1. Trang chủ
  2. » Giáo Dục - Đào Tạo

phan tich nhan vat phuong dinh

43 7 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Phân Tích Nhân Vật Phương Định Trong Truyện Ngắn Những Ngôi Sao Xa Xôi
Trường học Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành Văn học
Thể loại Phân tích nhân vật
Năm xuất bản 2023
Thành phố Hà Nội
Định dạng
Số trang 43
Dung lượng 913,22 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Đây cũng là điều làm nên sự thành côngtrong nghệ thuật trần thuật và miêu tả tâm lí nhân vật của thiên truyện ngắn này.Trước hết, Phương Định hiện lên là một cô gái có vẻ đẹp hài hòa cả

Trang 1

Phân tích nhân vật Phương Định trong truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của

Lê Minh Khuê - Văn mẫu lớp 9 Phân tích nhân vật Phương Định mẫu 1

Cô gái miền quê ra đi cứu nước

Mái tóc xanh xanh tuổi trăng tròn

Bàn tay em phá đá mở đường

Gian khó phải lùi nhường em tiến bước

Cứ mỗi lần lời bài hát "Cô gái mở đường" do cố nhạc sĩ Xuân Giao sáng tác cất lên

là trong tâm trí tôi lại hiện lên hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong trongtruyện ngắn "Những ngôi sao xa xôi" (1971) của nhà văn Lê Minh Khuê Dưới cáinhìn chân thực, sắc lạnh về hiện thực khốc liệt của chiến tranh, Lê Minh Khuê đãgây nhiều ám ảnh trong lòng người đọc về hoàn cảnh sống và chiến đấu của những

cô gái thanh niên xung phong làm công tác phá bom trên tuyến đường Trường Sơnvào những năm tháng kháng Mĩ ác liệt của lịch sử dân tộc Trong ba nhân vật Thao,Nho, Phương Định, nhân vật gây ấn tượng đậm nét trong tôi nhất là Phương Định

Đó là một cô gái trẻ trung, năng động, giàu mộng ước, tình cảm và luôn dũng cảm,mạnh mẽ, lạc quan trong cuộc sống và chiến đấu

Nhân vật Phương Định có một vai trò quan trọng trong câu chuyện Cô là một trong

ba thành viên của tổ trinh sát mặt đường, là nhân vật chính và là nhân vật xưng "tôi"đứng ra kể lại toàn bộ câu chuyện Vì thế, câu chuyện hiện lên một cách chân thực,khách quan, đồng thời làm cho mạch chuyện phát triển tự nhiên dưới lăng kính cảmxúc của nhân vật chính – người trực tiếp tham gia câu chuyện Cho nên, thế giới nộitâm của các nhân vật nói chung và của nhân vật Phương Định nói riêng hiện lên mộtcách sinh động, phong phú, đầy nữ tính Đây cũng là điều làm nên sự thành côngtrong nghệ thuật trần thuật và miêu tả tâm lí nhân vật của thiên truyện ngắn này.Trước hết, Phương Định hiện lên là một cô gái có vẻ đẹp hài hòa cả về hình thứcbên ngoài và tâm hồn bên trong Cũng như biết bao các cô gái mới lớn, PhươngĐịnh rất nhạy cảm và luôn quan tâm tới vẻ đẹp hình thức của mình Cô tự nhận xét,đánh giá về bản thân: "Tôi là con gái Hà Nội Nói một cách khiêm tốn, tôi là một côgái khá Hai bím tóc dầy, tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loakèn " Đặc biệt cô luôn thích ngắm mình trong gương, nhất là ngắm đôi mắt "Nódài, màu nâu, hay nheo lại như chói nắng" và được các anh lái xe khen "Cô có cái

Trang 2

nhìn sao mà xa xăm! Đó là vẻ đẹp đầy nữ tính, mang chiều sâu tâm hồn của một côgái trẻ Thậm chí cô còn luôn cảm thấy vui sướng và tự hào vì biết mình được nhiềuanh lính để mắt tới, muốn bắt chuyện, làm quen, tán tỉnh nhưng cô chưa dành tìnhcảm đặc biệt sâu đậm cho một ai hết Tuy rất nhạy cảm nhưng cô thường tỏ ra kínđáo trước mắt mọi người, ít biểu lộ ra bên ngoài, khiến mọi người tưởng cô rất kiêukì: "Khi bọn con gái xúm nhau đối đáp với một anh bộ đội nói giỏi nào đấy , tôithường đứng ra xa, khoanh tay lại trước ngực và nhìn đi nơi khác, môi mím chặt.Nhưng chẳng qua tôi điệu thế thôi Thực tình trong suy nghĩ của tôi, những ngườiđẹp nhất, thông minh, can đảm và cao thượng nhất là những người mặc quân phục

có ngôi sao trên mũ" Qủa là một cô gái có cá tính, phong cách riêng, duyên dáng,điệu đà, kín đáo!

Chưa dừng lại ở đó, để làm nổi bật lên Chủ nghĩa anh hùng cách mạng thời kháng

Mĩ, Lê Minh Khuê đã khắc họa lên phẩm chất dũng cảm, mạnh mẽ, can trườngtrong cuộc chiến đấu của nhân vật Phương Định Nghe theo tiếng gọi thiêng liêngcủa tổ quốc, cô đã vác ba lô xung vào lửa đạn nơi chiến trường ác liệt xa xôi Cô bỏlại sau lưng tất cả những trang sách của tuổi học trò, cuộc sống bình yên, vô tư bên

mẹ và cả những kỉ niệm ngọt ngào, trong sáng của tuổi trăng tròn Cuộc sống nơichiến trường khắc nghiệt luôn phải đối diện với nhiều thử thách, cam go, đã hìnhthành trong cô sự quả cảm, dũng mãnh khác thường, không sợ hi sinh nơi hòn tênmũi đạn của kẻ thù, với công việc phá bom mở đường

Lê Minh Khuê đã lia ống kính quay chậm chậm vào một lần phá bom của PhươngĐịnh, tái hiện thật chân thực, tinh tế cảnh tượng kinh khủng đó Mặc dù đã rất nhiềulần phá bom, nhưng với Phương Định mỗi lần làm công việc này vẫn là một thửthách với thần kinh cho đến từng cảm giác: "Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quảbom Đất rắn Những hòn sỏi theo tay tôi bay ra hai bên Thỉnh thoảng lưỡi xẻngchạm vào quả bom Một tiếng động sắc đến gai người, cứa vào da thịt tôi Tôi rùngmình và bỗng thấy tại sao mình làm chậm quá Nhanh lên một tí ! Vỏ quả bom nóng.Một dấu hiệu chẳng lành Hoặc là nóng từ bên trong quả bom Hoặc là mặt trờinung nóng." Lời văn như dao nhọn, sắc lạnh đến rợn người, khiến người đọc nhưcảm giác đang trực tiếp trải nghiệm tham gia công việc phá bom cùng với nhân vậtvậy!

Tiếp đó là những giây phút chuẩn bị kích nổ trái bom: "Tôi cẩn thận bỏ gói thuốcmìn xuống cái hố đã đào, châm ngòi Dây mìn dài, cong, mềm Tôi khỏa đất rồi

Trang 3

chạy lại chỗ ẩn nấp của mình " Những giây phút đợi chờ tiếng nổ của quả bomthật căng thẳng, "tim tôi cũng đập không rõ", thậm chí cô còn nghĩ tới cái chết,nhưng đó là cái chết mờ nhạt, không cụ thể Cái chính lúc này là "bom có nổkhông? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai? [ ] nhưng quả bom nổ.Một thứ tiếng kì quái, đến vang óc Ngực tôi nhói, mắt cay xè mùi thuốc bombuồn nôn Mảnh bom xé không khí, lao và rít vô hình trên đầu" Qủa là một cuộcchiến đấu không cân sức, nguy hiểm đầy ngoạn mục nhưng cô gái đã mạnh mẽ vượtqua Đến đây, người đọc càng cảm nhận thấy sự tàn ác khốc liệt của chiến tranh baonhiêu thì lại càng cảm phục tinh thần trách nhiệm trong công việc, lòng quả cảm vôsong, sẵn sàng hi sinh vì tổ quốc, vì hòa bình của những cô gái thanh niên xungphong phá bom mở đường đến bấy nhiêu Qua đó, chúng ta mới thấy hết được ýthức, trách nhiệm công dân cao độ của những con người anh hùng sả thân vì khángchiến, cách mạng:

"Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình

(Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc)

Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi tổ quốc."

