ÔN TẬP TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM

Bến quê Stác:1985 Qua những cảm xúc và suy ngẫm của nhân vật Nhĩ vào lúc cuối đời trên giường bệnh, truyện thức tỉnh ở mọi người sự trân trọng những giá trị và vẻ đẹp bình dị, gần gũi c

Tiết 155,156,157,158

ÔN TẬP TRUYỆN HIỆN ĐẠI VIỆT NAM

DỰ ÁN VỀ NHÀ :

- Nhóm 1: Trình bày những nét chính về các truyện hiện đại VN

- Tổ 2:

+ Sắp xếp các tác phẩm truyện theo các thời kì lịch sử ?

+ Cho biết mỗi tác phẩm có nhân vật tiêu biểu nào ?

+ Những nét tính cách nổi bật của mỗi nhân vật ?

+ Nhận xét khái quát phẩm chất chung của các nhân vật (phẩm chất của con người Việt Nam qua các giai đoạn) ?

- Tổ 3: Đặc điểm nghệ thuật của các tác phẩm đã học

- Tổ 4: Ấn tượng về các chi tiết đặc sắc trong các truyện.

I Hãy lập bảng thống kê các tác phẩm truyện đã học:

TT

Tên tác

phẩm- năm

stác Tác giả Tóm tắt nội dung

01

.

Qua tâm trạng đau xót, tủi hổ của ông Hai ở nơi tản cư khi nghe tin đồn làng mình theo giặc

Truyện thể hiện tình yêu làng quê sâu sắc thống nhất với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của người nông dân trong kháng chiến chống Pháp.

Làng

Stác: 1948

Nhà văn: Nguyễn Kim Lân

( 1920 - 2007 ) Quê: Từ Sơn- Bắc Ninh

Tên tác phẩm-Năm

Stác Tác giả Tóm tắt nội dung

02

.

Cuộc gặp gỡ tình cờ của ông họa sĩ, cô kĩ

sư mới ra trường với người thanh niên làm việc một mình tại

trạm khí tượng trên núi cao Sa Pa Qua đó truyện ca ngợi những người lao động thầm lặng, có cách sống đẹp, cống hiến sức mình cho đất nước

Lặng

lẽ Sa Pa

Stác: 1970

Nhà văn: Nguyễn Thành Long

(1925 – 1991 ) Quê: Duy Xuyên - Quảng Nam

Tên tác phẩm – Năm stác Tác giả Tóm tắt nội dung

03

.

Câu chuyện éo le và cảm động về hai cha con: Ông Sáu và bé Thu trong lần ông về thăm nhà và ở khu căn cứ Qua đó truyện ca ngợi tình cha con thắm thiết trong hoàn cảnh chiến tranh.

Chiếc lược ngà

Stác: 1966

NV: Nguyễn Quang Sáng

Sinh năm 1932

Quê: Chợ Mới- An Giang

Tên tác

phẩm-Năm ST Tác giả Tóm tắt nội dung

04. Bến quê

Stác:1985

Qua những cảm xúc và suy ngẫm của nhân vật Nhĩ vào lúc cuối đời trên giường bệnh, truyện thức tỉnh ở mọi người sự trân trọng những giá trị và vẻ đẹp bình

dị, gần gũi của cuộc sống, của quê hương

Nhà văn: Nguyễn Minh Châu Quê: Quỳnh Lưu – Nghệ An

(1930 – 1989)

Tên tác phẩm-Năm ST Tác giả Tóm tắt nội dung

0

5

Những

ngôi sao xa

xôi (trích)

Stác:1971

Nhà văn: Lê Minh Khuê (Sinh năm 1949 ) Quê: Tĩnh Gia- Thanh Hóa

Cuộc sống, chiến đấu của ba cô gái TNXP trên một cao điểm ở tuyến đường Trường sơn trong những năm chiến tranh chống Mĩ cứu nước Truyện làm nổi bật tâm hồn trong sáng, giàu mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hy sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan của họ.

I BẢNG HỆ THỐNG KIẾN THỨC

ST

T Tên TP, TG

Năm sáng

Giá trị nghệ thuật

1

1 Làng

(Kim

Lân)

1948 Qua tâm trạng đau xót, tủi hổ của ông Hai ở

nơi tản cư khi nghe tin đồn làng mình theo giặc, truyện thể hiện tình yêu làng quê sâu sắc thống nhất với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của người nông dân

Xây dựng tình huống nhân vật, nghệ thuật miêu tả tâm lí và ngôn ngữ nhân vật

2

2 Lặng lẽ

Sa Pa

(Nguyễn

Thành

Long )

1970 Cuộc gặp gỡ tình cờ của ông họa sĩ, cô kĩ sư

mới ra trường với người thanh niên làm việc một mình tại trạm khí tượng trên núi cao Sa Pa Qua đó, truyện ca ngợi những người lao động thầm lặng, có cách sống đẹp, cống hiến sức mình cho đất nước

Truyện xây dựng được tình huống hợp lí, cách

kể chuyện tự nhiên, có

sự kết hợp giữa tự sự, trữ tình với bình luận

3

3 Chiếc

lược

ngà

(Nguyễn

Quang

Sáng )

1966 Câu chuyện éo le và cảm động về hai cha

con: ông Sáu và bé Thu trong lần ông về thăm nhà và ở khu căn cứ Qua đó, truyện ca ngợi tình cha con thắm thiết trong hoàn cảnh chiến tranh

Truyện thành công trong việc miêu tả tâm

lí và xây dựng tính cách nhân vật, đặc biệt

là nhân vật bé Thu.

4 Bến

quê

(Nguyễ

n Minh

Châu )

Trong tập Bến quê (1985 )

Qua những cảm xúc và suy ngẫm của nhân vật Nhĩ vào lúc cuối đời trên giường bệnh, truyện thức tỉnh ở mọi người sự trân trọng những giá trị và vẻ đẹp bình dị, gần gũi của cuộc sống, của quê hương

Sự miêu tả tâm lí tinh tế, nhiều hình ảnh giàu tính biểu tượng, cách xây dựng tình huống, trần thuật theo dòng tâm trạng của nhân vật

ngôi

sao xa

xôi

(Lê

Minh

gái thanh niên xung phong trên một cao điểm ở tuyến đường Trường Sơn trong những năm chiến tranh chống Mĩ cứu nước

Truyện làm nổi bật tâm hồn trong sáng, giàu mơ mộng, tinh thần dũng cảm, cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hi sinh nhưng rất hồn nhiên, lạc quan của họ.

Truyện sử dụng vai kể là nhân vật chính, cách kể chuyện tự nhiên, ngôn ngữ sinh động và thành công trong miêu

tả tâm lí nhân vật

1 Lập bảng thống kê các tác phẩm truyện đã học

2 Những tác phẩm trên đã phản ánh được những nét gì về đất nước và con người Việt Nam ở giai đoạn đó?

* Các tác phẩm phần nào đã dựng lên chân dung đất nước và con người Việt Nam ở hai thời điểm: Chiến tranh và hòa bình.

- Về hình ảnh đất nước: Gian lao mà anh dũng, ngoan cường tự

đứng lên đánh bại hai siêu cường quốc xâm lược là Pháp và Mĩ.

người Việt Nam kế tiếp nhau, họ đều có những nét tính cách

chung (tình cảm gia đình thiêng liêng, tình đồng chí keo sơn,

thống nhất với tình yêu quê hương, đất nước thiết tha, căm thù

giặc sâu sắc).

1 Lập bảng thống kê các tác phẩm truyện đã học

3 Hình ảnh các thế hệ con người Việt Nam yêu nước trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ được miêu tả qua những nhân vật nào? Những nét phẩm chất chung của các nhân vật và nét tính cách nổi bật ở mỗi nhân vật?

* Hình ảnh các thế hệ Việt Nam thuộc nhiều thế hệ được thể hiện qua những

nhân vật:

Ông Hai

(Làng – Kim Lân)

Anh thanh niên

(Lặng lẽ Sa Pa

Nguyễn Thành Long)

Bé Thu, Ông Sáu

(Chiếc lược ngà

Nguyễn Quang Sáng)

Ba cô gái TNXP

(Những ngôi sao xa xôi

Lê Minh Khuê)

2 Những tác phẩm trên đã phản ánh được những nét gì về đất nước và con người Việt Nam ở giai đoạn đó?

Nét phẩm chất chung nhất của các nhân vật là: Lòng yêu nước thiết tha,

họ sẵn sàng hi sinh tất cả những gì

họ có kể cả tính mạng để bảo vệ quê hương đất nước của mình.

