MỞ đầu

MỞ ĐẦU MỤC LỤC 1MỞ ĐẦU 4NỘI DUNG 4I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ CHÍNH TRỊ, PHÁP LÝ VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 41 Một số vấn đề lý luận 41 1 Một số khái niệm cơ sở 41 2 Mục tiêu xây dựng nông thôn mớ[.]

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương trình cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Đây là Chương trình mục tiêu Quốc gia mang tính toàn diện, vừa

là mục tiêu, vừa là động lực phát triển lâu dài, bền vững ở khu vực nông thôn,

hướng đến “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”.

Hiện nay chương trình xây dựng mô hình nông thôn mới đã trở thành phong trào rộng khắp cả nước và là một trong nhưng chương trình đã đạt được sự đồng thuận của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân Sau hơn 4 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng mô hình nông thôn mới, các địa phương trong toàn quốc và nhất là các tỉnh khu vực phía bắc đã đạt được nhiều kết quả quan trọng Mỗi địa phương đều có đặc điểm và cách thức xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình riêng Vì vậy, em đã chọn đề tài “ Tình hình xây dựng nông thôn mới ở huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên giai

đoạn 2010-2015” làm đề tài tiểu luận kết thúc học phần bắt buộc trong

chương trình học cao cấp lý luận chính trị tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khu vực I của mình

2 Mục đích

Tìm hiểu về các nội dung chương trình xây dựng nông thôn mới ở huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2010-2015

Tìm hiểu những thuận lợi khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện, đánh giá sơ bộ kết quả và đưa ra một số khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới ở địa phương

3 Giới hạn không gian, thời gian

- Tình hình xây dựng nông thôn mới ở huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng

Yên giai đoạn 2010-2015

4 Phương pháp nghiên cứu

- Vận dụng cơ sở của Lý luận Mác – Lênin; Tư tưởng Hồ Chí Minh; các chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về “Xây dựng Nông thôn mới”

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp lô-gic, nghiên cứu thực tế

- Làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng nông thôn mới

ở nước ta hiện nay

5 Ý nghĩa thực tiễn

- Nhằm hệ thống lại một số vấn đề lý luận và thực tiễn trong quá trình xây dựng nông thôn mới

- Làm rõ các chủ trương của Đảng, nhà nước về Xây dựng nông thôn mới trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và vấn đề nông dân, nông nghiệp nông thôn ở nước ta hiện nay

- Đánh giá kết quả xây dựng nông thôn mới ở huyện Khoái Châu, tỉnh

Hưng Yên giai đoạn 2010-2015 để rút ra kinh nghiệm trong quá trình thực

hiện những năm tiếp theo

6 Cấu trúc của Tiểu Luận

I Một số vấn đề lý luận và cơ sở chính trị, pháp lý về xây dựng nông thôn mới

II Tình hình xây dựng nông thôn mới ở huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2010-2015

III.Một số giải pháp và khuyến nghị

Kết luận

Mặc dù đã cố gắng trong việc nghiên cứu và tìm hiểu thực tế, song do những hạn chế về thời gian nghiên cứu, tài liệu thu thập cũng như trình độ còn hạn chế, Tiểu luận khó tránh khỏi những sai sót và khiếm khuyết Vì vậy, tác giả mong muốn nhận được sự đóng góp ý kiến, phê bình của các thầy cô giáo để nội dung Tiểu luận được hoàn thiện và có tính khả thi hơn

NỘI DUNG

I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ CHÍNH TRỊ, PHÁP LÝ VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

1 Một số vấn đề lý luận

1.1 Một số khái niệm cơ sở

-Khái niệm nông thôn

Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã

- Xây dựng nông thôn mới là gì?

Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để

cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao

Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp

Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh

1.2 Mục tiêu xây dựng nông thôn mới

- Xây dựng cộng đồng xã hội văn minh, có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ngày càng hoàn thiện; cơ cấu kinh tế hợp lý, các hình thức tổ chức sản xuất tiên tiến;

- Gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ và du lịch; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo qui hoạch; từng bước thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn;

- Xây dựng xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; trình độ dân trí được nâng cao; môi trường sinh thái được bảo vệ;

- Hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện và nâng cao

1.3 Đặc trưng của nông thôn mới

NTM giai đoạn 2010 - 2020 bao gồm các đặc trưng sau:

1- Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao;

2- Nông thôn phát triển theo quy hoạch, cơ cấu hạ tầng, kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ;

3- Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy;

4- An ninh tốt, quản lý dân chủ

5- Chất lượng hệ thống chính trị được nâng cao

2 Cơ sở chính trị, pháp lý về xây dựng nông thôn mới

Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương trình cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn Đây là Chương trình mục tiêu Quốc gia mang tính toàn diện, vừa

là mục tiêu, vừa là động lực phát triển lâu dài, bền vững ở khu vực nông thôn,

hướng đến “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”.

