kinh tế lượng (econometrics) là một bộ phận của kinh tế học, được hiểu theo nghĩa rộng là môn khoa học kinh tế giao thoa với thống kê học và toán kinh tế.
Trang 1Ramu Ramanathan 1 Thục Đoan/Hào Thi
CHƯƠNG 14 Thực Hiện Một Đề Tài Thực Nghiệm
Trong Chương 1, chúng tôi đãû mô tả tổng quát các bước tiến hành một nghiên cứu thực
nghiệm, từ việc xác định vấn đề nghiên cứu đến diễn dịch kết quả Mặc dù phần lớn các
chương trình bày những ứng dụng minh họa dưới dạng các đề tài nhỏ, sinh viên sẽ học được
nhiều hơn về kinh tế lượng từ một đề tài thực nghiệm hoàn chỉnh hơn là từ hàng tá bài giảng
Chương này sẽ trình bày sâu hơn từng bước đã đề cập trong Chương 1 Nếu giảng viên yêu
cầu thực hiện một đề tài thực nghiệm, sinh viên nên nghiên cứu chương này trước, đặc biệt là
những phần về thiết lập vấn đề nghiên cứu, xác định mô hình xuất phát dạng tổng quát và
thu thập dữ liệu
Như có người đã kết luận, không có cách duy nhất để tiến hành một nghiên cứu thực
nghiệm và không có một công thức kỳ diệu nào có thể áp dụng Thực hành là cách duy nhất
để học các bước bằng cách ứng dụng vào nghiên cứu và phát triển trực giác cần thiết để
nhận định các kết quả và các kết luận rút ra Vì vậy chương này chỉ có thể đưa ra những
hướng dẫn chung và các gợi ý để thực hiện
14.1 Chọn đề tài
Nếu bạn là một nhà nghiên cứu chuyên nghiệp, vấn đề nghiên cứu thường được xác định
bởi yêu cầu của công việc và/hoặc do cấp trên chỉ định Ví dụ, một trong những nhiệm vụ
chính của nhà phân tích trong bộ phận dự báo của ngành điện lực là ước lượng liên hệ giữa
nhu cầu về điện và các yếu tố ảnh hưởng như thời tiết và tiêu thụ theo mùa, giá điện, thu
nhập, loại máy móc gia dụng, đặc điểm địa lý, công nghiệp của nơi phục vụ …v.v Mối liên
hệ ước lượng sau đó sẽ được dùng để tính các giá trị dự báo lượng điện Các giá trị dự báo
này được ngành điện lực tiểu bang xem xét để quyết định cấu trúc giá mới như thế nào và
có cần phải xây dựng thêm nhà máy năng lượng mới để đáp ứng nhu cầu người dân trong
khu vực hay không Trong ví dụ này, dễ dàng nêu ra vấn đề nghiên cứu là liên hệ giữa nhu
cầu điện với các yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu này, và phát ra các dự báo
Tuy nhiên, nếu bạn là sinh viên học môn kinh tế lượng, giảng viên có thể yêu cầu
bạn thực hiện một đề tài thực nghiệm và có thể sẽ không chỉ ra đề tài cụ thể nào cần quan
tâm nghiên cứu Nhiệm vụ đầu tiên của sinh viên là chọn một đề tài để nghiên cứu, việc
này thường dẫn đến xuất hiện một câu hỏi “Tôi sẽ làm gì và bắt đầu như thế nào?” Để trả
lời câu hỏi này, hãy xem phần sau đây Trước khi học môn kinh tế lượng, không nghi ngờ
gì bạn đã học các môn kinh tế khác, một số có thể ở trình độ cao Bạn đã học nhiều lý
thuyết về hành vi kinh tế của một chủ thể và mối liên hệ giữa các biến kinh tế Vậy hãy tự
hỏi những liên hệ lý thuyết nào bạn đã học cần được ước lượng thực nghiệm và những lý
thuyết nào có thể đưa vào kiểm định trong thực tế Trong những môn học bạn đã học, có
thể đã có những buổi thảo luận về một vấn đề hoặc về nghiên cứu của một người nào đó
khiến bạn quan tâm Đó là những vấn đề có thể xem xét Những giáo sư dạy bạn trước
đây có thể rất sẵn lòng giúp bạn tập trung vào một vấn đề nghiên cứu, nhưng không nên
Trang 2phụ thuộc vào họ hoặc tranh thủ sự nhiệt tình của họ Một số lĩnh vực có thể quan tâm
sau1:
1 Kinh tế vĩ mô: Ước lượng một hàm nhu cầu về tiêu dùng hoặc đầu tư hoặc về tiền tệ
