1. Trang chủ
  2. » Giáo án - Bài giảng

Phân tích chí phèo sau khi gặp thị nở ngắn gọn

21 10 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Phân tích Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở ngắn gọn
Trường học Trường Đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn Hà Nội
Chuyên ngành Văn học Việt Nam
Thể loại Bài viết phân tích
Thành phố Hà Nội
Định dạng
Số trang 21
Dung lượng 30,31 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Hắn bắt đầu cảm nhận được cuộc sốngxung quanh mình và có những cảm xúc của một con người.Lần đầu tiên từ khi ra tù, Chí Phèo tỉnh rượu và có cái cảmgiác “miệng đắng, lòng mơ hồ buồn”.. h

Trang 1

Phân tích Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở ngắn gọn

Trong vườn văn học hiện thực phê phán Việt Namtrước 1945, Nam Cao là đóa hoa nở muộn Trước NamCao, ta đã có những Ngô Tất Tố, Vũ Trọng Phụng, NguyênHồng, Tuy là cây bút đến sau, nhưng Nam Cao vẫn kịp cócho mình những tác phẩm xuất sắc, phản ánh rõ hiện thực

xã hội đương thời, lên án, vạch trần những cái xấu xa,những cái lầm than trong những kiếp người Tiêu biểu cóthể kể đến truyện ngắn "Chí Phèo" - tác phẩm làm nên têntuổi nhà văn Tác phẩm viết về bi kịch của người nông dânViệt Nam và đánh dấu một bước phát triển đáng kể của vănxuôi Việt Nam Trong đó, chi tiết để lại ấn tượng sâu đậmnhất trong lòng người đọc có lẽ là diễn biến tâm trạng ChíPhèo sau khi gặp Thị Nở

Người nông dân Việt Nam với bi kịch tha hóa bướcvào trang sách Nam Cao, trở thành Chí Phèo, rồi Chí Phèolại từ trang văn Nam Cao bước ra, phản ánh biết bao sốphận lầm than ngoài đời thực Với bút pháp xây dựng nhânvật điển hình, Nam Cao khiến cho nhân vật sống động tớinỗi chỉ cần nghe tới tên Chí Phèo, trong đầu ta lập tức hiện

ra hình ảnh anh nông dân lương thiện bị áp bức, dồn épthành một thằng lưu manh và sau cùng chết trong tức tưởi

Lũ chúa đất và nhà tù thực dân biến Chí từ một chàng thanhniên mồ côi ngờ nghệch phải đi làm thuê ở đợ kiếm cái ănthành "con quỷ dữ" của làng Vũ Đại Trông thấy Chí tronghình hài xăm trổ, gương mặt dọc ngang đầy sẹo trongnhững lần rạch mặt ăn vạ, không tiếc làm chuyện ác, ta ngỡnhư Chí Phèo đã tha hóa hoàn toàn, đã biến đổi, dị dạng cảnhân hình lẫn nhân tính, bản chất lương thiện dường như đã

bị che lấp hoàn toàn Thế rồi Nam Cao để Thị Nở đến bên

Trang 2

Chí, mở ra cánh cửa lương tri đã bị tội ác của lũ cường hào

ác bá đóng vào bấy lâu Tình cảm chân thành, hành độngngờ nghệch của Thị thức tỉnh Chí, thức tỉnh con người vốnngủ sâu trong hình hài "con quỷ dữ" Nam Cao là thế đó.Ông không bao giờ để nhân vật của mình lặng yên chìmtrong bóng tối mà luôn vùng vẫy, đấu tranh cho những điềutốt đẹp