2.1.Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới:

a - Ý nghĩa của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới:

- Là cụ thể hóa đặc tính của xã NTM thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH

- Bộ tiêu chí là căn cứ để xây dựng nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM, là chuẩn mực để các xã lập kế hoạch phấn đấu đạt 19 tiêu chí nông thôn mới

- Là căn cứ để chỉ đạo và đánh giá kết quả thực hiện xây dựng NTM của các địa phương trong từng thời kỳ; đánh giá công nhận xã, huyện, tỉnh đạt nông thôn mới; đánh giá trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền xã trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới

b Nội dung Bộ tiêu chí quốc gia Nông thôn mới:

Bộ tiêu chí quốc gia NTM được ban hành theo Quyết định số 491/QĐ-TTg, ngày 16/4/2009 gồm 5 nhóm tiêu chí, cụ thể như sau:

Tiêu chí “Xã nông thôn mới”: Gồm 19 tiêu chí trên 5 lĩnh vực được

quy định tại Quyết định số 491/2009/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ

- 5 nhóm là: Nhóm 1: Quy hoạch, nhóm 2: Hạ tầng kinh tế xã hội,

nhóm 3: Kinh tế và tổ chức sản xuất, nhóm 4: Văn hóa - xã hội - môi trường, nhóm 5: Hệ thống chính trị

- 19 tiêu chí là: 1: Quy hoạch, 2: Giao thông, 3: Thủy lợi, 4: Điện, 5:

Trường học, 6: Cơ sở vật chất văn hóa, 7: Chợ, 8: Bưu điện, 9: Nhà ở dân cư, 10: Thu nhập, 11: Tỷ lệ hộ nghèo, 12: Cơ cấu lao động, 13: Hình thức tổ chức sản xuất, 14: Giáo dục, 15: Y tế, 16: Văn hóa, 17: Môi trường, 18: Hệ thống tổ

chức chính trị xã hội vững mạnh, 19: An ninh, trật tự xã hội (Chi tiết xem phần phụ lục đính kèm)

Hướng dẫn thực hiện bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới: Được thể hiện tại thông tư số 54/2009/TT – BNNPTNT, ngày 21 tháng 8 năm 2009 của

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong đó đã thống nhất nội dung, cách hiểu, cách tính toán và các quy chuẩn áp dụng đối với các tiêu chí nông thôn mới

c Những nguyên tắc xây dựng nông thôn mới

Trong xây dựng NTM, đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Các nội dung, hoạt động của Chương trình xây dựng NTM phải hướng tới mục tiêu thực hiện 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí tỉnh đã ban hành

- Phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư địa phương là chính, Nhà nước đóng vai trò định hướng, ban hành các chính sách, cơ chế hỗ trợ, đào tạo cán bộ và hướng dẫn thực hiện Các hoạt động cụ thể do chính cộng đồng người dân ở xóm, xã bàn bạc dân chủ để quyết định và tổ chức thực hiện

- Kế thừa và lồng ghép chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình

hỗ trợ có mục tiêu, các chương trình, dự án khác đang triển khai trên địa bàn nông thôn

- Thực hiện Chương trình xây dựng NTM phải gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, có quy hoạch và cơ chế đảm bảo thực hiện các quy hoạch xây dựng NTM đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt

- Công khai, minh bạch về quản lý, sử dụng các nguồn lực; tăng cường phân cấp, trao quyền cho cấp xã quản lý và tổ chức thực hiện các công trình,

dự án của Chương trình xây dựng NTM; phát huy vai trò làm chủ của người dân và cộng đồng, thực hiện dân chủ cơ sở trong quá trình lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và giám sát, đánh giá

- Xây dựng NTM là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; cấp ủy đảng, chính quyền đóng vai trò chỉ đạo, điều hành quá trình xây dựng quy hoạch, đề án, kế hoạch và tổ chức thực hiện Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị, xã hội vận động mọi tầng lớp nhân dân phát huy vai trò chủ thể trong xây dựng NTM

d Trình tự các bước tiến hành xây dựng nông thôn mới.