Những đề tài này đòi hỏi phân tích chuỗi thời gian và ít nhất là hai giai đoạn Bạn có
thể ước lượng đường cong Phillips với dữ liệu quốc tế đối với nhiều nước hoặc dữ liệu
chuỗi thời gian với một nước xác định Các đề tài vĩ mô có ưu điểm là dễ dàng thu thập
dữ liệu
2 Kinh tế vi mô: Ước lượng hàm sản xuất, chi phí, cung, và cầu thuộc nhóm này, nhưng dữ
liệu của những đề tài này nói chung rất khó thu thập
3 Kinh tế đô thị, kinh tế vùng: Ước lượng nhu cầu về nhà ở, trường học, và các dịch vụ
công cộng khác cho một thành phố, thị trấn hoặc tiểu bang Đo lường độ nhạy của các
vùng công nghiệp đối với các vùng khác về thuế suất, giá năng lượng, luật địa phương,
công đoàn, lao động có tay nghề…v.v
4 Kinh tế quốc tế: Ước lượng hàm nhập khẩu và xuất khẩu đối với một nước trong một
khoảng thời gian hay giữa nhiều nước Liên hệ giữa tỷ giá hối đoái và các yếu tố quyết
định tỷ giá này
5 Kinh tế phát triển: Đo lường các yếu tố quyết định thu nhập đầu người (GNP) giữa các
nước
6 Kinh tế lao động: Kiểm định giả thuyết về công đoàn, nghỉ hưu sớm, tỷ lệ tham gia của
lực lượng lao động, lương khác biệt giữa phụ nữ, nhóm thiểu số và lao động trẻ …v.v
7 Tổ chức công nghiệp: Đo lường các ảnh hưởng của quảng cáo đến doanh thu, lợi nhuận,
hoặc đến mức độ tập trung (đó là thị phần) trong ngành Ước lượng liên hệ giữa chi
tiêu cho nghiên cứu phát triển (R&D) và năng suất lao động Nghiên cứu liên hệ giữa
tập trung ngành và lợi nhuận do các hoạt động sát nhập Tuy nhiên, bạn nên cẩn thận
vì lý do bảo mật các dữ liệu về nghiên cứu phát triển, và ngân sách quảng cáo của một
công ty trong thực tế sẽ không thể thu thập được
8 Tài chính công: Ước lượng liên hệ giữa thuế thu nhập của chính phủ địa phương và các
đặc điểm của địa phương như dân số, sự kết hợp dân số và công nghiệp, lương, thu nhập
…v.v Cũng có thể liên hệ chi tiêu cho sức khỏe, đường xá, giáo dục …v.v với các yếu tố
quyết định các khoản chi tiêu này
9 Kinh tế xã hội: Giải thích các sai biệt về tội phạm, nghèo đói, tỷ lệ ly dị, qui mô gia
đình …v.v giữa các thành phố, thị trấn, và tiểu bang
10 Chính trị: Liên hệ đại biểu bỏ phiếu với một số đặc điểm của ứng cử viên …v.v giải
thích số phiếu một nhà chính trị thu được trong những quận khác nhau
Một phương pháp tiếp cận hệ thống đối với vấn đề chọn một đề tài cụ thể là sử
dụng hiệu quả hệ thống phân loại được tạp chí Journal of Economic Literature (JEL –
Tạp chí Lý thuyết Kinh tế) áp dụng, tạp chí này được phát hành hàng quý và trình bày
một danh sách phân loại các loại sách và bài báo được phát hành trong các quý trước đó
(xem Bảng 14.1 để có danh sách này) Một đĩa CD cũng có bán tại Hiệp hội Kinh tế
Hoa Kỳ Ví dụ, bạn quan tâm đến việc nghiên cứu mức linh hoạt của lao động, trước
1 Danh sách này được trích từ danh sách của Carrol Foster
Trang 3Ramu Ramanathan 3 Thục Đoan/Hào Thi
tiên xem trong Bảng 14.1 mục “Kinh tế Lao động và Dân số” và lưu ý rằng số phân
loại tương ứng là J6 Tiếp theo xem đến phần “Mục lục các Bài báo trong các tạp chí
hiện nay”, phần này liệt kê danh sách các bài báo phát hành gần đây phân thành nhiều
loại, sau đó bạn lập một danh sách những đề tài mà bạn quan tâm Tạp chí này cũng
liệt kê nội dung của các tạp chí hiện nay và tóm tắt của các cuốn sách, các tạp chí Các
tóm tắt này cũng sẽ giúp bạn biết thêm nhiều về những đề tài cụ thể, và giúp bạn quyết