Mặc dù trong thời kì kháng chiến, văn học luôn được đặt dưới sự chỉ đạo của Đảng,coi "văn học nghệ thuật là một mặt trận, anh chị em ta là những người chiến sĩ trênmặt trận ấy", cùng đặc điểm mang đậm khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạnhuyền ảo nhưng Lê Minh Khuê đã vượt ra những khuôn khổ, qui định mực thước đểhướng tới xây dựng những nhân vật anh hùng gần gũi hơn với cuộc sống đời thường

Vì thế, nhân vật Phương Định, một mặt hiện lên với tư cách là người chiến sĩ anhhùng trong chiến trận nhưng mặt khác cô lại mang trong mình một trái tim ấm nóngtình yêu thương với một tâm hồn trong sáng, mơ mộng, lạc quan và rất giàu tìnhcảm trong cuộc sống

Cũng như hai người đồng đội trong tổ trinh sát của mình, Phương Định rất yêu quínhững người trong tổ và cả đơn vị của mình Cô dành tình cảm và niềm cảm phụccho các anh bộ đội, chiến sĩ có ngôi sao trên mũ; cô lo lắng cho sự an nguy củađồng đội khi đợi mãi mà chưa thấy về; cô chăm sóc, vỗ về Nho khi Nho bị thươngnhư một người thân yêu ruột thịt trong gia đình: "Tôi phủi áo, căng mắt nhìn quakhói và chạy theo chị Thao Chị Thao vấp ngã Tôi đỡ chị Tôi moi đất, bế Nhođặt lên đùi mình " "Tôi rửa cho Nho bằng nước đun sôi trên bếp than Bông băngtrắng Tôi tiêm cho Nho " Đến đây, người đọc đã nhận ra một Phương Định hay

Trang 4

làm dáng, điệu đà, kiêu kì đã nhường chỗ cho một Phương Định khác xuất hiện:năng động, nhanh nhẹn và rất chu đáo, luôn sống hòa đồng với mọi người xungquanh Đó là vẻ rất nhân bản trong một tâm hồn trong sáng, hiền hậu.

Tuy đã bước chân vào chiến trường ba năm, nhưng Phương Định vẫn giữ đượcnhững nét đẹp nguyên sơ trong sở thích của chính mình Cô hay mơ mộng và thíchhát: "Tôi mê hát Thường cứ thuộc một điệu nhạc nào đó rồi bịa ra lời mà hát Lờitôi bịa lộn xộn và ngớ ngẩn đến tôi cũng ngạc nhiên, đôi khi bò ra mà cười mộtmình" Thậm chí, sở thích âm nhạc của cô cũng rất sang, thể hiện một con người cókhiếu âm nhạc với một tâm hồn phong phú: "Tôi thích nhiều bài Những bài hànhkhúc bộ đội hay hát trên những ngả đường mặt trận Tôi thích dân ca quan họ mềmmại, dịu dàng Thích Ca – chiu – sa của Hồng quân Liên Xô Thích ngồi bó gối mơmàng: Về đây khi mái tóc còn xanh xanh Đó là dân ca Ý trữ tình giàu có, phải lấygiọng thật trầm Thích nhiều" Người đọc chợt nhận ra, những bài hát mà PhươngĐịnh thích là những bài hát chứa đựng những lí tưởng, khát vọng cao đẹp về quêhương, đất nước, về tình yêu, tuổi trẻ, về cuộc sống hòa bình, yên ả Điều đó, chothấy một Phương Định giàu lí tưởng, ước mơ, khát vọng thật cao đẹp

Nhưng hình ảnh gây ấn tượng nhất trong lòng người đọc khi nói tới Phương Định làcảnh tượng cô bất ngờ gặp cơn mưa đá ở cuối đoạn trích "Tôi chạy vào, bỏ trên bàntay đang xòe ra của Nho mấy viên đá nhỏ Lại chạy ra, vui thích cuống cuồng" Đểrồi sau những niềm vui con trẻ "say sưa, tràn đầy" là những nỗi nhớ da diết về người

mẹ, cái cửa sổ ngôi nhà, những ngôi sao to trên bầu trời thành phố, là cây, là cáivòm nhà hát hoặc bà bán kem đẩy những chiếc xe chở đầy kem Tất cả như vừathực, vừa hư, cứ xoáy sâu vào trong tâm trí của Phương Định Và tất cả điều đó đãtrở thành hành trang trong tâm hồn, giúp cô có thể vượt qua sự tàn khốc của hiệnthực chiến tranh, đốt lên trong lòng cô gái Phương Định niềm tin yêu cuộc sống Đó

là những nét đẹp tâm hồn đầy nhân bản đáng quí, đáng trân trọng

Từ hình tượng nhân vật Phương Định, người đọc thấy được tài năng miêu tả khắchọa sinh động, chân thực tâm lí nhân vật của Lê Minh Khuê Tuy vẫn nằm trongnhững đặc điểm, khuynh hướng chung của văn học cách mạng 1954-1975 nhưngnhờ biết đào sâu vào thế giới nội tâm của nhân vật mà truyện của Lê Minh Khuê nóichung và hình tượng nhân vật Phương Định trong "Những ngôi sao xa xôi" nóiriêng vẫn tạo được sự hấp dẫn, độc đáo đến lạ thường

Trang 5

Tóm lại, qua hình tượng nhân vật Phương Định, người đọc thấy được những nét đẹp

đẽ, duyên dáng, đáng yêu của Phương Định trong câu chuyện Đồng thời ta cũngthấy được những nét đẹp chung về tâm hồn và phẩm chất anh hùng của thế hệ trẻViệt Nam trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước Ta đọc ở đây một tinh thần,trách nhiệm của những người con anh hùng dân tộc thật mạnh mẽ, hào hùng:

Xẻ dọc trường Sơn đi cứu nước

Mà lòng phơi phới dậy tương lai.

Phân tích nhân vật Phương Định mẫu 2

Những ngôi sao xa xôi viết về những thanh niên xung phong trên tuyến đườngTrường Sơn trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ ác liệt Tác phẩm xâydựng thành công ba nhân vật Nho, Thao, Phương Định, mỗi người có những néttính cách riêng nhưng ở họ đều tựu chung vẻ đẹp của tinh thần anh dũng, quả cảm,tinh thần trách nhiệm cao trong công việc Nổi bật nhất chính là Phương Định, côgái đại diện cho vẻ đẹp của thời đại lúc bấy giờ

Phương Định là con gái Hà Nội xung phong vào chiến trường khói bom lửa đạn dùtuổi đời còn trẻ Cô bỏ lại Hà Nội thân thương có cha mẹ, có bạn bè để thực hiệnnhiệm vụ lớn hơn, đó là nhiệm vụ cứu nước Cô có tuổi thơ êm đềm, hồn nhiên bêngia đình trước khi chiến tranh xảy ra Những kỉ niệm ngọt ngào, sâu lắng ấy chính làliều thuốc tinh thần đắc lực làm dịu mát, động viên tâm hồn cô sau những giờ phútkhốc liệt ở chiến trường

Về ngoại hình, cô tự nhận xét mình “là một cô gái khá Hai bím tóc dày, tương đốimềm và một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn Còn mắt tôi thì các anh lái

xe bảo: “cô có cái nhìn sao mà xa xăm”, chính vì đôi mắt ấy nên Phương Định thíchngắm mình trong gương để chiêm ngưỡng đôi mắt dài dài, màu nâu và rất hay nheolại như đang chói nắng Trong tác phẩm chỉ duy nhất Phương Định được miêu tả vềđôi mắt, bởi đôi mắt là cửa sổ tâm hồn, thể hiện con người tính cách của mỗi cánhân Miêu tả đôi mắt Phương Định tác giả cho thấy đó là một tâm hồn đầy tinh tế,nhạy cảm, nữ tính mà cũng hết sức kiên cường

Đằng sau vẻ ngoài ấy lại là một người con gái có trách nhiệm cao trong công việc

và tinh thần dũng cảm, kiên cường Phá bom là việc đặc biệt nguy hiểm, thườngxuyên phải đối mặt với cái chết, ngày phá bom đến năm lần, ngày nào ít thì ba lần.Nhưng mỗi khi có mệnh lệnh là cô lên đường, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ, giúp

Trang 6

những đoàn xe được lưu thông an toàn Lúc nhận lệnh phá bom, Phương Định dõngdạc nhận “Tôi một quả trên đồi” Cô tuân thủ mệnh lệnh một cách bình thản, coi đó

là chuyện bình thường, đó là công việc hàng ngày Trong quá trình phá bom có đôikhi cô nghĩ về cái chết, nhưng nó chỉ là ý nghĩ thoảng qua, còn điều cô quan tâmnhất là làm thế nào để bom nổ Khi thực hiện nhiệm vụ phá bom ban đầu cô rất căngthẳng, hồi hộp “thần kinh căng như chão” nhưng khi cảm thấy ánh mắt của cácchiến sĩ đang dõi theo, động viên, khích lệ cô không đi khom lưng mà đàng hoàngbước đến Chính lòng tự trọng ấy đã khuyến kích cô, giúp cô chiến thắng Để rồi sau

