Văn Bai 13 Lang -Thanh

Thời kì này người dân nghe theo chính sách của chính phủ: kêu gọi nhân dân ở các đô thị đi tản cư ra các vùng tự do; những người dân ở vùng địch tạm chiếm thì đi lên vùng chiến khu để qu

MÔN NGỮ VĂN LỚP 9

Câu hỏi: Hãy liệt kê các tác giả, tác phẩm thơ hiện đại mà em vừa học trong chương trình Ngữ văn 9, tập I?

Cho biết chủ đề lớn bao trùm các bài thơ đó là gì?

I Tìm hiểu chung

1.Tác giả

- Nhà văn Kim Lân tên thật Nguyễn Văn Tài sinh (1920- 2007).

-Quê: Từ Sơn, Bắc Ninh

-Nhà văn có sở trường về truyện

ngắn.

- Ngoài hoạt động sáng tác, nhà văn Kim Lân còn tham gia sân khấu và điện ảnh, đóng kịch, đóng phim

-Am hiểu và gắn bó với nông thôn

và người nông dân.

- Năm 2001, Kim Lân được trao tặng “ Giải thưởng Nhà nước về VHNT”.

-Là nhà văn có duyên với Điện ảnh.

3.Lý Cựu trong phim “Chị Dậu”

4 Lão Pẩu trong phim “Con vá”

Kim Lân trong phim “Vợ

chồng A Phủ ”

Kim Lân trong phim :

“Làng Vũ Đại ngày ấy”

Kim Lân trong phim :

“Chị Dậu ”

Kim Lân trong phim

“ Con vá”

- Một số tác phẩm tiêu biểu :

+ Vợ nhặt: truyện ngắn – 1945 ( nạn đói) + Làng- Truyện ngắn -1948

+ Nên vợ nên chồng: truyện ngắn- 1955 + Con chó xấu xí: truyện ngắn- 1962 ….

*Sự nghiệp sáng tác:

2 Tác phẩm

* Hoàn cảnh sáng tác:

- Truyện ngắn “Làng” được nhà văn Kim Lân viết năm

1948, trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp

Thời kì này người dân nghe theo chính sách của chính phủ: kêu gọi nhân dân ở các đô thị đi tản cư ra các vùng tự do; những người dân ở vùng địch tạm chiếm thì đi lên vùng chiến khu để quân ta tiến hành cuộc kháng chiến lâu dài trên phạm

vi cả nước.

- Đăng lần đầu trên tạp chí Văn nghệ năm 1948.

Ngay sau Cách mạng tháng Tám, nước Việt Nam non trẻ đã gặp muôn vàn khó khăn: giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm Ngày 23/9/1945, thực dân Pháp núp bóng quân Anh vào giải giáp quân Nhật đầu hàng, đã nổ súng tấn công Sài Gòn Chủ tịch

Hồ Chí Minh một mặt kêu gọi nhân dân Nam bộ đứng lên kháng chiến, mặt khác ra sức đàm phán với chính phủ Pháp để cứu vãn hòa bình Người đã kí với đại diện chính phủ Pháp Hiệp định sơ bộ 6/3/1946 và tạm ước 14/9/1946 Nhưng những Hiệp định kí kết giữa hai bên không được quân Pháp thực hiện Tại Hà Nội, quân Pháp liên tiếp nổ súng, ném lựu đạn vào nhiều nơi, đốt nhà thông tin ở phố Tràng Tiền, chiếm

cơ quan Bộ Tài chính và Bộ Giao thông công chính Ngày 18-12-1946, thực dân Pháp gửi hai tối hậu thư đòi chiếm đóng Sở Tài chính, đòi ta phải phá bỏ mọi công sự trên các đường phố, giải tán lực lượng tự vệ chiến đấu và giao quyền kiểm soát an ninh trật tự ở Thủ đô Hà Nội Pháp tuyên bố nếu các yêu cầu trên không được chấp nhận thì chậm nhất vào sáng 20-12-1946, quân Pháp sẽ hành động. Trước tình hình đó, vào ngày 18 và 19/12/1946, Thường vụ Trung ương Đảng họp mở rộng do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì, quyết định phát động cuộc kháng chiến trên phạm vi cả nước

Để bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân, Trung ương Đảng và Chính phủ đã chủ động đưa nhân dân đi sơ tán Theo đó, các cụ già, trẻ em, người ốm đau, tàn tật đã sớm được tổ chức rời khỏi thành phố, thị xã về vùng nông thôn và lên căn

cứ địa. 