Trình tự xây dựng NTM gồm 7 bước như sau:

- Bước 1: Thành lập hệ thống quản lý, thực hiện;

- Bước 2: Tổ chức thông tin, tuyên truyền về thực hiện Chương trình

xây dựng NTM (được thực hiện trong suốt quá trình triển khai thực hiện);

- Bước 3: Khảo sát đánh giá thực trạng nông thôn theo 19 tiêu chí của

Bộ tiêu chí tỉnh đã ban hành;

- Bước 4: Xây dựng quy hoạch NTM của xã ;

- Bước 5: Lập, phê duyệt đề án xây dựng NTM của xã;

- Bước 6: Tổ chức thực hiện đề án;

- Bước 7: Giám sát, đánh giá và báo cáo về tình hình thực hiện Chương

trình

e Nguồn lực xây dựng nông thôn mới

Có 5 nguồn chính:

- Đóng góp của cộng đồng (bao gồm cả công sức, tiền của đóng góp và tài trợ của các tổ chức, cá nhân);

- Vốn đầu tư của các doanh nghiệp;

- Vốn tín dụng (bao gồm cả đầu tư phát triển và thương mại);

- Hỗ trợ từ ngân sách nhà nước;

- Vốn tài trợ khác

Lưu ý: Thực hiện xây dựng nông thôn mới cần có sự kế thừa, lồng

ghép các chương trình, dự án đang và sẽ triển khai trên địa bàn Các công trình xây dựng phải trên cơ sở chỉnh trang, nâng cấp là chính để giảm thiểu nguồn lực trong điều kiện kinh tế còn khó khăn

Nội lực của cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới

Nội lực của cộng đồng bao gồm: công sức, tiền của do người dân và

cộng đồng đầu tư bỏ ra để chỉnh trang nơi ở của gia đình mình như: xây dựng, nâng cấp nhà ở, nhà bếp; xây dựng đủ 3 công trình vệ sinh; cải tạo,

bố trí lại các công trình phục vụ khu chăn nuôi hợp vệ sinh theo chuẩn

nông thôn mới; cải tạo lại vườn ao để có thu nhập và cảnh quan đẹp; sửa sang cổng ngõ, tường rào đẹp đẽ, khang trang…

Đầu tư cho sản xuất ngoài đồng ruộng, soi bãi, trên đất rừng hoặc cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ để có thu nhập cao

Đóng góp, xây dựng các công trình công cộng của làng xã như giao thông, kiên cố hóa kênh mương, vệ sinh công cộng…

Tự nguyện hiến đất để xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế-xã hội theo quy hoạch của xã

f Vai trò chủ thể của nông dân trong xây dựng nông thôn mới

Tham gia ý kiến vào đề án xây dựng nông thôn mới và đồ án quy hoạch nông thôn mới cấp xã; tham gia lập kế hoạch thực hiện Chương trình (thôn, xã)

Tham gia và lựa chọn những công việc gì cần làm trước và việc gì làm sau thật thiết thực với yêu cầu của người dân trong xã và phù hợp với khả năng, điều kiện của địa phương

Quyết định mức độ đóng góp trong xây dựng các công trình công cộng của thôn, xã

Trực tiếp tổ chức thi công hoặc tham gia thi công xây dựng các công trình hạ tầng kinh tế-xã hội của xã, thôn theo kế hoạch hàng năm

Cử đại diện (Ban giám sát) để tham gia quản lý và giám sát các công trình xây dựng của xã, thôn

Tổ chức quản lý, vận hành và bảo dưỡng các công trình sau khi hoàn thành

II TÌNH HÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở HUYỆN KHOÁI CHÂU, TỈNH HƯNG YÊN GIAI ĐOẠN 2010 – 2015.

1 Kết quả triển khai thực hiện

1.1 Công tác kiện toàn bộ máy chỉ đạo, điều hành quản lý

Ngay từ năm đầu tiên tiến hành tổ chức thực hiện xây dựng nông thôn mới, các cấp từ huyện, xã, thôn đã thành lập xong cơ cấu tổ chức chỉ đạo, quản lý điều hành quản lý chương trình xây dựng nông thôn mới, các Ban

thường xuyên được củng cố, kiện toàn Ở huyện thành lập Ban chỉ đạo, Tổ chuyên viên giúp việc Ban chỉ đạo Ở các xã đã thành lập Ban chỉ đạo, Ban quản lý xây dựng nông thôn mới Ở thôn thành lập Ban phát triển thôn, Ban giám sát