đó cô thực hiện từng thao tác phá bom thuần thục, chạy đua với thời gian để vượtqua cái chết Và giây phút chờ đợi đã qua “Thật may bom đã nổ Thắng rồi”.Phương Định đã hoàn thành công việc Đây quả là một cuộc đấu trí gan góc, kiêncường Từ đó cho ta thấy tinh thần, ý chí và lòng dũng cảm của người con gái nhỏ

bé, bình dị nhưng không bao giờ chịu khuất phục

Không chỉ vậy, cô còn có tinh thần đồng đội sâu sắc Cô yêu thương những ngườiđồng đội của mình bằng cả trái tim, bằng sự quan tâm rất đỗi chân thành Khi chịThao và Nho đi trinh sát chưa về cô vô cùng lo lắng, “sốt ruột tôi chạy ra ngoài mộttí” “tôi lo” Trực điện thoại cô cảm thấy “Thời gian bắt đầu căng lên Trí não tôicũng không thua Những gì đã qua, những gì sắp tới … không đáng kể nữa Có gì líthú đâu, nếu các bạn tôi không quay về?” cũng chính vì thế khi nhận được điệnthoại từ đại đội trưởng cô gắt gỏng trả lời: “trinh sát chưa về” Lúc Nho gỡ bom bịthương, Phương Định đã vô cùng lo lắng, nhưng cô lại hết sức bình tĩnh moi đất kéoNho lên, rồi lau rửa vết thương, chăm sóc chu đáo, tận tình cho cô em gái nhỏ.Chính tinh thần đồng đội khăng khít ấy đã gắn bó họ lại với nhau, chăm sóc, yêuthương và che chở cho nhau trong những năm tháng khốc liệt của chiến tranh

Sau vẻ gan dạ, kiên trường ở Phương Định còn hiện lên là một cô gái có tâm hồntrong sáng, nhạy cảm, đáng yêu Cô là người rất nhạy cảm, mang những nét đặctrưng của con gái Cô quan tâm đến vẻ ngoài của mình, luôn tự hào về nó, được mọingười chú ý nhưng Phương Định không tỏ ra vồn vã mà luôn kín đáo, kiêu kì Côthường khoanh tay trước ngực, đứng ra xa và nhìn đi nơi khác Thực ra đấy là mộtcách làm duyên rất nữ tính Có lẽ đây chính là nét đẹp của những người con gái HàThành, luôn tự ý thức được vẻ đẹp của bản thân và trân trọng vẻ đẹp ấy của mình

Sự hồn nhiên yêu đời của cô được thể hiện qua những lần cô hát và những bài cô tựbịa trong lúc rảnh rỗi Vẻ đẹp của sự hồn nhiên còn được biểu lộ rõ trong lần bấtchợt gặp cơn mưa đá ở chiến trường Dưới cơn mưa bất chợt cô bất ngờ, cuống

Trang 7

cuồng tận hưởng, bỏ lại cái dữ dội của bom đạn, cái khắc nghiệt của chiến trường Ởngười con gái ấy vẫn có sự hồn nhiên, lạc quan Đây chính là giây phút thư giãn,giúp cô lấy lại tinh thần sau những giờ chiến đấu căng thẳng Cơn mưa đá dễ đến dễ

đi nhưng đã gợi khợi cho cô về những kỉ niệm tuổi thơ nơi ấy có gia đình, bè bạn.Tất cả đã trở thành hành trang tinh thần, tiếp cho cô sức mạnh chiến đấu

Tác phẩm được trần thuật ở ngôi thứ nhất, người kể là Phương Định, việc lựa chọnngôi kể phù hợp đã tạo nên thành công của tác phẩm Ngôi kể thứ nhất tạo điều kiện

để tác giả biểu hiện thế giới nội tâm và những suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật, cũngnhư khắc họa được sự hồn nhiên, lạc quan giàu tình cảm của cô trong hoàn cảnhchiến tranh ác liệt Từ đó làm hiện lên vẻ đẹp tâm hồn của những con người trongchiến tranh Tạo điểm nhìn thích hợp để miêu tả sinh động và rõ nét hiện thực củacuộc chiến đấu Không những vậy nó còn tạo ra độ tin cậy lớn cho người đọc vềtính chân thực của câu chuyện vì người kể cũng là người tham gia, chứng kiến câuchuyện Lời kể với nhịp điệu linh hoạt, khi dùng câu văn ngắn, nhịp nhanh phù hợpvới không khí căng thẳng, khẩn trương ở chiến trường, lúc lại chậm trãi khi nhớnhững kỉ niệm thời niên thiếu, vô tư

Gấp lại trang sách người đọc càng khâm phục hơn nữa vẻ đẹp phẩm chất củaPhương Định: kiên cường, anh hùng, dũng cảm, mà cũng rất đỗi mơ mộng, tinh tế

Cô là đại diện tiêu biểu cho thế hệ thanh niên Việt Nam trong thời kì kháng chiếnchống Mỹ Chính những con người ấy đã đem hết tuổi xuân, sức trẻ để cống hiến,bảo vệ tổ quốc

Phân tích nhân vật Phương Định mẫu 3

Kháng chiến chống Mĩ là thời đại đau thương, mất mát mà cũng đầy anh hùng, vĩđại của dân tộc ta, đó cũng là thời đại của những thanh niên xung phong trẻ tuổi,lãng mạn, lên đường nhập ngũ vì tương lai đất nước:

“Xẻ dọc trường sơn đi cứu nước

Mà long phơi phới dậy tương lai”

Sáng tác về họ, ta không thể nhắc đến Những ngôi sao xa xôi của nhà văn Lê MinhKhuê, với cô thanh niên xung phong Phương Định Cô gái Hà Thành xinh đẹp, mơmộng nhưng ẩn sau đó còn là sự kiên cường, dũng cảm Trước khi lên đường nhậpngũ Phương Định có một tuổi thơ êm đềm bên gia đình mình tại Hà Nội PhươngĐịnh là cô gái mang vẻ đẹp điển hình của người con gái Hà Nội, hai bím tóc dày và

Trang 8

dài, tương đối mềm, chiếc cổ cô cao, kiêu hãnh như một chiếc đài hoa loa kèn Vàđặc biệt là đôi mắt xa xăm đầy mộng mơ, trong đó ẩn chứa một tâm hồn tinh tế,nhạy cảm Cô gái Hà thành đầy mơ mộng, lãng mạn ấy đã dũng cảm lên đường, bỏlại con phố nhỏ yên tĩnh, tạm biệt cha mẹ vì đất nước thống nhất Những kỉ niệmtuổi thơ êm đềm đó như một liều thuốc tinh thần, tiếp thêm niềm tin và sức mạnh,giúp Phương Định vượt qua mọi khó khăn trong chiến đấu.

Cô gái ấy khi vào chiến trường Trường Sơn khói bom lửa đạn không còn thấy cáimềm yếu của vẻ bề ngoài mà thay vào đó là một người con gái với những phẩmchất của một người anh hùng Phương Định có tinh thần trách nhiệm cao với côngviệc Công việc của cô đặc biệt nguy hiểm, thường xuyên phải đối mặt với cái chết:Một ngày phải phá bom 5,7 lần, ngày nào ít 3 lần Nhưng khi có lệnh là cô lênđường, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ phá bom, mở đường cho những đoàn xe vềđích an toàn

Không chỉ vậy, cô còn hết sức gan dạ, dũng cảm, nó được thể hiện rõ nhất trongmột lần Phương Định phá bom Mặc dù đã quen thuộc với công việc này, nhưng lầnnào tới gần quả bom cô cũng thấy hồi hộp, căng thẳng “thần kinh căng như chão”.Bởi khung cảnh ẩn chứa sự nguy hiểm “im lặng đến phát sợ”, cây xơ xác, đất nóng,khói đen vật vờ, không khí ngột ngạt báo hiệu điềm chẳng lành, sự sống trở nênmong manh Ở bên cạnh quả bom, kề sát với cái chết im lìm, bất ngờ cảm giác của

cô trở nên sắc nhọn để bình tĩnh, quyết đoán thực hiện các thao tác phá bom mộtcách nhanh chóng Nhưng ngay sau đó cô đã nhận định “Vỏ quả bom nóng Mộtdấu hiệu chẳng lành” Suy nghĩ ấy đã cho ta thấy sự can đảm, bản lĩnh, dũng cảmcủa Phương Định khi đối mặt với cái chết Để sau đó cô chạy đua với thời gian thựchiện chính xác từng thao tác phá bom Lúc này Phương Định nghĩ về cái chết nhưng

nó chỉ là một khái niệm mờ nhạt Bởi trong tâm trí cô chỉ băn khoăn một câu hỏiduy nhất: “Liệu bom có nổ không? Nếu không thì làm thế nào để châm lần thứ hai

Rõ ràng với những suy nghĩ ấy, hình ảnh Phương Định hiện lên không chỉ là mộtngười dũng cảm, gan dạ mà còn là một người có tinh thần trách nhiệm cao

Không chỉ vậy, cô còn có tinh thần đồng đội sâu sắc Những người lính lái xeTrường Sơn trao truyền sức mạnh cho nhau bằng nồi cơm giữa rừng, cái bắt tay vội

vã qua ô cửa kính vỡ: “Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới/ Bắt tay nhau qua cửa kính

vỡ rồi” “Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời/ Chung bát đĩa nghĩa là gia đình đấy”(Bài thơ về tiểu đội xe không kính – Phạm Tiến Duật) Thì Phương Định lại có

Trang 9

những cách rất riêng thể hiện sự gắn bó với các đồng đội Trong khi chị Thao vàNho đi trinh sát chưa về Phương Định đã rất lo lắng Lúc trực điện thoại cô cảmthấy “những gì đã qua, những gì sắp tới không còn đáng kể gì nữa, có gì lí thú đâunếu các bạn tôi không về” Phải chăng vì thế mà cô đã gắt với trung đội trưởng khianh hỏi han tình hình Nho bị thương Phương Định chăm sóc rất chu đáo, tận tình.

Cô rửa vết thương, băng bó, pha sữa cho Nho Trước nỗi đau của đồng đội cô khôngcòn tâm trí để hát và đâm cáu với chị Thao dù hiểu những tình cảm chị giành choNho

Đằng sau vẻ đẹp anh dũng, kiên cường là hình ảnh của một cô gái hết sức mơ mộng,nữa tính, đầy nhạy cảm Bắt gặp cơn mưa giữa rừng, cô cuống cuồng tận hưởng,dường như âm thanh của chiến tranh, không gian đầy mùi bom đạn không thể cảnniềm vui thích của cô trước trận mưa rào Đây là phút giây thư giãn làm dịu mát tâmhồn cô trong hoàn cảnh sống chiến đấu vô cùng khốc liệt Cơn mưa đá dù tạnh rấtnhanh nhưng đã đánh thức những kỉ niệm tuổi ấu thơ nơi phố phường Hà Nội Nơi

ấy có mẹ, có những em nhỏ tung tăng đá bóng Tất cả đã trở thành hành trang tinhthần, tiếp cho cô thêm sức mạnh chiến đấu Đặc biệt, ngòi bút của Lê Minh Khuêtrong đoạn văn này trở nên giàu chất thơ hơn khi khắc họa những khoảng lặng trongtâm hồn Phương Định Nếu khi cơn mưa đến niềm vui con trẻ trong cô mở tung rathì khi mưa tạnh Phương Định lại thẫn thờ tiếc nuối không nói nổi cùng với đó lànỗi nhớ da diết về một quá khứ êm đềm, bình yên Từ đó ta thấy được một tâm hồnnhạy cảm, trong sáng, dễ vui dễ buồn

Qua nhân vật Phương Định, người đọc không chỉ thấy sự tỏa sáng của phẩm chấtanh hùng mà còn hình dung được thế giới nội tâm phong phú của cô Ngòi bút LêMinh Khuê miêu tả nội tâm nhân vật chân thực, sống động Phương Định là hìnhảnh tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam thời kì kháng chiến chống Mỹ

Phân tích nhân vật Phương Định mẫu 4

"Cạnh giếng nước có bom từ trường

Em không rửa ngủ ngày chân lấm

Ngày em phá nhiều bom nổ chậm

Ðêm nằm mơ nói mớ vang nhà

Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa

Trang 10

Thương em, thương em, thương em biết mấy "

Có lẽ đề tài về người lính chiến sĩ là một đề tài quen thuộc trong văn học nước nhàqua hai cuộc kháng chiến ngoan cường của dân tộc Đó là hình ảnh người lính chânchất,thật thà với tình đồng đội thắm thiết trong Đồng chí của Chính Hữu Đó là hìnhảnh những người lính lái xe hiên ngang bản lĩnh và đầy lạc quan giữa bom đạn trongBài thơ về tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật Đó là những mảnh đờingười chiến sĩ đầy đau thương và xót xa trong Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninhhay Người sót lại của rừng cười Tất cả đã làm nên một bức tranh văn học chiếntranh đầy đau thương nhưng cũng tràn trề sự sống, niềm hi vọng và cả những vẻ đẹprất đỗi thân thuộc và gần gũi của người lính nơi chiến trận Trong những ngôi sao xaxôi của Lê Minh Khuê, hình ảnh những cô gái thành niên xung phong hiện lên thậtđẹp đẽ như những ngôi sao xa, toả sáng giữa cuộc sống gian khổ và ác liệt PhươngĐịnh là nhân vật tiêu biểu và để lại trong em nhiều ấn tượng khó phai

Phương Định- một cô gái trẻ, người con của thủ đô Hà Nội, từ khi rời ghế nhàtrường cô chọn cho mình một hành trình mới của cuộc đời nơi chiến trận Cô tựthấy là một cô gái khá, "Tôi là con gái Hà Nội Nói một cách khiêm tốn, tôi là một

cô gái khá Hai bím tóc dày, tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoaloa kèn", và Định cũng được mọi người nhận xét là có cái nhìn sao mà xa xăm.Cũng chính bởi vậy mà cô được nhiều anh lái xe và pháo thủ để ý, khi hỏi thăm, khilại viết những dòng thư dài gửi Định.Cũng như bao cô gái khác, Định có tuổi trẻ vớinhững khung trời riêng, niềm đam mê riêng của mình, cô yêu ca nhạc và mêhát."Tôi thích nhiều bài Những bài hành khúc bộ đội hay trên những ngả đườngmặt trận Tôi thích dân ca quan họ mềm mại, dịu dàng Thích Ca-chiu-sa của Hồngquân Liên Xô Thích ngồi bó gối mơ màng: "Về đây khi mái tóc còn xanh xanh Đó

là dân ca Ý trữ tình, giàu có, phải lấy giọng thật trầm." Đó là một tâm hồn rất đỗilạc quan,hồn nhiên, cô luôn tìm thấy vẻ đẹp,niềm tin trong cuộc sống và công việccủa mình

Trong công việc, Phương Định là một chiến sĩ đầy trách nhiệm Cô ngoan cường,dũng cảm trong việc thực hiện những nhiệm vụ được phân công Là một trongnhững thành viên của "tổ trinh sát mặt đường" làm nhiệm vụ trên tuyến đườngTrường Sơn huyết mạch Cô để ý đến từng chi tiết, biết chịu khó lắng nghe và nắmbắt tình hình tốt.Không khí phá bom rất căng thẳng, từng cảm giác của Định khinghĩ về các anh cao xạ ở trên kia theo dõi từng động tác của mình đã khiến cô giữ

Trang 11

vững lòng tự trọng, không đi khom mà đi thẳng, dũng cảm đến gần quả bom Khiphá bom, Định tỏ ra rất thành thạo và hết mực dũng cảm, khi đến gần quả bom haynhững lúc chờ đợi quả bom nổ là những giây phút căng thẳng và hồi hộp nhất "Tôidùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom Đất rắn những hòn sỏi theo tay tôi bay ra haibên Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom Một tiếng động sắc đến gai người,cứa vào da thịt tôi Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm Nhanhlên một tí! Vỏ quả bom nóng Một dấu hiệu chẳng lành Hoặc là nóng từ bên trongquả bom Hoặc là mặt trời nung nóng" Dường như, cô gái bé nhỏ Phương Địnhmang trong mình trọng trách to lớn, ý thức trách nhiệm luôn thường trực trong tâmtrí của cô.

Hồn nhiên trong cuộc sống đời thường, dũng cảm trong công việc, còn với đồng đội,Định hết mực quan tâm và thân thiết,coi họ là những người thân trong một gia đình.Chị Thao, em Nho luôn được Định cảm nhận tinh tế bằng những cách nhìn đầy trântrọng và rất đỗi tự hào Nho như một que kem nõn nà, chị Thao thì rất chu đáo, chịthích thêu thùa và ưa may vá, thích chép lời bài hát vào cuốn sổ nhỏ,Định quan tâmđến Nho khi em bị thương, Thao cũng rất ân cần và tỉ mỉ, lo lắng cho Nho.Nho là côgái dịu dàng nhưng cũng đầy gai góc trong công việc Chị Thao cũng đầy khát khaocủa tuổi trẻ nhưng ít mơ mộng và là cô gái từng trải so với Nho và Định Ở họ làtình đồng đội gắn kết, tình chị em bình dị và thương yêu, là tình đồng chí son sắtcùng mục đích, lí tưởng Cô yêu tất cả những người đồng nghiệp của mình, đặc biệt

là những người chiến sĩ mang quân phục, với Định, những người đẹp nhất, thôngminh và can đảm nhất là những người đội ngôi sao trên mũ

Công việc đầy nguy hiểm trên chiến trường ác liệt, nơi mà sự sống và cái chết làranh giới mong manh Những cô gái thanh niên xung phong như Phương Định hiệnlên rất đỗi lạ thường Đó là vẻ đẹp tâm hồn của những cô gái dành thanh xuân, tuổitrẻ của mình để cống hiến cho Tổ quốc Giữa thiên nhiên núi rừng và cả khoảngcách xa xôi, chắc hẳn ở những cô gái như Định sẽ không nguôi nỗi nhớ nhà Vànhững lúc như thế, Định lại nghĩ về gia đình, nghĩ về Hà Nội thân yêu với nhữngcon đường nhựa lấp lánh ánh đèn, quảng trường lung linh ánh điện, vườn hoa trongcông viên , hay tiếng rao đêm thân thuộc của những người bán hàng rong, tất cảdường như rất đỗi thân thương trong tâm hồn Phương Định

Thông qua nhân vật Phương Định, tác giả đã khơi dậy trong em niềm tự hào vềnhững người lính cách mạng Họ hi sinh một cách thầm lặng cho đất nước, cống

Trang 12

hiến cho dân tộc Định tuy là một cô gái trẻ nhưng đầy bản lĩnh Chính sự dũng cảm

và trách nhiệm nơi Định đã thôi thúc trong lòng tuổi trẻ chúng em ý thức tráchnhiệm với quê hương, với gia đình và bản thân; truyền cho chúng em sự lạc quan,vui tươi, hồn nhiên trong cuộc sống và công việc

Phân tích nhân vật Phương Định mẫu 5

Lê Minh Khuê( 1949) quê ở Tĩnh Gia, Thanh Hóa là cây bút chuyên về viết truyệnngắn Trong chiến tranh các tác phẩm của chị hầu hết viết về cuộc sống chiến đấucủa tuổi trẻ trên tuyến đường Trường Sơn Tiêu biểu là “Những ngôi sao xa xôi”,tác phẩm ra đời năm 1971 khi cuộc kháng chiến chống Mỹ của quân và dân ta đangdiễn ra ác liệt Truyện làm nổi bật tâm hồn trong sáng hồn nhiên thơ mộng, tinh thầnchiến đấu dũng cảm của tổ trinh sát mặt đường, Nho, Phương Định và chị Thao,nhưng có lẽ gây ấn tượng, lòng mến phục nhất với độc giả là Phương Định

Trước hết, chuyện xoay quanh nhân vật chính là Phương Định – cô gái Hà Nội lãngmạn và mơ mộng xung phong vào chiến trường, cô sống cùng đồng đội là chị Thao,Nho trên cao điểm giữa vùng trọng điểm ở Trường Sơn, họ sống trong một cái hang,công việc của họ là đo khối lượng đất đá san lấp mặt đường đánh dấu những quảbom chưa nổ thì phá bom Công việc vất vả là nguy hiểm phải đổi mặt với thần chếttừng phút, từng giờ, nhiệm vụ quan trọn đầy gian khổ hi sinh của họ đã phần nào thểhiện hiện thực của cuộc chiến tranh gian khổ và ác nghiệt, cũng từ đó, ta thấy sángngời tinh thần yêu nước đầy quả cảm của các cô gái thanh niên xung phong

Đối với Phương Định ấn tượng đầu tiên về cô là vẻ đẹp bề ngoài đáng yêu trẻ trung,xinh xắn và đầy sức sống, chẳng phải ngẫu nhiên mà các anh pháo thủ và lái xe lạihay hỏi thăm cô hay” viết những thư đường dài gửi đường dây”, "dù có thể chào hỏihằng ngày”, Phương Định cảm nhận được điều đó cô thấy vui và tự hào, nhưngchưa dành tình cảm cho một ai Cô thích ngắm mình trong gương và làm điệu hoặckiêu kỳ một cách đáng yêu khi thấy đồng đội của mình tiếp xúc với một anh bộ độinói giỏi nào đó Phương Định vừa bước qua tuổi học trò hồn nhiên vô tư, cô mangtheo vào chiến trường đầy ác liệt cả những nét đáng yêu của một cô gái mới lớn,

Trang 13

mang theo cả một tâm hồn mơ mộng hồn nhiên yêu đời, cô mê hát, sống trong cảnh

ác liệt của chiến tranh cô vẫn không bỏ đi sở thích của mình” cô thích quan họ BắcNinh, dân ca trữ tình, đặc biệt là bài "Ca - chiu - sa” của hồng quân Liên Xô, tiếnghát ấy đã át tiếng bom để động viên đồng đội cũng chính là động viên chính bảnthân mình đồng thời cô gửi vào tiếng hát nỗi khát khao tuổi trẻ của người chiến sĩmong được trở vê quê hương yêu dấu được gặp lại những người thân yêu sau baonăm chờ đợi

Phương Định luôn sống với những kỉ niệm của thiếu nữ vô tư, chỉ gặp một trận mưa

đá ở cô lập tức toát lên niềm vui con trẻ Cô nhặt những viên mưa đá rồi bâng

khuâng ngơ ngác khi thấy nó tan biến bất ngờ, cũng nhanh như khi nó ập đến, cônhớ đến tuổi thơ của mình, những kỉ niệm đó làm dịu mát tâm hồn cô trong hoàncảnh khốc liệt trong cái không khí ”nóng bỏng” của chiến tranh

Cũng như bao cô gái thanh niên xung phong khác, ở Phương Định nổi bật tinh thầngan dạ, dũng cảm, thái độ bình tĩnh vượt lên mọi nguy hiểm Điều đó được thể hiện

cụ thể qua một lần phá bom trên cao điểm Sau những đợt thả bom của giặc, cô cùngđồng đội chạy lên cao điểm để làm nhiệm vụ, nơi còn có nhiều quả bom chưa nổ,không gian lúc đó vắng lặng đến đáng sợ nhưng cô không hề sợ hãi và có cảm giácnhư các chiến sĩ đang dõi theo mình, vì vậy cô cảm thấy yên tâm hơn, cô quyết địnhkhông đi khom bởi, đây là cảm giác vừa thể hiện lòng tự trọng, vừa thể hiện ý chímạnh mẽ, cô dũng cảm vượt qua mọi nguy hiểm, khi phá bom ”dùng xẻng nhỏ đàođất dưới quả bom” lưỡi xẻng thỉnh thoảng lại chạm vào quả bom, một tiếng độngsắc đến gai người vang lên cứa vào da thịt "tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình

là quá chậm, nhanh lên một tí vỏ quả bom nóng, một dấu hiệu chẳng lành” có thểnói cách miêu tả của tác giả thật tài tình khiến cho người đọc cảm thấy rùng mìnhnhư Phương Định càng cảm thấy rõ hơn sự bình tĩnh gan dạ của cô

Những khi đối mặt với quả bom cô cũng có nghĩ đến cái chết ”nhưng một cái chết

Trang 14

mờ nhạt không cụ thể”, đó chỉ là một ý nghĩ thoáng qua mà với cô cái chính lúc này

là ”liệu mìn có nổ không, bom có nổ không? không thì làm cách nào để châm mìnlần thứ hai, có nghĩa là trong suy nghĩ của cô lúc nào cô cũng luôn cô gắng hoànthành nhiệm vụ một cách xuất sắc dù có phải hi sinh Chính sự gan dạ, dũng cảm,tinh thần trách nhiệm cao đã giúp Phương Định thực hiện tốt công việc của mình

Ngoài sự dũng cảm trong công việc Phương Định còn cho ta thấy toát lên tình cảmđồng đội, đồng chí nồng ấm, gắn bó, cô luôn yêu thương trìu mến đồng đội, lo lắngcho chị Thao lên cao điểm chưa về đến nỗi ”nói như gắt vào máy” khi đại đội

trưởng hỏi tình hình, rồi khi Nho bị thương cô chăm sóc tận tình như một cô ý tá, sựchăm sóc tận tình của Phương Định đã làm cho Nho nhanh chóng khỏe lại, cô dànhtình cảm yêu mến của mình với những người chiến sĩ đang trực tiếp chiến đấu, tìnhđồng đội thật thiêng liêng, đáng quý, nó đã tiếp thêm sức mạnh để cô hoàn thànhnhiệm vụ của mình

Nhân vật Phương Định để lại dấu ấn không phai mờ trong lòng bạn đọc là nhờ nghệthuật xây dựng nhân vật độc đáo của Lê Minh Khuê Ở đây chuyện được kể theongôi thứ nhất, cũng là nhân vật chính nên đã tạo điều kiện để tác giả tập trung miêu

tả thành công thế giới nội tâm của nhân vật, nó làm cho cây truyện diễn tả một cáchchân thực, tự nhiên Ngoài ra, truyện còn hấp dẫn bạn đọc ở việc tạo tình huống cam

go căng thẳng của cuộc chiến tranh Đặc biệt, Lê Minh Khuê đã sử dụng rất thànhcông các kiểu câu ngắn, rút gọn, đặc biệt để diễn tả không khí căng thẳng ác liệt củachiến trường Nhưng giữa cái ác liệt ấy vẻ đẹp của Phương Định cũng như các côgái vẫn tỏa sáng, sức trẻ và lòng yêu nước, khát vọng hòa bình đã tạo nên sức mạnhcho cuộc kháng chiến gian khổ và anh hùng

Truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh Khuê đã làm sống lại trong lòngbạn đọc hình ảnh đẹp của những cô gái thanh niên xung phong trong thời kỳ khángchiến chống Mỹ, đặc biệt là Phương Định, một cô gái hồn nhiên, trong sáng, mơ

Trang 15

mộng và tinh thần chiến đấu vô cùng lạc quan dũng cảm, Phương Định chỉ là mộtngôi sao nhỏ bé nhưng sẽ luôn tỏa sáng lấp lánh trên bầu trời cách mạng Việt Nam,

cô mãi là hình ảnh đẹp tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiếnchống Mỹ

Phân tích nhân vật Phương Định mẫu 6

Cách nhìn và thể hiện con người thiên về tốt đẹp, trong sáng là phương hướng chủđạo và thống nhất là phương hướng chủ đạo và thống nhất của văn học Việt Namthời kì kháng chiến Lê Minh Khuê – nhà văn nữ chuyên viết truyện ngắn trong thời

kì này – cũng không nằm ngoài phương hướng chung ấy Điển hình là truyện ngắn

“Những ngôi sao xa xôi” viết về những cô gái thanh niên xung phong trên tuyếnđường Trường Sơn Truyện xoáy sâu vào nhân vật Phương Định với lòng dũng cảm,tinh thần trách nhiệm, sự hồn nhiên, mơ mộng và tình đồng đội gắn bó

Nói đến nhân vật Phương Định, không thể không nói đến sự hồn nhiên, mơ mộngcủa cô Như mọi cô gái trẻ khác, Phương Định nhạy cảm và quan tâm đến hình thứccủa mình Cô tự hào về bản thân và tự đánh giá: “Tôi là con gái Hà Nội Nói mộtcách khiêm tốn, tôi là một cô gái khá Hai bím tóc dày, tương đối mềm Một cái cổcao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn Còn mắt tôi thì các anh lái xe bảo: “Cô có cáinhìn sao mà xa xăm!” Dù đang ở giữa chiến trường nhưng cô vẫn giữ được sự nữtính rất dễ thương, rất đặc trưng của người Hà thành trong mình Cô biết mình đượcnhiều người để ý và cảm thấy vui, tự hào về điều đó – một tâm lí rất dễ hiểu của congái

Tuy vậy, cô lại điệu đà, không hay thể hiện tình cảm của mình, tưởng chừng nhưkiêu kì Nhưng đừng vì thế mà ghét cô “Thực tình trong suy nghĩ của tôi, nhữngngười đẹp nhất, thông minh, can đảm và cao thượng nhất là những người mặc quânphục, có ngôi sao trên mũ” Vẻ đẹp của nhân vật không chỉ nằm ở ngoại hình mà ởnhững suy nghĩ rất đáng yêu của cô về những con người hằng ngày đi qua cuộcsống của cô Phương Định chính là đóa lan rừng làm dịu đi cái nóng bỏng của chảolửa Trường Sơn đầy bom đạn

Bên cạnh đó, Phương Định còn rất mơ mộng và hồn nhiên trong sở thích của mình

“Tôi mê hát Thường cứ thuộc một điệu nhạc nào đó rồi bịa ra lời mà hát Lời tôibịa lộn xộn mà ngớ ngẩn đến tôi cũng ngạc nhiên, đôi khi bò ra mà cười một mình”.Phương Định hát như để gợi nhớ về những kỉ niệm cũ, về thành phố quê hương Hátvừa để giữ vững sự lạc quan, yêu đời, vừa để nuôi niềm hy vọng, niềm tin chiến

Trang 16

thắng Cũng có thể cô chỉ hát để thỏa mãn sở thích của mình thôi, nhưng dù là lí do

gì thì tiếng hát ấy cũng đã thể hiện một cá tính rất trẻ, rất hồn nhiên nơi cô Tronglời hát ấy, ta lại thoáng thấy hình ảnh của nữ liệt sĩ Đặng Thùy Trâm – một ngườicon gái từng cảm nhận cái hay của bản nhạc êm đềm giữa chiến trường khốc liệt.Trên trời máy bay gầm rú, dưới đất đầy bom nổ chậm, nhưng những giai điệu dịudàng, trong trẻo vẫn được những cô gái ấy cất lên “Tôi thích nhiều bài Những bàihành khúc bộ đội hay hát trên những ngả đường mặt trận Thích Cachiusa của Hồngquân Liên Xô Thích ngồi bó gối mơ màng: “Về đây khi mái tóc còn xanh xanh…”

"Đó là dân ca Ý trữ tình, phải lấy giọng thật trầm Thích nhiều” Tiếng hát ấy át đitiếng bom, mang trong đó sức trẻ và sự yêu đời của Phương Định Những bài hát ấynhư những mảnh ghép chứa đầy sự nhạy cảm, hồn nhiên và dịu dàng của tâm hồn

cô gái thanh niên xung phong Trải qua khói lửa, những bài hát ấy không chỉ lànhững giai điệu bình thường nữa, chúng chính là tiếng đập từ trái tim rất vô tư, rấttrẻ của Phương Định

Sức trẻ ấy tiềm tàng mãnh liệt đến nỗi chỉ cần một trận mưa đá bất ngờ thôi cũng đủkhiến nó bùng lên Phương Định “chạy ra, vui thích cuống cuồng” Giữa chiếntrường ác liệt, dù hiếm hoi vẫn có những giây phút vô tư, hồn nhiên, những giâyphút mà cái say sưa của tuổi trẻ đã đẩy lùi mưa bom bão đạn “Những niềm vui contrẻ của tôi lại nở tung ra, say sưa, tràn đầy” Cơn mưa đá bất ngờ đã cho ta thấy góckhuất trong tâm hồn nhân vật Đó là miền ký ức thân thương và êm đềm củaPhương Định về Hà Nội với căn gác nhỏ nơi cô sống cùng mẹ những năm tháng họcsinh, về những hình ảnh rất đỗi quen thuộc của thành phố quê hương Những kỉniệm ấy luôn ở trong tim Phương Định, trở thành niềm tin, thành khát khao, thànhnguồn động lực để cô vượt qua mọi khó khăn thử thách để sống và tiếp tục chiếnđấu “Chao ôi, có thể là tất cả những cái đó Những cái đó ở thiệt xa… Rồi bỗngchốc, sau một cơn mưa đá, chúng xoáy mạnh như sóng trong tâm trí tôi” Cơn mưa

đá bất ngờ kia không chỉ là một chi tiết để bộc lộ tính cách nhân vật, nó là hiện thâncủa tuổi trẻ giữa chiến trường, một tuổi trẻ vẫn luôn giữ trong tim những rung động,những khát khao mãnh liệt nhất trong bất cứ hoàn cảnh nào Chiến tranh có thể tước

đi tất cả, nhưng chúng không bao giờ lấy đi được niềm tin và khát vọng của PhươngĐịnh cũng như của những người trẻ ngày đó

Chính niềm tin và khát vọng chiến thắng ấy đã cho Phương Định sự dũng cảm vàtinh thần trách nhiệm Cô nằm trong tổ trinh sát mặt đường tại một cao điểm trên

Trang 17

tuyến đường Trường Sơn Tuy không trực tiếp chiến đấu ngoài mặt trận nhưng côngviệc của cô cũng không kém phần nguy hiểm “Còn chúng tôi thì chạy trên caođiểm cả ban ngày Mà ban ngày chạy trên cao điểm không phải chuyện chơi ThầnChết là một tay không thích đùa Hắn ta lẩn trong ruột những quả bom Tôi bây giờcòn một vết thương chưa lành miệng ở đùi” Nếu như có rất nhiều người chỉ hơi bịbệnh đã muốn trốn tránh công việc thì Phương Định vẫn kiên cường bám trụ ở chiếntrường dù đã bị thương Chính ý thức trách nhiệm đã giữ cô ở lại trên cao điểm đầybom đạn ấy.