định xem một bài báo có quá thiên về lý thuyết so với bạn không
Các tạp chí như Applied Econpmics (Kinh tế ứng dụng), Applied Econometrics
(Kinh tế lượng ứng dụng), Review of Economics and Statistics (Tổng quan về Kinh tế
và thống kê), International Monetary Fund Staff Papers (Tạp chí dành dành cho nhân
viên quỹ tiền tệ quốc tế), và Brookings Paper on Economic Activity (Các bài báo về
hoạt động kinh tế) là những tạp chí thiên về ứng dụng và là điểm xuất phát rất có ích
Một số tạp chí chuyên về một vài lĩnh vực (ví dụ như Journal of Human Resources (Tạp
chí về nhân sự), Journal of Urban Economics (Tạp chí kinh tế đô thị), Journal of
Regional Science (Tạp chí khoa học khu vực)) Những tạp chí này có thể giúp chúng ta
giới hạn được vấn đề nghiên cứu Hãy chắc chắn là bạn ghi lại tên và các tài liệu tham
khảo khác của các sách, báo có liên quan đến đề tài bạn chọn Đọc lướt qua các bài
báo xem bạn có muốn theo đuổi các đề tài đó hay không Các thư mục trích dẫn trong
những bài báo này cũng đáng để xem xét vì chúng có nhiều tài liệu tham khảo khác
liên quan đến cùng đề tài Danh sách mà bạn có được ở giai đoạn này sẽ rất cần thiết
cho các bước tiếp theo Sau khi chọn được một đề tài, hãy chuẩn bị phát biểu đề tài mà
bạn dự định nghiên cứu
Bảng 14.1 Tạp chí hệ thống phân loại lý thuyết kinh tế
DANH SÁCH MÃ SỐ CÁC LĨNH VỰC CHÍNH
A Kinh tế học tổng quát và Dạy học
A0 Tổng quan
A1 Kinh tế học tổng quan
A2 Dạy kinh tế học
B Phương pháp luận và lịch sử các học
thuyết kinh tế
B0 Tổng quan
B1 Lịch sử các học thuyết kinh tế trước
1925
B2 Lịch sử các học thuyết kinh tế sau
1925
B3 Lịch sử các học thuyết: Cá nhân
B4 Phương pháp luận kinh tế
C Các phương pháp toán học và định
lượng
C0 Tổng quan
C1 Các phương pháp kinh tế lượng và thống kê: Tổng quan
C2 Các phương pháp kinh tế lượng:
Các mô hình một phương trình C3 Các phương pháp kinh tế lượng:
Các mô hình hệ phương trình C4 Các phương pháp kinh tế lượng và thống kê: Các đề tài đặc biệt C5 Lập mô hình kinh tế lượng C6 Các phương pháp toán học và lập trình
C7 Lý thuyết trò chơi và Lý thuyết thương lượng
C8 Thu thập dữ liệu và phương pháp ước lượng; Chương trình máy tính C9 Thiết kế thí nghiệm
Trang 4D Kinh tế vi mô
D0 Tổng quan
D1 Hành vi của hộ gia đình và kinh tế
hộ gia đình
D2 Sản xuất và Tổ chức
D3 Phân phối
D4 Cấu trúc thị trường và Định giá
D5 Tổng quan về Cân bằng và Không
cân bằng
D6 Lợi ích kinh tế xã hội
D7 Phân tích ra quyết định tập trung
D8 Thông tin và bất định
D9 Lựa chọn và tăng trưởng theo thời
gian
E Kinh tế vĩ mô và kinh tế học tiền tệ
E0 Tổng quan
E1 Các mô hình tổng hợp chung
E2 Tiêu thụ, Tiết kiệm, Sản xuất, Việc
làm và Đầu tư
E3 Giá, Biến động kinh tế và Chu kỳ
E4 Tiền và Lãi suất
E5 Chính sách tiền tệ, Ngân hàng
trung ương, và nguồn cung cấp tiền
tệ và tín dụng
E6 Khía cạnh kinh tế vĩ mô của tài
chính công, Chính sách kinh tế vĩ
mô, và Triển vọng chung
F Kinh tế học quốc tế
F0 Tổng quan
F1 Thương mại
F2 Lưu chuyển tài sản quốc tế
F3 Tài chính quốc tế
F4 Khía cạnh kinh tế vĩ mô của
Thương mại và Tài chính quốc tế
G Kinh tế học tài chính
G0 Tổng quan
G1 Tổng quan về thị trường tài chính
G2 Các tổ chức và dịch vụ tài chính
G3 Tài chính doanh nghiệp và chính
phủ
H Kinh tế công
H0 Tổng quan H1 Cấu trúc và Phạm vi của chính phủ H2 Thuế và Trợ cấp
H3 Chính sách tài chính và Hành vi của các tổ chức kinh tế
H4 Hàng hóa công cộng