Nhìn chung, cơ cấu tổ chức chỉ đạo hoạt động tốt Các phòng ban có sự phối hợp, hỗ trợ nhau trong công tác chỉ đạo Tuy nhiên, một số ban chỉ đạo cấp xã hoạt động thực sự chưa hiệu quả Một vài cá nhân chưa có nhận thức đúng đắn về vai trò và nhiệm vụ của ban chỉ đạo Các phòng ban có sự phối hợp, hỗ trợ nhau nhưng đôi lúc chưa kịp thời, dẫn tới việc đôi lúc công việc còn chậm trễ

1.2 Công tác tuyên truyền, vận động

Các cấp, các ngành từ huyện đến cơ sở đã tích cực chủ động tuyên truyền chương trình xây dựng nông thôn mới tới cán bộ, người dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới thông qua các phương tiện thông tin đại chúng hệ thống phát thanh, tài liệu, hội nghị, tập huấn; tích cực vận động người dân tham gia xây dựng nông thôn mới Tuy nhiên chất lượng công tác tuyên truyền còn hạn chế, chưa thường xuyên, liên tục, dẫn đến một bộ phận không nhỏ cán bộ, người dân nhận thức chưa đúng về chương trình xây dựng nông thôn mới; còn có tâm lý trông chờ, ỷ lại vào sự đầu

tư của nhà nước mà chưa tự giác tham gia xây dựng nông thôn mới

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”; cũng được tiếp tục tăng cường đẩy mạnh gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới Đồng thời gắn liền với việc hưởng ứng Phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới“

1.3 Công tác đào tạo, tập huấn

Toàn huyện đã tổ chức các lớp đào tạo cấp huyện cũng như cấp cơ sở, tập huấn các cấp, xây dựng tài liệu, nhận và phân phát tài liệu của tỉnh chuyển

về các địa phương Kinh phí tổ chức cho công tác đào tạo tập huấn là 75 triệu đồng, trong đó kinh phí của huyện là 15 triệu đồng, của xã là 60 triệu đồng

Chương trình xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn của Đảng

và Nhà nước, có nhiều nội dung mới, phức tạp do vậy công tác đào tạo tập huấn đã được UBND huyện tích cực chủ động phối hợp với các sở ngành đào tạo tập huấn cho cán bộ cấp xã trong 02 năm (2011 – 2012) cho tất cả các thành viên Ban chỉ đạo huyện, trưởng phó các phòng, ban, đoàn thể huyện; các thành viên Ban chỉ đạo, Ban quản lý, ban phát triển thôn, ban giám sát của tất cả các xã trên địa bàn huyện

Từ việc nhận thức về chương trình xây dựng nông thôn mới còn hạn chế, đại bộ phận cán bộ tham gia tập huấn đã có những hiểu biết và kiến thức

cơ bản cũng như nâng cao để tham gia phục vụ vào chương trình xây dựng nông thôn mới

1.4 Về huy động nguồn lực

Hơn 4 năm qua, toàn huyện đã huy động được 352,796 tỷ đồng Trong

đó vốn ngân sách trung ương là 42,755 tỷ đồng, vốn ngân sách tỉnh là 66,904 tỷ đồng, vốn ngân sách huyện là 15,777 tỷ đồng, vốn ngân sách xã là 102,812 tỷ đồng, vốn lồng ghép là 4,040 tỷ đồng, vốn huy động từ doanh nghiệp là 93,151

tỷ đồng và vốn dân góp là 27,357 tỷ đồng

Riêng năm 2013, tổng số vốn huy động được trong 2 quý I và II là 90,790 tỷ đồng Trong đó vốn ngân sách tỉnh là 13,400 tỷ đồng, vốn ngân sách huyện là 1,320 huyện, vốn ngân sách xã là 10,039 tỷ đồng, vốn lồng ghép là 4,040 tỷ đồng, vốn doanh nghiệp là 46 tỷ đồng, vốn dân góp là 15,991 tỷ đồng Riêng vốn huy động của doanh nghiệp ở quý I và II năm 2013 đã gần bầng vốn huy động doanh nghiệp của năm 2011 và 2012 cộng lại

Ngày 08/3/2013 UBND tỉnh Hưng Yên ban hành Quyết định 04/2013/QĐ-UBND, hỗ trợ xi cho các xã làm đường giao thông nông thôn

Đến nay các nguồn vốn đều đã được giải ngân nhanh chóng và hiệu quả Công tác huy động vốn các năm 2014-2015 đạt được hiệu quả khá cao, tuy nhiên một số nơi còn chậm trễ chưa đảm bảo đúng kế hoạch của huyện