giao an ngu van lop 10 bai 54

CÁC HÌNH THỨC KẾT CẤU CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINHA-MỤC TIÊU BÀI HỌC 1.. – Một số hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh.. Kĩ năng: – Nhận diện và phân tích sự hợp lí về hình thức kết cấu

CÁC HÌNH THỨC KẾT CẤU CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH

A-MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

– Văn thuyết minh, các loại văn bản thuyết minh

– Yêu cầu xây dựng văn bản thuyết minh

– Một số hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh

2 Kĩ năng:

– Nhận diện và phân tích sự hợp lí về hình thức kết cấu trong một số văn bản

thuyết minh

– Xác định hình thức kết cấu của một số vấn đề thuyết minh

– Vận dụng các hình thức kết cấu phù hợp để viết bài văn thuyết minh

3 Tư duy, thái độ, phẩm chất: Tự giác làm thêm bài tập luyện tập.

4 Định hướng phát triển năng lực: Năng lực tự chủ và tự học, năng lực hợp

tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo; năng lực thẩm mỹ, năng lực tư duy;

năng lực sử dụng ngôn ngữ

B-CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH

GV: SGK, SGV Ngữ văn 10, Tài liệu tham khảo, Thiết kế bài giảng

HS: SGK, vở soạn, tài liệu tham khảo

C- PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN

Gv tổ chức giờ dạy- học theo cách kết hợp các phương pháp: hướng dẫn hs

trao đổi - thảo luận, trả lời các câu hỏi

D- TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định tổ chức lớp:

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn của hs và kiểm tra trong quá trình học

bài trên lớp

3 Bài mới

Hoạt động 1 Khởi động

Trong thực tế cuộc sống, vì điều kiện và hoàn cảnh thực tế, chúng ta có thể ko

được đi tham quan mọi thắng cảnh, di tích lịch sử- văn hóa nổi tiếng, thưởng

thức các sản vật quý của nhiều vùng quê, ko biết hết về cuộc đời, sự nghiệp của

nhiều danh nhân hay các tác giả, tác phẩm VH nổi tiếng, có giá trị, Nhưng

chúng ta cũng có thể nắm bắt được những đặc điểm của chúng qua các bài văn

thuyết minh ở cấp II, các em đã được học về văn thuyết minh về một thể loại

văn học, một phương pháp và một danh lam thắng cảnh Vậy VB thuyết minh

có các hình thức kết cấu ntn? Bài học hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu vấn

đề đó

Hoạt động của GV&HS Nội dung kiến thức cơ bản

GV HD HS ôn tập về khái niêm và

phân loại VB TM.

- Nhắc lại k/n về VBTM?

- Các loại VB thuyết minh?

Loại thiên về trình bày, giới thiệu

gồm 3 thể nhỏ:

+ Thuyết minh về một tác giả, tác

* Khái niệm và phân loại

- K/n: VBthuyết minh là kiểu VB nhằm giới thiệu, trình bày chính xác, khách quan về cấu tạo, tính chất, quan hệ, giá trị, của một sự vật, hiện tượng, một vấn đề thuộc tự nhiên, xã hội

và con người

- Phân loại: có nhiều loại, với 2 loại chính:

phẩm VH.

+ Thuyết minh về một danh lam

thắng cảnh, di tích lịch sử

+ Thuyết minh về một phương

pháp

Hoạt động 2 Hình thành kiến thức mới

GV HD HS tìm hiểu mục I.

- Em hiểu thế nào là kết cấu VB?

- Kết cấu VB phụ thuộc vào các

yếu tố nào?

Hs đọc VB

Gv chia hs thành 4 tổ thảo luận,

trả lời các câu hỏi trong sgk:

- Xác định đối tượng và mục đích

thuyết minh?

- Nội dung thuyết minh của VB?

- Phân tích cách sắp xếp ý trong

VB? Giải thích cơ sở của cách sắp xếp

ấy?

Hs đọc VB, thảo luận, trả lời các

câu hỏi:

- Đối tượng và mục đích thuyết

minh của VB 2?

- Nội dung thuyết minh của VB 2?

- Phân tích cách sắp xếp ý trong

VB?

