soan bai on tap kien thuc ket noi tri thuc

Hãy chọn mỗi bài một văn bản mà em xác định là tiêu biểu cho chủ đề và thể loại của bài học và lập bảng vào vở theo mẫu gợi ý sau: bật Nội dung Nghệ thuật Trả lời: Bài Văn bản Tác giả T

A Ôn tập kiến thức

Câu 1 (trang 130 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):

Trong học kì I, em đã học các bài Bầu trời tuổi thơ, Khúc nhạc tâm hồn, Cội nguồn yêu thương, Giai điệu đất nước, Màu sắc trăm miền Hãy chọn mỗi bài một

văn bản mà em xác định là tiêu biểu cho chủ đề và thể loại của bài học và lập bảng vào vở theo mẫu gợi ý sau:

bật Nội dung

Nghệ thuật

Trả lời:

Bài Văn bản Tác giả Thể loại Đặc điểm nổi bật

Bầu trời

tuổi thơ

Ngàn sao làm việc Võ Quảng

Thơ 5 chữ

Nội dung Nghệ thuật

Bài thơ đã khắc họa khung cảnh bầu trời đêm lung linh huyền diệu với những ngôi sao đang cần mẫn làm việc miệt mài

Bài thơ được viết theo thể 5 chữ, giàu tưởng

tượng, gần gũi với tuổi thơ

Khúc

nhạc tâm

hồn

Đồng dao mùa xuân

Nguyễn Khoa Điềm

Thơ 4 chữ

Khắc họa hình ảnh người lính

bỏ cả gia đình, tuổi thanh xuân của mình để tham gia chiến đấu vì quê hương, đất nước

Bài thơ được viết theo thể thơ

BPTT liệt

kê, điệp ngữ, với nhiều hình ảnh ẩn dụ giàu sức

tưởng tượng phong phú

Cội

nguồn

yêu

thương

Vừa nhắm mắt vừa

mở cửa sổ

Nguyễn Ngọc Thuần

Truyện dài

Tác phẩm đưa ra một cách cảm nhận thiên nhiên xung quanh ta:

cảm nhận bằng mọi giác quan

Đồng thời gửi đến thông điệp

về món quà và cách gửi quà, nhận quà Qua đó cho thấy tình yêu thiên nhiên, tình cha con và tình cảm với những

"món quà" của các nhân vật

Sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ độc đáo

Giai điệu

đất nước

Mùa xuân nho nhỏ

Thanh Hải

Thơ 5 chữ

Bài thơ là tiếng lòng tha thiết yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời, thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước, góp một “mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc

- Bài thơ được viết theo thể thơ

5 chữ

- Hình ảnh thơ đẹp, giản dị mà gần gũi

- BPTT so sánh, ẩn dụ độc đáo

Màu sắc

trăm

miền

Tháng giêng,

mơ về trăng non rét ngọt

Vũ Bằng Tùy bút

Cảnh sắc thiên nhiên, không khí mùa xuân Hà Nội và miền Bắc được cảm nhận, tái hiện trong nỗi nhớ thương da diết của một người xa quê

Bài tùy bút đã biểu lộ chân thực

và cụ thể tình quê hương, đất nước, lòng yêu cuộc sống và tâm hồn tinh tế, nhạy cảm, ngòi bút tài hoa của tác giả

- Sử dụng nhiều hình ảnh độc đáo, giàu tính biểu cảm

- BPTT so sánh, liên tưởng độc đáo

Câu 2 (trang 130 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):

Em đã thực hành viết các kiểu bài tóm tắt văn bản; tập làm thơ bốn chữ hoặc năm chữ; viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc bài thơ chan chữ, năm chữ; phân tích đặc điểm nhân vật; viết bài văn biểu cảm về con người hoặc sự việc; viết văn bản tường trình

Hãy thực hiện những yêu cầu sau đây

a Trình bày yêu cầu đối với mỗi kiểu bài

b Tóm tắt một văn bản mà em đã đọc, đã học Chọn một trong hai hình thức thể hiện sau:

- Tóm tắt văn bản theo hình thức đoạn văn

- Tóm tắt văn bản bằng hình thức bài thơ bốn chữ hoặc năm chữ

Trả lời:

a Yêu cầu đối với mỗi kiểu bài:

Viết các kiểu bài tóm tắt văn bản:

- Phản ánh đúng nội dung của văn bản gốc

- Trình bày được những ý chính, những điểm quan trọng của văn bản gốc

- Sử dụng các từ ngữ quan trọng của văn bản gốc

- Đáp ứng được những yêu cầu khác nhau về độ dài của văn bản tóm tắt

Tập làm thơ bốn chữ hoặc năm chữ:

