yêu cầu của đề.
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
HS có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các
thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm
bảo các yêu cầu sau:
* Mở bài:
- Giới thiệu tác phẩm văn học và nhân vật An
- Nêu khái quát ấn tượng về nhân vật An
* Thân bài:
- Chỉ ra được đặc điểm của nhân vật An dựa trên các bằng chứng
trong tác phẩm
+ Luận điểm 1: Yêu thiên nhiên và có những cảm nhận tinh tế,
sâu sắc
Lí lẽ + dẫn chứng
+ Luận điểm 2: Ham học hỏi, tìm hiểu mọi thứ xung quanh
Lí lẽ + dẫn chứng
+ Luận điểm 3: Ngoan ngoãn, lễ phép và tràn đầy tình yêu
thương
Lí lẽ + dẫn chứng
- Nhận xét được về nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn
+ Xây dựng nhân vật thông qua lời nói và hành động cụ thể
+ Ngôi kể thứ nhất góp phần khắc họa nhân vật một cách chân
0,5
0,5
0,5 0,5
0,5
Trang 5thực, sinh động.
+ Ngôn từ trong sáng, hình ảnh gần gũi, quen thuộc của người
dân miền Tây Nam Bộ
- Ý nghĩa của hình tượng nhân vật:
+ Thông qua nhân vật An, tác giả muốn bày tỏ tình yêu thiên
nhiên, con người và cuộc sống vùng Nam Bộ
* Kết bài: Nêu ấn tượng và đánh giá về nhân vật
0,5
0,5
d Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt 0,5
e Sáng tạo: Thể hiện sự hiểu biết sâu sắc của bản thân về đặc
điểm nhân vật; bố cục mạch lạc, lời văn thuyết phục 0,5
Trang 6HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI KHẢO SÁT HỌC SINH GIỎI
NĂM HỌC: 2022 - 2023 Môn Ngữ Văn 7
Mã đề 02
1
(2 điểm) - Nghệ thuật:+ Hoán dụ “bàn tay mẹ mỏi” chỉ sự già nua và sự ra đi của mẹ
+ Ẩn dụ “một thứ quả non xanh” chỉ sự dại dột hay chưa trưởng
thành của người con, câu hỏi tu từ: Mình vẫn còn một thứ quả
non xanh?
+ So sánh: “Những mùa quả lặn rồi lại mọccon
Như mặt trời, như khi mặt trăng”
- Tác dụng:
- + Sự hy sinh âm thầm, chăm lo, nuôi dạy con của mẹ, mong
muốn con khôn lớn, trưởng thành của mẹ
- + Tạo điểm nhấn về lòng biết ơn và sự ân hận như một thứ “tự
kiểm” về sự chậm trễ thành đạt của người con chưa làm thỏa được niềm vui của mẹ
+ Tái hiện được tâm tư sâu kín của tác giả Qua đó thể hiện rõ
tấm lòng yêu thương và sự biết ơn mẹ rất chân thành và sâu sắc
Hai câu thơ chính là nỗi lòng của những người làm con, đồng
thời thức tỉnh lương tri của những người làm con phải sống đúng
đạo hiếu với đấng sinh thành của mình
0,25 0,25
0,5
0,5
0,5
Câu 2
(3 điểm) * Yêu cầu kỹ năng: - Đảm bảo là một bài văn ngắn theo dung lượng đã quy định, kết
cấu chặt chẽ gồm 3 phần, hành văn trôi chảy, diễn đạt mạch lạc,
không mắc các lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
0,25
* Yêu cầu về kiến thức:
Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần
thể hiện những suy nghĩ chân thành làm nổi bật trọng tâm vấn đề
a Mở đoạn:
- Giới thiệu vấn đề nghị luận
- Giới thiệu câu chuyện “Người ăn xin” 0,5
b.Thân đoạn:
Khái quát nội dung câu chuyện:
- Truyện “Người ăn xin” kể về việc “cho” và “nhận” của anh
Bàn luận về ý nghĩa của câu chuyện:
- Từ hành động cho và nhận của anh thanh niên và người ăn xin,
truyện đã ngợi ca cách ứng xử cao đẹp, nhân ái giữa con người
với con người trong cuộc sống
- Câu chuyện “Người ăn xin” là lời khuyên về cách sống, thái độ
sống của mỗi con người trong cuộc đời:
+ Sự đồng cảm, tình yêu thương chân thành và cách ứng xử lịch
sự là món quà quý giá mà ta tặng cho người khác
+ Và khi trao món quà tinh thần ấy cho người khác thì ta cũng
nhận được món quà quí giá như vậy
0,5
Trang 7- Bàn luận mở rộng (đặt câu hỏi nêu vấn đề): Câu chuyện gợi suy
cho chúng ta suy nghĩ gì về cuộc sống và cách ứng xử của con
người trong xã hội hiện tại?
+ Biểu hiện đẹp: Con người biết yêu thương, chia sẻ, giúp đỡ lẫn
nhau trong cuộc sống (truyền thống tương thân, tương ái, đức hi
sinh, biết sống vì người khác, có trách nhiệm…)
+ Bên cạnh đó có một bộ phận cá nhân trong xã hội còn thờ ơ, vô
cảm, thiếu trách nhiệm, sống hưởng thụ hoặc có thái độ khinh
miệt đối với những con người nghèo khổ trong xã hội -> cần lên
án loại bỏ những hành động và suy nghĩ đó
0,25
- Lời khuyên về cách sống và thái độ sống đối với mọi người:
+ Đồng cảm, sẻ chia, học cách quan tâm và ứng xử tốt đẹp, có
văn hoá để cuộc sống tốt đẹp hơn
+ Câu chuyện có tác dụng giáo dục lòng nhân ái cho mỗi chúng
ta
0,25
Bài học nhận thức và hành động:
- Truyện gợi cho ta nhiều suy ngẫm về việc cho và nhận trong cuộc
sống: Cái cho và nhận là gì? Đâu phải chỉ là vật chất, có thể là giá trị
tinh thần, có khi chỉ là một câu nói, một cử chỉ hành động hoặc việc
làm, một lời động viên chân thành nhưng có ý nghĩa vô cùng lớn
lao… nhưng quan trọng nhất chính là thái độ khi cho và nhận cần
phải chân thành, có văn hoá
- Liên hệ bản thân: Xác định thái độ sống và cách ứng xử của bản
thân: tôn trọng, quan tâm, chia sẻ với mọi người…
0,5
c Kết đoạn:
- Đánh giá nội dung câu chuyện: có ý nghĩa sâu sắc, như một
thông điệp về cách ứng xử của con người trong cuộc sống
- Mở rộng nâng cao vấn đề: Câu chuyện là bài học về kĩ năng
sống, hàng trang cho mỗi người về cách “cho” và “nhận” (đặc
biệt là thế hệ trẻ - qua cách ứng xử của anh thanh niên trong câu
chuyện)
0,5
Câu 3
(5 điểm) a Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luậnMở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài
khái quát được vấn đề
0,25
b Xác định đúng yêu cầu của đề.
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
HS có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các
thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm
bảo các yêu cầu sau:
* Mở bài:
- Giới thiệu tác phẩm văn học và nhân vật An
- Nêu khái quát ấn tượng về nhân vật An
* Thân bài:
- Chỉ ra được đặc điểm của nhân vật An dựa trên các bằng chứng
trong tác phẩm
+ Luận điểm 1: Yêu thiên nhiên và có những cảm nhận tinh tế,
sâu sắc
0,5
0,5
Trang 8Lí lẽ + dẫn chứng
+ Luận điểm 2: Ham học hỏi, tìm hiểu mọi thứ xung quanh
Lí lẽ + dẫn chứng
+ Luận điểm 3: Ngoan ngoãn, lễ phép và tràn đầy tình yêu
thương
Lí lẽ + dẫn chứng
- Nhận xét được về nghệ thuật xây dựng nhân vật của nhà văn
+ Xây dựng nhân vật thông qua lời nói và hành động cụ thể
+ Ngôi kể thứ nhất góp phần khắc họa nhân vật một cách chân
thực, sinh động
+ Ngôn từ trong sáng, hình ảnh gần gũi, quen thuộc của người
dân miền Tây Nam Bộ
- Ý nghĩa của hình tượng nhân vật:
+ Thông qua nhân vật An, tác giả muốn bày tỏ tình yêu thiên
nhiên, con người và cuộc sống vùng Nam Bộ
* Kết bài: Nêu ấn tượng và đánh giá về nhân vật
0,5 0,5
0,5
0,5
0,5
d Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt 0,5
e Sáng tạo: Thể hiện sự hiểu biết sâu sắc của bản thân về đặc
điểm nhân vật; bố cục mạch lạc, lời văn thuyết phục 0,5