Về kĩ năng: Biết cách làm bài nghị luận XH về một tư tưởng đạo lý Bài viết có bố cục chặt chẽ; Lập ý sáng tạo; Vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận giải thích, phân tích, chứng minh
Trang 1KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2021 -2022
MÔN THI: NGỮ VĂN 9 (ĐỀ SỐ 2)
Ngày thi: 15/01/2022
Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề)
ĐỀ BÀI Câu 1 (8,0 điểm)
“Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố”
(Trích Nhật kí Đặng Thùy Trâm)
Suy nghĩ của em về ý nghĩa câu nói trên
Câu 2 (12,0 điểm)
Bàn về văn chương nhà phê bình Hoài Thanh có viết: “Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có”.
(Trích Ý nghĩa văn chương - SGK Ngữ văn 7, tập hai)
Bằng những hiểu biết của em về bài thơ “Bếp lửa” của nhà thơ Bằng Việt và đoạn trích “Làng” của Kim Lân em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
Hết
Trang 2KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP HUYỆN
NĂM HỌC 2021 -2022 MÔN THI: NGỮ VĂN 9
HƯỚNG DẪN CHẤM (ĐỀ SỐ 2)
Câu 1
A Về kĩ năng: Biết cách làm bài nghị luận XH (về một tư tưởng đạo
lý)
Bài viết có bố cục chặt chẽ; Lập ý sáng tạo; Vận dụng linh hoạt các
thao tác lập luận giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận; Hành
văn mạch lạc, trôi chảy, có cảm xúc; Không mắc lỗi về dùng từ, chính
tả
B Về kiến thức:
Bài làm có thể trình bày theo nhiều cách nhưng cần làm nổi bật các
ý sau:
I Nêu vấn đề
- Giới thiệu vấn đề nghị luận
- Trích dẫn câu nói của Đặng Thùy Trâm
0.5
II Giải quyết vấn đề
1 Giải thích:
- Giông tố: dùng để chỉ những gian nan đầy thử thách hoặc việc xảy
ra dữ dội đến với chúng ta trong cuộc sống Đó có thể là một căn
bệnh hiểm nghèo, một đổ vỡ trong kế hoạch làm ăn, một thất bại
trong học tập, một phá sản trong kinh doanh…
- Cúi đầu: đầu hàng, lùi bước, chấp nhận thất bại.
=> Câu nói khẳng định: cuộc đời có thể trải qua nhiều gian nan, thử
thách nhưng con người không được đầu hàng, lùi bước trước những
khó khăn, thất bại trong cuộc đời
2 Phân tích - Chứng minh
- Cuộc sống không bao giờ bình lặng mà luôn có vô vàn những khó
khăn, thử thách, có thành công – thất bại, hạnh phúc – khổ đau… Để
vượt qua được khó khăn, thử thách không phải là điều dễ dàng, nó
đòi hỏi ta phải biết chấp nhận giông tố, vì một khi ta biết chấp nhận
nó, ta sẽ biết cách vượt qua nó bằng chính nghị lực, bản lĩnh, kỹ
năng, tri thức của mình (Dẫn chứng)
- Thực tế cuộc sống có biết bao tấm gương về những con người có
nghị lực, bản lĩnh, vượt lên số phận, vượt lên hoàn cảnh (Dẫn
chứng)
- Gian nan, thử thách chính là môi trường tôi luyện con người Vượt
qua khó khăn thử thách, con người trưởng thành hơn, vững vàng
hơn về mọi mặt (Dẫn chứng)
- Vượt qua thử thách, chúng ta có cơ hội đến được với ước mơ của
1.0
4.0
Trang 3chính mình, được hoàn thiện bản thân (Dẫn chứng)