H5 Chi tiêu của chính phủ và các Chính sách liên quan
H6 Ngân sách nhà nước, Thâm hụt, và Nợ
H7 Chính quyền tiểu bang và địa phương: Các liên hệ giữa các chính phủ
H8 Các vấn đề khác
I Y tế, Giáo dục, và Phúc lợi xã hội
I0 Tổng quan I1 Y tế I2 Giáo dục I3 Phúc lợi xã hội và Chính sách
J Kinh tế lao động và dân số
J0 Tổng quan J1 Kinh tế học dân số J2 Phân chia thời gian, Hành vi làm việc, và Giải quyết việc làm
J3 Lương, Bồi thường và Chi phí lao động
J4 Thị trường lao động cụ thể J5 Quan hệ Người lao động-Nhà quản lý, Công đoàn, và Thương lượng tập trung
J6 Linh động, Thất nghiệp và Vị trí khuyết
J7 Phân biệt
K Luật và Kinh tế học
K0 Tổng quan K1 Các lĩnh vực căn bản của luật K2 Điều lệ và Luật Kinh doanh K3 Các lĩnh vực quan trọng khác của luật
Bảng 14.1: Tiếp theo
Trang 5Ramu Ramanathan 5 Thục Đoan/Hào Thi
K4 Các thủ tục luật pháp, Hệ thống
luật pháp và Hành vi phạm luật
L Tổ chức công nghiệp
L0 Tổng quan
L1 Cấu trúc thị trường, Chiến lược
công ty và Hoạt động thị trường
L2 Mục tiêu công ty, Tổ chức, và Hành
vi
L3 Các tổ chức phi lợi nhuận và Doanh
nghiệp nhà nước
L4 Luật chống độc quyền
L5 Qui định và Chính sách ngành
L6 Nghiên cứu ngành: Sản xuất
L7 Nghiên cứu ngành: Sản phẩm chính
và Cấu trúc
L8 Nghiên cứu ngành: Dịch vụ
L9 Nghiên cứu ngành: dịch vụ công
cộng và lưu thông
M Quản trị kinh doanh và Kinh tế học
kinh doanh: Tiếp thị, Kế toán
M0 Tổng quan
M1 Quản trị kinh doanh
M2 Kinh tế học trong kinh doanh
M3 Tiếp thị và Quảng cáo
M4 Kế toán
N Lịch sử kinh tế
N0 Tổng quan
N1 Kinh tế vĩ mô: Tăng trưởng và
Biến động
N2 Thị trường tài chính và Tổ chức tài
chính
N3 Lao động, Dân số, Giáo dục, Thu
nhập và Tài sản
N4 Luật và Điều lệ
N5 Nông nghiệp, Tài nguyên thiên
nhiên, và Công nghiệp khai thác
N6 Sản xuất và xây dựng
N7 Vận tải, Thương mại, và các Dịch vụ khác
O Kinh tế phát triển, Thay đổi công nghệ, và Tăng trưởng
O0 Tổng quan O1 Kinh tế phát triển O2 Kế hoạch và Chính sách Phát triển O3 Đổi mới công nghệ
O4 Tăng trưởng kinh tế và Năng suất tổng hợp
O5 Nghiên cứu Kinh tế quốc gia
P Hệ thống kinh tế
P0 Tổng quan P1 Hệ thống tư bản P2 Hệ thống xã hội chủ nghĩa P3 Các tổ chức xã hội chủ nghĩa P4 Các hệ thống kinh tế khác P5 Hệ thống kinh tế so sánh
Q Kinh tế nông nghiệp và Kinh tế tài nguyên thiên nhiên
Q0 Tổng quan Q1 Nông nghiệp Q2 Các nguồn tài nguyên tái sinh được và Bảo tồn: Quản lý môi trường Q3 Các nguồn tài nguyên không tái sinh được và Bảo tồn
Q4 Năng lượng
R Kinh tế thành thị, Kinh tế nông thôn và Kinh tế vùng
R0 Tổng quan R1 Tổng quan về kinh tế không gian R2 Phân tích hộ gia đình
R3 Phân tích sản xuất và Vị trí công ty R4 Dịch vụ vận tải
R5 Phân tích chính quyền khu vực
Z Các đề tài khác
Z0 Tổng quan Z1 Kinh tế học văn hóa Nguồn: Journal of Economic Liteature Tái bản với sự cho phép của Hiệp hội Kinh tế Hoa Kỳ
Bảng 14.1: Tiếp theo
Trang 6BẢNG 14.2 Danh sách chọn lọc các tạp chí
American Economics Review
American Journal of Agricultural
Economics
American Journal of Economics and
Sociology
Annals of Regional Science
Antitrust Bulletin
Applied Economics
Australian Economic Review
Brookings Papers on Economic Activity
Cambridge Journal of Economics
Canadian Journal of Agricultural
Economics
Canadian Journal of Economics
Contemporary Economic Policy
Eastern Economic Journal
Ecnonometrica
Economica
Economic Analysis and Worker’s
Management
Economic Development and Cultural
Change
Economic Enquiry
Economic Journal