+ Chủ yếu thiên về trình bày, giới thiệu + Chủ yếu thiên về miêu tả

I Kết cấu của văn bản thuyết minh

* Kết cấu VB: là sự tổ chức, sắp xếp các

thành tố của VB thành một đơn vị thống nhất, hoàn chỉnh, có ý nghĩa

Kết cấu phụ thuộc vào đối tượng, mục đích và người tiếp nhận văn bản

1 Tìm hiểu ngữ liệu

a VB 1: Hội thi thổi cơm ở Đồng Vân

- Đối tượng thuyết minh: Hội thi thổi

cơm ở Đồng Vân Đồng Tháp Đan Phượng

-Hà Tây một lễ hội dân gian

- Mục đích thuyết minh: Giúp người đọc

(người nghe) hình dung được thời gian, địa điểm, diễn biến, ý nghĩa của lễ hội

- Nội dung thuyết minh:

+ Địa điểm: làng Đồng Vân, xã Đồng Tháp, huyện Đan Phượng, tỉnh Hà Tây

+ Thời gian: ngày rằm tháng giêng hàng năm

+ Diễn biến:

Thi nấu cơm:- Thủ tục bắt đầu

- Lấy lửa

- Nấu cơm

Chấm thi:- Tiêu chuẩn

- Cách chấm

+ Ý nghĩa của lễ hội đối với đời sống tinh thần của nhân dân

- Cách sắp xếp các ý:

+ Theo trình tự lôgic: Giới thiệu thời gian, địa điểm, diễn biến, ý nghĩa của lễ hội đối với đời sống tinh thần của người dân

+ Theo trình tự thời gian: phần kể về diễn biến của lễ hội được sắp xếp theo trình tự thời gian: thủ tục bắt đầu cuộc thi, diễn biến cuộc thi, chấm thi

b VB 2: Bưởi Phúc Trạch.

- Đối tượng thuyết minh: bưởi Phúc

Trạch- Một loại trái cây nổi tiếng

- Mục đích thuyết minh: Giúp người đọc

- Giải thích cơ sở của cách sắp xếp ấy?

- Từ việc tìm hiểu 2 VD trên, em hãy nêu

các hình thức kết cấu chủ yếu của văn bản

thuyết minh?

Hoạt động 3 Hoạt động thực hành

GV HD HS luyện tập.

Yêu cầu hs thảo luận, thực hành

làm bài tập 1: Thuyết minh về bài Tỏ lòng

của Phạm Ngũ Lão?

- Xác định hình thức kết cấu VB thuyết

minh?

- Nội dung thuyết minh?

- Thuyết minh về di tích Đền Hùng?

- Xác định các nội dung chính cần thuyết

minh?

(người nghe) nhận biết được đặc điểm và giá trị của bưởi Phúc Trạch

- Nội dung thuyết minh:

+ Các loại bưởi nổi tiếng của Việt Nam + Đặc điểm của bưởi Phúc Trạch: hình dáng quả, đặc điểm vỏ, cùi bưởi; vẻ ngon lành, hấp dẫn của múi bưởi, tép bưởi

+ Giá trị và sự bổ dưỡng của bưởi

+ Danh tiếng của bưởi Phúc Trạch

- Cách sắp xếp các ý:

+ Quan hệ không gian: từ ngoài vào trong

+ Quan hệ lôgíc: các phương diện khác nhau của quả bưởi (hình dáng, vỏ, múi tép, màu sắc, hương vị, cảm giác)

+ Quan hệ nhân- quả: giá trị  danh tiếng của bưởi Phúc Trạch

Quan hệ hỗn hợp

- Cơ sở sắp xếp: Do mục đích thuyết

minh

2 Các hình thức kết cấu:

- Theo trình tự thời gian

- Theo trình tự không gian

- Theo trình tự lôgíc

- Theo trình tự hỗn hợp

III Luyện tập:

Bài 1: Thuyết minh về bài Tỏ lòng của

Phạm Ngũ Lão

- Hình thức kết cấu: hỗn hợp

- Nội dung thuyết minh:

+ Giới thiệu về tác giả Phạm Ngũ Lão-một người văn võ toàn tài, Lão-một vị tướng giỏi, trước là môn khách sau là con rể của Trần Quốc Tuấn

+ Giới thiệu về nội dung bài thơ:

Hai câu đầu: Vẻ đẹp, sức mạnh của con người và quân đội nhà Trần đồng thời là bức chân dung tự họa của dũng tướng Phạm Ngũ Lão

Hai câu sau: Chí làm trai và tâm tình của tác giả

Bài 2:

Nội dung thuyết minh cơ bản về di tích Đền Hùng:

- Đường đến, địa điểm

- Khung cảnh thiên nhiên

- Cụm di tích văn hóa: Đền Hạ, đền Trung, đền Thượng và đền Giếng

-Vài nét về truyền thuyết Lạc Long Quân

và Âu Cơ

- Lễ hội Đền Hùng hằng năm…

Hoạt động 5 Hoạt động bổ sung

4 Củng cố

- Các hình thức kết cấu của văn bản thuyết minh

5 Dặn dò

- Học bài cũ Hoàn thiện bài tập

- Viết bài văn thuyết minh về di tích lịch sử ở địa phương em

- Chuẩn bị bài : Lập dàn ý bài văn thuyết minh