Thị Nở - người đàn bà xấu ma chê quỷ hờn, lại ngờnghệch như đứa trẻ, ấy vậy mà sống tình cảm Bởi vì ngờnghệch, Thị chẳng sợ Chí như người dân làng này vốn sợ.Thị nhìn hắn với cái nhìn dành cho con người, chứ khôngphải nhìn một con quỷ như người ta vẫn hay nhìn hắn NamCao đã đặt vào trong hình hài xấu xí của thị một vẻ đẹp tâmhồn sâu kín Hình ảnh của thị với bát cháo hành nghi ngútkhói trên tay đem đến cho Chí khi hắn đang đói cào ruộtbởi “trận thổ đêm qua”, khi hắn đang buồn bã cô đơn nhất,đang “thèm khát người” nhất, đang đau khổ tuyệt vọngnhất… hình ảnh ấy rung động người đọc biết bao! Đó là sựrung động của nhân tâm rất tự nhiên, rất vô tư không hề “sợhãi” như những người dân khác ở làng Vũ Đại mỗi khi gặpChí và cũng không hề tính toán thiệt hơn Thị không biếttính toán và cũng chẳng cần tính toán Cái nghĩa tình có aitính toán bao giờ Tình cảm của thị thô mộc, nguyên sơkhiến ta cảm động quá!

Tỉnh dậy sau đêm say sưa gặp Thị Nở, điều đầu tiênNam Cao để cho Chí nhận ra ấy là thực tại của bản thânmình Hắn sống trong một túp lều, túp lều mà hắn đã phảiđánh đổi bằng máu, bằng lương tri, làm tay sai cho bá Kiến

mà có được Một túp lều ẩm thấp, tối tăm: “Ở đây người tathấy chiều lúc xế trưa và gặp đêm khi bên ngoài vẫn sáng”

Trang 3

Đây không phải nơi ở của con người, nó là địa ngục trầngian mà Chí đang chết dần chết mòn trong đó Vậy mà chưabao giờ Chí Phèo nhận thấy thế bởi Chí Phèo chưa bao giờhết say Đây là lần đâu tiên Chí nhận ra cái hiện thực cayđắng phũ phàng ấy Hắn bắt đầu cảm nhận được cuộc sốngxung quanh mình và có những cảm xúc của một con người.Lần đầu tiên từ khi ra tù, Chí Phèo tỉnh rượu và có cái cảmgiác “miệng đắng, lòng mơ hồ buồn” Lần đầu tiên, ChíPhèo nghe được những âm thanh quen thuộc của cuộc sốnghằng ngày xung quanh hắn : “tiếng chim hót ngoài kia vui

vẻ quá”, “tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá”, tiếngtrò chuyện của những người đi chợ về…Những âm thanh

ấy đã gợi nhớ trong hắn ước mơ giản dị từ thuở xa xưa : “cómột gia đình nho nhỏ, chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệtvải” Quá khứ tuy nghèo khổ ấy nay với Chí cũng là mộtđiều thật xa vời Thực tại giờ đây của hắn là “già mà vẫncòn cô độc” Điều ấy khiến hắn buồn và lo lắng cho tươnglai : đói rét, ốm đau và cô độc sẽ đày đọa hắn khi về già Vàhắn sợ nhất là cô độc Một kẻ chỉ biết sống bằng giật cướp

và dọa nạt, một kẻ đã làm đổ máu và nước mắt của baonhiêu người lương thiện, vậy mà giờ đây cũng biết sợ, màlại sợ nhất là cô độc Hình như, bản chất người trong hắnđang mơ hồ tỉnh dậy

Và khi Chí đang nhìn về tương lai đen tối kia với tâmtrạng cô độc, sợ hãi, cũng may là Thị Nở đến nếu không thìChí khóc mất Thị Nở bước vào cùng với bát cháo hành,một hình tượng đẹp nhất, một chi tiết nghệ thuật đem đếnnhiều mĩ cảm Chí Phèo ngạc nhiên, hết ngạc nhiên thì mắtChí ươn ướt Có lẽ vì đây là lần đầu tiên Chí được mộtngười đàn bà cho ăn, bởi vì xưa nay Chí vẫn phải “dọa nạthay giật cướp” của người khác thì mới có được Bát cháo