Economic Modeling
Economic Record
Economic Studies Quarterly
Economics of Education Review
Economics Letters
Empirical Economics
Energy Economics
Enegy Journal
Environment and Planning
European Economic Review
Federal Reserve Bank Reviews
Federal Reserve Bulletin
Finance and Development
Finance Review
Indian Economic Journal
Indian Economic Review
Industrial Relations
International Journal of Industrial
Organization
Internation Journal of Transport Economics
International Labor Review International Monetary Fund Staff Papers Journal of Agricultural Economics
Journal of Applied Econometrics Journal of Banking and Finance Journal of Business
Journal of Business and Economic Statistics
Journal of Consumer Research Journal of Development Economics Journal of Econometrics
Journal of Economic Education Journal of Economic Issues Journal of Ecomomics and Business Journal of Encironmental Economics and Management
Journal of Finance Journal of Financial and Quantitativ Analysis
Journal of Financial Economics Journal of Financial Research Journal of Health Economics Journal of Human Resources Journal of Industrial Economiecs Journal of Labor Economics Journal of Law, Economics, and Organization
Journal of Macroeconomics Journal of Monetary Economics Journal of Money, Credit, and Banking Journal of Publitical Economy
Journal of Public Economics Journal of Quantitative Economics Journal of Refional Science
Journal of Urban Economics
Lan Economics Managerial and Decision Economics Bảng 14.2: Tiếp theo
Trang 7Ramu Ramanathan 7 Thục Đoan/Hào Thi
Manchester School of Economics and
Social Studies
Marine Resource Economics
Mongthly Labor Review
National Eax Journal
Natural Resources Journal
Oxford Vulletin of Economics and
Statistics
Oxford Economic Papers
Oxford Review of Economic Policy
Pakistan Development Review
Public Choice
Quarterly Journal of Business and Economics
Quarterly Journal o fEconomics Quarterly Review of Economics and Business
Quarterly Review of Economics and Finance
Rand Journal of Economics Regional Science and Urban Economics Review of Financial Studies
Review of Social Economy Social Science Quarterly Southern Economic Journal Survey of Current Busines
14.2 Cơ sở Lý thuyết
Bước tiếp theo sau việc chọn đề tài và phát biểu vấn đề cần nghiên cứu là tìm xem các nhà nghiên cứu khác đã có những nghiên cứu gì về đề tài này Việc tra cứu tài liệu tham khảo này rất quan trọng vì bạn sẽ không chỉ học được các mô hình được xây dựng và ước lượng như thế nào mà còn biết được những nguồn dữ liệu Điểm xuất phát cho giai đoạn xem lại lý thuyết cũng lại là tạp chí Journal of Economic Literature (Tạp chí lý thuyết kinh tế) Trong quá trình chọn đề tài, bạn sẽ tập hợp được một danh sách các bài báo hoặc sách liên quan đến đề tài Đầu tiên, hãy đọc lướt qua những tài liệu này để xem có cần phải nghiên cứu sâu hơn không Đặc biệt, ghi chú những tài liệu tham khảo từ các bài báo khác có cùng đề tài Một nguồn tham khảo bổ ích khác là Social Science Citation Index (Mục lục trính dẫn khoa học xã hộị) Tạp chí này cung cấp một danh sách (đặc biệt theo tên tác giả) các tạp chí, sách …v.v có trích dẫn những nghiên cứu cụ thể Nếu tài liệu tham khảo được chọn có vẻ hay, hãy đọc kỹ và ghi chú lại Đặc biệt, xác định các biến phụ thuộc và biến độc lập, xác định loại mô hình cần thiết lập, và xác định xem dữ liệu sử dụng là dữ liệu chuỗi thời gian hay dữ liệu theo không gian, các kỹ thuật ước lượng và các kiểm định giả thuyết được sử dụng, và cả các nguồn dữ liệu, phương pháp đánh giá Tiếp theo, chuẩn bị một bản tóm tắt từ ba đến năm trang cho mỗi bài báo hoặc mỗi chương của cuốn sách có liên quan đến vấn đề nghiên cứu bạn chọn Bạn nên chuẩn bị ít nhất là bốn tóm tắt như vậy