- Người kể chuyện có thể hiểu hết mọi việc, mọi hành động, mọi tâm tư tình cảm của các nhân vật -> tạo cái nhìn nhiều chiều về nv chính.

-Thay đổi linh hoạt từ không gian này đến không gian khác

*Điểm nhìn trần thuật:

Từ nhân vật ông Hai

Tác dụng :

- Tạo sự chân thật, gần gũi, đi vào lòng người

- Dễ đi sâu vào miêu tả tâm lí nhân vật trong những tình huống huống khác nhau.

- Đặc biệt làm nổi bật tâm trạng, tính cách nhân vật qua đối thoại, độc thoại nội tâm, qua các cử chỉ.

=> Tình cảm yêu làng, yêu nước không chỉ là tình cảm của riêng ông

Hai mà còn là tình cảm chung của những người dân VN thời kì ấy.

* Chủ đề:

Ca ngợi người nông dân VN trước CMT8 vừa yêu làng, yêu nước, yêu kháng chiến, yêu cụ Hồ.

Tình huống truyện

? Có ý kiến cho rằng để biểu hiện sâu sắc tình cảm ấy của ông Hai nhà văn đã đặt nhân vật vào tình huống điển hình Em đồng ý không? Hãy lí giải

Khái niệm về tình huống truyện:

Tình huống là điều kiện, hoàn cảnh để nảy sinh ra câu chuyện , để từ đó nhân vật bộc lộ được toàn bộ diễn biến tâm trạng của mình giúp cho nhà văn thể hiện được tư tưởng, chủ đề của tác phẩm

- Tình huống 1: Ở nơi tản cư, ông Hai nghe

tin làng chợ Dầu yêu quí của mình theo

Pháp ( nút thắt).

- Tình huống 2: Ông Hai đang trong tâm

trạng tận cùng của khổ đau thì ông nghe tin

làng được cải chính ( nút mở)

Tình huống có kịch tính, gay cấn, căng thẳng để thử thách nhân vật, giúp nhân vật bộc lộ rõ tình cảm với làng quê và đất nước.

* Bố cục : 3 đoạn:

-Đoạn 1: Từ đầu…đến… “ruột gan ông lão cứ múa cả lên, vui quá!”:

->Ông Hai trước khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc.

-Đoạn 2: Tiếp…đến…”cũng vợi được đi đôi phần”:

->Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin làng mình theo giặc.

-Đoạn 3: Còn lại:

->Tâm trạng của ông Hai khi tin làng mình theo giặc được cải chính.

Theo kháng chiến ông Hai phải rời làng đi tản cư Ở nơi tản cư ông luôn nhớ đến làng và theo dõi tin tức kháng chiến Một hôm, từ phòng thông tin đi ra với tâm trạng rất vui vì những tin tức thắng lợi của ta thì nghe được cái tin làng chợ Dầu của ông theo Pháp từ một người tản cư Cổ ông nghẹn lại, da mặt tê rân rân, ông hỏi lại rồi vờ lảng ra về Về đến nhà ông nằm vật ra giường nhìn lũ con tủi thân nước mắt ông giàn ra Ông rít lên chửi bọn phản bội Lòng ông đau xót và nhục nhã Đêm đó ông trằn trọc không ngủ được Suốt mấy hôm sau ông không dám bước chân ra khỏi nhà, lúc nào cũng nơm nớp lo sợ Sau đó, chủ nhà có ý đuổi gia đình ông đi, ông không biết đi đâu và cuối cùng lựa chọn làng thì yêu thật nhưng làng theo Tây thì phải thù Ngày ngày, ông ôm con út vào lòng và thủ thỉ nhắn nhủ tình cảm với làng quê, với kháng chiến của mình Vài ngày sau ông nghe cái tin làng mình được cải chính Trở về nhà với khuôn mặt tươi vui rạng rỡ, ông lật đật đi khoe cái tin đó cho mọi người và khoe

cả cái tin nhà mình bị tây đốt nhẵn Từ hôm đó, tối nào ông cũng lại đi khoe về cái làng của mình.

