DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM

Nếu bỏ các phần trong ngoặc đơn thì ý nghĩa cơ bản trong đoạn trích có bị thay đổi không?... Nếu bỏ các phần sau dấu hai chấm thì ý nghĩa cơ bản trong đoạn trích có bị thay đổi không?. N

Trò chơi: Ai nhanh hơn.

? Kể tên các loại dấu câu mà em biết?

Tiết 50 – CHỦ ĐỀ 38:

Vòng 1: Nhóm chuyên gia:

Vòng 2: Nhóm các mảnh ghép:

•- Sau khi kết thúc vòng 1, các cá nhân tiến hành di chuyển về nhóm mới theo số thứ tự đã qui định: số 1 về nhóm 1; số 2 về nhóm 2,

- Các thành viên trong nhĩm các mảnh ghép chia sẻ các câu hỏi và câu trả lời của nhĩm chuyên sâu

- Khi mọi thành viên trong nhĩm mới đều hiểu được tất cả nội dung ở vịng

1 thì nhiệm vụ mới sẽ được giao cho các nhĩm để giải quyết.

- Các nhĩm mới thực hiện nhiệm vụ và trình bày kết quả.

Tiết 50 – CHỦ ĐỀ 38: DẤU NGOẶC ĐƠN VÀ DẤU HAI CHẤM

KĨ THUẬT MẢNH GHÉP

M ỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút, suy nghĩ về câu hỏi, chủ đề và ghi lại những ý kiến của mình Sau đĩ, thảo luận, thống nhất ý kiến.

VÒNG 1: NHÓM CHUYÊN GIA

a Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là

“chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do” (Nguyễn Ái Quốc, Thuế máu)

b Gọi kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím

đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon)

(Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng Phương Nam)

c Lý Bạch (701-762), nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình về định cư ở làng Thanh Liên huyện Xương Long thuộc Miên Châu (Tứ Xuyên) (Ngữ văn 7, tập 1)

1/ Dấu ngoặc đơn trong các ví dụ sau được dùng để làm gì? Nếu bỏ các phần trong ngoặc đơn thì ý nghĩa cơ bản trong đoạn trích có bị thay đổi không?

2/ Dấu hai chấm trong các ví dụ sau được dùng để làm gì? Nếu bỏ các phần sau dấu hai chấm thì ý nghĩa cơ bản trong đoạn trích có bị thay đổi không?

a Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn Tôi phải bảo :

- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng :

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang… (Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

b Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất

Người xưa có câu : “Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng” Tre là thẳng

thắn, bất khuất ! (Thép Mới, Cây tre Việt Nam)

c Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy

lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn : Hôm nay tôi đi học (Thanh Tịnh, Tôi đi học)

VÒNG 1: NHÓM CHUYÊN GIA

a Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho

cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”

b Gọi kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những

con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía

là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ, làm mắm xé ra

trộn tỏi ớt ăn rất ngon)

c Lý Bạch (701-762), nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời

Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở Cam

Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình về định cư ở làng Thanh

Liên huyện Xương Long thuộc Miên Châu (Tứ Xuyên)

1/ Dấu ngoặc đơn trong các ví dụ sau

được dùng để làm gì? Nếu bỏ các phần

trong ngoặc đơn thì ý nghĩa cơ bản

trong đoạn trích có bị thay đổi không?

a Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn.

Tôi phải bảo :

- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng :

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang…

b Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất Người xưa có câu : “Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng” Tre là thẳng thắn, bất khuất!

c Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn : hôm nay tôi đi học

2/ Dấu hai chấm trong các ví dụ sau được dùng để làm gì? Nếu bỏ các phần sau dấu hai chấm thì ý nghĩa cơ bản trong đoạn trích có bị thay đổi không?

VÒNG 1: NHÓM CHUYÊN GIA

5 PH ÚT

a Đùng một cái, họ được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”

(Nguyễn Ái Quốc, Thuế máu)

(những người bản xứ)

Giải thích để làm

rõ họ là ai

b Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng

biển lai cua, càng sắc tím đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon)

Thuyết minh về con ba khía để người đọc hình dung được đặc điểm của con kênh Ba Khía.

(Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam)

c Lí Bạch , nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới tuổi, gia đình về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu

(Ngữ văn 7, tập 1)

(701-762)

(Tứ Xuyên).

Bổ sung thêm thông tin

về năm sinh và năm mất

của nhà thơ Lí Bạch

Bổ sung thêm thông tin

Miên Châu thuộc tỉnh nào

.

a Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối

cao là “chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”

(Nguyễn Ái Quốc, Thuế máu)

b.Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con ba khía,

chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển lai cua,

càng sắc tím đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon)

(Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam)

c Lí Bạch (701-762), nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường, tự Thái

Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình về

định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu (Tứ Xuyên)

(Ngữ văn 7, tập một)

người viết đã coi đó là phần chú thích, nhằm cung cấp thông tin kèm theo, chứ nó không thuộc phần nghĩa cơ bản.

.

.

a Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”.

(Nguyễn Ái Quốc, Thuế máu)

b Gọi kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon)

(Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng Phương Nam)

c Lý Bạch (701-762) , nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư

sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình về định cư ở làng Thanh Liên huyện Xương Long thuộc Miên Châu (Tứ Xuyên)

(Ngữ văn 7, tập 1)

(Thép Mới, Cây tre Việt Nam )

Dùng dấu ngoặc đơn với dấu chấm hỏi (?) tỏ ý hoài nghi.

Dùng dấu ngoặc đơn với dấu chấm than (!) tỏ ý mỉa mai.

a Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn Tôi phải bảo :

- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng :

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho

em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn

có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang

(Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

Đánh dấu (báo trước)

lời đối thoại của Dế Mèn và Dế Choắt

b Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất Người xưa có câu : “Trúc dẫu

cháy, đốt ngay vẫn thẳng” Tre là thẳng

thắn, bất khuất !

(Thép Mới, Cây tre Việt Nam)

Đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực

tiếp.

c Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi,

vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn :

hôm nay tôi đi học

(Thanh Tịnh, Tôi đi

học)

Đánh dấu (báo trước) phần giải thích lí do thay đổi tâm trạng của tác giả

dấu đi kèm

Lược bỏ phần sau dấu hai chấm:

a Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn Tôi phải bảo:

- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em

một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa

nào đến bắt nạt thì em chạy sang… (Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

b Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất

Người xưa có câu: “Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng” Tre là

thẳng thắn, bất khuất ! (Thép Mới, Cây tre Việt Nam)

c Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên

thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi

đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học (Thanh Tịnh, Tôi đi học)

câu hoặc đoạn văn không chỉ mất đi một phần nghĩa cơ bản mà còn trở nên không hoàn chỉnh về nghĩa và bị coi là sai

a Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn Tôi phải bảo:

- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.

Dế Choắt nhìn tôi mà rằng:

- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang… (Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)

b Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất

Người xưa có câu: “ Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng ” Tre là thẳng thắn, bất khuất ! (Thép Mới, Cây tre Việt Nam)

c Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi

đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học (Thanh Tịnh, Tôi đi học)

BÀI TẬP 1: Giải thích công dụng của dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm trong những đoạn trích sau:

a/ Qua các cụm từ “tiệt nhiên”

a/ Qua các cụm từ “tiệt nhiên” ( ( rõ ràng, dứt khoát như thế, không

thể khác

thể khác), ), “định phận tại thiên thư” ( “định phận tại thiên thư” ( định phận tại sách trời) định phận tại sách trời ) ,

“hành khan thủ bại hư”

“hành khan thủ bại hư” ( ( chắc chắn sẽ nhận lấy thất bại) chắc chắn sẽ nhận lấy thất bại ) , hãy

nhận xét về giọng điệu của bài thơ.

=> Đánh dấu phần giải thích

=> Đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp

BÀI TẬP 2: Cho câu sau:

?a/ Có thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn được không? Nếu thay thì ý nghĩa của câu có gì thay đổi?

?b/ Nếu viết lại là Phong Nha gồm : Động khô và Động

được không? Vì sao ?

Có thể thay dấu hai chấm bằng dấu ngoặc đơn

vì nghĩa cơ bản của câu không thay đổi.

Phong Nha gồm: Động

khô và Động nước.

Phong Nha gồm (Động khô và Động nước).

Không thể thay dấu hai chấm bằng dấu

ngoặc đơn, vì trong câu này vế “Động khô

và Động nước” không thể coi là thuộc phần

chú thích.

BÀI TẬP 3:

Dựa vào nội dung đã học ở văn bản “Thông tin về Ngày Trái

Đất năm 2000”, hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 3-5 câu) nói về sự cần thiết phải hạn chế sử dụng bao bì ni lông ; trong đoạn văn có dùng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm.

Thế là các em được vào lớp năm Các em phải gắng học để thầy mẹ được vui lòng và để thầy dạy các em được sung sướng

dám trả lời Cũng may đã có một tiếng dạ ran của phụ huynh đáp lại .

?1/ Bạn đó chép lại dấu ngoặc đơn đúng hay sai? Vì sao?

?2/ Phần được đánh dấu bằng dấu ngoặc đơn có phải là một

bộ phận của câu không?

Một bạn học sinh chép lại đoạn văn của Thanh Tịnh như sau:

 Bạn đó chép sai vì dấu ngoặc đơn bao giờ cũng được dùng thành cặp Phần được đánh dấu bằng dấu ngoặc đơn không phải

là bộ phận của câu.

CỦNG CỐ:

)

Dấu ngoặc đơn Dấu hai chấm

Dùng để đánh dấu phần giải thích, thuyết minh cho phần trước đó.

- Nội dung của phần trong

dấu ngoặc đơn không thuộc

phần nghĩa cơ bản của câu

hay của đoạn văn.

- Phần đằng sau dấu hai chấm là phần thuộc nội dung nghĩa cơ bản của câu hay của đoạn văn -> nhấn mạnh ý.

- Nếu bỏ phần trong dấu

ngoặc đơn thì câu hay

đoạn vẫn trọn nghĩa.

chấm thì câu hay đoạn văn không

mà còn trở nên không hoàn chỉnh

về nghĩa, bị sai nghĩa.

Dấu phẩy chuyên để

Tách một phần câu

Dấu chấm đặt sau

Khi nào dứt ý.

Chấm hỏi , hỏi han

Ngoặc đơn là lúc

Cần giải thích thêm

Ngoặc kép ghi nguyên

Lời nhân vật nói.

Dấu ngang đối thoại

Đặt trước mỗi câu

Những điều sẽ nói.

Ba chấm là lối

Ăn nói lửng lơ Hoặc là giống như Những điều đã kể Bạn ơi nhớ nhé

Vận dụng thật nghề Hẳn ai cũng mê

Bạn là người giỏi.

VÈ DẤU CÂU

…………

………….

……….

……….

Dấu phẩy Dấu chấm Chấm hỏi Chấm than Ngoặc đơn Ngoặc kép Dấu ngang Hai chấm Ba chấm ……….

……….

……….

……….

……….

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ:

- Học bài cũ: Cơng dụng của dấu ngoặc đơn, dấu hai

chấm.

- Bài tập:

+ Hồn thành bài 1, 2, 3, 4, 5 (SGK), trang 155, 156.

+ Làm bài tập 6: Dựa vào nội dung đã học ở văn bản Bài

tốn dân số, hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 3-5 câu)

nĩi về sự cần thiết phải hạn chế việc gia tăng dân số; trong

đoạn văn cĩ dùng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm.

- Chuẩn bị bài mới: Dấu ngoặc kép:

+ Đọc ngữ liệu, trả lời các câu hỏi ở SGK.

+ Tìm hiểu công dụng của dấu ngoặc

kép.

+ Xem trước bài tập trng 142, 143, 144 (SGK).

29