14.3 Thiết lập mô hình tổng quát
Dựa trên cơ sở lý thuyết, bạn nên xây dựng một công thức tổng quát cho mô hình của bạn Việc này có thể đòi hỏi một khung nghiên cứu tối ưu như cực đại độ thỏa dụng, cực đại lợi nhuận, hoặc cực tiểu chi phí Phát biểu mô hình khởi đầu dưới dạng các thuật ngữ tổng quát, và xác định các biến phụ thuộc, độc lập mà bạn muốn thu thập dữ liệu Ở bước này, bạn cũng nên quyết định xem có cần đến một mô hình hệ phương trình hay không Nếu
Trang 8các biến của bạn có ảnh hưởng ngược lại (nghĩa là X tác động đến Y và Y tác động lại X), bạn nên chọn mô hình hệ phương trình, trừ phi bạn quan tâm đến dạng rút gọn như đã trình bày trong Chương 13 Tại bước này, bạn cũng nên quyết định loại dữ liệu nào phù hợp với các mục tiêu bạn đã đề ra, dữ liệu chuỗi thời gian hay dữ liệu theo không gian Nếu mục tiêu của bạn là giải thích các yếu tố làm cho giá trị của biến phụ thuộc thay đổi theo thời gian, thì dữ liệu chuỗi thời gian là thích hợp Mặt khác, nếu bạn muốn nghiên cứu tại sao các nhóm khác nhau (như các quốc gia, các tiểu bang, các thị trấn, các công ty, các ngành hoặc các nhóm nghề) lại có hành vi khác nhau trong cùng một thời điểm cho trước, thì bạn lại cần dữ liệu chéo Có thể các liên hệ được ước lượng bằng dữ liệu chéo sẽ không ổn định theo thời gian Để kiểm tra việc này, bạn cần thu thập dữ liệu tổng hợp Hãy chuẩn
bị bài viết giải thích tại sao bạn tin là các biến độc lập bạn chọn có ảnh hưởng đến biến phụ thuộc Hãy mô tả các giả thuyết bạn dự định sẽ kiểm định và bản chất của các tác động từ biến độc lập mà bạn kỳ vọng Đặc biệt, hãy thảo luận về dấu kỳ vọng của các hệ số hồi qui, có thể xuất hiện quan hệ phi tuyến không, bạn cần xem xét loại tương tác nào giữa các biến độc lập …v.v
14.4 Thu thập dữ liệu
Bây giờ đến nhiệm vụ mất thời gian và thường là nhàm chán, nhiệm vụ thu thập dữ liệu, tổ chức dữ liệu dưới dạng có thể xử lý bằng máy tính, và cuối cùng là nhập dữ 1iệu vào máy để phân tích sau này Bao nhiêu dữ liệu cần thu thập và các nguồn nào có thể thu thập được dữ liệu? Chúng ta thấy là bậc tự do càng cao thì độ chính xác của ước lượng càng cao và độ tin cậy của kiểm định giả thuyết càng cao Tăng số bậc tự do nghĩa là phải có thêm nhiều quan sát của các biến độc lập Trong ứng dụng yếu tố quyết định lương ở Mục 7.3, số biến độc lập tương đối lớn (xem Bảng 7.5) bởi vì có nhiều số hạng tương tác với nhau Chúng ta đã thấy trong Chương 9 và 10 nếu mô hình chuỗi thời gian có nhiều số hạng trễ (lag) hoặc có chuỗi tương quan bậc cao hơn, chúng ta sẽ mất nhiều quan sát ban đầu Để đánh đổi việc này, chúng ta cần thêm các quan sát Cuối cùng, kiểm định thừa số Lagrange và các kiểm định tính chất phương sai của sai số thay đổi là những kiểm định mẫu có kích thước lớn do vậy cần phải có thêm nhiều quan sát Theo qui tắc kinh nghiệm, bậc tự do thấp nhất phải là 30
Nguồn dữ liệu
Lượng dữ liệu phát hành thường rất lớn đến nỗi không thể liệt kê tất cá các nguồn ở đây
Vì vậy, chỉ có một số loại phổ biến, đặc biệt là những nguồn thông dụng nhất sẽ được trình bày ở đây
Dữ liệu có thể đọc được bằng máy Trong thời đại máy tính ngày nay, có nhiều dữ liệu có
sẵn trong máy Ví dụ, thư viện ở Univeristy of California, Sandiego, có cơ sở dữ liệu khoa học xã hội (Social Science Data Base) có thể truy cập từ mạng được nhiều loại dữ liệu kinh tế như: Citibase (Cơ sở dữ liệu thành phố), International Financial Statistics (Thống kê tài chính quốc tế), và Census of Population and Housing (Thống kê dân số và nhà ở)…v.v Các trường khác cũng có thể có cơ sở dữ liệu tương tự Trung tâm Nghiên cứu Giá Chứng
Trang 9Ramu Ramanathan 9 Thục Đoan/Hào Thi
khoán (CRSP) có nhiều dữ liệu về giá chứng khoán của rất nhiều công ty, có thể truy cập bằng máy tính Nhiều công ty tung ra thị trường các đĩa máy tính cá nhân chứa thông tin về nhiều lĩnh vực Một số ở dạng CD-ROM COMPUSERVE là một nguồn dữ liệu rất nổi tiếng Liên hệ với thư viện để xem họ có dữ liệu bạn cần dưới dạng đọc bằng máy không
Một nguồn ngày càng phổ biến là World Wide Web có vô số dữ liệu sẵn trên
mạng Trang chủ của tôi http://weber.ucsd.edu/~rramanat có một danh sách các địa chỉ này và nối trực tiếp với các trang web tương ứng
Ưu điểm của việc có thông tin ở dạng truy cập trực tiếp bằng máy tính là rất thuận tiện để truy cập và thường không có lỗi Tuy nhiên, các dữ liệu này cần xử lý ở dạng văn bản trước khi đưa vào chương trình hồi qui Ví dụ, dữ liệu về dân số có thể có sẵn trong 50 năm, nhưng dữ liệu về lãi suất có thể chỉ có trong vòng 30 năm Trước khi bạn có thể sử dụng dữ liệu để phân tích hồi qui, bạn cần chọn một thời đoạn chung để phân tích và chuẩn
bị một tập tin dữ liệu với đầy đủ thông tin cho thời đoạn này
Mặc dù lấy dữ liệu từ mạng được ưa chuộng hơn, bạn cũng không nên bỏ qua các nguồn thông tin khác từ các bảng được phát hành Một số được trình bày sau đây
Dữ liệu ở phạm vi quốc tế Như đã đề cập trước đây, International Financial Statistics
(Thống kê tài chính quốc tế) là một nguồn thông tin rất tốt ở phạm vi quốc tế Các nguồn khác: United Naitons Statistical Yearbook (Niên giám thống kê Hoa Kỳ), World Development Report (Báo cáo phát triển thế giới), Demographic Yearbook (Niên giám về dân số), và Tổ chức y tế thế giới (WHO) và các tài liệu của Quỹ tiền tệ thế giới (IMF)
Dữ liệu ở phạm vi quốc gia Hầu hết các quốc gia đều có các tóm tắt thống kê thường
chứa dữ liệu tổng hợp cả một nước Một số quốc gia có các tạp chí chuyên ngành cung cấp dữ liệu (ví dụ, Economic Trends (Xu hướng kinh tế) ở Anh, và Economic Report of President (Báo cáo kinh tế của tổng thống) ở Mỹ) Census of Manufacturing (Điều tra về ngành sản xuất), Annual Housing Survey (Điều tra hàng năm về nhà ở), State and Metropolitan Data Book (Dữ liệu tiểu bang và thành phố), và tài liệu của phòng thống kê lao động là những nguồn khác
Dữ liệu ở phạm vi vùng Ở Mỹ, hầu hết các tiểu bang đều có Báo cáo Kinh tế của Chính
phủ với phần phụ lục thống kê kèm theo Những phụ lục này có dữ liệu của cả tiểu bang và dữ liệu của từng vùng như các thị trấn, các quận, các thành phố hoặc thống kê theo các thủ phủ (SMSA - Standard Metropolitan Statistical Areas) Sách dữ liệu của quận và thành phố (County and City Data Book) cũng là một nguồn dữ liệu hữu ích tương tự như Sách dữ liệu của tiểu bang và thủ phủ (State and Metropolitan Data Book), phụ bản của Tóm tắt thống kê của nước Mỹ (Statistical Abstract of the United States)