Trang 4

hành ấy là đại diện cho tình cảm mộc mạc của Thị Nở dànhcho Chí, đánh thức trọn vẹn trong Chí lương tri và lươngtâm của một con người Bát cháo hành chan chứa tìnhngười, thứ tình cảm rất thật, hồn nhiên, không vụ lợi Nóchỉ đơn giản là bởi Thị thấy Chí bị “thổ một trận nhọc” màkhông có người chăm sóc, bởi Thị nghỉ ốm như thế thì chỉ

có ăn cháo hành Và rất hồn nhiên Thị nấu cháo hành mangsang

Bát cháo hành ấy là vị thuốc giải độc cho cuộc đời Chí.Không chỉ giải cảm, bát cháo hành là tình người duy nhất

đã gợi thức phần lương tri ngủ quên trong lốt “con quỷ dữChí Phèo” Từ ăn năn, hối hận, Chí bỗng thấy thèm lươngthiện, thèm trở về cuộc sống ngày trước Bát cháo hành đãdẫn đường cho hi vọng hoàn lương: Thị Nở có thể làm hòavới hắn thì mọi người cũng có thể làm hòa với hắn Khátkhao lương thiện bùng dậy mãnh liệt đã khiến Chí dồn hết

hi vọng vào Thị Nở – về cây cầu đưa hắn về với cuộc đờilương thiện Bát cháo hành đã hoàn thành thiên chức gọichất người, khơi hòn than đỏ vùi trong lớp tro tàn đang âm

ỉ, nó đưa Chí qua một cuộc lột xác để về với sự lương thiện

Lúc này, Chí Phèo đã hoàn toàn thức tỉnh, hắn từ "conquỷ dữ" trở lại là người: "Trời ơi! Hắn thèm lương thiện,hắn muốn làm hòa với mọi người" Mà đã là người, aichẳng mưu cầu hạnh phúc? Hắn làm nũng với Thị Nở nhưđứa trẻ con làm nũng mẹ Hắn ao ước một mái ấm gia đình,hắn thực sự mong muốn xây dựng gia đình với Thị Nở:

"Giá cứ thế này mãi thì thích nhỉ?" Chí Phèo và Thị Nở, haimảnh đời bất hạnh gặp nhau rồi yêu nhau Họ mở ra conđường giải thoát cho nhau, "làm ơn" và "chịu ơn" lẫn nhau

Họ sống với nhau như vợ chồng Nhưng chỉ được năm

Trang 5

ngày Năm ngày ấy có lẽ là năm ngày hạnh phúc nhất cuộcđời Chí Sau năm ngày ấy, Thị Nở nhớ ra mình còn mộtngười cô ở đời Thị phải "đừng yêu để hỏi cô thị đã".

Nghiệt ngã thay! Chí đã thức tỉnh lương tri, đã trở lại làngười, khao khát sống cuộc đời lương thiện, nhưng điều ấykhông ai biết Bà cô Thị Nở lại càng không biết Bà nghecháu gái nhắc đến Chí Phèo thì xỉa xói ngay vào mặt cháugái rằng lấy ai không lấy lại đi lấy thằng Chí Phèo, mộtthằng "không cha, suốt ngày chỉ có một việc là rạch mặt ănvạ" Thị Nở uất lắm Bao nhiêu uất giận ấy Thị trút cả vàoChí, từ chối sự níu kéo của Chí, rồi vùng vằng bỏ về.Những lời nói và hành động của Thị Nở như cái tát vào mặtChí Phèo, khiến hắn nhận ra bi kịch đời mình Hắn khôngcòn cái cơ hội được trở lại làm con người nữa Người taxem hắn là "con quỷ", hắn mãi mãi là thằng Chí Phèo gieorắc bất hạnh lên cuộc sống của bao nhiêu con người ở làng