3 Bình luận.
- Để vượt qua giông tố, con người cần giữ vững niềm tin, tinh thần
lạc quan với cuộc sống; biết chấp nhận và đứng lên sau mỗi thất bại
- Phê phán: Lối sống thiếu nghị lực, bản lĩnh của một bộ phận giới
trẻ hiện nay Trước sóng gió, họ thường bỏ cuộc, buông xuôi, chấp
nhận thất bại Bên cạnh đó, có nhiều bạn trẻ sống ích kỉ, dựa dẫm
vào gia thế của mình mà không tự phấn đấu vươn lên trong cuộc
sống; số khác, vì nghèo khó mà sẵn sàng làm những việc trái với
đạo đức, lương tâm
4 Bài học nhận thức và hành động
- Câu nói trên là tiếng nói của một lớp trẻ sinh ra và lớn lên trong
thời đại đầy bão táp, sống thật đẹp và hào hùng Câu nói thể hiện
một quan niệm nhân sinh tích cực: sống không sợ gian nan, thử
thách, phải có nghị lực và bản lĩnh
- Câu nói gợi cho bản thân nhiều suy nghĩ: trong học tập, cuộc sống
bản thân phải luôn có ý thức phấn đấu vươn lên Bởi cuộc đời không
phải con đường bằng phẳng mà đầy chông gai, mỗi lần vấp ngã
không được chán nản bi quan mà phải biết đứng dậy vươn lên Để
có được điều này thì cần phải làm gì?
(Dẫn chứng sinh động, phù hợp để làm sáng tỏ vấn đề).
1.0
1.0
III Kết thúc vấn đề
- Khẳng định lại vấn đề
- Rút ra bài học cho bản thân
0.5
Câu 2
A Về kĩ năng
Biết cách làm bài nghị luận văn học (Kĩ năng phân tích một vấn đề về
lí luận văn học; kĩ năng cảm thụ văn học); Bài viết có bố cục chặt chẽ;
Lập ý sáng tạo; Vận dụng linh hoạt các thao tác lập luận: phân tích,
bình luận, so sánh; diễn đạt trôi chảy; Hành văn có cảm xúc; Không
mắc lỗi về dùng từ, chính tả
B Về kiến thức
Trên cơ sở những hiểu biết về hai tác phẩm, HS có thể trình bày
theo nhiều cách khác nhau, nhưng cần nêu được những ý cơ bản sau:
I Nêu vấn đề
- Nêu vấn đề cần nghị luận
- Trích dẫn nhận định
1.0
II Triển khai vấn đề
1 Giải thích nhận định
- Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có: Là khẳng
định các tác phẩm văn chương có khả năng khơi gợi những tình
cảm, rung cảm đẹp đẽ cho mỗi người khi tiếp cận tác phẩm
- Văn chương luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có: Là nhấn mạnh
khả năng văn chương bồi đắp tâm hồn, tình cảm của mỗi người
thêm sâu sắc, thêm đẹp đẽ, bền vững
=> Nhận định của Hoài Thanh không chỉ thể hiện một quan điểm
đúng về ý nghĩa văn chương, mà còn khơi dậy cho ta ước mơ, khát
1.0
Trang 4vọng mãnh liệt, yêu cái thiện, cái đẹp, ghét cái xấu, cái ác, làm con
người ta hướng tới chân thiện mĩ
2 Phân tích chứng minh
a Chứng minh qua bài thơ “Bếp lửa” của Bằng Việt
- Khái quát tác giả Bằng Việt và bài thơ Bếp lửa.
- Bài thơ khơi dậy và làm đẹp thêm tình cảm bà cháu, tình cảm gia
đình cho mỗi người đọc qua dòng hồi tưởng của cháu về kỷ niệm
tuổi thơ bên bà, bên bếp lửa qua tình cảm bà cháu của nhân vật trữ
tình
- Hồi tưởng của cháu bắt đầu từ hình ảnh bếp lửa và hình ảnh bà
+ Nhân vật trữ tình hồi tưởng lại những kỷ niệm: Kỷ niệm những
năm đói khổ; kỷ niệm tám năm sống bên bà; kỉ niệm những năm
giặc dã, chiến tranh Trong dòng hổi tưởng đó luôn có hình ảnh bà
tần tảo, hi sinh, yêu thương cháu, có tình bà ấm áp (dẫn chứng)
+ Hồi tưởng về bà luôn gắn với hình ảnh bếp lửa, bếp lửa là biểu
tượng cho tình bà ấm áp, biểu tượng cho ý chí, nghị lực, niềm tin
của bà (dẫn chứng)
- Cháu khôn lớn, trưởng thành thấm thía cuộc đời bà vất vả, gian
khổ, tần tảo, chịu thương chịu khó; công lao của bà mênh mông, sâu
nặng (dẫn chứng)
- Bài thơ khơi dậy và làm đẹp thêm tình cảm gia đình gắn bó hài hòa
trong tình yêu quê hương đất nước qua những suy ngẫm của cháu về
bà, về đất nước, dân tộc, nhân dân mình
- Tình cảm bà cháu là cội nguồn của tình cảm gia đình, tình cảm với
quê hương, đất nước: Mỗi kỉ niệm của cháu với bà gắn với những
thời kì lịch sử khó quên của đất nước, dân tộc; gắn với tình làng
nghĩa xóm (dẫn chứng)
- Người cháu nhớ về bà, biết ơn bà, nhờ hiểu bà mà thêm hiểu nhân
dân, đất nước, dân tộc mình Bếp lửa và bà đã trở thành biểu tượng
của quê hương, xứ sở (dẫn chứng)
=> Đánh giá: Bài thơ Bếp lửa với hình tượng thơ độc đáo, ngôn từ
biểu cảm, bình dị mà sâu sắc, sử dụng hồi tưởng và hiện tại trong
mạch cảm xúc, sử dụng nhiểu biện pháp nghệ thuật đặc sắc đã thể
hiện xúc động tình bà cháu thiêng liêng, ấm áp, tình cảm yêu gia
đình, quê hương, đất nước trong sáng, đẹp đẽ
b Chứng minh qua đoạn trích “Làng” của Kim Lân.
