chuong iii shd 10

- Thành phần cấu tạo màng sinh học- Tiền chất của các hợp chất sinh học: acid mật, vitamin D, hormone steroid và prostaglandin - Cung cấp nước nội sinh  Sự tiêu hoá, hấp thu và biến

1 ĐẠI CƯƠNG

2 SỰ OXID HOÁ LIPID

2.1 Sự oxid hoá glycerol

2.2 Sự β-oxid hoá acid béo

5 SỰ BIẾN DƯỠNG MÔ MỠ

6.THÀNH PHẦN LIPOPROTEIN HUYẾT THANH

7 SỰ BIẾN DƯỠNG CHOLESTEROL

- Thành phần cấu tạo màng sinh học

- Tiền chất của các hợp chất sinh

học: acid mật, vitamin D, hormone

steroid và prostaglandin

- Cung cấp nước nội sinh

 Sự tiêu hoá, hấp thu và biến

dưỡng mỡ

 Sự nhũ hoá mỡ - Mật

 Lipase tuyến tụy

 Bạch huyết

Nguồn gốc Enzyme Cơ chất Sản phẩm

Miệng Lipase nước bọt Triacyl glycerol -Acid béo -Diacyl glycerol

Dạ dày Lipase dạ dày Triacyl glycerol -Acid béo -Glycerol

Tụy tạng Lipase tuyến tụy Triacyl glycerol -Acid béo -Monoacyl glycerol

Bảng Các enzyme phân giải triacyl glycerol

Túi mật Tế bào cơ hoặc tế bào mỡ

Triacyl glycerol (thức ăn)

Ruột non

Lớp màng nhầy

Mạch quản

Chylomicron

1.Muối mật nhũ tương hóa lipid ở ruột

non, hình thành các hạt micelles

2.Lipase ruột phân giải triacylglycerol

3.Acid béo và thành phần phân giải khác

di chuyển vào lớp màng nhầy ruột và

hoán chuyển thành triacylglycerol

4.Triacylglycerol kết hợp với cholesterol

và apoprotein hình thành chylomicron

5.Chylomicron di chuyển vào hệ bạch

huyết và dòng máu đến mô bào

Liporotein Lipase

6.Lipoprotein lipase được kích hoạt bởi

ApoC-II ở mao quản nhằm phân giải

triacyl glycerol, phóng thích acid béo và

glycerol tự do

7.Acid béo tự do đi vào các tế bào cơ

hoặc mỡ

8.Acid béo đi vào tiến trình oxid hoặc

tổng hợp mỡ để dự trư SỰ TIÊU HÓA, HẤP THU VÀ BIẾN

8

2 SỰ OXID HÓA LIPID

2.1 Oxid hóa glycerol

2.2 Sự β-oxid hoá acid béo (β-oxidation of fatty acid)

• Trong ty thể của tế bào

• Vận chuyển Acyl CoA vào trong ty thể - Cầu vận

chuyển Carnitine (β hydroxy γ trimetyl ammonium

H

2

Glyceladehyde 3P Pyruvate AcetylCoA

Glyceladehyde 3P Pyruvate AcetylCoA

KREBS

Glycolysis EM

SỰ -OXID HOÁ ACID BÉO

Acyl CoA dehydrogenase

β Keto acyl CoA

β Hydroxy acyl CoA

β Hydroxy Acyl CoA

• Hiệu quả năng lượng oxid hoá hoàn toàn 1 phân

tử palmitic acid: β-oxid hoá và chu trình Kreb

Acyl CoA dehydrogenase FADH 2 2 ATP

Hydroxyacyl CoA dehydrogenase NADH.H + 3 ATP

-Giải phóng ATP qua 1 vòng β-oxid hoá

Palmitic acid 16 C 8 Acetyl CoA 8 chu trình Kreb

1 Chu trình Kreb 12 ATP 12* 8 = 96 ATP

Palmitic acid 16 C 7 vòng β-oxid hoá 7*5 = 35 ATP

Sản xuất : 35 ATP + 96 ATP =131 ATP

H 3 C-C O

SCoA Acetyl CoA

H 2 O

H 3 O

C-C-H 3 O

H 3 C-C-CH 3 O

Acetone

KETONE HUYẾT

KETONE NIỆU

• Nguyên liệu: Acetyl CoA và Malonyl CoA

GLUCOSE

EM

PYRUVATE

H 3 C-C SCoA O

AcetylCoA CO 2

Carboxylase (Biotin)