- Xác định đề tài và cảm xúc

- Tìm hình ảnh để biểu đạt cảm xúc

- Tập gieo vần

Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc sau khi đọc bài thơ bốn chữ, năm chữ:

- Giới thiệu được bài thơ và tác giả Nêu được ấn tượng, cảm xúc chung về bài thơ

- Diễn tả được cảm xúc về nội dung và nghệ thuật, đặc biệt chú ý tác dụng của thể thơ bốn chữ hoặc năm chữ trong việc tạo nên nét đặc sắc của bài thơ

- Khái quát được cảm xúc về bài thơ

Phân tích đặc điểm nhân vật:

- Mở bài: giới thiệu tác phẩm văn học và nhân vật; nêu khái quát ấn tượng về nhân vật

- Thân bài: phân tích đặc điểm của nhân vật

+ Nhân vật đó xuất hiện như thế nào?

+ Các chi tiết miêu tả hành động của nhân vật đó

+ Ngôn ngữ của nhân vật

+ Những cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật như thế nào?

+ Mối quan hệ của nhân vật đó với các nhân vật khác

- Kết bài: Nêu ấn tượng và đánh gái về nhân vật

Viết bài văn biểu cảm về con người hoặc sự việc:

- Giới thiệu được đối tượng biểu cảm (con người hoặc sự việc) và nêu được ấn tượng ban đầu về đối tượng đó

- Nêu được những đặc điểm nổi bật khiến người, sự việc đó để lại tình cảm, ấn tượng

sâu đậm trong em

- Thể hiện được tình cảm, suy nghĩ đối với người hoặc sự việc được nói đến

- Sử dụng ngôn ngữ sinh động, giàu cảm xúc

Viết văn bản tường trình:

1 TRƯỚC KHI VIẾT

- Hình dung lại mọi chuyện đã xảy ra theo những gì em biết và còn nhớ rõ

- Nếu vụ việc được tường trình chỉ mang tính chất giả định, hãy chú ý đến tư cách tường trình của bản thân, thông qua việc tự đặt các câu hỏi

- Để xác định được những thông tin cụ thể cho bản tường trình, em có thể nghĩ đến những vụ việc thường xẩy ra như: mất xe đạp nơi gửi xe của trường; làm hư hại đồ dùng học tập của bạn khiến bạn không hoàn thành công việc được giao; khởi xướng một cuộc dã ngoại với các bạn trong lớp khi chưa xin phép gia đình…

2 VIẾT BẢN TƯỜNG TRÌNH

- Viết phần mở đầu theo đúng thể thức

- Tên văn bản tường trình phải thể hiện được nội dung khái quát nhất của vụ việc

- Đề tên người hoặc cơ aun nhận bản tường trình

- Trình bày vụ việc ngắn gọn như rõ ràng, đảm bảo có đủ các thông tin về thời gain, địa điểm, người liên quan, nguyên nhân, diễn biến và hậu quả để lại… Cần nói rõ tư cách, trách nhiệm của em trong vụ việc

- Nêu cam kết về tính trung thực của nội dung tường trình

- Nêu lời hứa hoặc lời đề nghị

- Kí và ghi đầy đủ họ tên ở phần dưới cùng, lệch góc phải trang giấy

3 CHỈNH SỬA BẢN TƯỜNG TRÌNH

Dựa vào phần Thể thức của văn bản tường trình để tự rà soát và chỉnh sửa:

Tên văn bản đã phản ánh đúng nội

dung chính được tường trình chưa?

Nếu chưa phải sửa lại cho phù hợp

Sự việc tường trình đã đầy đủ, cụ thể

chưa?

Nếu thấy chi tiết nào thừa thì lưowc

bỏ, chi tiết nào thiếu thì bổ sung Cần sắp xếp các chi tiết theo một trình tự hợp lí

Tư cách, vai trò của bản thân trong vụ

việc đã xác định rõ ràng chưa?

Nếu chưa, cần sửa lại để làm rõ, bản thân là người gây hậu quả hay chịu hậu quả, là người phải chịu trách nhiệm hay người làm chứng

Có chỗ nào diễn đạt như văn nói

không?

Loại bỏ từ ngữ địa phương, lời nói mang tính chất khẩu ngữ, những tiếng lóng (nếu có)

Hình thức bản tường trình đã được

trình bày đúng quy cách chưa?

Chỉnh sửa theo thể thức của văn bản tường trình đã giới thiệu và bản tường trình tham khảo ở trên

b Tóm tắt văn bản Thánh Gióng trong Ngữ văn 6, tập hai.

