THUYẾT MINH VỀ HOA SEN Hoa sen là mộ t t rong những loài hoa t ruyền thống lâu đờ i nhấ t ở phương Đông Đây là loài thực vậ t sống dưới nước có nguồn gốc Á châu và chiếm giữ mộ t v ị t rí cổ xưa trong.
Trang 1T H UY Ế T MI NH V Ề H O A S E N
Hoa s en l à m ộ t t rong nh ững l oài h oa t ruy ền t h ốn g l âu đ ờ i nh ấ t ở phương Đôn g Đây là loài thực vật sống dưới nước có nguồn gốc Á châu và chiếm giữ một vị
t rí c ổ xư a t ron g t ất c ả n ề n v ăn hó a, đ ặc b i ệt l à c ủ a P h ật gi áo Ta bi ết r ằng nh ắ c đến Phật giáo là nhắc đến hình ảnh Phật ngồi trên đài sen thơm ngát Ph ật giáo
đã có hơn hai nghìn năm trăm năm, v ậy ắt hẳn tuổi của loài sen còn nhiều hơn
t h ế
H oa s en có n h i ều l o ạ i đ ó l à s en h ồ n g, s en đ ỏ , s en xan h và s en t r ắ n g t ron g
đó có hai loại phổ biến là: hoa sen trắng và hoa sen hồng Mỗi loài sen l ại
mang ý nghĩa biểu tượng khác nhau Hoa sen hồng là hoa sen tối cao và được coi là hoa sen đích th ực của Đức Phật Hoa sen đỏ tượng trưng cho trái tim,
t ì nh yêu nguy ên t h ủ y và s ự t ừ bi V ớ i s e n t r ắn g, ng ư ờ i t a d ễ dàng c ảm nh ậ n được nét bình dị, thanh cao, thu ần khiết, phảng phất cả nét tôn nghiêm Màu
t rắng củ a ho a s en ch í nh l à bi ểu t ư ợ ng ch o s ự t hu ần k hi ết , t h a nh c ao N ếu s en
t rắng t ư ợ ng t rưn g ch o s ự t r ong s áng, s ự t hu ần k hi ết củ a t âm h ồn t hì s e n xa nh
Trang 2l ại m ang đ ế n ý ng hĩ a v ề s ức m ạnh củ a ý c hí , ngh ị l ự c ki ên cư ờ ng và ni ềm t i n
b ất di ệt Nó c ũ n g l à bi ểu t ư ợ n g c ủ a t ự do , bì nh đ ẳng v à b ác ái
Cây h oa s en c ứ th ế đ i vào t ron g ti ềm t h ứ c n gư ời d ân Vi ệ t Nam m ộ t cá ch
b ì n h d ị n h ưn g cũ n g đ ầy s ự g ắ n b ó, tao n h ã M ột l oài h oa m an g tron g m ì n h
n h ữ n g đ ặc đ i ểm tư ợn g t rưn g ch o c ả m ột d ân t ộ c C ây ho a s en t h ự c s ự l à m ột
t rong nh ững l o ài cây có m ột “v ị t h ế kh ôn g nh ỏ t r ong l òn g m ỗ i ngư ờ i con Vi ệt
M ột bông h oa s en n g ắm l ần l ư ợ t t ừ ngo ài vào t rong t a s ẽ t h ấy “bông t r ắng, n h ị vàng” Cánh hoa sen rất giống với hình trái tim, đáy tim hư ớng lên trên Một bông s en c ó nh i ều l ớ p cá nh x ếp l ớ p vào n hau; đ ến khi n ở cũn g ng ần ấy c ánh hoa xo è ra khoe s ắ c C ánh ho a s en có t h ể có m àu h ồn g ho ặc t r ắng B ên t rong cánh sen l à n h ị s e n m àu v àng t ươ i r ất n ổ i b ật Khi s e n đ ã gi à , nh ị đ ã t àn có t h ể
t h ấy r õ b át s e n v ớ i n h ữn g h ạt s en l ớ n b ằn g đ ầu ngón t ay Toà n b ộ bôn g s e n được đỡ bằng một cuống hoa dài và đưa sen m ọc khỏi trên mặt nước Thân sen được cấu tạo rất đặc biệt Bẻ đôi thân sen sẽ thấy hai nửa thân còn được nối
v ớ i nhau b ằn g nh ững s ợ i t ơ dài , sen cò n l à bi ể u t ư ợ ng củ a l òn g t hu ỷ ch ung s on
s ắt L á s en c ó hì nh t ròn, r ất rộng và có m àu x anh M ặt l á có m ộ t l ớ p nhun g
t rắng, khi ánh n ắng chi ếu vào , l ớ p n hun g t r ắn g ấ y óng ánh l i t i m ờ ảo rất đ ẹp Hoa sen, lá sen, thân sen đư ợc nuôi sống bởi củ sen nằm sâu dưới lòng bùn Hoa s en m ọ c t rong b ù n , s ố ng t rong bùn n hưng v ư ợ t l ên kh ỏ i n ó đ ể hướ ng đ ến
m ặt t rờ i m à khô ng h ề bị bù n l àm ô nhi ễ m , v ấy b ẩn Th ật đú ng như l ờ i c a d ao:
“Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”
Sen đã trở thành một phần trong cuộc sống sinh hoạt cũng như tinh thần, tâm
l i nh c ủ a c on ng ườ i H ạt s en đ ư ợ c coi l à m ộ t t rong nh ững đ ồ ăn b ổ dưỡ ng
Những t h ứ c qu à t ừ h ạt s en như ch è s en, c háo s en, l uôn l àm n ức l ò ng ng ư ờ i thưởng thức bởi sự thanh mát, rất tốt cho sức khỏe Món gỏi thơm ngọn được
t ạo t h ành chí nh n h ờ có ngó s en C u ống s en phơ i khô, đ un l ê n có t h ể c h ữ a b ệ n h viêm mũi Rồi ai một lần ăn cốm, nhất là cốm làng Vòng đã quá quen thu ộc với
n h ững chi ế c l á s en Lá s en t h anh m át b ọ c l ấy hươn g c ố m đ ể t ạo n ên c ái n h ẹ nhàng m à v ẫn t h anh cao, l àm n h ớ t hươ ng bao n gư ờ i đ ã t r ót v ươ ng v ấn Và cu ộ c
s ống, s ứ c kh ỏ e con ngư ờ i l uôn có sen n hư m ột t h ứ c ăn, t h ức u ống b ổ dưỡ ng
Trang 3T ron g b ứ c tr an h l àn g q u ê Vi ệ t N am , s ẽ th ậ t th i ếu s ót n ếu th i ếu đ i h ì n h ả n h đầm sen bát ngát, mênh mông Có điều ấy bởi từ Bắc vào Nam, sen có m ặt
k h ắp m ọi nơ i , g ắn b ó r ất m ật t hi ết v ớ i đ ờ i s ống con ng ư ờ i V i ệt N am như c ây tre, cây đa v ậy Mùa hạ đến giữa cái nóng như thiêu như đ ốt, đi làm đồng hay đang trên đường đi xa, người ta chỉ ao ước đến gần một đầm sen Hương sen thơm ngát, mát lành tho ảng qua làm dịu đi cái nóng nực, oi nồng Thêm
n ữa, nhì n hì n h ản h đ ầm s en r ờ n sóng, l á s en l ấ p l o áng, h oa s e n l ung l i nh, ch ỉ
v ậy t hôi đã như c ả nh t i ên khi ến n gư ờ i t a quên c ả m ệt m ỏ i
Đặc biệt trong tư tưởng Phật giáo, hoa sen được tôn quý và chiếm vị trí rất quan t r ọ ng Ti nh t h ầ n “c ư t r ần b ất n hi ễm t r ần ”, đ ó cũ ng chí n h l à ý nghĩ a c ủ a hoa s en bi ểu t rưng c ho nh ữn g gi á t r ị đ ạo đ ức, s ự t h u ần khi ết và t h ánh t hi ện , s ự duy t rì v à ph át t ri ển c ủ a P h ật ph áp, t rí t u ệ d ẫ n đ ến ni ết bà n Trong c ác công
t rì nh ki ến t r úc P h ật gi áo ở Vi ệt Nam , se n l uôn t r ở t hàn h hì n h t ư ợ ng n gh ệ t hu ật
Trang 4M ột t rong nh ữn g cô ng t rì nh ki ến t rú c t i ê u bi ểu l ấy cảm h ứng t ừ ho a s e n l à chù a
M ột C ộ t Th eo t r uy ề n t huy ết , ngôi chù a này đ ư ợ c hì nh t h ành t ừ m ột gi ấc m ộ n g đài sen của vua Lý Thái Tông Chùa có hình dáng hoa sen, m ọc lên từ hồ nước,
ch ỉ vớ i “m ộ t cột ” nh ư m ộ t c ọ ng s en Ở đ ây, ho a s en l à s ự gi á c ng ộ , đ ạt đư ợ c s ự
t rong s áng v à gi ải t h oát kh ỏ i bùn n hơ …
Mỗ i l oài h oa đ ều m an g tr ên m ì n h ý n gh ĩ a ri ên g T a b i ết t ới h oa h ồ n g tư ợn g trưng cho tình yêu n ồng nàn, hoa cúc g ợi lòng hiếu thảo hay khí chất người
q u ân t ử còn h oa s en b i ểu tư ợn g ch o v ẻ đ ẹp , s ứ c s ố n g k i ê n cư ờn g củ a n h ân
p h ẩ m con n gư ời , d â n t ộc “G ần bùn m à ch ẳn g hôi t anh m ùi bùn”, đóa s en đ ẹp
g i ản dị n hư n gư ờ i nô ng dân ch ất ph ác nh ưng ở đó v ẫ n s á ng l ê n t âm h ồ n c ao đẹp- đó là sự gắn bó chung thủy, lòng yêu nước sâu sắc, khí chất bất khuất Nét đẹp ấy không được phô diễn mà âm thầm ngấm trong từng dòng máu như hương sen nhè nhẹ, không nồng nàn như hương lan, hương hu ệ Sen còn gắn
l i ền vớ i v ị t rí cao qu ý t rong t ôn gi áo, ho a s en t r ở t hà nh b i ểu t ư ợ ng đ ẹp nơ i Đ ứ c
P hật t ọ a l ạ c M ỗi n g ư ờ i con xa quê hươ n g nh ớ v ề c ố hươ n g l ại nh ớ v ề đó a s en
n h ỏ m à ki êu dũng đ ể l òng t r àn đ ầy s ức m ạnh C hí n h b ở i v ẻ đ ẹ p du n g d ị đó, h oa
s en t r ở t hàn h ngu ồn c ảm h ứng củ a ba o t h i nhân và n gh ệ t hu ật
Sen thơm, hương l ại hữu sắc Dù trong hoàn cảnh nào sen cũng hàm ch ứa trong
n ó s ự t i nh t ế, t hu ần khi ết , cao đ ẹ p Nó t h ật s ự l à bi ểu t rưng t i êu bi ể u n h ất c ho
văn hoá và cốt cách nhân văn của người Việt Nam Cây hoa sen, m ột loài hoa, một co n ngư ời , m ộ t b ả n s ắ c và cũn g l à c ả mộ t dâ n t ộ c Gi ản d ị , m ộ c m ạ c
nhưng đầy sự thanh tao, cao quý, thu ần khiết chính là những gì mà sen mang
t r ong mì nh T h ật đá ng t ự hào đố i v ới m ỗ i ngư ời dân Vi ệt v ề “ qu ố c ho a” c ủ a chí nh d ân t ộ c mì nh