Dữ liệu chuyên ngành
Dữ liệu hàng tháng hoặc hàng quý về các chỉ số kinh tế, kinh doanh có thể lấy được từ cuốn Điều tra kinh tế hiện tại ( Survey of Current Business) hoặc từ các tài liệu của Dun
Trang 10and Bradstreet Một số loại dữ liệu có sẵn theo ngành được phân loại theo mã SIC
(Standard Industrial Classification codes – mã Phân loại công nghiệp chuẩn) Federal Reserve Bulletin cũng là một nguồn dữ liệu về thống kê tài chính như chỉ số chứng khoán Standard and Poors và Moody Các thông tin liên quan đến nông nghiệp có thể lấy từ Niên giám Nông nghiệp (Agricultural Statistics) Đối với các thống kê về giáo dục, có rất nhiều nguồn dữ liệu: Tóm tắt các thống kê về giáo dục (Digest of Education Statistics), Thống kê tài chính của Viện sau đại học (Financial Statistics of Institute of Higher Education), Báo cáo tóm tắt của Chương trình kiểm tra nhập học (Admissions Testing Program Summary Reports), xuất bản của Trung tâm thống kê giáo dục quốc gia (National center for Education Statistics) …v.v
Mặc dù các nguồn dữ liệu này có thể cho nhà nghiên cứu điểm xuất phát, số lượng dữ liệu được xuất bản nhiều vô số vì vậy không thể liệt kê tất cả ra đây Tuy nhiên, may mắn là những cuốn sách tóm tắt như Journal of Ecnonomic Literature (Tạp chí lý thuyết kinh tế), luôn sẵn có và cung cấp một danh sách phân loại các nguồn dữ liệu một trong những cuốn phổ biến nhất là Statistical Reference Index (Chỉ số tham chiếu thống kê) do Hội nghị dịch vụ thông tin (Congressonal Information Service) thực hiện Như bìa cuốn sách đã ghi, đây là “hướng dẫn chọn lọc các tài liệu thống kê của Mỹ, từ các nguồn của tổ chức
tư nhân đến chính phủ” Cuốn mục lục này gồm ba phần: (1) mục lục liệt kê các tài liệu xuất bản với một ít thông tin về loại dữ liệu; (2) một bản tóm tắt cung cấp thông tin đáng kể về mỗi loại dữ liệu; và (3) bản vi phim chứa dữ liệu gần đây
Bảng tính
Nếu dữ liệu bạn kiếm có sẵn ở dạng in mà không phải ở dạng đọc được bằng máy tính, bạn phải sao chép lại dữ liệu và chuyển sang dạng có thể đọc được bằng máy tính Bạn hoàn
tất công việc này bằng cách sử dụng bảng tính Bảng tính có thể được chuẩn bị sao cho dữ
liệu được xếp theo lần quan sát trên bảng hoặc theo biến số, nghĩa là theo từng chuỗi Việc này được chọn chủ yếu dựa vào yếu tố thuận lợi và cách dữ liệu xuất bản được sắp xếp như thế nào Đối với mỗi chuỗi phải đảm bảo nguồn dữ liệu được ghi lại chính xác (với số trang và số bảng, tên và năm xuất bản, nơi xuất bản …v.v) Việc này rất quan trọng
vì bạn có thể muốn xem lại sau này để hiệu chỉnh dữ liệu hoặc tìm thêm dữ liệu bổ sung Đơn vị đo lường dữ liệu cũng cần phải được ghi chú cẩn thận Như chúng ta đã thấy, diễn dịch các giá trị số học của hệ số hồi qui phụ thuộc chính vào đơn vị dùng để đo lường các biến số Cuối cùng, hãy kiểm tra xem có thay đổi gì trong phần định nghĩa biến hoặc trong các thời đoạn tính giá hoặc các chỉ số khác Nếu có thay đổi, có thể bạn phải hiệu chỉnh dữ liệu theo thay đổi đó
Do máy tính có thể thực hiện các tính toán số học, bạn không cần phải chuyển dữ liệu một cách thủ công cho phù hợp với mô hình của bạn Ví dụ, nếu mô hình bạn sử dụng cần thu nhập thực trên đầu người, thu thập thông tin về thu nhập danh nghĩa, chỉ số giá, và dân số Sau đó hãy để máy tính thực hiện công việc chuyển đổi tương ứng để có được thu nhập bình quân đầu người thực
Nhập dữ liệu vào máy tính