Đời Hùng Vương thứ sáu, làng Gióng có hai vợ chồng ông lão chăm chỉ, phúc đức nhưng không có con Một hôm bà vợ ra đồng ướm vào vết chân to, về nhà thụ thai Mười hai tháng sau sinh cậu con trai khôi ngô Lên ba tuổi mà chẳng biết đi, không biết nói cười Giặc xâm lược, nhà vua chiêu mộ người tài, cậu bé cất tiếng nói yêu cầu vua rèn roi sắt, áo giáp sắt, ngựa sắt để đánh giặc Cậu ăn khỏe, lớn nhanh như thổi Cả làng phải góp gạo nuôi Giặc đến, chú bé vùng dậy, vươn vai biến thành tráng sĩ, giáp sắt, ngựa sắt, roi sắt xông ra đánh tan giặc, roi sắt gãy tráng sĩ nhổ những cụm tre quật giặc Tráng sĩ một mình một ngựa, lên đỉnh núi

cởi bỏ giáp sắt cùng ngựa bay lên trời Nhân dân nhớ ơn lập đền thờ, giờ vẫn còn hội làng Gióng và các dấu tích ao hồ

Câu 3 (trang 130 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):

Nêu những nội dung mà em đã thực hành nói và nghe ở mỗi bài học trong học kì vừa qua Những nội dung này có liên quan như thế nào với những gì em đã đọc hoặc viết?

Trả lời:

- Những nội dung mà em đã thực hành nói và nghe:

+ Trao đổi về một vấn đề mà em quan tâm

+ Trình bày suy nghĩ về một vấn đề trong đời sống

+ Trình bày ý kiến về những hoạt động thiện nguyện vì cộng đồng

+ Trình bày ý kiến về vấn đề văn hóa truyền thống trong xã hội hiện nay

- Những nội dung này sẽ giúp em rất nhiều với những gì em đã được đọc, viết:

+ Rút ra bài học kinh nghiệm sau mỗi bài học

+ Biết cách tóm tắt văn bản

+ Biết cách viết đoạn văn bày tỏ cảm xúc sau khi học xong tác phẩm…

Câu 4 (trang 130 sgk Ngữ văn lớp 7 Tập 1 ):

Tóm tắt kiến thức tiếng Việt mà em đã học trong học kì I theo mẫu sau:

Bầu trời tuổi thơ Mở rộng trạng ngữ trong câu bằng cụm từ

Trạng ngữ trong câu có thể là từ hoặc cụm từ, nhờ mở rộng bằng cụm từ, trạng ngữ cung cấp thông tin cụ thể hơn

về không gian, thời gian

Ví dụ:

- Buổi sáng, cả khu vườn thơm ngát hương hoa bưởi, hoa cam, hoa chanh và hoa bạc hà, thật mát lành.

- Buổi sáng mùa xuân, cả khu vườn thơm ngát hương hoa bưởi, hoa cam, hoa chanh và hoa bạc hà, thật mát lành.

Từ mùa xuân mở rộng cho từ buổi sáng, làm rõ hơn thời

gian của sự việc được nêu trong câu

Trả lời:

Bầu trời tuổi thơ

Mở rộng trạng ngữ trong câu bằng cụm từ Trạng ngữ trong câu có thể là từ hoặc cụm từ, nhờ mở rộng bằng cụm từ, trạng ngữ cung cấp thông tin cụ thể hơn

về không gian, thời gian

Ví dụ:

- Buổi sáng, cả khu vườn thơm ngát hương hoa bưởi, hoa cam, hoa chanh và hoa bạc hà, thật mát lành.

- Buổi sáng mùa xuân, cả khu vườn thơm ngát hương hoa bưởi, hoa cam, hoa chanh và hoa bạc hà, thật mát lành.

Từ mùa xuân mở rộng cho từ buổi sáng, làm rõ hơn thời

gian của sự việc được nêu trong câu

Từ láy

Từ láy là loại từ được tạo thành từ hai tiếng trở lên Các tiếng có cấu tạo giống nhau hoặc tương tự nhau về vần, tiếng đứng trước hoặc tiếng đúng sau

Ví dụ:

- Trời mưa xối xả => Từ láy bộ phần.

- Sấm chớp ầm ầm => Từ láy hoàn toàn.

Mở rộng thành phần chính của câu bằng cụm từ:

Khi nói hoặc viết, người ta có thể dùng những cụm từ có hình thức giống câu đơn bình thường, gọi là cụm C – V, làm thành phần của câu hoặc của cụm từ để mở rộng

Ví dụ:

Lá rơi cũng có thể khiến người ta giật mình => Một tiếng

lá rơi lúc này cũng có thể khiến người ta giật mình.