* Tóm tắt:

NGƯỜI DÂN ĐI TẢN CƯ

CUỘC SỐNG NGƯỜI NÔNG DÂN NHỮNG NGÀY ĐẦU TẢN CƯ

CỔNG LÀNG CHỢ DẦU

III Tìm hiểu văn bản

1 Cuộc sống của gia đình Ông Hai ở nơi tản cư:

2 Diễn biến tâm trạng của ông Hai

a.Trước khi nghe tin làng chợ Dầu theo giặc:

- Gần cả cuộc đời ông gắn bó với làng chợ Dầu Thế rồi vì chiến tranh, ông phải rời làng đi tản cư

- Ông nhớ làng da diết: “ Chao ôi! Ông lão nhớ làng, ông lão nhớ cái làng quá.” Ông

muốn về làng, ông muốn tham gia kháng chiến

- Nỗi nhớ làng khiến ông thay tâm đổi tính: “ Lúc nào cũng thấy bực bội, ít nói, ít

cười, cái mặt lúc nào cũng lầm lầm, hơi một tí là gắt, hơi một tí là chửi”

-Khi được nói chuyện về làng, ông vui náo nức đến lạ thường: “ hai con mắt ông sáng

hẳn lên, cái mặt biến chuyển hoạt động”.

- Luôn nghe ngóng tin tức về làng ,về kháng chiến, quan tâm đến tình hình chính trị

Thế giới, đến các tin thắng trận của quân ta: “ruột gan ông cứ múa cả lên”

+ Ở phòng thông tin, ông nghe được nhiều tin hay

+ những tin chiến thắng của quân ta

+ ông vui mừng phấn chấn trước thắng lợi của quân ta

+ hả hê trước thất bại của quân địch

-> Tâm trạng rất phấn chấn,vui sướng, tự hào

- >H/a làng quê luôn thường trực trong trái tim ông Ông là người luôn yêu

thương, gắn bó với làng quê, tự hào và có trách nhiệm với cuộc kháng chiến của làng.

=>Tình yêu làng , niềm tự hào của người nông dân trước thành quả CM

Khi bà chủ nhà đánh tiếng đuổi đi

Khi nói Chuyện với đứa con nhỏ

b Diễn biến tâm trạng của ông Hai khi nghe tin dữ

b.DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG ÔNG HAI KHI NGHE TIN

b.DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG ÔNG HAI KHI NGHE TIN DỮ

- Hành động: “ quay phắt lại, lắp bắp hỏi ” Hỏi lại nghi ngờ:

“ Liệu có thật không hở bác?

- Lảng sang chuyện khác,ra về

Cúi gằm mặt mà đi

Bàng hoàng, sững

sờ khi nghe tin

Nỗi xấu hổ xâm chiếm, ám ảnh

cố trấn tĩnh, gặng hỏi như để xác minh lại thông tin một lần nữa

b DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG ÔNG HAI KHI NGHE TIN DỮ

“trẻ con làng Việt gian đấy ư?

Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư?”; rít lên chửi bọn phản bội

Nỗi đau đớn, nhục nhã, tủi hờn

Không dám đi đâu, không dám tiếp xúc với ai, quanh quẩn nghe ngóng binh tình bên ngoài: chột dạ khi thấy một đám đông; nghe tiếng Tây, Việt gian là lủi ra một góc nhà, nín thít

Nỗi ám ảnh nặng

nề đã biến thành

sự sợ hãi thường trực trong lòng

DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG ÔNG HAI KHI NGHE TIN DỮ

Đấu tranh nội tâm trong một tình thế bế tắc, tuyệt vọng.