HOOC -H 2 C-C SCoA O

MalonylCoA ATP ADP+P i

SO SÁNH TIẾN TRÌNH β OXID HOÁ VÀ TỔNG HỢP ACID BÉO

ACYL CARRIER PROTEIN

3 β Keto acyl synthetase

4 β Keto acyl reductase

5 Dehydratase

6.αβ Unsaturated acyl reductase

Multienzyme tổng hợp acid béo

SỰ TỔNG HỢP ACID BÉO NGOÀI TY THỂ

SỰ TỔNG HỢP ACID BÉO NGOÀI TY THỂ

Acyl-ACP

S P

Glycerol 3P

O C-R

O C-R

O C-R

O C-R

Phosphatidic Acid

O C-R

O C-R

O C-R

O R-C

O R-C

O R-C

4.3 Sự tổng hợp triacylglycerol và phospholipid

O P-O OH

CH 2 -CH 2 -NH 2

CH 2 -CH 2 -NH 2

O C-R

O C-R

Mô mỡ có 2 loại lipase: hormone sensitive lipase và

lipoprotein lipase.

(1) Hormone sensitive lipase hay triacylglycerol lipase

- Hoạt hoá bởi các hormone ACTH, TSH, glucagon,

epinephrine, norepinephrine và vasopressin

- Ức chế bởi insulin, prostaglandin E 1 và nicotinic acid

(2) Lipoprotein lipase

Lipoprotein (chylomicron): VLDL, LDL, HDL

- VLDL ( Very low density lipoprotein) Gan béo

- LDL (Low density lipoprotein)

Cholesterol Atherosclerosis

- HDL (High density lipoprotein)

5 SỰ BIẾN DƯỠNG Ở MÔ MỠ

6 THÀNH PHẦN LIPOPROTEIN HUYẾT THANH

(1) Chylomicrons

6.1 Sự thành lập lipoprotein huyết thanh

• Tổng hợp ở lớp màng nhày ruột.

• Vào hệ thống bạch huyết và máu qua hệ thống lâm ba

ngực

• Chứa hầu hết TAG từ thức ăn (với một ít cholesterol tự do,

cholesterol ester và phospholipid.

• Lipid vận chuyển trong máu hoặc dịch bạch huyết bằng

cách kết hợp với thành phần protein (lipoprotein) (ngoại

trừ các hormon steroid và acid béo tự do), đồng thời ester

hóa cholesterol

• Lipoprotein được tổng hợp ở gan và ruột non, phân chia

dựa vào tỉ trọng: chylomicron (d<0.94), VLDL

(d=0.94-1.006), LDL (d=1.006-1.063) và HDL (d=1.063-1.21)

• Chylomicrons mới tạo có chứa apoprotein B48 nhưng có

thể liên kết apolipoproteins khác (HDL) khi đi vào máu

• Vận chuyển TAG đến các mô bào và phân phối

cholesterol và cholesterol ester đến gan.

Lipoprotein lipase

Lipoprotein lipase

Bề mặt lớp nội mạc thành mạch

CM

B48

CII E

CMR

B48

CII E

CMR

B48

CII E

Bắt giư bởi LDL receptors ở

tế bào gan

Sự biến dưỡng chylomicrons trong tuần hoàn từ bạch huyết

(2) Very Low Density Lipoproteins (VLDL)

• Tổng hợp ở gan.

• Chứa hầu hết TAG, một ít cholesterol tự do, cholesterol

ester và phospholipid từ thức ăn

• VLDL mới tạo có chứa apoprotein B48, có thể liên kết

apolipoproteins khác từ HDL khi đi vào máu

• Vận chuyển TAG và cholesterol từ gan đến các mô bào.

• Hoán chuyển thành LDL với thành phần cholesterol tự do

và cholesterol ester rất cao, ngược lại TAG rất thấp

• Cholesterol - LDL được gọi là cholesterol “xấu “, tác nhân gây ra xơ cứng động mạch (atherosclerosis)

Cholesterol

Cholesterol ester

TAG (55%)

Protein phospholipid

LDL Lipoprotein

lipase

Lipoprotein lipase

Thành mạch (Bề mặt lớp nội mạc)

B100

LDL được bắt giư bởi LDL receptors ở tế bào gan

• LDL bị bắt giư bởi LDL receptors ở các

(3) High Density Lipoproteins (HDL)

• HDL tác động như chất cho hoặc nhận apolipoprotein từ các

thành phần lipoprotein khác.

• HDL mang cholesterol “cũ” (CE) trở về gan

• Cung ứng CE cho VLDL ở máu để tái phân bố trong các mô

bào.

• HDL đến gan và thoái biến ở đây Cholesterol được sử dụng

trong tổng hợp muối mật hoặc tái đóng gói trong VLDL và đưa đến các mô bào

• Sự tổng hợp cholesterol ở gan được kiểm soát bởi CE-HDL

1 Ester hóa cholesterol 3 VLDL-cholesterol ester

2 Vận chuyển đến gan

7 SỰ BIẾN DƯỠNG CHOLESTEROL