* Nét tính cách nổi bật của từng nhân vật:

Ông Hai Tình yêu làng thật đặc biệt, thống nhất trong tình cảm yêu

nước và tinh thần kháng chiến.

Anh thanh niên

Bé Thu

Ông Sáu

Yêu thích và hiểu ý nghĩa công việc thầm lặng, một mình trên núi cao, có những suy nghĩ và tình cảm tốt đẹp, trong sáng về công việc và đối với mọi người.

Tính cách cứng cỏi, bướng bỉnh nhưng tình cảm nồng nàn, thắm thiết với người cha.

Tình cha con sâu nặng, tha thiết trong hoàn cảnh éo le và

xa cách của chiến tranh.

Ba cô gái TNXP Tinh thần dũng cảm, không sợ hy sinh khi làm nhiệm

vụ hết sức nguy hiểm, tình cảm trong sáng, lạc quan, hồn nhiên trong hoàn cảnh chiến đấu ác liệt.

3 Hình ảnh các thế hệ con người Việt Nam yêu nước trong hai cuộc kháng chiến chống

Pháp và chống Mĩ được miêu tả qua những nhân vật nào? Những nét phẩm chất chung

của các nhân vật và nét tính cách nổi bật ở mỗi nhân vật?

5 Một vài đặc điểm nghệ thuật của các truyện đã học trong chương trình lớp 9.

* Vài đặc điểm nghệ thuật của các truyện đã học:

a) Trần thuật ở ngôi thứ nhất ( nhân vật xưng “ Tôi ” – nhân vật kể chuyện):

có các truyện “ Chiếc lược ngà ”, “ Những ngôi sao xa xôi ”.

b) Trần thuật ngôi thứ ba: Người kể chuyện giấu mặt: có các truyên như: Làng, Lặng lẽ Sa Pa, Bến Quê.

Phương thức trần thuật.

c) Phương thức trần thuật ngôi thứ nhất xưng tôi giúp người kể đi sâu vào tâm

tư tình cảm của nhân vật, miêu tả được những diễn biến tâm lí tinh vi phức tạp đang diễn ra trong tâm hồn nhân vật

6 Tình huống truyện đặc sắc.

Truyện Làng

- Tác giả đặt ông Hai vào tình huống gay cấn để làm bộc lộ sâu sắc tình cảm yêu làng, yêu nước của ông Tình huống ấy là cái tin làng ông theo giặc…

Truyện

Chiếc lược ngà

- Tình huống hai cha con gặp nhau trong 8 năm xa cách nhưng bé Thu không nhận cha, đến lúc em nhận cha và biểu lộ tình cảm thì ông Sáu phải ra đi Ở căn cứ ông Sáu đã dồn tất cả tình yêu thương vào việc làm chiếc lược ngà cho con Nhưng ông đã hi sinh khi chưa kịp trao cho con.

Truyện

Bến quê

- Đặt nhân vật Nhĩ trong một hoàn cảnh đặc biệt lúc trẻ có điều kiện đi khắp nơi trên thế giới mà không cảm nhận được vẻ đẹp của quê hương và tình yêu của gia đình Khi cuối đời bị căn bệnh hiểm nghèo Nhĩ mới nhận

ra điều đó nhưng không bao giờ anh làm được

4 Nêu cảm nghĩ về nhân vật mà em có ấn tượng sâu sắc nhất?

- Nắm được nội dung, nghệ thuật đặc sắc của từng

tác phẩm.

- Đề văn yêu cầu phân tích và cảm nhận về một nhân vật văn học theo em có gì khác nhau?

-Tập viết bài văn nghị luận, phân tích hoặc cảm nhận

về một nhân vật tự chọn.

-Tổng kết về ngữ pháp (tiếp).