tìm hiểu chung phép lập luận giải thÝch

Tiết 73,74: tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GiẢI THÍCH I.. Tiết 73,74: tìm hiểu chung về phép lập luận giải thích CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GiẢI T

Tiết 73,74: tìm hiểu chung về phép lập luận giải

thích CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GiẢI THÍCH

I Mục đích và phư ơng

pháp giải thích:

1 Mục đích giải

thích:

- Trong cuộc sống:

• Thảo luận nhúm:

• a)Trong cuộc sống, khi nào thỡ người ta cần giải thớch ? Hóy nờu một số cõu hỏi

về nhu cầu giải thớch hằng ngày?

• b) Cú cỏc cõu hỏi sau:

• + Vỡ sao cú lụt ?

• + Vỡ sao lại cú nguyệt thực ?

• + Vỡ sao nước biển mặn ?

• Muốn giải thớch cỏc vấn đề nờu trờn thỡ phải làm thế nào?

• c) Em hiểu thế nào là giải thớch trong đời sống ?

.

Tiết 73,74: tìm hiểu chung về phép lập luận giải

thích

CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GiẢI THÍCH

I Mục đích và phư

ơng pháp giải

thích:

1 Mục đích giải

thích:

- Trong cuộc sống:

- Ng ười ta cần đư ợc giải thích khi:

+ Gặp một hiện t ượng mới lạ + Gặp một vấn đề rắc rối

* Câu hỏi về nhu cầu giải thích hằng ngày.

+ Tại sao hôm qua bạn A nghỉ học ?

+ Vì sao nước biển mặn ? + Vì sao lại cú nguyệt thực ?

Ch ưa hiểu

=> Hiểu được nguyờn nhõn, lớ do, quy luật của hiện tượng hoặc nội dung ý nghĩa của sự vật đối với thế giới và con người.

I Mục đích và phư

ơng pháp giải

thích:

1 Mục đích giải

thích:

- Trong cuộc sống: làm

hiểu rõ những

điều chư a biết

trong mọi lĩnh vực

- Trong văn nghị

luận :làm cho người đọc

hiểu rừ cỏc tư tưởng, đạo

lớ, phẩm chất…cần được

giải thớch nhằm nâng

cao nhận thức, trí

tuệ, bồi dư ỡng tư

tư ởng, tình cảm của

con người.

* Câu hỏi về nhu cầu giải thích hằng ngày:

- Làm hiểu rõ những điều chư

a biết về sự vật, hiện tư ợng , ý nghĩa của sự vật …

* Những vấn đề cần giải thích trong văn nghị luận

th ường gặp:

- Là cỏc vấn đề về tư tư ởng, đạo

lý lớn nhỏ, cỏc chuẩn mực hành vi của con ngư ời + Thế nào là hạnh

phúc?

+ Trung thực là gỡ ? + Thế nào là cú chớ thỡ nờn ?

=> Nhằm nõng cao nhận thức, trớ tuệ, bồi dưỡng tư tưởng, tỡnh cảm của con người, giỳp cho con người cú cuộc

sống ngày càng tốt đẹp hơn.

I Mục đích và ph ương

pháp giải thích:

1 Mục đích giải

thích:

2 Phương phỏp giải

thớch:

1 Bài văn giải thớch vấn đề gỡ? Lũng khiờm tốn đó được giải thớch bằng cỏch nào ?

2 Hóy chọn và ghi ra vở những cõu định nghĩa như: Lũng khiờm tốn cú thể coi là một bản tớnh, ?

3 Theo em cỏch liệt kờ cỏc biểu hiện của

khiờm tốn, cỏch đối lập người khiờm tốn và kẻ khụng khiờm tốn cú phải là cỏch giải thớch khụng ?

4 Việc chỉ ra cỏi lợi của khiờm tốn, cỏi hại của khụng khiờm tốn cú phải là nội dung của giải thớch khụng ?

5 Từ việc tỡm hiểu văn bản trờn hóy cho biết: Mục đớch của giải thớch trong văn nghị luận là gỡ? Trong văn nghị luận người ta thường giải thớch bằng những cỏch nào? Lớ lẽ trong văn giải thớch cần phải như thế nào? Muốn làm được bài văn giải thớch cần phải làm gỡ ?

* Văn bản: Lũng khiờm

tốn ( Lõm Ngữ Đường )

I Mục đích và ph ương

pháp giải thích:

1 Mục đích giải

thích:

2 Phương phỏp giải

thớch:

* Văn bản: Lũng khiờm tốn ( Lõm Ngữ Đường)

- Vấn đề giải thớch: Lũng

khiờm tốn.

* Văn bản: Lũng khiờm

tốn ( Lõm Ngữ Đường )

- Cỏc phương phỏp giải

thớch:

* Văn bản : Lòng khiêm tốn (Lâm Ngữ Đ ờng)

- Những câu văn định nghĩa trong

văn bản:

+ Lòng khiêm tốn có thể đư ợc coi là một bản tính căn bản cho con ngư ời trong nghệ thuật xử thế và

đối đãi với sự vật.

+ Khiêm tốn là biểu hiện của con ngư ời đứng

đắn, biết sống theo thời và biết nhìn xa.

+ Khiêm tốn là tính nhã nhặn, biết sống một cách nhún như ờng, luôn luôn hư ớng về phía tiến bộ, tự khép mình vào những khuôn thư ớc của cuộc đời, bao giờ cũng không ngừng học hỏi.

+ Khiờm tốn là một điều khụng thể thiếu cho những ai muốn thành cụng trờn con đường đời.

* Văn bản: Lòng khiêm tốn

(Lâm Ngữ

Đư ờng)

- Các biểu hiện của

lòng khiêm tốn:

+ hay tự cho mình là kém…

+ không bao giờ chịu chấp nhận sự thành công…

- Dùng cách đối lập: ng

ời khiêm tốn và kẻ không khiêm tốn.

- Tìm nguyờn nhõn : Vì

sao con ngư ời phải khiêm tốn?

- Chỉ ra cỏi lợi của khiêm tốn.

pháp giải thích:

1 Mục đích giải thích:

2 Phư ơng pháp giải

thích:

* Văn bản: Lòng khiêm tốn

(Lâm Ngữ Đư ờng)

- Vấn đề giải thích: lòng

khiêm tốn

- Cỏc phương phỏp giải thớch:

+ Nêu định nghĩa về lòng

khiêm tốn

+ Liệt kê các biểu hiện của

lòng khiêm tốn

+ So sánh, đối chiếu với các

hiện tư ợng khác

+ Tìm nguyờn nhõn vỡ sao phải

khiêm tốn

+ Chỉ ra cái lợi của khiêm tốn

I Mục đích và phư

ơng pháp giải

thích:

1 Mục đích giải

thích:

2 Ph ương pháp giải

thích:

- Cỏc phương phỏp giải thớch: nờu

định nghĩa, kể ra cỏc biểu hiện,

so sỏnh đối chiếu với những

hiện tượng khỏc, chỉ ra mặt cú lợi, hại, nguyờn nhõn, hậu quả của hiện tượng hoặc vấn đề

được giải thớch.

II.CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

A Các bước làm bài văn lập

luận giải thích:

* Tìm hiểu đề văn: sgk/48

Đề: Nhân dân ta có câu tục

ngữ: “Đi một ngày đàng, học

một sáng khôn” Hãy giải thích

nội dung câu tục ngữ đó.

Nhóm 1: Tìm hiểu đề, tìm ý cho bài văn nghị luận giải thích cần thực hiện những bước nào? Dựa vào đâu em thực hiện được các yêu cầu đó?

- Nhóm 2: Trình bày dàn ý của bài văn Nghị luận giải thích

- Nhóm 3: Có mấy cách viết

mở bài? Là những cách nào? Lưu ý gì khi viết các đoạn văn trong bài nghị luận giải thích? Nhóm 4? Muốn làm một bài văn lập luận giải thích thì phải thực hiện những bư ớc nào ?

?Em hãy nêu dàn ý chung của bài văn lập luận giải thích?

? Khi viết văn giải thích cần chú ý gì ?

Các bước thực hiện

Đưa các

ý

đã tìm được vào dàn bài

Từ dàn bài,

viết đoạn văn, bài văn hoàn chỉnh

Đọc kĩ đề

bàì, để tìm

hiểu đề

và tìm ý

Đọc, rà soát lại lỗi chính tả, cách dùng từ, cách ngắt câu Lỗi liên kết về hình thức, nội dung

A Các bước làm bài văn lập luận giải thích:

Tìm hiểu đề văn: sgk/84

1 Tìm hiểu đề và tìm ý:

II CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

Đề bài thuộc

kiểu loại nào?

phạm vi, tính

chất của đề.

Em sẽ tìm ý cho đề bài trên bằng cách nào?

ngoài cách tìm ý truyền thống, ta còn có cách nào khác không? Làm thế nào để giải thích được

tường tận vấn đề.

- Lập luận

giải thích.

- Làm rõ vấn đề

(nôi dung của

câu tục ngữ)

Tìm các từ then chốt trong

đề và chỉ ra các ý quan trọng cần được giải thích.

- Đặt câu hỏi:

Vấn đề có nghĩa

là gì? tại sao?

vì sao? Ý nghĩa sâu xa của vấn

đề là gì? Liên hệ với các câu ca dao

tục ngữ tương tự

Tra từ điển,

tự mình suy nghĩ thấu đáo, hỏi người hiểu biết hơn.