=> Câu trên được mở rộng thành phần chủ ngữ giúp cho câu văn sinh động và đầy đủ hơn

Khúc nhạc tâm

hồn

Nói giảm nói tránh

Nói giảm, nói tránh là một biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển, tránh gây cảm giác đau buồn, ghê

sợ, nặng nề; tránh thô tục, thiếu lịch sự

Ví dụ

Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!

Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời

(Bác ơi! – Tố Hữu)

- Để tránh cảm giác đau buồn, nặng nề, tác giả dùng từ “đi” cho ý thơ thêm tế nhị để nói về việc Bác Hồ kính yêu đã không còn nữa

Nghĩa của từ ngữ

Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị

Ví dụ:

- Trường học là một cơ quan được lập ra nhằm giáo dục

cho học sinh dưới sự giám sát của giáo viên

Nhân hóa

Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người; làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật trở nên gần gũi với con người, biểu thị những suy nghĩ, tình cảm của con người

Ví dụ

- Ông Mặt Trời vừa thức giấc, chim muông đã hót líu lo trên

những cánh đồng vàng

- Chị Gió ơi chị Gió ơi! Cho em đi làm mưa với!

Điệp từ

Điệp từ, điệp ngữ là một biện pháp tu từ trong văn học chỉ việc lặp đi, lặp lại một từ hoặc một cụm từ, nhằm nhấn mạnh, khẳng định, liệt kê, để làm nổi bật vấn đề khi muốn nói đến

Ví dụ

Điệp ngữ cách quãng:

“… Nhớ sao lớp học i tờ

Đồng khuya đuốc sáng những giờ liên hoan

Nhớ sao ngày tháng cơ quan

Gian nan đời vẫn ca vang núi đèo

Nhớ sao tiếng mõ rừng chiều

Chày đêm nện cối đều đều suối xa…”

Liệt kê

Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại

để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm

Ví dụ

Bầu khí quyển ngày càng nghiêm trọng: các hợp chất của các-bon làm ô nhiễm, tầng ô-zôn bao bọc trái đất bị chọc thủng, các tia tử ngoại xâm nhập vào các dòng khí quyển

xuống mặt đất…

Cội nguồn yêu

thương

Số từ

Số từ là những từ chỉ số lượng và thứ tự của sự vật Khi biểu thị số lượng sự vật, số từ thường đứng trước danh từ Khi biểu thị thứ tự, số từ đứng sau danh từ

Ví dụ

- Con lợn ấy nặng cả trăm cân chứ không ít

- Học giỏi nhất lớp tôi là bạn lớp phó học tập

Phó từ

Phó từ là những từ chuyên đi kèm các động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ

Ví dụ

- Chiếc xe bố vừa mua cho tôi rất đẹp và phong cách.

- Tôi vô cùng ngưỡng mộ bạn lớp trưởng lớp tôi

Giai điệu đất

nước

Ngữ cảnh và nghĩa của từ ngữ trong ngữ cảnh

Tùy vào từng ngữ cảnh được nhắc tới mà các từ ngữ có thể mang nhiều nghĩa khác nhau

Ví dụ

- Từ “thơm” trong từ “thơm ngon” mang nghĩa là mùi hương hấp dẫn

- Từ “thơm” trong từ “người thơm” mang nghĩa là con người có phẩm chất đẹp đẽ

So sánh

So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

Ví dụ

+ Những ngôi sao thức ngoài kia

Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con + Cô giáo em hiền như cô tiên

Màu sắc trăm

miền

Dấu gạch ngang

Dấu gạch ngang (–) là một dấu câu có hình dạng tương

tự dấu gạch nối và dấu trừ nhưng khác với các ký hiệu này

về chiều dài và trong một số phông chữ, chiều cao trên đường cơ sở

Ví dụ

- VD 1: Đánh dấu bộ phận chú thích

Lan – lớp trưởng lớp tôi đã đạt giải nhất trong kì thi này

- VD 2: Đánh dấu lời nói trực tiếp

Bố thường bảo với tôi rằng:

- Con muốn trở thành một người có ích thì trước tiên con phải là một cậu bé ngoan, biết yêu thương mọi người

Từ ngữ địa phương

Từ ngữ địa phương là từ ngữ chỉ sử dụng ở một (hoặc một số) địa phương nhất định

Ví dụ

- U (mẹ), mô (đâu), tía (cha), quả thơm (quả dứa)…

B Luyện tập tổng hợp

Sau khi đã ôn tập kiến thức về các thể loại văn bản và tiếng Việt; kiểu bài viết, kiểu bài nói và hoạt động nghe tương ứng trong các bài học của học kì I, em hãy thực hành trên lớp và ở nhà (làm vào vở) theo các phiếu học tập sau: