Bài tiểu luận thị trường chứng khoán

Thông thường, để phát hành chứng khoán ra công chúng, tổ chức pháthành cần phải có được sự bảo lãnh của một công ty nhỏ, và số lượng pháthành không lớn, thì chỉ cần có một tổ chức bảo lã

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG

LỚP QUẢN TRỊ KINH DOANH 11

BÀI TIỂU LUẬN MÔN: THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

Hoạt động mua bán chứng khoán trên thị trường của các doanh nghiệpViệt Nam đều phải thông qua một tổ chức trung gian, gọi là các công tychứng khoán Sự phát triển của Thị Trường Chứng Khoán gắn liền với hoạtđộng của các công ty Chứng Khoán, chính vì những lý do đó đã thúc đẩynhững dịch vụ thiết yếu hỗ trợ các nhà đầu tư ra đời, góp phần vào việc điềutiết kinh tế vĩ mô của nền kinh tế

Những năm qua tình hình lạm phát, giá cả các mặt hàng đồng loạt tăngcao là một khó khăn đối với Thị Trường Chúng Khoán Việt Nam Dù vậy.nhưng hoạt động của các công ty Chứng Khoán vẫn diễn ra liên tục và khásuôn sẻ, không có trường hợp bị giải thể hay phá sản Đó chính là sự thànhcông lớn của các công ty

Chính sự thành công đó đã tạo cho nhóm chúng em niềm đam mê và sựtìm tòi học hỏi về Thị Trường Chứng Khoán Cả nhóm chúng em quyết địnhchọn đề tài “Phương thức hoạt động của công ty kinh doanh chứng khoánViệt Nam” để viết bài tiểu luận

Cả nhóm chúng em vốn kiến thức không nhiều cộng với sự nhìn nhậncòn đơn giản nên khi thực hiện tiểu luận chắc chắn không thể tránh khỏi sai

sót, nhóm chúng em hi vọng bài tiểu luận này sẽ thể hiện được hết nhữngnội dung cơ bản và quan trọng của các doanh nghiệp kinh doanh chứngkhoán trên thị trường Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

Qua bài tiểu luận này chắc chắn nhóm chúng em sẽ có thêm thật nhiềukiến thức mới và tạo cho chính mình những khả năng, phương pháp làm việctheo nhóm có hiệu quả

Chương 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY KINH DOANH

CHỨNG KHOÁN

I KHÁI NIỆM CÔNG TY CHỨNG KHOÁN (CTCK):

Công ty chứng khoán là một tổ chức kinh doanh chứng khoán, có tư cách pháp nhân, có vốn riêng hoạt động theo chế độ hạch toán kinh tế, hoạt động theo giấy phép của Ủy Ban Chứng Khoán (UBCK) Nhà nước cấp

II CHỨC NĂNG & NHIỆM VỤ CỦA CTCK :

Công ty chứng khoán có các chức năng của người môi giới, người chuyên viên và người bảo lãnh chứng khoán Để trở thành thành viên của Sởgiao dịch, CTCK cũng phải đáp ứng đủ những điều kiện do pháp luật qui định và phải đăng ký kinh doanh chứng khoán trong Sở giao dịch chứng khoán.

1 Chức năng môi giới chứng khoán :

a Khái niệm :

Là một hoạt động kinh doanh của công ty chứng khoán Trong đó CTCK đại diện cho khách hàng tiến hành giao dịch thông qua cơ chế giao dịch tại sở giao dich chứng khoán hay thi trường OTC mà chính khách hàng

sẽ phải chịu trách nhiệm về hậu quả kinh tế của việc giao dịch đó

Khi thực hiện nghiệp vụ môi giới, công ty chứng khoán phải mở tàikhoản giao dịch chứng khoán và tiền cho từng khách hàng trên cơ sở hợpđồng ký kết giữa khách hàng và công ty

b Chức năng môi giới chứng khoán :

- Nối liền khách hàng với bộ phận nghiên cứu đầu tư: cung cấp chokhách hàng các báo cáo nghiên cứu và các khuyến nghị đầu tư

- Nối liền những người bán và những người mua: đem đến cho kháchhàng tất cả các loại sản phẩm và dịch vụ tài chính

- Đáp ứng những nhu cầu tâm lý của khách hàng khi cần thiết: trở thànhngười bạn, người chia sẻ những lo âu căng thẳng và đưa ra những lời độngviên kịp thời

- Khắc phục trạng thái xúc cảm quá mức (điển hình là sợ hãi và thamlam), để giúp khách hàng có những quyết định tỉnh táo.

- Đề xuất thời điểm bán hàng

2 Chức năng tự doanh chứng khoán

a Khái niệm :

Tự doanh chứng khoán là việc CTCK tự tiến hành các giao dịch mua,bán chứng khoán cho chính công ty mình

b Mục đích của hoạt động tự doanh :

Mục đích của hoạt động tự doanh của các CTCK nhằm thu lợi nhuậncho chính mình Tuy nhiên, để đảm bảo sự ổn định và tính minh bạch của thịtrường, pháp luật các nước đều yêu cầu các CTCK khi thực hiện nghiệp vụ

tự doanh phải đáp ứng yêu cầu về vốn và con người

 Những yêu cầu đối với CTCK trong hoạt động tự doanh :

Tách biệt quản lý :

- Các CTCK phải có sự tách biệt giữa nghiệp vụ tự doanh và nghiệp vụmôi giới để đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng trong hoạt động

- Các CTCK phải có đội ngũ nhân viên riêng biệt để thực hiện nghiệp vụ

tự doanh Các nhân viên này phải hoàn toàn tách biệt với bộ phận môi giới

- Bên cạnh đó, các CTCK còn phải đảm bảo sự tách bạch về tài sản củakhách hàng với các tài sản của chính công ty

Ưu tiên khách hàng :

- CTCK phải tuân thủ nguyên tắc ưu tiên cho khách hàng khi thực hiệnnghiệp vụ tự doanh Điều đó có nghĩa là lệnh giao dịch của khách hàng phảiđược xử lý trước lệnh tự doanh của công ty

Bình ổn thị trường :

- Do tính đặc thù của TTCK, đặc biệt là các TTCK mới nổi, bao gồm chủyếu là các nhà đầu tư cá nhân, nhỏ lẻ thì tính chuyên nghiệp trong hoạt độngđầu tư không cao Điều này rất dễ biến động bất thường trên thị trường Vìvậy, các nhà đầu tư lớn, chuyên nghiệp rất cần thiết để làm tín hiệu hướng

dẫn cho toàn bộ thị trường Bên cạnh hoạt động của các quỹ đầu tư chứngkhoán, các CTCK với khả năng chuyên môn và nguồn vốn lớn của mình cóthể thông qua hoạt động tự doanh góp phần rất lớn trong việc điều tiết cungcầu, bình ổn giá cả của các loại chứng khoán trên thị trường.

3 Chức năng bảo lãnh phát hành chứng khoán

Bảo lãnh phát hành là việc tổ chức bảo lãnh giúp tổ chức phát hànhthực hiện các thủ tục trước khi chào bán chứng khoán, tổ chức việc phânphối chứng khoán và giúp bình ổn giá chứng khoán trong giai đoạn đầu saukhi phát hành

Tổ chức bảo lãnh chịu trách nhiệm mua hoặc chào bán chứng khoáncủa một tổ chức phát hành nhằm thực hiện việc phân phối chứng khoán đểhưởng hoa hồng

Thông thường, để phát hành chứng khoán ra công chúng, tổ chức pháthành cần phải có được sự bảo lãnh của một công ty nhỏ, và số lượng pháthành không lớn, thì chỉ cần có một tổ chức bảo lãnh phát hành Nếu đó làmột công ty lớn, và số lượng chứng khoán phát hành vượt quá khả năng củamột tổ chức bảo lãnh thì cần phải có một tổ hợp bảo lãnh phát hành, baogồm một hoặc một tổ chức bảo lãnh chính và một số tổ chức bảo lãnh pháthành thành viên

Các tổ chức bảo lãnh phát hành được hưởng phí bảo lãnh hoặc một tỷ lệhoa hồng nhất định trên số tiền thu được từ đợt phát hành Phí bảo lãnh pháthành là mức chênh lệch giữa giá bá.n chứng khoán cho người đầu tư và sốtiền tổ chức phát hành nhận được

 Bảo lãnh phát hành gồm có các phương thức sau:

a Bảo lãnh với cam kết chắc chắn:

Là phương thức bảo lãnh mà theo đó tổ chức bảo lãnh cam kết sẽ muatoàn bộ số chứng khoán phát hành cho dù có phân phối được hết chứng

khoán hay không Trong hình thức bảo lãnh tổ hợp theo "cam kết chắcchắn", một nhóm các tổ chức bảo lãnh hình thành một tổ hợp để mua chứngkhoán của tổ chức phát hành với giá chiết khấu so với giá chào bán ra côngchúng (POP) và bán lại các chứng khoán đó ra công chúng theo giá POP.Chênh lệch giữa giá mua chứng khoán của các tổ chức bảo lãnh và giá chàobán ra công chúng được gọi là hoa hồng chiết khấu

b Bảo lãnh theo phương thức dự phòng:

Đây là phương thức thường được áp dụng khi một công ty đại chúngphát hành bổ sung thêm cổ phiếu thường ở các nước phát triển Trongtrường hợp đó, công ty cần phải bảo vệ quyền lợi cho các cổ đông hiện hữu,

và như vậy, công ty phải chào bán cổ phiếu bổ sung cho các cổ đông cũtrước khi chào bán ra công chúng bên ngoài Dĩ nhiên, sẽ có một số cổ đôngkhông muốn mua thêm cổ phiếu của công ty Do vậy, công ty cần có một tổchức bảo lãnh dự phòng sẵn sàng mua những quyền mua không được thựchiện và chuyển thành những cổ phiếu để phân phối ra ngoài công chúng Cóthể nói, bảo lãnh theo phương thức dự phòng là việc tổ chức bảo lãnh camkết sẽ mua nốt số chứng khoán còn lại chưa được phân phối hết của tổ chứcphát hành và bán lại ra công chúng Tại các nước đang phát triển, khi các tổchức bảo lãnh còn non trẻ và chưa có tiềm lực lớn thì phương thức bảo lãnhphát hành dự phòng lại là phương thức bảo lãnh thông dụng nhất

c Bảo lãnh theo phương thức bán tất cả hoặc không:

Trong phương thức này, tổ chức phát hành yêu cầu tổ chức bảo lãnhbán một số lượng chứng khoán nhất định, nếu không phân phối được hết sẽhuỷ toàn bộ đợt phát hành

d Bảo lãnh theo phương thức tối thiểu - tối đa:

Là phương thức trung gian giữa phương thức bảo lãnh với cố gắngcao nhất và phương thức bảo lãnh bán tất cả hoặc không Theo phương thức

này, tổ chức phát hành yêu cầu tổ chức bảo lãnh bán tối thiểu một tỷ lệchứng khoán nhất định (mức sàn) Vượt trên mức ấy, tổ chức bảo lãnh được

tự do chào bán chứng khoán đến mức tối đa quy định (mức trần) Nếu lượngchứng khoán bán được đạt tỷ lệ thấp hơn mức yêu cầu thì toàn bộ đợt pháthành sẽ bị huỷ bỏ

4 Chức năng tư vấn đầu tư

a Khái niệm

Tư vấn đầu tư chứng khoán là đưa ra lời khuyên, phân tích các tìnhhuống hay thực hiện một số công việc có tính chất dịch vụ cho khách hàng

b Nguyên tắc của hoạt động tư vấn

Hoạt động tư vấn là việc người tư vấn sử dụng kiến thức, đó chính làvốn họ bỏ ra kinh doanh, nhưng những báo cáo phân tích của họ lại có tácđộng tâm lý rất lớn đến người được tư vấn và có thề làm cho người được tưvấn hưởng lợi hay bị thiệt hại Nhà tư vấn phải luôn là những người thậntrọng khi đưa ra những lời bình luận về giá trị của các loại chứng khoán, nếungười đầu tư có lợi, kiếm được tiền từ lời tư vấn này thì họ sẽ vui mừngnhưng nếu họ bị thiệt hại thì họ sẽ tìm kiếm các nhà tư vấn để phàn nàn,thậm chí bắt bồi thường Do vậy, khi hành động, nhà tư vấn cần đặt ra vàtuân theo một số nguyên tắc nhất định, tối thiểu như sau:

+ Không bảo đảm chắc chắn về giá trị của chứng khoán

+ Luôn nhắc nhở khách hàng rằng những lời tư vấn của mình có thểkhông hoàn toàn chính xác và khách hàng cần biết rằng nhà tư vấn sẽkhông chịu trách nhiệm về những lời khuyên đó

+ Không được dụ dỗ, mời gọi khách hàng mua hay bán một loại chứngkhoán nào đó, những lời tư vấn phải được xuất phát từ cơ sở khách quan

là sự phân tích tổng hợp một cách lôgíc, khoa học

5 Chức năng quản lý danh mục đầu tư

Đây là một dạng nghiệp vụ tư vấn của CTCK nhưng ở mức độ cao hơn

vì trong hoạt động này, khách hàng ủy thác cho CTCK thay mặt mình quyếtđịnh đầu tư theo một chiến lược hay những nguyên tắc khác đã được kháchhàng đồng ý

Chương 2 : CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY KINH DOANH CHỨNG KHOÁN

I HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI :

Quy mô và phạm vi hoạt động của CTCK ngày càng được mở rộng, với

94 CTCK thành viên, hơn 50 phòng giao dịch đang hoạt động rộng khắp cáctỉnh và thành phố lớn như Hà Nội, TP HCM, Nha Trang, Bình Dương, CầnThơ, Hải Phòng…Cùng với sự phát triển mạng lưới hoạt động, số lượng tàikhoản giao dịch tại các CTCK cũng tăng mạnh Năm 2012 số tài khoản giaodịch chứng khoán tại các CTCK đạt hơn 900.000 tài khoản Tăng 2.1 lần sovới năm 2011 Cùng với sự gia tăng khối lượng giao dịch, các CTCK đãthực hiện trên 6.000 hợp đồng tư vấn và bảo lãnh phát hành Tính đến cuốinăm 2012 đã có gần 90 CTCK hoạt động có lãi Quy mô vốn hoạt động củacác CTCK ngày càng được nâng cao Tính đến cuối năm 2012, tổng số vốnđiều lệ của các CTCK là 29.856 tỷ đồng, tăng 11,6% so với năm 2011.Ta có

10 công ty chứng khoán lớn nhất đã chiếm tới gần 50% thị phần môi giới cổphiếu trong nước; trong đó dẫn đầu là SSI (HSX) với mức lãi ròng trên 448

tỉ đồng, tăng 27% so với năm 2011, thứ hai là HCM (HSX) với mức lãi rònghơn 246 tỉ đồng Đối với mảng môi giới cổ phiếu cho nhà đầu tư nước ngoài,

10 công ty lớn nhất nắm trên 87% thị phần; trong đó SSI đứng đầu với gần36,91% thị phần, gấp đôi thị phần của thành viên đứng thứ hai là HCM với18,64% thị phần Trong mảng môi giới chứng chỉ quỹ, SSI tiếp tục đứng đầukhi nắm 10,42% thị phần môi giới trong nước và 48,03% thị phần môi giớinước ngoài Mảng môi giới trái phiếu, SSI đứng đầu khi nắm 27% thị phầnmôi giới trong nước và 65,78% thị phần môi giới nước ngoài…

10 công ty chứng khoán đạt lợi nhuận sau thuế cao nhất năm 2012:

MCK Tên công ty SGD Lợi nhuận sau thuế 2012

SSI CTCP Chứng khoán Sài Gòn HSX 448.522.786.693HCM CTCP Chứng khoán T.P Hồ Chí Minh HSX 246.380.523.819

CTCP Chứng khoán FPT 126.458.338.902Công ty TNHH Chứng khoán ACB 91.697.491.515Công ty TNHH Chứng khoán Kỹ Thương 80.352.899.716VND CTCP Chứng khoán VNDIRECT HNX 78.873.342.609BVS CTCP Chứng khoán Bảo Việt HNX 77.701.401.041CTS CTCP Chứng khoán Ngân hàng Công thương ViệtNam HNX 72.740.116.297

AGR

CTCP Chứng khoán Ngân hàng Nông nghiệp và

Phát triển Nông thôn

Việt Nam

HSX 61.691.164.755

Công ty TNHH Chứng khoán Ngân hàng TMCP

Việt Nam Thịnh Vượng 61.249.241.492

II HOẠT ĐỘNG TỰ DOANH :

Hoạt động tự doanh là hoạt động của công ty chứng khoán (CTCK)

thực hiện việc mua và bán chứng khoán bằng nguồn vốn của công ty

Thời điểm hiện nay các CTCK hoạt động tự doanh vẫn chưa thực sự

nổi bật, các CTCK mới chỉ tập trung vào hoạt động môi giới Điều này có

thể được nhìn nhận dưới rất nhiều lý do khác nhau như: tính chất phức tạp

của hoạt động tự doanh hay các CTCK chỉ muốn tập trung hoàn thiện nghiệp

vụ môi giới trước để từ đó rút kinh nghiệm triển khai các hoạt động có liên

quan trong tương lai

Nghiệp vụ tự doanh của CTCK có thể chia thành 2 lĩnh vực:

Thứ nhất: các CTCK thực hiện việc mua bán chứng khoán niêm yết

cho chính công ty mình Tuy nhiên, hiện nay do số lượng các chứng khoán

niêm yết còn ít nên nghiệp vụ này hầu như chưa được triển khai

Thứ hai: các CTCK thực hiện hoạt động tự doanh bằng hình thức như

mua chứng khoán không niêm yết trên OTC Tuy nhiên hoạt động này phảituân thủ những hạn mức do pháp luật quy định

Ngoài ra, một hoạt động tự doanh phổ biến hiện nay của một số CTCK

là việc mua chứng khoán niêm yết lô lẻ, sau đó CTCK sẽ gộp lại thành lôchẵn để niêm yết và có thể bán lại trên Trung tâm Giao dịch chứng khoán(TTGDCK) Đây là một lĩnh vực có khả năng mang lại lợi nhuận tương đốilớn cho các CTCK Giá mua lô lẻ được xác định bằng thỏa thuận giữa kháchhàng bán với CTCK, do đó các CTCK có điều kiện để đưa ra mức giá phùhợp để thu hút khách hàng, tạo sự chủ động cho các CTCK trong hoạt độngkinh doanh của mình

Hiện nay có nhiều công ty đang thực hiện nghiệp vụ tự doanh rấtchuyên nghiệp Kết quả thu được cũng khá khả quan Công ty BVS, doanhthu môi giới tăng mạnh của công ty chứng khoán BVS nhờ nguồn thu lớn từphí giao dịch của khách hàng lên tới 24 tỷ đồng, tăng 300% so với quý I.Đối với nghiệp vụ tự doanh, quý II cũng đạt 36 tỷ đồng doanh thu, tăng200% so với quý I Chi phí trong quý II của BVS chủ yếu ở chỉ tiêu "dựphòng giảm giá chứng khoán tự doanh" Trong quý II, BVS đã hoàn nhập dựphòng giảm giá CK tự doanh được hơn 200 tỷ đồng Một số mã cổ phiếutrong danh mục tự doanh đã có lãi so với giá vốn Dưới đây là tổng kếtdoanh thu của một số CTCK giữa hoạt động môi giới và hoạt động tự doanhhết quý II

Công ty chứng khoán được bảo lãnh phát hành theo hình thức cam kết chắc chắn khi đảm bảo các điều kiện sau:

1 Được cấp phép thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh phát hành chứng khoán.

2 Tại thời điểm ký hợp đồng bảo lãnh phát hành, tổng giá trị của tất cả các hợp đồng bảo lãnh phát hành theo hình thức cam kết chắc chắn còn hiệu lực phải đáp ứng các điều kiện sau:

a) Không được lớn hơn một trăm phần trăm (100%) vốn chủ sở hữu tính theo báo cáo tài chính quý gần nhất;

b) Không được vượt quá mười lăm (15) lần hiệu số giữa tài sản ngắn hạn

và nợ ngắn hạn tính theo báo cáo tài chính quý gần nhất.

3 Không bị đặt vào tình trạng kiểm soát, kiểm soát đặc biệt trong ba (03)tháng liền trước thời điểm ký hợp đồng bảo lãnh phát hành

- Mua số cổ phiếu hoặc trái phiếu còn lại của đợt phát hành chưa đượcphân phối hết Đây thực chất cũng là một dạng của phương thức cam kếtchắc chắn, nhưng tổ chức bảo lãnh phát hành cam kết mua phần chứngkhoán còn lại của đợt phát hành chưa được phân phối hết

CTCK chỉ được phép thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh phát hành chứngkhoán khi thực hiện nghiệp vụ tự doanh chứng khoán; vốn pháp định để thựchiện nghiệp vụ tự doanh chứng khoán là 100 tỷ đồng, nghiệp vụ bảo lãnhphát hành là 165 tỷ đồng Trước thời điểm bảo lãnh, các CTCK không được

vi phạm luật chứng khoán trong 6 tháng liên tục, đồng thời, tổng giá trị bảolãnh phát hành không được lớn hơn 50% vốn chủ sở hữu của tổ chức bảolãnh phát hành vào thời điểm cuối quý gần nhất tính đến ngày ký hợp đồngbảo lãnh phát hành, trừ trường hợp bảo lãnh phát hành trái phiếu chính phủ,trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh Và, CTCK cũng phải có tỷ lệ vốn khảdụng trên nợ điều chỉnh trên 6% trong 3 tháng liền trước thời điểm nhận bảolãnh phát hành

Hoạt động bảo lãnh phát hành của các CTCK vẫn tập trung chủ yếu làbảo lãnh phát hành các loại trái phiếu như trái phiếu chính phủ cho Kho bạcNhà nước, trái phiếu ngân hành, trái phiếu đô thị

Trong những tháng vừa qua, có một số hợp đồng bảo lãnh phát hànhđược thực hiện như: 10/06/2013 Kho bạc Nhà nước và Công ty cổ phầnChứng khoán Bảo Việt (BVSC) đã thống nhất để ký Hợp đồng nguyên tắcthực hiện đợt bảo lãnh phát hành trái phiếu Chính phủ kỳ hạn 15 năm đợtI/2013., Ngân hàng Nhà nước cho phép thực hiện nghiệp vụ đại lý phát hành