Vũ Đại Người duy nhất xem hắn là người, gần gũi với hắn,cũng quyết tuyệt từ chối hắn Tuyệt vọng, hắn uống rượunhưng càng uống càng tỉnh và thoang thoảng cứ thấy “hơicháo hành” Lương tri và lương tâm đã thức tỉnh không chophép hắn trở lại làm một con quỷ Hắn tìm say để lại sốngcuộc đời khi trước, nhưng "hơi cháo hành", hay tiếng gọicủa tình người, của lương tri cứ ám ảnh lấy hắn, không chophép hắn bỏ quên con người đã thức tỉnh Hắn đi đòi lươngthiện Nhưng chao ôi, còn ai trả lại cho hắn được sự lươngthiện ngày xưa nữa? Nhân dạng hắn đã đánh mất từ lâu rồi:những vết sẹo trên mặt đã khiến gương mặt hắn không rõhình hài là mặt người hay mặt thú Người ta ghê sợ hắn.Câu hỏi "Ai cho tao lương thiện?" vang lên trong tức tưởi,

Trang 6

phản ánh bước đường cùng của cuộc đời một người nôngdân bị tha hóa Sự bế tắc và bi kịch tột cùng ấy đưa hắn đếnnhà Bá Kiến, và sau cùng, đưa hắn đến cái chết đầy đauđớn.

Truyện ngắn khép lại bằng hình ảnh Thị Nở nhìn nhanhxuống bụng và trong đầu thấp thoáng hiện ra cái lò gạch cũ.Hình ảnh ấy tạo cho tác phẩm kết cấu vòng tròn, đầu cuốitương ứng đổng thời cũng gọi ra cái vòng luẩn quẩn tối tămcủa người nông dân nghèo Hiện thực xã hội đã được phơibày trọn vẹn trong tác phẩm

Thông qua diễn biến tâm lý của Chí Phèo sau khi gặpThị Nở, ta thấy được khả năng xây dựng tâm lý nhân vật tàitình của Nam Cao Nhà văn thể hiện lòng nhân ái, lòng tinvào trái tim lương thiện của con người trước hiện thực éole

Qua Chí Phèo, Nam Cao đã đóng góp cho dòng vănhọc hiện thực phê phán nói riêng và văn học Việt Nam nóichung một tiếng nói nhân đạo, một nhân vật mang tính điểnhình cho người nông dân trước Cách mạng bị bần cùng hóa,lưu manh hóa đến tha hóa nhưng luôn dám đấu tranh đểchống lại bất công Nỗ lực không ngừng, cái tâm - cái tàicủa Nam Cao đã được chi nhận xứng đáng: “Trong văn hóaViệt Nam, với ngòi bút Nam Cao ta bắt đầu thấy thật có sựsống, thật có con người trong truyện ngắn” (Nguyên Hồng)

Trang 7

Phân tích tâm trạng Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở

Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở - Mẫu 1

Nam Cao là người hay băn khoăn về vấn đề nhânphẩm, về thái độ khinh trọng đối với con người Ôngthường dễ bất bình trước tình trạng con người bị lăng nhụcchỉ vì bị đày đọc vào cảnh nghèo đói cùng đường” (NguyễnĐăng Mạnh) Với tấm lòng nhân đạo ấy, Nam cao đã khước

từ thứ văn chương lãng mạn đế đến với dòng văn học hiệnthực Đây cũng chính là nơi Nam Cao đã kí thác toàn bộnhững tâm tư tình cảm, triết lí nhân sinh của mình về cuộcđời, con người Hàng loạt các tác phẩm đã ra đời nhằm

“minh oan”, “chiêu tuyết” cho những con người bị miệt thịmột cách bất công: Chí phèo, Một bữa no, Lang Rận, Tưcách mõ Trong đó Chí Phèo là một tác phẩm tiêu biểunhất của Nam Cao trước Cách mạng tháng Tám, viết về đềtài người nông dân nghèo và đánh dấu một bước phát triểnđáng kế của văn xuôi Việt Nam Có thể nói nhân vật ChíPhèo trong tác phẩm là một điển hình nghệ thuật về ngườinông dân nghèo từ lương thiện sa vào tha hóa rồi lại rơi vào

bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người nhưng luôn cố vẫyvùng để đến với ánh sáng của thiên lương Chi tiết để lại ấntượng sâu sắc nhất trong lòng người đọc đó chính là mốitình giữa Chí Phèo và thị Nở Mối tình có một không haitrong làng văn Việt Nam khiến ta phải đọc rồi suy ngẫm rấtnhiều về tình người trong cõi nhân thế