Lời kể của Phương Định rất tự nhiên và bình thản, khiến người đọc tưởng như côchỉ đang kể chuyện đùa chứ không phải là nói về những hiểm nguy rình rập, vềthương tích và cái chết “Thần kinh căng như chão, tim đập bất chấp cả nhịp điệu,chân chạy mà vẫn biết rằng khắp chung quanh có nhiều bom chưa nổ Có thể nổ bâygiờ, có thể chốc nữa, nhưng nhất định sẽ nổ…” Phương Định hiểu rõ những gìmình phải đối mặt hằng ngày nhưng vẫn bất chấp tất cả để hoàn thành nhiệm vụ.Thậm chí cô còn thấy được trong cái ác liệt của chiến trường có một điều gì đó rấtriêng, rất thú vị mà cô đã vô cùng quen thuộc Nên biết rằng cô là con gái Hà Nội –những cô gái mà người ta bảo rằng “liệu có xa nhà được ba ngày?” trong khi cô “ởđây, trên cao điểm này đã ba năm”, ta lại càng khâm phục cô Sự khắc nghiệt củachiến trường không thể khiến người con gái ấy gục ngã, mà còn tôi luyện cho cômột ý chí kiên cường Chính ý chí ấy, sự dũng cảm và tinh thần trách nhiệm ấy đãlàm nên nét đẹp trong Phương Định khiến ta càng thêm yêu, thêm quý nhân vật hơn.Nhưng phải đến khi thấy Phương Định phá bom, ta mới hiểu rõ được lòng dũngcảm và ý thức trách nhiệm trong cô Dù đã quen với công việc nguy hiểm ấy nhưngmỗi lần phá bom vẫn là một thử thách về thần kinh “Tôi đến gần quả bom Cảmthấy có ánh mắt chiến sĩ dõi theo mình, tôi không sợ nữa Tôi sẽ không đi khom.Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đàng hoàng mà bước tới”.Trong không gian vắng lặng và đáng sợ, ánh mắt của đồng đội đã giúp Phương Địnhtrấn tĩnh lại, đồng thời sự dũng cảm của cô được kích thích thêm bởi lòng tự trọng.Chỉ là kích thích thêm thôi, vì vốn dĩ sự gan dạ trong cô đã trở thành một điều tựnhiên đến nỗi cô cũng không để ý “Quen rồi Một ngày chúng tôi phá bom đến nămlần Ngày nào ít: ba lần Tôi có nghĩ tới cái chết

Nhưng một cái chết mờ nhạt, không cụ thể Còn cái chính: liệu mìn có nổ, bom có

nổ không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần thứ hai?” Có thể sẽ có người

Trang 18

cho rằng vì đã quá quen rồi nên Phương Định mới không sợ nữa Không, cô có sợchứ, vì khi đứng trước cái chết, con người ai cũng sợ dù ít dù nhiều Nhưng PhươngĐịnh đã vượt qua được nỗi sợ ấy Ý thức trách nhiệm đã đẩy lùi nỗi sợ, gạt nó vàomột góc để tập trung vào việc hoàn thành nhiệm vụ Cô không lo bản thân sẽ bịthương, mà chỉ lo khi bị thương thì cô sẽ không thể hoàn thành nhiệm vụ Suy nghĩ

ấy mới đẹp và đáng yêu làm sao! Đối với cô, cái chết chỉ nhẹ tựa lông hồng Cùngmột suy nghĩ ấy là người con gái trong bài thơ “Khoảng trời hố bom” của Lâm Thị

Mĩ Dạ: “Em đã lấy tình yêu Tổ quốc của mình thắp lên ngọn lửa / Đánh lạc hướngquân thù hứng lấy luồng bom” Dù chỉ là những cô gái chân yếu tay mềm nhưngtrong tim họ là ngọn lửa của tình yêu Tổ quốc, của tuổi trẻ Chính ngọn lửa ấy đãxây dựng một Phương Định dũng cảm và trách nhiệm, tiêu biểu cho thế hệ trẻ ViệtNam thời kì kháng chiến

Không chỉ dừng lại ở đó, Phương Định còn vô cùng yêu thương đồng đội của mình.Khi Nho và chị Thao đi lên cao điểm, cô ở lại trong hang vô cùng lo lắng “Những

gì đã qua, những gì sắp tới… không đáng kể nữa Có gì lí thú đâu, nếu các bạn tôikhông quay về?” Đây là lần đầu tiên ta thấy người con gái ấy bứt rứt, bồn chồn và

sợ hãi đến vậy Bởi vì đối với cô, họ không chỉ là đồng đội, mà còn là bạn bè thânthiết, là chị em trong gia đình Mỗi người một tính cách nhưng sống với nhau banăm trời, cô biết rõ từng sở thích, từng ước mơ, từng cá tính của mỗi người Mỗiliên kết sâu sắc và bền vững ấy tự nhiên và chân thật đến nỗi thậm chí Phương Địnhcòn không nhận ra chính bởi vì nó mà cô gắt gỏng khi đại đội trưởng hỏi tình hình.Tình đồng đội ấy làm ta nhớ đến những câu thơ của Chính Hữu trong bài “ĐồngChí”: “Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh / Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi / Áoanh rách vai / Quần tôi có vài mảnh vá / Miệng cười buốt giá / Chân không giày /Thương nhau tay nắm lấy bàn tay” Chính gian lao thử thách đã xây dựng nênnhững tình cảm gắn bó vô cùng bền chặt Khi Nho bị thương, Phương Định đã tậntình chăm sóc cho Nho, “rửa cho Nho bằng nước đun sôi trên bếp than”, “tiêm choNho”, “pha sữa cho nó trong cái ca sắt”… Phương Định hiểu đồng đội mình đếnmức cảm nhận được cái đau của Nho, cả những tình cảm đang quay cuồng trong chịThao nữa Một tình đồng đội đẹp đến thế chỉ có thể đến từ những trái tim cùnghướng về một lí tưởng cao đẹp, từ những trái tim biết yêu thương và cho đi vô điềukiện Trái tim chứa đầy tình đồng đội ấy là nét vẽ hoàn thiện tính cách nhân vậtPhương Định, biến cô trở thành hình tượng tiêu biểu cho tuổi trẻ Việt Nam thời kìkháng chiến chống Mỹ

Trang 19

Nhằm khắc họa rõ nét nhân vật Phương Định, tác giả đã chọn vai kể là nhân vậtchính, với cách kể chuyện tự nhiên, ngôn ngữ sinh động, trẻ trung và đặc biệt thànhcông về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật Thông qua dòng suy nghĩ và cảm xúccủa Phương Định, tác giả đã tái hiện cuộc sống của tuổi trẻ nơi chiến trường mộtcách tự nhiên và vô cùng chân thật Cùng với nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật,cách kể này đã giúp tác giả tập trung miêu tả và bộc lộ rõ nét thế giới nội tâm nhânvật, giúp người đọc thấu hiểu và cảm nhận được những gì nhân vật đã trải qua Đặcbiệt, Lê Minh Khuê từng tham gia thanh niên xung phong nên lời văn của bà rất thật,

ẩn chứa một sức mạnh muốn thoát ra khỏi trang giấy và đi vào lòng người đọc.Ngôn ngữ trần thuật trong truyện là ngôn ngữ tự nhiên, gần với khẩu ngữ, trẻ trung

và đậm chất nữ tính Lời kể thường dùng những câu ngắn, câu đặc biệt với nhịpnhanh, gợi lên không khí khẩn trương của chiến trường và những khoảng ngắtquãng bất ngờ tưởng như tiếng bom nổ đã cắt ngang dòng suy nghĩ Nổi bật lên tất

cả những điều ấy là hình ảnh “những ngôi sao xa xôi” được chọn làm tựa đề củatruyện ngắn “Những ngôi sao” ấy có thể là những ký ức êm đềm về Hà Nội, về quêhương của các cô gái, những ký ức mà họ vẫn luôn mang theo trong tim để làmđộng lực chiến đấu Nhưng “những ngôi sao” ấy cũng chính là hiện thân của những

cô gái thanh niên xung phong, mà tiêu biểu là Phương Định Những cô gái ấy sốnggiữa chiến trường nhưng vẫn giữ được những nét đẹp trong tính cách, trong tâm hồnmình Họ, như một anh trắc thủ pháo binh nào đó đã từng viết trong một bài thơ, “lànhững ngôi sao xa xôi trên cao điểm”, những ngôi sao tỏa sáng rực rỡ với tuổi trẻ vàlòng can đảm giữa lửa bom khói đạn