- Khái quát tác giả Kim Lân và đoạn trích Làng.
- Ở nơi tản cư ông nhớ làng, khi nghe tin quân ta thắng trận ở khắp nơi,
ông vui tươi phấn khởi như mở cờ trong bụng.(dẫn chứng)
- Khi đột ngột nghe tin dữ làng Chợ Dầu theo giặc, ông đau đớn và thể
hiện thái độ yêu ghét rõ ràng, tự hứa với lòng mình quyết tâm theo kháng
chiến, theo Cụ Hồ,…(dẫn chứng)
- Khi nghe được tin cải chính ông Hai vui sướng đi khoe với mọi người
nhà ông bị đốt (dẫn chứng)
=> Đánh giá: Tác giả đặt nhân vật vào tình huống thử để bộc lộ chiều
sâu tâm trạng, miêu tả rất cụ thể, gợi cảm các diễn biến nội tâm qua
4.0
4.0
Trang 5các ý nghĩ, hành vi, ngôn ngữ, đặc biệt, diễn tả rất đúng và gây ấn
tượng mạnh mẽ về sự ám ảnh, day dứt trong tâm trạng nhân vật
Điều đó chứng tỏ Kim Lân am hiểu sâu sắc người nồng dân và thế
giới tinh thần của họ Nhân vật ông Hai cũng chính là bóng dáng, là tấm
lòng, tình cảm, tinh thần của Kim Lân và biết bao người Việt Nam đối
với quê hương, đất nước Làng không chỉ nói về một làng Chợ Dầu cụ thể
mà tất cả mọi làng quê trên đất nước Việt Nam đều có chung tinh thần ấy.
Cũng nhờ vậy mà vẻ đẹp của “Làng” được tỏa sáng
3 Đánh giá nhận định.
- Nhận định trên hoàn toàn đúng về văn chương: Hai tác phẩm là
một minh chứng cho quy luật sáng tạo và tiếp nhận văn chương,
minh chứng cho vai trò quan trọng và chức năng của văn chương,
đặc biệt là hướng con người đến chân, thiện, mỹ
- Bếp lửa và đoạn trích Làng là những tác phẩm đặc sắc trong kho
tàng văn học Việt Nam với những cảm xúc, tâm sự riêng tư nhưng
lại có ý nghĩa khái quát về con người, về xã hội, về tình cảm gia
đình, tình yêu quê hương đất nước, có giá trị thẩm mĩ và giá trị nhân
văn sâu sắc, làm nề tảng cho những cảm thông sâu sắc và làm phong
phú tâm hồn con người
1.0
III Kết thúc vấn đề
Khái quát và khẳng định lại vấn đề nghị luận. 1.0
Lưu ý:
1 Hướng dẫn chấm chỉ nêu ra những ý chính và các thang điểm cơ bản, trên cơ sở đó giám khảo có thể thống nhất định ra các ý chi tiết và những thang điểm cụ thể.
2 Giám khảo cần đánh giá bài làm của thí sinh trong tính tổng thể của từng câu không đếm ý cho điểm một cách máy móc nhằm đánh giá học sinh toàn diện về kiến thức, kĩ năng.
Họ và tên giáo viên: Vũ Thị Hương