Chí Phèo tự lúc nào đã đi vào trang văn Nam Cao vàrồi lại từ trang văn Nam Cao bước ra Nhân vật điển hìnhđến mức gấp sách lại ta vẫn thây day dứt về một anh Chívốn hiền lành lương thiện thế nhưng do sự áp bức ghê gớmcùa bọn chúa đất, thực dân đã khiến anh trở thành “con quỷ

Trang 8

dữ” của làng Vũ Đại Tưởng chừng Chí Phèo đã bị tha hóahoàn toàn với một tâm hồn chai đá, những hành động mất lítrí, bị hủy hoại cả về nhân tính lẫn nhân hình, bản chấtlương thiện bị che lấp Nhưng trong trái tim anh vẫn len lỏimột thứ ánh sáng nhiệm mầu, đó chính là ánh sáng củalương tri Nam Cao là thế đó Ông không bao giờ để nhânvật của mình chìm trong bóng tối mà luôn để nhân vật trượttrên mặt phẳng nghiêng”, luôn cố vùng vẫy để thoát khỏicái thế giới của con thú trở về với thế giới con người Ranhgiới ấy rất mong manh và vô cùng khó khăn Liệu Chí cóthể thực hiện được không? Ai sẽ là người giúp anh làmđược điều này? Thị Nở ?Chính thị Nở là người hé mở cánhcửa để Chí trở về với ánh sáng của lương tri Đọc đoạn vănnày người đọc vô cùng sảng khoái trước nghệ thuật phântích nội tâm tâm lí nhân vật rất tinh tế của Nam Cao.

Nhưng cái hay của Nam Cao không chỉ là những đoạnvăn phân tích tâm lí nhân vật sắc sảo mà còn là Nam Cao

đã xây dựng được một nhân vật hết sức ấn tượng – thị Nởmột người ngấn ngơ như những người đần trong cổ tích vàxấu ma chê quỷ hờn nhưng lại có một sức hút, sức hút củatình người đã kéo Chí về với ánh sáng nhân tâm Nếu ta vẽmột chân dung thj Nở riêng biệt chắc ta phải hoảng hốt bỏchạy vì cái “dung nhan” ấy Nhưng nếu ta vẽ hình ảnh củathị với nồi cháo hành nghi ngút khói trên tay đem đến choChí khi hắn đang đói cào ruột bởi “trận thổ đêm qua”, khihắn đang buồn bã cô đơn nhất, đang “thèm khát người”nhất, đang đau khổ tuyệt vọng nhất… thì hình ảnh ấy rungđộng người đọc biết bao! Đó là sự rung động của nhân tâmrất tự nhiên, rất vô tư không hề “sợ hãi” như những ngườidân khác ở làng Vũ Đại mỗi khi gặp Chí và cũng không hềtính toán thiệt hơn Thị không biết tính toán và cũng chẳng

Trang 9

cần tính toán Cái nghĩa tình có ai tính toán bao giờ Tìnhcảm của thị thô mộc, nguyên sơ khiến ta cảm động quá!

Chính Nam Cao cũng không thể kìm lòng trước vẻ đẹp

ấy Nên ở trang văn này, ta bắt gặp những đoạn miêu tảkhung cảnh thiên nhiên rất đỗi thơ mộng Đó là những ánhsáng dịu hiền của trăng, trăng in cái bóng dáng xệch xạc,méo mó của Chí Phèo trên đường làng, trăng trên vườnchuối, hình ảnh cả hai ngủ say dưới trăng… Và trong khungcảnh ấy ông đã ghép một đôi tâm sự rất xứng đôi: Chí Phèo– thị Nở Đương nhiên hai con người ấy có ngôn ngữ tâm

sự riêng của họ, ta không bàn đến mà chi biết rằng: từ saucái đêm trăng thanh gặp thị, Chí Phèo đã nhận thầy một thứthèm khát (không phải thèm rượu) đang sôi sục lên tronganh đó chính là sự mong muốn làm người Niềm mongmuốn ấy được Nam Cao miêu tả một cách tỉ mỉ, tinh tếnhững thay đổi rất tinh vi từ trong từng tế bào của Chí