Bằng chính những trải nghiệm thực tế của mình, Lê Minh Khuê đã xây dựng nhânvật Phương Định với những nét tính cách tiêu biểu của lớp trẻ Việt Nam thời kì ấynói chung, và những anh chị thanh niên xung phong nói riêng: can đảm và đầy tráchnhiệm nhưng cũng tràn đầy sự hồn nhiên và ngây thơ Họ đã sống và chiến đấu hếtmình vì độc lập tự do của Tổ quốc, cuộc sống của họ dù có thể kết thúc bất cứ lúcnào nhưng vẫn tràn ngập sức trẻ, tràn ngập tình yêu – “tình yêu của những conngười trong khói lửa Tình yêu độ lượng, tha thiết, vô tư mà kẻ độc quyền có nótrong tim là những người chiến sĩ” Đó là những tháng ngày gian khổ nhất, nhưngtrong tim, họ vẫn cảm thấy hạnh phúc

Phân tích nhân vật Phương Định mẫu 7

Trang 20

Những ngôi sao xa xôi là truyện ngắn xuất sắc của Lê Minh Khuê Truyện viết vềcuộc sống chiến đấu của tổ trinh sát mặt đường, trên con đường chiến lược TrườngSơn đầy hiểm nguy thời đánh Mĩ Truyện nổi bật với nhân vật Phương Định vừa nữtính vừa cá tính và đầy cảm xúc của tuổi thanh niên trên tuyến đường Trường Sơn ratrận.

"Tổ trinh sát mặt đường" gồm có 3 cô thanh niên xung phong: Nho, Phương Định,

và chị Thao Họ ở trong một hang dưới chân cao điểm, ở đó, máy bay giặc Mĩ đánhphá dữ dội Đường bị đánh "lở loét, màu đất đỏ, trắng lẫn lộn" Tưởng như sự sống

bị hủy diệt: "không có lá xanh" hai bên đường, "thân cây bị tước khô cháy" Có biếtbao thương tích vì bom đạn giặc: những cây rễ nằm lăn lóc, ngổn ngang những hòn

đá to, một vài cái thùng xăng hoặc thành ô tô méo mó, han gỉ nằm trong đất

Công việc của họ vô cùng nguy hiểm và gian khổ Khi có bom nổ thì chạy lên đokhối lượng đất lấp vào hố bom, đếm bom chưa nổ, phá bom Họ bị bom vùi luôn.Thần chết "lẩn trong ruột những quả bom" Thần kinh căng như chão Trong lúc đơn

vị thanh niên xung phong thường "ra đường vào lúc mặt trời lặn Và làm việc có khisuốt đêm" thì tổ trinh sát lại "chạy trên cao điểm cả ban ngày" dưới cái nóng trên 30

độ Từ cao điểm trở về hang, cô nào cũng chỉ thấy "hai con mắt lấp lánh", "hàmrăng loá lên" khi cười, khuôn mặt thì "lem luốc"

Cả ba cô, cô nào cũng đáng mến, đáng cảm phục Nhưng Phương Định là cô gái đểlại nhiều ấn tượng sâu sắc nhất Phương Định, cô gái Hà Nội "hai bím tóc dày,tương đối mềm, một cái cổ cao, kiêu hãnh như đài hoa loa kèn" Đôi mắt Định đượccác anh lái xe bảo là "có cái nhìn sao mà xa xăm" Nhiều pháo thủ và lái xe hay "hỏithăm" hoặc "viết những thư dài gửi đường dây" cho Định Cô có vẻ kiêu kì, làm

"điệu" khi tiếp xúc với một anh bộ đội "nói giỏi" nào đấy Nhưng trong suy nghĩ của

cô thì "những người đẹp nhất, thông minh, can đảm và cao thượng nhất là nhữngngười mặc quân phục, có ngôi sao trên mũ"

Phương Định là một cô gái rất hồn nhiên yêu đời, giàu cá tính Thuở nhỏ đã hay hát

Cô có thể ngồi lên thành cửa sổ căn phòng nhỏ bé nhà mình "hát say sưa ầm ĩ" Bànhọc lúc nào cũng "bày bừa bãi lên", để đến nỗi bà mẹ phải "nguyền rủa”: "Con gái

gì cái của mày Lấy chồng rồi mà no đòn No đòn !" Vì thế ngay từ lúc còn ởnhà, cô đã thề là "không lấy chồng"

Sống trong cảnh bom đạn ác liệt, cái chết kề bên, Định lại càng hay hát, những hàihành khúc, những điệu dân ca quan họ, bài ca Ca-chiu-sa của Hồng quân Liên Xô,

Trang 21

bài dân ca Ý Định còn biết bịa ra những lời hát, thế mà chị Thao vẫn "say mê" chépvào sổ tay Định hát trong những khoảnh khắc "im lặng" khi máy bay trinh sát hay

"rè rè", cơn bão lửa sắp ụp xuống cao điểm Định hát để động viên Nho, chị Thao

và động viên chính mình Hát khi "máy bay rít, bom nổ Nổ trên cao điểm, cách cáihầm này khoảng 300 mét" Hát trong không khí ngột ngạt: "Khói lên, và cửa hang

bị che lấp" Đúng là "tiếng hát át tiếng bom" của những người con gái trong tổ trinhsát mặt đường, những con người "khao khát làm nên những sự tích anh hùng".Trong kháng chiến chống Mĩ, ở hai miền Nam, Bắc của Tổ quốc đã có hàng vạn,hàng triệu chàng trai lên đường ra trận với dũng khí và quyết tâm "đánh cho Mĩ cút,đánh cho ngụy nhào" để giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước Tiền tuyến vẫygọi, hàng ngàn hàng vạn cô gái mang chí khí Bà Trưng, Bà Triệu xung phong ra tiềntuyến Con đường chiến lược Trường Sơn huyền thoại được làm nên bằng xươngmáu, mồ hôi và bao sự tích phi thường của những người con gái Việt Nam anhhùng

Những ngôi sao xa xôi đã ghi lại một cách chân thực chiến tích thầm lặng của tổ

trinh sát mặt đường Trọng điểm đang chìm trong mưa bom bão lửa Tiếng Định lạicất lên: "Tôi, một quả bom trên đồi Nho, hai quả dưới lòng đường Chị Thao, mộtquả dưới chân cái hầm ba-ri-e cũ" Cảnh tượng chiến trường trở nên "vắng lặng đếnphát sợ" Cảnh vật bị hủy diệt: cây xơ xác, đất nóng, khói đen vật vờ từng cụm trongkhông trung: Phương Định, dũng cảm và bình tĩnh tiến đến gần quả bom, "đànghoàng mà bước tới" Quả bom có 2 vòng tròn màu vàng nằm lạnh lùng trên một bụicây khô, một đầu vùi xuống đất Thần chết đang đợi chờ, vỏ quả bom nóng Địnhdùng lưỡi xẻng đào đất, có lúc lưỡi xẻng chạm vào quả bom Có lúc Định "rùngmình" vì cảm thấy tại sao mình làm chậm thế! Hai mươi phút đã trôi qua Tiếng còichị Thao rúc lên Định cẩn thận bỏ gói thuốc mìn xuống cái lỗ đã đào, châm ngòivào dây mìn Cô khỏa đất rồi chạy nhanh về chỗ nấp Tiếng còi của chị Thao lại thổilên Quả bom nổ Ba tiếng nổ nữa tiếp theo Mảnh bom xé không khí Đất rơi lộpbộp Bom nổ váng óc, ngực đau nhói, đôi mắt cay mãi mới mở ra được Mồ hôithấm vào môi, cát lạo xạo trong miệng Nguy hiểm, căng thẳng không thể nào kểxiết Chị Thao vấp ngã, vết sẹo bóng lên, mảnh dù bay trên lưng, chị cười "răngtrắng", đôi mắt mở to " Nho bị thương Bom nổ, hầm sập Chị Thao và Định phảimoi đất, bế Nho lên Máu túa ra, ngấm vào đất Chị Thao nghẹn ngào Định rửa vếtthương cho Nho, tiêm thuốc cho Nho, pha sữa cho Nho Rồi chị Thao lại giục:

Ngày đăng: 11/12/2022, 16:23

w