-Con là con ai?

-Nhà con ở đâu?

-Con ủng hộ ai?

-Tình yêu sâu nặng dành cho làng quê

- tấm lòng thủy chung, gắn

bó với KC, với CM, với Bác Hồ

- lời thề bền vững, thiêng liêng.

Tình yêu nước đã rộng lớn hơn bao trùm lên tình cảm với làng quê.

Khi trò

chuyện

cùng con

c Khi nghe tin làng được cải chính.

DIỄN BIẾN TÂM TRẠNG ÔNG HAI KHI NGHE TIN LÀNG

+chia quà cho con + Lật đật đi báo cho mọi người biết

+ kể chuyện một cách tỉ mỉ, say sưa

Gương mặt tươi vui rạng rỡ;

miệng bỏm bẻm nhai trầu,; cặp mắt hung hung đỏ, hấp háy

-Sung sướng

hả hê

- Tình yêu đất

nước đặt lên trên lợi ích của gia đình và bản thân

c Khi nghe tin làng được cải chính.

→Nhà văn Kim Lân đã rất sắc sảo trong việc nắm bắt và miêu tả diễn biến tâm lí của nhân vật

-> Từ một người nông dân chất phác, yêu làng quê tha thiết, chân thành , ông Hai trở thành một người công dân nặng lòng với kháng chiến: Tình yêu làng, yêu nước đã hòa làm một trong ý nghĩ, tình cảm, việc làm của ông Hai Tình cảm ấy đã thống nhất, đã hòa quyện như tình yêu nước được đặt lên cao hơn, rộng lớn lên tình làng Đây là nét đẹp truyền thống mang tính chất thời đại.

=>Ông Hai là hình ảnh tiêu biểu của người nông dân trong thời kì kháng chiến chống Pháp.

3.Những người nông dân khác:

- Anh dân quân tự vệ và mọi người xem thông tin-> những người nông dân không thờ ơ với CM.

- Người đàn bà đi tản cư-> căm ghét những kẻ việt gian theo giặc

- Bà Hai: người phụ nữ tần tảo, lo lắng cho gđ Khi nghe tin làng theo Tây bà cũng buồn nhưng kín đáo hơn.

- Mụ chủ nhà rất chua ngoa, đanh đá, tham lam, hay soi mói, cạnh khóe Khi nghe tin, bà cũng căm ghét, không cho ở nữa Nhưng

khi nghe tin cải chính, bà ta cũng sung sướng từ đáy lòng.

- Bác Thứ cũng đi tản cư và cũng vui thay cho ông Hai: người hiền lành, chất phác.

- Thằng Húc- con út ông Hai- mới có mấy tuổi nhưng cũng biết

ủng hộ CM, ủng hộ cụ Hồ và cũng cảm nhận sự xấu hổ…

-> Họ là những người nông dân đều có một lòng yêu nước và căn thù giặc.

III TỔNG KẾT

1.NGHỆ THUẬT

• Cách XD tình huống gay

cấn

• Miêu tả tâm lí nhân vật

chân thực, sinh động qua

1 2 3 4 5 6

dọc có tên gọi trên?

Làng thuộc huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, có tên chữ là Phù Lưu…còn đựợc gọi là làng gì? Hãy tìm ô chữ hàng

dọc có tên gọi trên?

IV.Luyện tập:

Bài tập 1:

? Em hãy cho biết trong đoạn văn sau tác giả đã dùng hình thức gì để miêu tả tâm trạng nhân vật ông Hai?

" Cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại, da mặt tê rân rân

Ông lão lặng đi, tưởng như đến không thở được Một lúc lâu mới rặng è è, nuốt một cái gì vướng ở cổ "

điểm về ngoại hình

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

- Diễn biến tâm trạng ông Hai.

- Đặc sắc nghệ thuật của truyện.

+ Xây dựng tình huống.

+ Miêu tả tâm lí

- Ý nghĩa của truyện.

3 Hoàn thành bài tập: File riêng

1 Nội dung học tập:

2 Soạn bài: Lặng lẽ Sapa