Điều đầu tiên nhà văn để cho Chí nhận ra thực tại củamình qua hình ánh cái túp lều Đó là cái túp lều ngoài bờsông (thuộc đất lưu không) mà anh đã phải đánh đổi bằngmáu, bằng lương tri, làm tay sai cho bá Kiến mà có được

ấy Một cái túp lều ẩm thấp, tối tăm: “Ở đây người ta thấychiều lúc xế trưa gặp đêm khi bên ngoài vẫn sáng” Đâykhông phải nơi ở của con người, nó là địa ngục trần gian

mà Chí đang chết dần chết mòn trong đó Vậy mà chưa baogiờ Chí Phèo nhận thay thế bởi Chí Phèo chưa bao giờ hếtsay Đây là lần đâu tiên Chí nhận ra cái hiện thực cay đắngphũ phàng ấy

Tiếp đó, nhà văn để cho Chí Phèo cảm nhận đượcnhững thanh âm của cuộc sống: tiếng chim ríu rít, tiếng tròchuyện của các người buôn hàng, tiếng anh thuyền chài gõ

Trang 10

mái chèo đuổi cá… Những âm thanh quen thuộc đó ngàynào chả có Nhưng đã bảy, tám năm trời nay, từ khi ra khỏi

tù, lúc nào Chí cũng chìm trong cơn say thì làm sao Chínghe được Cuộc đời của anh là những cơn say dài mênhmông, vô tận, “tràn từ cơn say này sang cơn say khác…”đến mức “…Hắn ăn trong lúc say, ngủ trong lúc say, thứcdậy vẫn còn say…Hắn làm tấtcả trong lúc người hắnsay…” Thế đấy, đã bao giờ hắn tình để mà nghe nhữngthanh âm của cuộc sống thường nhật chứ Đây là lần đầutiên sau một giấc ngủ dài Chí nghe thấy những thanh âm ấy.Những thanh âm của cuộc sống giản dị đã thức kéo thiênlương trong anh, lòng anh bỗng mơ hổ buồn Chao ôi buồnrồi lại nao nao buồn! Cái buồn đó cứ như một cơn gió lúcthì ổ ạt lúc thì nhẹ nhàng Bằng bút pháp phân tích nội tâmsâu sắc, tinh tế, Nam Cao đã mô tả quá trình thức tỉnhlương tri của Chí Phèo theo trình tự logic biện chứng

Nhận ra được thực tại, đón nhận được giọt âm thanhcủa cuộc đời, nhà văn để cho Chí nhớ về quá khứ “hình như

có một thời hắn đã ao ước có một gừ đình nho nhỏ, chồngcuốc mướn cày thuê vợ dệt vải Chúng lại bỏ một con lợnnuôi để làm vốn liếng Khá giả thì mua dăm ba sào ruộnglàm” Cái ước mơ chân chính, nhỏ nhoi nhưng sao lại quákhó đối với Chí Rồi Chí nhìn về hiện tại và tương lai “ChíPhèo hình như đã trông thấy tuổi già của hắn; đói rét, ốmđau và cô độc Chí sợ cô độc nhất Khi đã sợ cô đơn là lúccon người ta cô đơn nhất và khao khát sự sum vầy NhưngChí vốn là con hoang, không gia đình, không nhà cửa,không họ hàng thân thích Hắn lại là con quỷ dữ trong mắtngười dân ở làng Vũ Đại, không ai chấp nhận hắn chứ đừngnói đến chuyện sum vầy

Ngày đăng: 29/12/2022, 19:04

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

w