A Các bước làm bài văn lập luận chứng minh:

Tìm hiểu đề văn: sgk/48

1 Tìm hiểu đề và tìm ý:

- Kiểu loại: Lập luận giải thích.

- Vấn đề cần giải thích:“ Đi một ngày đàng, học một

sàng khôn”

- Yêu cầu: Làm sáng tỏ câu tục ngữ.

- Giải thích nhiều mặt của vấn đề:

+ Nghĩa đen câu tuc ngữ là gì?

+ Nghĩa bóng (hàm ẩn) câu tục ngữ.

+ Nghĩa sâu xa của nó.

- Liên hệ với các câu ca dao, tục ngữ tương tự.

II CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

A Các bước làm bài văn

lập luận giải thích:

Tìm hiểu đề văn: sgk/48

1 Tìm hiểu đề và tìm ý:

2 Lập dàn bài:

II CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

Với các ý đã tìm được, em sẽ đưa vào dàn bài như thế nào?

Cho đề văn: Nhân dân ta có câu tục ngữ “ Đi một ngày đàng, học một sàng

khôn” Hãy giải thích câu tục ngữ đó.

1/ Tìm hiểu đề, tìm ý:

2/ Lập dàn bài:

a/ Mở bài: Giới thiệu câu tục ngữ với ý nghĩa sâu

xa là đúc kết kinh nghiệm thể hiện khát vọng đi

nhiều nơi để mở rộng hiểu biết.

b/ Thân bài: Triển khai việc giải thích

- Nghĩa đen:

+ Đi một ngày đàng nghĩa là gì? Một sàng khôn

là gì?

- Nghĩa bóng:

+ Đi đây đó thì mở rộng tầm hiểu biết, khôn

ngoan từng trải.

- Nghĩa sâu: Khát vọng của người nơng dân xưa

muốn mở rộng tầm hiểu biết

- Liên hệ:Đi một bữa chợ, học một mớ khôn,…

c/ Kết bài: Câu tục ngữ xưa vẫn còn ý nghĩa cho

Nêu vấn đề cần giải thích.Giới thiệu câu trích.

- Giải nghĩa các khái niệm, các từ ngữ khó trong câu trích của vấn đề

- Lần lượt giải thích từng nội dung, từng khía cạnh bằng cách dùng lí lẽ trả lời các câu hỏi

Khẳng định ý nghĩa , tầm quan trọng, tác dụng củavấn đề-Nêu suy nghĩ,…

II CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

2 Lập dàn bài:SGK/86.

a Mở bài:

Giới thiệu điều cần giải thích và gợi ra phương hướng giải thích.

b Thân bài:

Lần lượt trình bày các nội dung giải thích.Cần sử dụng các cách lập luận giải thích phù hợp

c Kết bài:

2 Lập dàn bài:SGK/86.

a Mở bài:

Giới thiệu điều cần giải thích và gợi ra phương hướng giải thích.

b Thân bài:

Lần lượt trình bày các nội dung giải thích.Cần sử dụng các cách lập luận giải thích phù hợp

c Kết bài:

Nêu ý nghĩa điều cần giải thích với mọi người

BÀI 26 CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

3 Viết bài:

* Viết từng đoạn:

Các đoạn trong bài phải liên kết chặt chẽ qua các hình thức chuyển tiếp; phải đồng hướng và liên kết với nhau đảm bảo sự thống nhất.

+ Không phân tích dẫn chứng, chỉ đưa ra như một vẻ thoáng qua, chỉ gợi mà thôi.

+ Ngôn từ sắc sảo Lí lẽ phải sắc bén Câu văn phải khúc chiết, mạch lạc,….

4 Đọc lại và sửa chữa:

3 Viết bài:

* Viết từng đoạn:

Các đoạn trong bài phải liên kết chặt chẽ qua các hình thức chuyển tiếp; phải đồng hướng và liên kết với nhau đảm bảo sự thống nhất.

+ Không phân tích dẫn chứng, chỉ đưa ra như một vẻ thoáng qua, chỉ gợi mà thôi.

+ Ngôn từ sắc sảo Lí lẽ phải sắc bén Câu văn phải khúc chiết, mạch lạc,….

4 Đọc lại và sửa chữa:

BÀI 26 CÁCH LÀM BÀI VĂN LẬP LUẬN GIẢI THÍCH

Hai c¸ch

Ba c¸ch

C

C¸ch gi¶i thÝch rÊt

®a d¹ng

D

B

A ChØ cã mét c¸ch duy nhÊt

Cã mÊy phương pháp gi¶i thÝch trong mét bµi v¨n viÕt theo phÐp lËp luËn gi¶i thÝch?

HƯ íng dÉn TỰ HỌC

- N¾m được đặc điểm

kiểu bài nghị luận giải

thích.

-Sưu tầm văn bản giải

thích để làm tư liệu học

tập.

-Soạn Đức tính giản dị

của Bác Hồ